Obrázky na stránke
PDF
ePub

vit caput, membra solvuntur, quæ persequeba- si quod ait in isto hymno, Qui vides quod ago, tace tur qui clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me opera mea, hoc significat quod scriptum est in libro persequeris (Act. ix, 4) ? hoc quidem verborum Tobiæ, Sacramentum regis bonum est abscondere istorum expositor iste non dixit; sed etiamsi di (Tob. x1, 7): cur iste hymnus non esse in canone xisset, id ei responderemus quod paulo ante res propterea dicitur, ut sacramentum regis abscondatur pondimus : quoniam hæc in Scripturis canonicis carnalibus; cum ea quæ in isto hymno exponuntur, legimus, ibi intelligimus, inde firmamus, inde quo. etiam in canone legantur, et sic ibi reperiantur matidie prædicamus. Quid est igitur quod iste hymnus nifesta, ut per hæcilla exponantur obscura: nisi quia dicitur carnalibus fuisse subtractus, ut non pone istas expositiones habent in quibus lateant; in verretur in canone, cum quod in illo opertum est, in bis vero illius hymni, quem exponere se simulant canone apertum sit ? An usque adeo desipiunt, hoc sapiunt quod alienis exponere timeant ? imo insaniunt, ut audeant dicere sacramentum re 9. Longum est cuncta disputando monstrare. Vegis in hoc hymno absconditum esse spiritualibus, rum ex his quæ diximus, cætera considerare facilin canone autem manifestum esse carnalibus ? limum est, et videre ea quæ in expositione hujus

7. Hoc de superioribus ejusdem hymni verbis dici bymni bona et honesta dicunt, etiam in canone potest, ubi ait : Salvare volo,et salvari volo.Sienim,

reperiri. Unde illa eorum non ratio, sed tergiversicut ipsi exponunt, hoc ista verba significant,quod

satio est, ideo illum esse a canone separatum, quia salvamur a Domino per Baptismum, et salvamus,id

carnalibus hominibus abscondendum regis fuerat est custodimus in nobis Spiritum datum nobis per

sacramentum. Unde non immerito creduntur istis Baptismum; nonne istum sensum Scriptura canoni- expositionibus non aperire velle quod legunt, sed ca clamat.ubi legimus, Salvos nos fecit per lavacrum potius operire quod sentiunt. Nec mirum, quanregenerationis (Tit. m, 5) ? et ubi nobis dicitur,

doquidem ipsum Dominum Jesum loquentem, non Spiritum nolite exstinguere (I Thess. v, 19) ? Quomo

per ora Prophetarum, vel Apostolorum, vel Angedo ergo iste hymnus in canone ideo non est, ne

lorum, sed per os proprium, illusorem potius quam carnalibus innotescat, cum id quod in illo obscurum

veritatis doctorem fuisse crediderunt. Huic utique est, in canone luceat; nisi quia sub hac qualicum- hymno divinam tribnentes auctoritatem, ubi eum que expositione, quam quibuslibet aliis obtendunt,

dixisse nescio quis ejusdem hymni conditor finxit, illud quod hic ipsi sapiunt, occultare conantur ?

Verbo illusi cuncta, et non sum illusus in totum ; qui tamen usque adeo cæci sunt, ut etiam quædam

respondeant, si possunt, egregii spirituales, quo verba de ipso canone adhibeant ad exponendum

eamus, cui aures aperiamus, cui loquenti utcumhymnum, quem propterea dicunt in canone non

que credamus, in cujus promissione spem ponaesse, ne sacramentum regis carnalibus proderetur.

mus, si verbo cuncta Christus illusit, si verbo Quid ergo faciunt in canone clarius posita, per

cuncta omnipotens magister illusit, si verbo cuncta quæ in isto hymno aperiantur obscura ?

ille qui est Unigenitus Verbum Dei Patris illusit.

Quid ulterius loquar de perditis vaniloquis, et 8. Nam si hoc, ut dicunt, intelligenduin estin isto

mentis seductoribus, primum suæ, deinde cæterohymno, ubi ait, Generari volo, quod in canonica

rum, quos sibi ad interitum prædestinatos æternum Epistola Pauli apostoli scriptum est, Quos iterum

consociare potuerunt ? Rescripsi Venerationi tuæ, parturio donec Christus formetur in vobis (Galat.

et multo serius quam volueram, et plura quam iv, 19): si hoc intelligendum est in isto hymno ubi

disposueram. Optime facitis vigilanter lupos caveait, Cantare volo, quod in Psalmo canonico scriptum est, Cantate Domino canticum novum (Psal. xcv,

re ; sed etiam pro sanandis ovibus, si quas forte

violaverint, sive jam vulneraverint, pastorali dili. 1): si hoc intelligendum est in isto hymno, ubi ait,

gentia, ipso adjuvante pastorum Domino, laborate. Saltate cuncti, quod scriptum est in cantico evangelico, Cantavimus vobis, et non saltasis : si hoc

EPISTOLA CCXXXVIII' (a). intelligendum est iu isto hymno, Plangere volo, Augustinus Pascentio, domus regiæ comili ariano, tundite vos omnes, quod scriptum est in cantico

qui ipsum ad colloquium apud Carthaginem pro. evangelico, Planximus vobis, et non lucistis (Matth.

vocarat (ex Possidio, c. 17), et in professione fidei X), 17): si, Ornare volo, el ornari volo, hoc signi.

cluserat, ac post jactarat Augustinum ab ipso ficat in isto hymno, quod scriptum est in canone,

superatum ; scripto reddit rationem fidei suæ, Habitare Christum per fidem in cordibus vestris

tribus personis et uno Deo, deque verbo omoúolov. (Eph. 111, 17); et, Vos estis templum Dei, et spiritus CAPUT PRIMUM. – 1. Volueram quidem, petente Dei habitat in vobis (1 Cor. 111, 16): si quod ait in te atque instante, ut meminisse dignaris, imo pro isto hymno, Lucerna sum libi, ille qui me vides, hoc merito ætatis ac dignitatis tuæ jubente te, de fide significat, quod scriptum est in Psalmo canonico, In christiana etiam præsens cum præsente, in quanluminetuo videbimus lumen (Psal.xxxv,10): si quod

tum mihi facultatem Dominus largiretur, conferre ait in isto hymno,Janua sum tibi quicumque me pul

sermonem. Sed quia tibi post prandium displicuit sas, hoc significat quod in Psalmo canonico legitur, quod inter nos mane placuerat, ut a notariis verba Aperite mihi portas justitiæ; ingressus in eis,conf.

nostra exciperentur ; ne ulterius dicas, quod te tebor Domino (Psal. cxvii, 19) : et in alio psalmo,

* Epistt. ccxXXVIII et CCXXXix correcte sunt ad a. Tollile portas principes vestri, et elevamini portæ

bg. bl. c. cc. ff. g. gv. n. r. s. sb. t. vc. v. et ad Edd, æternales, et introibit rex gloriæ (Psal. xxIII, 7): (a) Alias 164 : quæ autem 238 erat, nunc 69.

de

[ocr errors]

audio non tacere, non me fuisse ausum tibi dicere nos latine loqueremur, et illud græcum esset, prius fidem meam, his litteris accipe quod et tu legas, quærendum esse quid sit opoutcov, et tunc exigenet cui volueris legendum tradas, et quod volueris dum ut in Libris sanctis ostenderetur. Tu contra, vicissim scribendo ipse respondeas. Iniquum est verbum ipsum crebro repetens, et invidiose ventienim ut quisque de alio judicare velit, et judicari lans, atque in conciliis majorum nostrorum consde se nolit.

criptum commemorans, vehementer urgebas ut 2. Et de præterito quidem placito nostro, quod ipsum omnino verbum quod est Øuohtlov, in sanc. condicto meridiano implere noluisti, facile existi tis Libris ostenderemus ; nobis etiam atque etiam mari potest quis nostrum fidei suæ fiduciam non revocantibus, quia lingua nostra græca non esset, habuerit : utrum qui volebat ut diceretur, et time prius interpretandum et exponendum esse quid sit bat ne teneretur; an qui usque adeo nolebat eam Ouovolov, tum demum in divinis Litteris requirendisceptantium judicio subtrahi, ut mandata litteris dum: quia etsi fortasse nomen ipsum non invenivellet etiam legentium memoriæ commendari, ne retur, res tamen ipsa inveniretur. Quid est enim quisquam vel oblivione opinatus, vel dissensione contentiosius, quam, ubi de re constat, certare de irritatus, diceret ab aliquo nostrum aut non esse nomine ? dictum quod dictum erat, aut dictum esse quod 5. Hæc ergo quia inter nos jam collocuti fueradictum non erat. In his enim solent latebras suæ mus, posteaquam ad id ventum est ut fidem tuam, malæ defensionis inquirere, qui contentionis sunt sicut commemoravi, scriberes, quanquam nihil in cupidiores quam veritatis. Hoc autem nec a te nec eis verbis viderem nostræ fidei esse contrarium, et a menec de te nec de me dici posset, si in fide con propterea me dicerem paratum esse subscribere; dicti permaneres, ut verba nostra exciperentur et quæsivi, ut dixi, utrum Scriptura Dei contineret scriberentur ; præsertim quia tu ipse in iis verbis hoc verbum, quod Pater esset ingenitus : et cum quibus fidem tuam pronuntiasti, quoties ea repe scriptum esse repondisses, instantius quærebam tisti, toties variasti, quod nulla credo fraude, sed ut ostenderes. Tunc unus ex iis qui aderant, quanoblivione factum esse.

tum intelligi datur, fidei tuæ socius, ait mihi : Quid 3. Nam primo dixisti credere te in Deum Patrem ergo ? tu patrem genitum dicis ? Respondi : Non omnipotentem, invisibilem,ingenitum,incapabilem: dico. Et ille :Si ergo genitus non est, inquit, utique el in Jesum Christum Filium ejus Deum ?, natum ingenitus est. Cui ego : Vides, inquam, posse fieri ante sæcula, per quem facta sunt omnia

i et in

ut etiam de verbo quod in Scriptura Dei non est, Spiritum sanctum. Quibus ego auditis, cum res reddatur tamen ratio unde recte dici ostendatur. pondissem nondum a te quidquam dictum quod Sic ergo et óvoù olov, quod in auctoritate divinorum meæ fidei repugnaret, et ideo, si ea scripsisses, me Librorum cogebamur ostendere,etiamsi vocabulum his etiam posse subscribere ; ad hoc nescio quo. ipsum ibi non inveniamus, fieri posse utillud invemodo res perducta est, ut accepta charta, ea ipsa niamus cui hoc vocabulum recte adhibitum judiquæ dixeras, velles etiam litteris tua manu expri cetur. mere. Quod cum mihi ad legendum dedisses, ani 6. Quibus dictis, quid hinc tibi videretur attendi madvcrti minus te scripsisse, Patrem, cum scrip ut audirem, et aisti, Recte factum esse ut ingenitus sisses, Deum omnipotentem, invisibilem, ingeni Pater in Scripturis sanctis non diceretur, ne illi tum, innatum. Quod ubi commemoravi, non post vel tali verbo fieret injuria. Ergo, inquam, modo multam allegationem addidisti, Patrem el incapabi facta estinjuria Deo, et hoc manu tua. Quo audito, lem quidem, quod verbis dixeras, scripto præler fateri jam coepisti 'nec te hoc dicere debuisse. Sed miseras ; sed nulla hinc a me facta commemora cum admonerem ut, si tibi tale videretur hoc vertio est.

bum ut ad Dei pertineret injuriam, deleres illud 4. Deinde cum dixissem me paratum esse subs inde ubi scripseras ; considerasti, credo, posse id cribere adhuc illa verba etiam mea esse posse, recte dici, et posse defendi ; et rursus aisti : Pror. prius quæsivi, ne quod in mentem venerat, labe sus ego hoc dico. Tum ego illud quod jam dixeram retur, utrum alicubi Scripturarum divinarum lege. repetivi, ita fieri posse ut etiam ópovolov neque scripretur, Pater ingenitus. Hoc autem feci, quia in tum in sanctis pagini inveniatur, et tamen dictum exordio sermonis nostri cum Arius et Eunomius in assertione fidei defendatur ; sicut Patrem in commemorati essent, non a me, sed a fratre meo illis Libris nusquam ingenitum legimus, et tamen Alypio, requirente quemnam eorum secutus esset dicendum esse defenditur. Tunc a me chartam, Auxentius, qui abs te fuerat non parva prædica quam dederas, abstulisti et conscidisti. Et constie tione laudatus ; exclamando anathematizasti et tuimus, post meridianum tempus ut adessent noArium et Eunomium : tum continuo flagitasti ut tarii ad excipienda verba nostra, atque inter nos et nos anathematizaremus ÓLOÙTrov, quasi quis ista, quantum possemus, diligentius tractaremus. quam homo esset, qui hoc vocaretur, sicut Arius 7. Venimus, ut nosti, ad horam condictam, notaet Eunomius. Deinde vehementer exigebas ut hoc rios adduximus; ut et tui adessent, consedimus. verbum tibi in Scripturis ostenderemus, et statim Dixisti rursus fidem tuam, atque in verbis tuis non nobis communicares. Respondebatur a nobis, quia audivi ingenitum Patrem. Credo quod cogita veris

quid inde mane dictum fuerit, et præcavere volue''Lov., Dominum. At. Bad. Am. Er, et sex Mss., Deu m, melius, ex n. 8.

1 Bad, Am. Er, et plerique Mss., cospit.

ris. Deinde poposcisti ut ego etiam dicerem fidem illa ita gesta esse ut a me narrata sunt, aut ut oblimeam. Ubi cum postulassem, commemorans an vione falleris, non enim audeo dicere mentiris; aut temeridianum placitum nostrum, ut ea quæ dixeras, ergo vel similiter fallor, vel mentior. Vides ergo dictare potius dignareris ; tunc exclamasti calum. quam recte dicam ea quæ de lus maxime rebus geniam parare nos tibi, et ideo verba tua conscripta runtur,excipi atque conscribi oportere,et quam tibi velle retinere. Ibi quid responderim recordari non quoque hoc ipsum recte placuerat, nisi postmerilibet, atque utinam nec tu memineris. Servavi ta dianus timor antemeridianum placitum frangeret. men debitam honorificentiam honori tuo, nec ma CAPUT II. – 10. Audi ergo jam fidem meam : poledictum deputavi, quod non a veritate, sed a po tens est misericordia Domini Dei nostri, quæ præ'estate audire meruissem. Tamen quia vel ipsa stet me quod credidi sic loqui, ut nec ejus offendam verba repetivi, ut pressa voce dicerem, Itane ca veritatem, nec humanitatem tuam. In omnipotenlumniam paramus nos tibi ? ut ignoscas peto. tem Deum Patrem me credere profiteor, cumqu

8. Sed tu, his auditis,rursus fidem tuam sono cla æternum ea æternitate, hoc est, immortalitate,dico, riore repetiisti, atque in verbis tuis non audivi, quam solus Deus habet ; hoc et de Fiiio ejus uniDeum Filium ; quod nunquam, quoties eam di

genito credo in forma Dei ; hoc et de Spiritu sancto, xisti, tacueras. Hic ego tam modeste ut nusquam qui Spiritus est Dei Patris et Filii ejus unigeniti.Sed pulsarem, ut de excipiendis verbis nostris quod in quia ipse Dei Patris unigenitus Filius, Dominus et ter nos placuerat impleretur, etiam ipsam utilitatem Deus noster Jesus Christus, posteaquam venit plede præsenti experimento suggessi, dicens teipsum nitudo temporis, opportunus ' ad diem salutis nosnon potuisse in memoria verbatua tibi usitatissima træ formam servi accepit (Galat. iv, 4), multa de retinere, quando nunquam ea repetere valuisse vi. illo in Scripturis secundum formam Dei dicuntur, debamus, cum non aliquid maxime necessarium

multa secundum formam servi. Quorum, exempli parares; quanto minus posse illos qui nos audirent, gratia, duo quædam commemoro, ut singula ad ita nostrorum meminisse verborum, ut si quid forte singula referantur. Secundum formam Dei de se vel tu de meis, vel ego de tuis verbis vellem retrac

ipse dixit, Ego el Pater unum sumus (Joan. X, 30) : tare atque discutere, valerent seu dictum seu non

Secundum formam servi, Quoniam Pater major dictum liquido recordari ; in qua nobis difficul me est (Id. xiv, 28). tate facile notariorum recitatio subveniret. Tunc 11. Quod autem de Deo scriptum est, Qui solus haindignanter dixisti melius fuisse ut meam famam

bet immortalitalem (I Tim. vi, 16); et, Invisibili,soli semper audires, eo quod longe inferiorem me exper. Deo honor et gloria (Id. 1, 17); et cætera hujusmodi, tus esses, quam tibi jactasset. Tunc ego commemo

non de Patre tantum accipimus, sed etiam de Filio, ravi, cum te ante prandium salutaremus, et eam quod ad formam Dei attinet, et de Spiritu sancto. famam nobis prædicasses, hoc medixisse, quod de

Pater enim et Filius et Spiritus sanctus unus Deus meilla mentita sit: hic sane aisti verum medixisse. est, et solus verus Deus, et solusimmortalis secunProinde cum duo tibi de me diversa locuti sint,

dum incommutabilem omnino substantiam.Sienim aliud fama mea, et aliud ego ; magis utique gau

de carne diversi sexus dictum est,Qui adhæret medere debeo, me potius quam illam repertum esse retrici, unum corpus est; et de spiritu hominis,qui veracem. Sed quia scriptum est, Solus Deus verar,

non est quod Dominus, consequenter scriptum est, omnis autem homo mendax (Rom. II, 4) ; vereor ne

Qui autem adhæret Domino, unus spiritus est (I Cor. hoc quoque de me temere dixerim : neque enim VI, 16, 17) ; quanto magis Deus Pater in Filio, et in nobis ipsis, vel per nos ipsos veraces sumus

Deus Filius in Patre, et Deus Spiritus Patris et Filii cum sumus ; sed cum ille in servis suis loquitur,

unus Deus est, ubi nulla est diversa natura ; cum qui solus est verax.

pro diversis modo quodam sibi cohærentibus di9. Hæc si, ut narravi, gesta esse recolis, vides

catur vel spiritus unus vel corpus unum ? quam non debeas jactare apud homines quod non 12. Et cum pro anima et corpore sibi cohærentibus ausus sim tibi asserere fidem meam ; quandoqui

dicatur unus homo; cur non multo magis de Patre dem in fide nostri placiti stare noluisti ; et vir tan.

et Filio sibi cohærentibus dicatur unus Deus, cum tus qui pro fide quam reipublicæ debes, don times

sibimet inseparabiliter cohæreant quomodo non maledicta provincialium, pro fide quam Christo de

corpus et anima ? Et cum corpus et anima sit unus bes, times calumnias episcoporum. Deinde cum

homo, quamvis corpus et anima non sint unum ; disputationi nostræ etiam honoralos viros interesse

cur non multo magis sit Pater et Filius unus Deus, cupiveris, miror quomodo in ipsa devitatione ca

cum Pater et Filius unum sint, secundum illam lumniæ verba tua times a notariis conscribi, et ex

Veritatis vocem, Egoet Pater unum sumus?Item cum ore tuo a clarissimis testibus non times audiri.

homo interior et homo exterior non sintunum,neNonne consideras difficile esse ut homines suspic que enim ejusdem naturæ est exterior cujus interior, , centur te a nobis ullam formidasse calumniam, ut

quia exteriorcum nuncupato corpore dicitur homo, verba tua excipi nolles; sed cum cogitasses reten

interior autem in sola rationali anima intelligitur; tum te fuisse in verbo ante prandium manu tua

utrumque tamen simul non homines duo, sed unus conscripto, simul etiam cogitasse non tam facile te

dicitur: quanto magis Pater et Filius unus Deus est, notariorum tabulas delere potuisse, quam facile

cum Pater et Filius unum sint; quia ejusdem naillam chartulam conscidisti ? Si autem dicis non Bad.Am.et Er.,oprortuni. Unus e Vat.Mss., opportune.

turæ vel substantiæ sunt, vel si quo alio vocabulo unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, congruentius dicitur id quod Deus est, unde dictum sed omni rationali creaturæ et animæ hoc vocabuest, Ego et Pater unum sumus ? Itaque unus Spiri. lum congruit. Unde Dominus dicit, Spiritus est tus Domini, et unus spiritus hominis, et non sunt Deus ; et ideo qui adorant Deum, in spiritu et veriunum; et tamen ille cum cohæret Domino, non sunt tate oportet adorare (Joan. IV, 24) : scriptum est duo, sed unus spiritus : et unus homo interior, et etiam, Qui facit Angelos suos spiritus (Psal. cili, unus homo exterior, et non sunt unum ; et tamen 4): dictum est de hominibus quibusdam, Quoniam ejus connexione vinculi naturalis simul utrumque caro sunt, et spiritus ambulans, et non revertens non duo, sed unus est homo. Multo magis igitur (Psal. LXXVII, 39) : et Apostolus ait, Nemo scit quid cum Filius Dei dicat, Ego et Paler unum sumus, agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso unus est Deus Pater, et unus est Deus Filius ; et est (1 Cor. 1, 11): item scriptum est : Quis scit spi. tamen simul utrumque non duo, sed unus Deus. ritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et

13. Quod enim fecit in multis sanctis in adoption spiritus pecoris, descendat ipse deorsum in terram nem filiorum vocatis cohæredibus Christi una fides (Eccle. III, 21) ? Dicitur etiam spiritus in Scripturis et una spes et una charitas, ut esset eis una anima secundum quamdam distinctionem in ipsa una et cor unum in Deum ; hoc præci pue cogit intelligi unius hominis anima : unde Apostolus dicit, Et una eademque Patris et Filii natura, sijita dicendum integer spiritus vester, et anima, et corpus in diem est, deitatis, ut Pater et Filius qui unum sunt, et Domini nostri Jesu Christi servetur (I Thess.v, 23) : inseparabiliter unum sunt, et sempiterne unum item alio loco, Si oravero lingua, spiritus meus sunt, non sint duo dii, sed unus Deus. Illi enim ho orat ; mens autent mea infructuosa est. Quid ergo mines per consortium et communionem unius ejus est ? Orabo spiritu, orabo et mente (I Cor. xiv, 14, demque naturæ, qua omnes homines erant, unum 15). Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus erant : et si aliquando secundum diversitates vo sanctus, secundum quod refertur ad Patrem et Filuntatem et sententiarum, opinionum morumque lium, quod eorum Spiritus sanctus sit. Nam secundissimilitudines non erant unum ; erunt autem dum substantiam, quoniam semel dictum est, Spi. plene perfecteque unum, cum perventum fuerit ad ritus est Deus, et Pater spiritus est, et Filius, et ipse eum finem, ut sit Deus omnia in omnibus. Deus Spiritus sanctus, nec tamen tres spiritus, sed unus autem Pater et Filius ejus, Verbum ejus Deus apud spiritus ; sicut non tres dii, sed unus Deus. Deum, semper atque ineffabiliter unum sunt; unde 16. Quid miraris ? Tantum valet pax, non qualismagis non duo dii, sed unus Deus.

cumque, ut solet intelligi, nec talis qualis laudatur 14. Homines autem minus intelligentes, quid pro in hac vita per concordiam charitatemque fidelium ; pter quid dicatur, patentes volunt habere senten sed illa pax Dei, quæ, sicut dicit Apostolus, supertias: et Scripturis non diligenter scrutatis, cum greditur omnem intellectum (Philipp. 10,7):quem, arripiunt et defensionem cujusque opinionis, et ab nisi nostrum, id est, omnis rationalis creaturæ ? ea vel nunquam vel difficile deflectuntur, dum docti Quapropter considerantes infirmitatem nostram, atque sapientes magis putari quam esse concupis et audientes Apostolum confitentem et dicentem, cunt; ea quæ propter formam servi dicta sunt, vo

Fratres, ego me non arbitror apprehendisse [Id. ni, lunt transferre ad formam Dei ; et rursus quæ dicta 13); et, Qui se putat aliquid scire, nondum scit que.sunt ut ad se invicem personæ referantur, volunt madmodum oporteat eum scire (I Cor. vin, 2); cum nomina esse naturæ atque substantie. Fides autem divinis Scripturis, quantum possumus, colloquanostra est, Patrem et Filium et Spiritum sanctum mur sine contentione pacati, non inani ac puerili unum Deum credere et confiteri ; nec tamen eum animositate studentes alterutrum vincere, ut pas qui Filius est, Patrem dicere ; nec eum qui Pater Christi potius vincat in cordibus nostris (Coloss. In, est, Filium ; nec eum qui Spiritus Patris et Filii 15), quantum eam nobis et in hac vita percipere est, aut Patrem aut Filium nuncupare. His enim posse donavit : ut cogitantes quid eadem pax inter appellationibus hoc significatur quo ad se invicem

fratres egerit, quorum ex tam multis animis et referuntur, non ipsa substantia qua unum sunt. multis cordibus fecit animam unam et cor unum Nam et pater cum dicitur, nonnisi alicujus filii di in Deum, debita pietate credamus multo maxime citur; et filius nonnisi alicujus patris intelligitur ; in illa pace Dei, quæ superat omnem intellectum, et spiritus secundum id quod ad aliquid refertur, et Patrem et Filium et Spiritum sanctum non esse spirantis alicujus est, et spirans utique spiritum tres deos, sed unum Deum ; tanto excellentius spirans est.

quam istorum erat anima et cor unum, quanto 15. Non autem ista corporaliter sentiuntur, nec illa pax quæ superatomnem intellectum, excellenusitato more intelliguntur in Deo, Qui polens est fa. tior est ista pace quam tenebat omnium illorum cere, sicut dixit Apostolus, supra quam petimus et cor unum et una anima in Deum. intelligimus (Eph. 111, 20) : si autem facere, quanto 17. Filium autem hominis eumdem dicimus quem magis esse ? Nam hoc nomen quod spiritus dicitur,

Filium Dei ; non tamen propter formam Dei,in qua non secundum id quod refertur ad aliquid, sed est æqualis Deo Patri, sed propter acceptam for secundum id quod aliqua natura significatur,omnis

mam servi, qua minorest Patre 1. Et quia eumdem incorporea natura spiritus in Scripturis appellatur; Filium hominis dicimus, propter hoc et Filium Dei 4 Sie Mss. At Edd., habent, spiritu spirans est.

1 Bad. Am. Er, et Mss. sez, qua major et pater.

[ocr errors]

crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed alio illo el alio isto, sed uno Domino ; quia non ex infirmitate humanitatis ; non ex suæ naturæ per dixit, Ipsis gloria, sed, ipsi gloria. mansione ?, sedex nostræ susceptione.

20. Quod si quisquam dicit, id quod ait Apostolus, • CAPUT II. 18. Jam nunc paululum intuere unus Dominus Jesus Christus per quem omnia, non quæ Scripturarum eloquia nos cogant unum Domi intelligi unus Dominus, nec unus per quem omnia, num Deum confiteri, sive tantum de Patre, sive tan sed unus Jesus Christus,qui unus Jesus Christus etiam tum de Filio, sive tantum de Spiritu sancto, sive Dominus dicitur, non tamen ut unus Dominus sit simul de Patre et Filio et Spiritu sancto interro unus, sed ut unus Jesus Christus ; quid dicturus est gemur. Certe scriptum est, Audi, Israel, Dominus cum audieriteumdem apostolum clamantem, Unus Deus tuus Dominus unus est (Deut. vi, 4) : de quo Dominus, una fides, unum Baptisma, unus Deus et dictum putas ? Si tantum de Patre, non est Domi Paler omnium (Ephes. iv, 5, 6) ? Cum enim Deum aus Deus noster Jesus Christus : et ubi est vox illa Patrem hic commemoret, ubi ait, Unus Deus et Patangentis et clamantis, Dominus meus et Deus meus; ter omnium ; procul dubio id quod ibi dixit, Unus quam Christus ipse non reprehendit, sed approba Dominus, quem,nisi Jesum Christum voluit intelligivit, dicens, Quia vidisti me,credidisti(Joan. xx, 28) ? Si ergo eis placet, desinat esse Dominus Pater, quia Porro si et Filius Dominus Deus est, et Pater Domi unus est Dominus Jesus Christus. Quod si absurnus Deus est, et ambo jam duo domini et duo dii, dum et impium est opinari, discamus intelligere quomodo erit verum, Dominus Deus tuus Dominus unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti ; ut quod unus est? An forte Pater est unus Dominus, Filius au de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo protem non unus Dominus, sed tantum Dominus, sicut hibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere : sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus de quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est quo scriptum est, Dominus unus est ? Quid ergo res Pater, et Spiritus utriusque non est Pater aut Filius; pondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui di sed tamen et Pater et Filius et Spiritus sanctus, cuntur dii, sive in cælo, sive in terra, sicut sunt dië unus solus et verus est Dominus Deus. multiet domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, CAPUT IV. – 21. Neque enim Spiritus sanctus si ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster aut Deus aut,verus Deus non esset, templum ejus esJesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum sent corpora nostra. Nescitis, inquit, quia corpora (1 Cor. viii, 5, 6) ? Porro si quod de uno Deo Patre vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem dicitur, cogit inde Filium separare, dicant qui au habetis a Deo? et ne quisquam ipsum Spiritum nedent, non posse jam intelligi Dominum Patrem, garet Deum, continuo secutus ait, Etnon estis vestri: quia unus, inquit, Dominus noster Jesus Christus. empti enim estis pretio magno 1. Glorificate ergo et Nam si unus, utique solus : si solus, quomodo et porlate Deum in corpore vestro, eum scilicet cujus Pater ; nisi quia et ipse et Pater, unus Deus et solus templum corpora nostra esse prædixerat. Jam hoc Deus, non separato Spiritu sancto? Unus ergo Deus mirabile est, si verum est quod vos audio dicere, Pater, et cum illo Filius unus Deus, quamvis non ita esse Spiritum sanctum minorem Filio, sicut cum illo unus Pater. Itemque unus Dominus Jesus Patre minor esl Filius. Cum enim corpora nostra Christus, et cum illo unus Dominus Pater, quam membra sint Christi , sicut dicit Apostolus ; itemvis non cum illo unus Jesus Christus tanquam que corpora nostra templum sint Spiritus sancti, et Pater sit Jesus Christus. Hoc enim nomen ex sicut idem ipse dicit apostolus (1 Cor. vi, 19, 20, dispensatione misericordiæ susceptæque humani 15), nimium miror quomodo sint membra majotatis assumptum est.

ris, templum minoris. An forte jam placet dicere 19. An forte quod ait Apostolus, Unus Dominus Spiritum sanctum Domino Jesu Christo esse majonosler Jesus Christus, per quem omnia, non vultis rem ? Videtur enim suffragari huic opinioni etiam adjungi quod dictum est unus, ad id quod est Do illa sententia : Quoniam qui dixerit verbum adverminus, sed ad id quod ait, per quem omnia ; ut non sum Filium hominis,remiltetur ei : qui autem dixerit unus Dominus, sed unus per quem omnia intelliga adversus Spiritum sanctum, non remittetur ei, netur, ut non sit Pater per quem omnia, sed Pater solus que in hoc sæculo, neque in futuro (Matth. Xll, 32). ex quo omnia, et Filius solus per quem omnia ? Si Periculosius enim peccatur in majorem quam in ita est, jamu tandem fatemini unum Dominum et minorem : nec separari fas est Filium hominis a Deum nostrum esse Patrem et Filium. Quis enim co. Filio Dei, quia ipse Filius Dei factus est Filius homignovit sensum Domini ? aut quis consiliarius ejus nis, non mutando quod erat, sed assumendo quod fuit ? Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei ? non erat. Sed absit etiam talis impietas, ut Spiritus Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sanctus major Filio esse credatur. Non ergo facile ipsi gloria (Rom. xi, 34-36). Neque enim dixit, Ex in perversum moveant quæ ita dicuntur, quasi osPatre omnia, et per Filium omnia ; sed, ex ipso, tendant alterum altero esse majorem. el per ipsum, et in ipso ; quo ? nisi Domino, de quo 22. Nam quædam etiam sic dicuntur, ut homiait, Quis enim cognovit sensum Domini ? Ex Domino nibus parum intelligentibus et ipse Filius major ergo et per Dominum et in Domino omnia, non Patre videatur. Quis enim cum fuerit interrogatus, · Edd., permixlione. Al Mss. Vatic et undecim Gallic.,

quid sit majus, verum an veritas, non potius respermansione : melius, nostro judicio ; sensusque est Fi · Mss. plures non habent, magno ; neque postea, et porlium Dei crucifixum fuisse, non ex sua natura que per. tate, quibus verbis græcus textus etiam caret. Atque hunc mansit, sed ex nostra quam suscepit.

in modum proferlur identidem a Chrysostomo, et ab aliis.

« PredošláPokračovať »