Obrázky na stránke
PDF
ePub

sumus reddere rationem, si animas innocentes pro EX EPISTOLA AD CLASSICIANUM, scelere alieno, ex quo non trahunt sicut ex Adam?,

Qui excommunicatus fuerat. in quo omnes peccaverunt (Rom. v, 12), originale Ego propter eos qui pro peccato unius animæ, topeccatum, spirituali supplicio puniamus. Etenim tam domum ejus, id est plurimas animas anatheClassiciani filius, etsi traxit ex patre primi hominis mate ligant, maxime ne ibi quisquam sine Baptismate culpam sacro fonte Baptismatis expiandam ; tamen de corpore abscedat; et utrum non etiam de ecclesia quidquid, posteaquam genuit eum, peccati pater pellendi sunt, qui eo confugiunt quo fidem fidejusejus admisit, ubi particeps ipse non fuit, ad eum soribus frangant, adjuvante Domino, et in concilio non pertinere quis ambigit ? Quid dicam de con- nostro agere cupio, et si opus fuerit ad Sedem aposjuge ? quid de tot animabus in universa familia ? tolicam scribere ; ut in his causis quid sequi debeaunde si una anima per istam severitatem qua tota mus concordi omnium auctoritate constituatur, atdomus ista anathemata est, sine Baptismate de cor que firmetur (a). Mlud plane non temere dixerim, pore exeundo perierit; innumerabilium mors cor- quod si quisquam fidelium fuerit anathematus inporum, si de ecclesia homines innocentes violenter juste, ei potius oberit qui faciet, quam ei qui hanc abstrahantur et interficiantur, huic damno non po- patietur injuriam. Spiritus enim sanctus habitans test comparari. Si ergo de hac re potes reddere in sanctis, per quem quisque ligatur aut solvitur, rationem, utinam et nobis rescribendo præstes ut immeritam nulli pædam ingerit : per eum quippe possimus et nos: si autem non potes, quid tibi est diffunditur charitas in cordibus nostris,quæ non agit inconsulta commotione animi facere, unde si fueris perperam. interrogatus, rectam responsionem non vales in

EPISTOLA CCLI' (6). venire ?

Augustinus Pancario, de Secundino presbytero cri

minum quorumdam insimulato: contra quem ac3. Hæc autem dixi, etiamsi filius noster Classi cusationes hæreticorum admittere non vult, ca. cianus aliquid admisit, quod tibi anathemate plec

tholicorum audire paratus. tendum justissime videretur. Cæterum si veras ad

Domino dilectissimo, meritoque honorabili filio Parme litteras misit, nec solus in domo sua debuitista

CARIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem.

Cum, antequam veniret Religio tua, presbyter sententia coerceri. Sed hinc cum tua Sanctitate nihil

Secundinus Germanicianensibus non displiceret, ago, nisi tantum peto ignoscas petenti veniam, si

unde modo factum est ut eum, sicut scripsisti, etiam agnoverit culpam : si autem nihil eum peccasse

de nescio quibus criminibus accusare parati sint, prudenter agnoscis, quoniam ipse in domo fideijus.

nescio, domine dilectissime, meritoque honorabilis tius flagilabat fidem debere servari, ne ibi frange

fili. Verumtamen nullo modo nos possumus conretur ubi docetur; fac quod sanctum virum facere oportet, ut si tibi contigit ianquam homini, quod

temnere quod presbytero videntur objicere, tantum utique homo Dei dicit in Psalmo, Turbalus est præ

si catholici sunt qui objiciunt: nam hæreticorum

accusationes contra catholicum presbyterum ad. ira oculus meus, exclames ad Dominum, Miserere

mittere, nec possumus, nec debemus. Proinde hoc mei, Domine, quoniam infirmus sum(Psal. vi,8,3); ut porrigat tibi dexteram suam, et comprimat iracun

primo agat prudentia tua, ut hæretici non sint, ubi diam tuam, et tranquillet mentem tuam ad viden

ante adventum tuum non fuerunt; et audiemuscaudam faciendamque justitiam. Sicut enim scriptum

sam presbyteri, sicut eam oportet audiri. Illud sane est, Iracundia viri justitiam Dei non operatur (Ja

moneo, quia dignaris, quoniam et salus et existima

tio tua charissima nobis est, et ipsi Germanicianencobi 1, 20). Nec arbitreris ideo nobis non posse su

ses pertinent ad curam humilitatis nostræ, utea quæ brepere injustam commotionem, quia episcopi

a gloriosissimis Imperatoribus impetrasti, et ea quæ sumus : sed potius cogitemus inter laqueos tentatio.

apud competentes judices egisti, fidenter allegare num nos periculosissime vivere, quia homines su

digneris ; ut appareat omnibus nihil te inordinate mus. Aufer itaque Gesta ecclesiastica quæ pertur

agere, neiterum in causa vestra, qui de possessione batior fortasse fecisti, et redeat inter vos charitas

contenditis, ipsi miseri fatigentur, et gravius afflicti quam cum illo et catechumenus ' habuisti : aufer

dispereant.Simuletiam commendo ut ejusdem preslitem et revoca pacem, ne tibi pereat homo ami

byteri domus non diripiatur, neque vastetur: nam cus, et de vobis gaudeat diabolus inimicus. Potens

de ecclesia sua nuntiatum est nobis, quod eam nesest autem misericordia Dei nostri, quæ et me exau

cio qui velint deponere ; sed non puto quod ullo diat orantem, ne mea tristitia de vobis augeatur,

pacto possit hoc a tua religione permitti. sed potius quæ est exorta sanetur; et erigat per

EPISTOLA CCLII " (c). gratiam suam, et lætificet juventutem tuam non

Augustinus Felici, de pupilla quadam Ecclesiæ twcontemnentem senectutem meam. Vale.

telæ commissa. FRAGMENTUM

Domino dilectissimo meritoque honorabili,et præ

* Hoc Fragmentum ex N. Rigaltii schedis nobis comQuod in veteri codice Ecclesiæ Trecensis continente col. muoicavit D. de Vion San-Victorinus canonicus, doctor

lectiones Cresconii et Ferrandi repetum est,cum titulo Parisiensis.
hic affixo.

* Recognita ad cb. vc, duos v. et ad Lov.
* Recensita ad cb. gv. n. vc, duos v, et ad. Lov.

(a) Sequentem sententiam habent Anselmus Lucensis Anselm., quod non trahunt ex Adam.

lib. 12, c. 66, et Gratianus, causa 11, 9. 3, c. 87. a Anselm., calechumenis.

(6) Alias 212 : quæ autem 251 erat, nunc 269. : Anselm., et le regat,

(c) Alias 217 : quæ autem 952 erat, nunc 179,

ferendo fratri Felici, Augustinus,in Dominosalutem.

Novit optime Religiotuaquam curam tuendiscum omnibus hominibus, tum maxime pupillis Ecclesia vel episcopi debeant. Unde receptis iitteris tuis, et exemplo litterarum virispectabilis fratris nostri (a), nec potui nec debui passim puellam cuiquam committere ; præsertim quiaeam Ecclesiæ commendavit, domine dilectissime meritoque honorabilis, et præferende fraler. Proinde adventum ejusexspecto, ut si quid fieri oporteat, ejus præsentia deliberem, et faciam quod Dominus faciendum esseinspiraverit.

EPISTOLA CCLIII * (b).

Augustinus ad Benenatum,de eadem puella(ut videtur) in matrimonium non tradenda nisi viro catholico.

Domino beatissimo, et venerabili ad desiderabili fratri Benenato, et qui tecum sunt fratribus, AUGUstinus, in Domino salutem.

Per quem saluto Sanctitatem tuam, de fide ejuset bono circaEcclesiam studio gratulamur. Voluit autem ad tuam Benignitatem cum litteris meis venire, domine dilectissime ac venerabilis frater. Et quoniam audiviquod denegotioillo transigere cogitas,si verum est (quod miror, siverum est), nosti quemadmodum debeas episcopali paternitate catholicæ Ecclesiæ providere ; ut non cum quolibet id agas, si tamen, ut dixi, verum est quod audivi, sed potius cum domo catholica, cujus non solum nullam adversitatem, verum etiam fidele adjutorium habere possit Ecclesia.

EPISTOLA CCLIV I(c).

Augustinus ad eumdem Benenatum, pronubum agentem Rustici filio.

Domino beatissimo, et venerabili ac desiderabili fratri et consacerdoti BENENAto, et qui tecum sunt fratribus, AuGusTiNus et qui mecum sunt fratres, in Domino salutem.

Puella de qua mihi scripsit Sanctitas tua,in ea v0luntate est, ut si ætas ei jam matura esset, nulli in nuptiis conveniret. In ea vero ætate est, ut si voluntatem nubendihaberet, nulliadhuc dari vel promitti deberet.Huc accedit quia eam Deus in Ecclesia sic tuetur,utcontraimprobos tueatur;non utcui voluero tradi possit, sed ut aquo non oportet,rapinon possit, domine Benenate dilectissime et venerabilis frater. Conditio itaque quam insinuare dignatus es, non mihi displicet,sinuptura est: utrum autem nuptura sit,etsi illud quod in ore habet magis optamus,nunc tamen ignoramus ; quia in his annis est,ut et quod se dicit velle esse sanctimonialem, jocus sit potius garrientis, quam sponsio profitentis Deinde habet materteram,cujus vir honorabilisfrater noster Felix, dum dehac recontulissem cum illo (neque enim pos

[ocr errors]

sem aliter, vel deberem)nonquideminvitusaccepit, imo etiam gratulatus est ; sed jure amicitiæ non importune doluit quod eis nihil inde sit scriptum. Fortassis enim quæ nunc non apparet, apparebit et mater, cujus voluntatem in tradenda filia, omnibus, ut arbitror, natura præponit; nisi eadem puella in ea jam ætate fuerit, ut jure licentiore sibi eligat ipsa quod velit. Illud quoque cogitet Sinceritas tua, quia si mihi de nuptiis ejus potestas summa ac tota tribuatur, atque ipsa quoque jam matura et nubere volens, cui voluero se tradendam sub Deo judice mihi committat ; sic dico, et verum dico, mihi placere istam conditionem, ut propter Deum judicem non possim respuere meliorem : quæ utrum adventura sit, utique incertum est. Quapropter videt Charitas tua quanta consideranda concurrant, ut nunc a me cuiquam promitti ommino non possit.

EPISTOLA CCLV * (a).

Augustinus ad Rusticum, de puella in connubium ejus filio petita.

Domino dilectissimo, et merito prædicabili ac suspiciendo filio RusTico, AUGUsTiNUs, in Domino salutem.

Quamvis tibi et universæ domui tuæ omnia bona optem, nec tantum ad felicitatem præsentis sæculi pertinentia, verum etiam ad vitam futuram atque sempiternam, quæ tibi nondum credenda persuasa est; tamen quæ me moveant, ut de puella quam petis, nihil adhuc audeam polliceri, quantum sufficere visum est, sancto fratriet coepiscopo meo Benenato rescripsi, domine dilectissime et venerabilis fili. Si enim tu, cum certissime noveris, etiamsi nostræ absolutæ sit potestatis quamlibet puellam in conjugium tradere, tradi a nobis christianam nisi christiano non posse ; nihil tamen mihi tale de filio tuo quem adhuc paganum audio, promittere voluisti : quanto magis ego, propter illa quæ in epistola memorati fratris mei legere poteris, quidquam de illius puellæ connubio sponderenon debeo, etiamsi quod dixi de filio tuo non tantum promissum tenerem, sed jam etiam factum esse gauderem ?

[blocks in formation]

ut litteris, te quæram ; ego te affectu quæro, qui narum et divinarum cum benevolentia et charitate omnes litteras superat: et ubi te quæram quod bene consensio (Cicero, Læt. 20). Tu autem, mi charissime, intelligas, novi. Quantum autem ad me legendum aliquando mihi consentiebas in rebus humanis,cum attinet, magis vereor in manibus vestris loquacita- eis more vulgi fruicuperem;et mihi ad ea capessenda tem meam reprehendi, quam eloquium requiri. quorum me pænitet, favendo velificabas, imo vero Illud breviter dixerim, quod diuturna cogitatione vela cupiditatum mearum,cum cæteris tuncdilectosi ruminaveris, senties quid sapiat: cum in itinere ribus meis, inter præcipuos aura laudis inftabas. Dei faciliora et fructuosa ignava formidine fugiun. Porro in rebus divinis, quarum mihi illo tempore tur, in itinere sæculari duriora et sterilia ærumnoso nulla eluxerat veritas, utique in majore illius defiabore tolerantur. Incolumis in Christo vigeas et nitionis parte nostra amicitia claudicabat: erat enim proficias, domine merito prædicande, sinceriter- rerum tantummodo humanarum, non etiam divinaque charissime ac desiderantissime frater.

rum, quamvis cum benevolentia et charitate con

sensio. EPISTOLA CCLVII" (a).

2. Et posteaquam illa cupere destiti, tu quidem Augustinus Orontio, resalulans illum.

perseverante benevolentia,salvum me essecupiebas Domino eximio meritoque honorabili, et susci salute mortali,et ea rerum prosperitate felicem,quam piendo filio ORONTIO, AUGUSTINUS.

mundus optare consuevit. Et jam sicilaque aliquan

tum tibi erat mecum rerum humanarum benevola et Ago gratias quod adventum Eximietatis tuæ litte

chara consensio. Nunc vero quantum de te gaudeo, ris etiam prævenire dignatus es, et ante contuitum

quibus explicem verbis, quando eum quem quoquo misisti colloquium, ut tuo prius affatu quam aspectu frueremur, et diu desideratam notitiam epistolari

modo habui diu amicum,habeojam verum amicum?

Accessit enim etiam rerum consensio divinarum, solatio quodammodo prægustantes, exspectare

quoniaın qui mecum temporalem vitam quondam mus avidius et ardentius, quod jucundius gratius

jucundissima benignitate duxisti, nunc spe vitæ que caperemus, domine eximie meritoque honorabilis, et suscipiende fili. Reddo itaque meritis tuis

æternæ mecum esse cæpisti. Modo vero etiam de rebus

humanis inter nos nulla dissensio est, quieas rerum et præcurrentibus officiis debitum resalutationis

divinarum cogitione pensamus, ne plus eis tribuaobsequium, incolumitatem tuam gaudens nuntia

mus, quam modus earumjustissime postulat;neceas tam, optansque continuam. Et quod rescripta exiguitatis meæ jure prærogatæ benevolentiæ repos.

in aliquo conlemptu abjiciendo, creatori earum Do. cendo addidisti,dicens,Sitamen id de tanta sanctitate

mino rerum cælestium atque terrestrium faciamus

injuriam. Ita fit ut inter quos amicos non est rerum possumus promereri ; nullo modo audeo desperare,

consensio divinarum, nec humanarum plena esse sanctitatis ejusdem, cujus haustu pro nostro modulo

possit ac vera. Necesse est enim utaliter quam oporaliquid sumus, ipsum fontem non solum laudan

tet humana æstimet qui divina contemnit, nec homi. dum, verum etiam nobiscum participandum, et tuæ prudentiæ placiturum ; ut Deus incomparabiliter

nem recte diligere noverit quisquis eum non diligit

qui hominem fecit. Proinde'non dico, nunc mihi pleatque incommutabiliter bonus, qui per suam potentiam tam bonæ tuæ mentis est institutor, sit etiam

nius amicus es, qui eras ex parte ; sed quantum

ratio indicat, nec ex parte eras, quando necin rebus per gratiam restitutor. Incolumem te Deus omnipo

humanis mecum amicitiam veram tenebas. Rerum tens felicioremque tueatur, domine eximie merito. que honorabilis, ac suspiciende fili.

quippe divinarum, ex quibus recte humana pensan

tur, socius mihi nondum eras; sive quando nec ipse EPISTOLA CCLVIII " (6).

in eis eram, sive posteaquam ego eas utcumque Augustinus Martiano veteri amico,gratulatur quod sapere cæpi, a quibus tu longe abhorrebas.

catechumenus sit factus, hortans illum ut fidelium 3. Nolo autem succenseas, nec tibi videatur absurSacramenta percipiat.

dum quod illo tempore cum in vana hujus mundi Domino merito suscipiendo,etin Christo dilectissimo

æstuarem, quamvis me multum amare videreris, ac desiderantissimo fratri MARTIANO, AUGUSTINUS,

nondum eras amicus meus; quando nec ipse mihi in Domino salutem.

amicus eram,sed potius inimicus:diligebam quippe

iniquitatem ; et vera quidem divina sententia est 1. Abripui, vel potius obripui, et quodammodo fu

qua scriptum est in sanctis Libris, Qui autem dili. ratus sum memetipsum multis occupationibus meis,

git iniquitatem, odit animam suam (Psal. x, 6). Cum ut libi scriberem antiquissimo amico, quem tamen

ergo odissem animan meam, verum amicum quo. non habebam,quamdiu in Christo non tenebam.Nosti modo habere poteram, ea mihi optantemnin quibus quippe ut definierit amicitiam Romani,ulait quidam, ipse meipsum patiebar inimicum ? Cum vero beni. maximus auctor Tullius eloquii (Lucanus, lib.7). Di

gaitas et gratia Salvatoris nostri illuxit mihi, non xilenim el verissime dixit: Amicilia est rerum huma

secundum merita mea, sed secundum ipsius mise

ricordiam; tu ab hac alienus, quomodo esse pote* Recensita ad a.bl. c. cb. ff. g. gv.j. n. r. s. sb. qua* tuor v. et quatuor v. Edd.

ras amicus meus, qui unde beatus esse possem ** Ad a. bg. bl. c. cc. cb. ff. 8. gg. gvi n. r. s. sb. t. penitus ignorabas, et non in hoc me amabas, in quo duos vc. et Edd.

mihi ipsejam fueram utcumque amicus effectus? (a) Alias 123 : quæ autem 257 erat, nunc 142. (b) Alias 155 : quæ autem 258 erat, nunc 158.

4. Gratias itaque Deo, quod te mihi amicum fa

cere tandem aliquando dignatur. Nunc enim nobis est rerum humanarum et divinarum cum benevolentia et charitate consensio in Christo Jesum Domino nostro, verissima pace nostra. Qui duobus præceptis cuncta præconiadivina eonclusit, dicens: Diliges Dominum Deum tuum eac toto corde tuo, et eae tota anima tua, et er tota mente tua ; et, Diliges prozimum tuum tanquam teipsum. In iis duobus praeceptis tota Leac pendet et Prophetæ (Matth. xxn 37-40). In illo primo rerum divinarum, in hoc secundo rerum humanarum est cum benevolentia et charitate consensio. Hæc duo si mecum firmissime teneas, amicitia nostra vera ac sempiterna erit ; et non solum nos invicem, sed ipsi etiam Domino sociabit. 5. Quod ut fiat, exhortor gravitatem et prudentiam tuam ut jam etiam fidelium Sacramenta percipias : decet enim ætatem, et congruit, quantum credo, moribus tuis. Memento quid mihi dixeris profecturo, comicum quidem de Terentio, si recolis, versum, sed tamen aptissimum et utilissimum : Nunc hic dies vitam aliam affert, alios mores postulat. (Ter. Andr. Act. 1, Sc. 2.) Quod si veraciter dixisti, sicut de te dubitare non debeo ; jam profecto sic vivis ut sis dignus Baptismo salutari remissionem præteritorum accepere peccatorum. Nam omnino non est cui alteri præter Dominum Christum dicat genus huumanum : Te duce si qua manent sceleris vestigia nostri, Irrita perpétua solvent formidine terras. (Virg. Eclog. 4.) Quod ex Cumæo, id est, ex Sibyllino carmine se fassus est transtulisse Virgilius ; quoniam fortassis etiam illa vates aliquid de unico Salvatore in spiritu audierat, quod necesse habuit confiteri. Hæc tibi, domine merito suscipiende, et in Christo dilectissime ac desiderantissime frater, sive pauca, sive forsitan multa sint, utcumque occupatissimus scripsi: tua sumere rescripta desidero, et te nomen dedisse inter competentes, vel daturum esse, jamjamque cognoscere. Dominus Deus noster, in quem credidisti, et hic et in futuro sæculo te conservet, domine merito suscipiende, et in Christo dilectissime ac desiderantissime frater.

[merged small][merged small][merged small][merged small][ocr errors]

propter eos fiunt ista, qui vivunt, prius est ut tu, qui consolari ejus laude desideras, ita vivas, ut illic ubi ipsa est, esse merearis. Neque enim dubito quod eam non credas ibi esse, ubi illæ sunt quæ vel adulteriis lectulum conjugalem polluerunt, vel nullo conjugio deligatæ fornicatione fluxerunt. Quare, de illius laude viro longe dissimili quasi fugare velle moestitiam, adulatio est, non consolatio. Nam si eam diligeres sicut ipsa te dilexit, servasses ei quod tibi ipsa servavit. Et cum illa, si prior obiisse, nullo modo credenda sit cuiquam fuisse nuptura ; nonne si vere obitum ejus laudibus ejus consolandus doleres, ne unam quidem ac licitam post illam conjugem quæreres ? 2. Hic tu dicturus es : Quid mecum aspere agis ? quid dure objurgas ? Nonne inter hæc verba ecce senuimus, dum vita ducitur prius finienda quam corrigenda ? Vis ut ignoscam exitiabili securitati tuæ: quanto satius tuignoscis, si non amabili, certe miserabili sollicitudini meæ? Inimico quidem animo Tullius invehebatur, et longe alia erat terrenam rempublicam gubernantis intentio, et tamen ait: Cupio, Patres conscripti, me esse clementem ; cupio in tantis reipublicae periculis non dissolutum videri (Cic. pro S. Rosc.). Quanto justius ego dico, cum ipse noverisquam tibi amicum animum geram, in æternæ civitatis servitio constitutus minister verbi sacramentique divini : cupio, frater Corneli, me esse clementem ; cupio in tantis tuis meisque periculis non dissolutum videri ? 3. Plebs mulierum excubat lateribus tuis, crescit in dies pellicum numerus ; ejusdem autem numeri dominum, imo vero servum insatiabili per tot scorta libidine diffluentem, et laudes defunctæ castæ conjugis a nobis, velut ad mitigandam moestitiam suam, jure amicitiæ flagitantem episcopi patienter audimus ? Qui cum esses, non dicam catechumenus, sed in errore nobiscum perniciosissimo constitutus juvenis, junioribus nobis, ab hoc te vitio temperantissima voluntate correxeras, quo non post longum tempus sordidius, revolutus, deinde in extremo vitæ periculo baptizatus, non dicam, te sene, sed etiam nobis certe jam senibus et insuper episcopis, nondum emendaris. Vis de bonæ uxoris morte per nos consolari : nos de hac tua veriore morte quis consolatur ? An quia non possumus oblivisci tanta erga nos merita tua, ideo cruciandi adhuc sumus moribus tuis, ideo contemnendi, et pro nihilo habendi, quando geminus ad te de te ? Sed fatemur nos non esse aliquid ad te corrigendum ac sanandum; Deus attendatur, Christus cogitetur, Apostolus audiatur dicens : Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis (I Cor. vi, 15)? Si qualiscumque episcopi amici tui verba spernis in corde tuo, corpus Domini tui cogita in corpore tuo : postremo, quomodo t de die in diem differendo peccas, cum extremum diem tuum nescias ? 4. Nunc propabo quas tu ab ore nostro laudes

* Mss. quinque Gallic. et duo Vatic., quoniam Alii quatuor, quia.

Cyprianæ desideres. Certe si adhuc in schola rhetorum verba discipulis venderem, prius ab eis mercedem sumerem. Vendere tibi volo laudem pudicissimæ conjugis tuæ ; prius mihi mercedem da, pudicitiam tuam: da, inquam, et accipe. Humanum dico propter infirmitatem tuam ; puto quod non sit apud te digna Cypriana, cujus laudibus anteponis amorem concubinarum tuarum : quod utique facies, si permanere in illo amore, quam ad istas laudes pervenire malueris. Quid mihivis extorquere poscendo, cum pro te videas esse quod posco ? quid precaris subjectus, quod potes jubere correctus ? Mittamus munera spiritualia conjugi tuæ ; tu imitationem, ego laudem. Quanquam, sicut supra dixi, laudem ab hominibus jam illa non quærat ; imitationem vero tuam tantum quærit etiam defuncta, quantum te dilexit etiam dissimilem viva. Faciam de illa quod vis, cum tu feceris quod et ego volo et illa. 5. Si enim dives ille superbus atque impius, sicut in Evangelio Dominus loquitur, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, cum malorum meritorum poenas apud inferos lueret, neque de digito contempti ante januam suam pauperis aquæ stillam impetrare valuisset ; recordatus est quinque fratres suos, et rogavit ad eos eumdem pauperem mitti, cujus requiem in sinu Abrahæ longe prospiciebat, ne et ipsi venirent in illum locum tormentorum (Luc. xvi, 19-28): quamto magis tua conjux te recordatur ? quanto magis te casta non vult ad pœnas venire moechorum, si fratres suos nec superbus ad pœnas venire voluit superborum? et cum frater nollet fratribus in malis se esse conjunctum, quanto minus vult in bonis constituta conjux virum in malis habere separatum ? Lege ipsum locum in Evangelio : Christi est vox pia; credo Deo. Doles videlicet conjugem mortuam, et putas, si eam laudavero, quod meis affatibus consolaberis ; disce quod doleas, si cum illa non eris. An magis tibi dolendum est quod a me nondum laudatur, quam mihi quod a te non amatur ? Nam utique si amares, cum illa esse post mortem desiderares, quo profecto non eris, siquaqualis estalis eris. Ama ergo cujus exigis laudem, ne quod mendaciter exigis, juste denegem. (Et alia manu : ) Dominus nobis præstet de tua salute gaudere, domine dilectissime, et honorabilis frater.

[merged small][merged small][merged small][ocr errors]

antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen acciperem, sed ut ingens divitis ubertim flumem haurirem. Thesaurum sapientiæ desideravi, sed minus accepi quam volui, licet minus non debet dici, sed munus, quod oraculum legis contulerii Augustinus, sacrator justitiæ, instaurator spiritualis gloriae, dispensator salutis æternae. Tam tibi mundamus orbis motus est, quam notatus ; tam tu ei cognitus, quam probatus. Opto itaque sapientiae floribus pasci, et vivi fontis haustibus irrigari: praesta cupienti quod utique prosit. Potest enimse. minudi roboris velamen gemitale viridari, si me. ruerit tuis sensim fluentis augeri. Itaque humilitatis meæ præsentiam spondeo mon tam stilo quam voto, si Venerabilitavis tuæ scripta pro visu 1, relegero. Divina te clementia tueatur amnis innumeris, domine venerabilis.

Cur mihi fons orbis parvo sermone meavit ?
An minus apta suis speravit corda fluentis ?
Cum pateat mens omnis aquis, spectetque loquacem
Relligionis opem gratos dã * sensibus imbrés,
Exspectat quos plena fides Christi de stipite pendens.

EPISTOLA CCLXI * (a). Augustinus Audaci eaecusat occupationes suas, dd. monens ut vel intendat evolvendis ipsius libris, vel præsens audiat ipsum loquentem. Domino dilectissimo et in Christo prædicando, nimiumque desiderabili fratri AUdAci, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Brevem epistolam tuam, sed plane vehementem flagitatricem prolixæ epistolæ meæ, non invitus, imo etiam lætus accepi. Non quod facile suffi* rem aviditati, sed quod gratularer Charitati tuæ; quia etsi non de idoneo expetis, bonum est tamen quod expetis. Et ad longam quidem epistolam c0nscribendam magis mibi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculæ temporum stillæ vix recreant, vel cogitantem aliquid, vel ea quæ magis urgent et mibi videntur pluribus profutura dictantem, vel reficientem corporis vires nostræ necessarias servituti. Nam verba non desunt, quibus possit multa charta compleri ; sed quod a nobis in eadem sermónis prolixitate desideras, ad hoc me idoneum n0m esse respondeo. Thesaurum enim sapientiæ tedesiderasse dixisti, sed minus accepisse quam voluisti, cum ego ex illo thesauro mendicabunda prec* quotidianam stipem rogem, vixque impetrem. 2. Oraculum autem legis quouiodo sum, de cujus latis atque abditis penetralibus nescio longe pluri quam scio, ejusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non valeo sicut volo, et me non aliud quam minus dignum esse c0gn0* co ? Porro sacrator justitiæ quis ego, cui me s* cratum esse permagnum est ? Jamvero quod in: tauratorem spiritualis gloriæ me appellas; da* niam, multum cui loquaris ignoras : ipse quip? adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere nefatear. Dispensator plat Tres. Mss., jussu.

[ocr errors]
« PredošláPokračovať »