Obrázky na stránke
PDF
ePub

ne salutis æternæ, cum cæteris innumerabilibus 1. Lectis litteris Reverentiæ tuæ, et earum perlaconservis meis sum. Quod si volens facio, merce. tore interrogato quæ interroganda restabant, vehedem habeo : si autem invitus, tantum dispensatio menter dolui sic te voluisse agere cum marito, ut mihi credita est ; neque enim esse salutis illius dis. ædificium continentiæ, quod in eo jam construi pensatorem per verbum ac Sacramentum, jam hoc ceperat, amissa perseverantia in adulterii ruinam est etiam esse participem. Nam si per bonos non miserabiliter laberetur. Cum enim lugendus esset, dispensaretur, non recte Apostolus diceret. Imi- si post continentiam votam Deo, jamque actu ipso tatores mei estole sicut et ego Chrisli (1 Cor. iv, 1, moribusque susceptam, reverteretur ad conjugis 16). Rursus si per malos non dispensaretur, non carnem ; quanto magis nunc demersus in interide quibusdam Dominus diceret : Quæ dicunt, fa- tum profundiorem lugendus est, qui tam abrupta cite; quæ autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, dissolutione mechatur, iratus tibi, perniciosus et non faciunt (Matth. xxii, 3). Multi ergo dispen- sibi, tanquam in te acerbius sævial, si ipse pereat ? satores sunt, per quorum ministerium pervenitur Hoc autem tantum mali accidit, dum tu ejus aniad æternam salutem : sed quæritur inter dispensa- mum non qua debuisti moderatione tractasti : quia tores ut fidelis quis inveniatur (1 Cor. iv, 2); et inter etsi carnali consortio jam ex consensu vobis non ipsos fideles, in quorum me numero ille qui non fal. miscebamini, in cæteris tamen rebus conjugali oblitur computet, alius est sic, alius autem sic (Id. vii, sequio viro tuo mulier servire debuisti ; præsertim 7), sicut unicuique Deus partitus est mensuram cum ambo essetis membra corporis Christi. Et utifidei (Rom. XI, 3).

que si maritum infidelem fidelis habuisses, agere 3. Itaque, frater charissime atque dulcissime, pa- te conversatione subdita oportuit, ut eum Domino scat te Dominus potius sapientiæ floribus, et vivi lucrareris, sicut Apostoli monuerunt. fontis haustibus irriget. Si quid autem per operulam 2. Omitto enim quod ipsam continentiam,

, meam religiosissimo studio tuo conferri posse ar- illo nondum volente, non secundum sanam doc. bitraris, quia et capacem te esse intelligo, et avidum trinam te suscepisse cognovi. Neque enim corposentio; magis in alia nostra opuscula, quæ multis ris tui debito fraudandus fuit, priusquam ad volaminibus comprehenduntur, tibi animus inten

illud bonum, quod superat pudicitiam conjugadendus est, quam per epistolas aliquid sperandum lem, tuæ voluntati voluntas quoque ejus accedret; quod tuum desiderium possit explere. Aut certe in

nisi forte non legeras nec audieras attenderas vel præsentia sume quod potero, quam te puto tuam

non atlenderas Apostolum dicentem : Bonum est nobis ideo non exhibere, quia non vis : quid enim homini mulierem non tangere : propter fornimagnum est, adjuvante Domino, ut homo liber a

cationes aulem unusquisque uxorem suam habeat cujusquam loci munere venias ad nos, sive nobis

et unaquæque suum virum habeat. Uxori vir debicum diu futurus, sive peracto saltem pauxillo

tum reddat, similiter autem et uxor viro. Uxor temporis rediturus

non habet potestatem corporis sui, sed vi : simililer 4. Ecce pene factum est, quod in quinque versu- autem et vir non habet potestatem corporis sui, sed um tuorum tertio posuisti, ut magis loquacem quam

mulier. Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu eloquentem haberes epistolam meam. Quod autem

ad tempus, ut vacetis orationi ; et iterum ad idipin quinto atque ultimo versu septem pedes sunt, nes

sum estole, ne vos tentet Satanas propter internpecio utrum numerus tuum fefellit auditum, an ex

rantiam vestram (I Cor. vii, 1-17). Secundum hæc periri voluisti utrum ego adhuc ista dijudicare

verba apostolica, etiamsi se ipse continere voluismeminerim, quæ forte jam obliti sunt qui talium

set, et tu noluisses, debitum tibi reddere cogeretur; aliquando studiosi, postea plurimum in ecclesias

et illi Deus imputaret continentiam, si non suæ, sed ticis litteris profecerunt.

tuæ cedens infirmitati, ne in adulterii "damnabile 3. Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex

flagitium caderes, maritalem tibi concubitum non hebræo non habeo. Nos autem non interpretati su

negaret : quanta magis te, quam magis subjectam mus, sed codicum latinorum nonnullas mendosita

esse decuerat, ne ipse quoque in adulterium diates ex græcis exemplaribus emendavimus. Unde

bolica tentatione traheretur, in reddendo hujusmofortassis fecerimus aliquid commodius quam erat, di debito voluntati ejus obtemperare convenerat, non tamen tale quale esse debebat. Nam etiam cum tibi voluntatem continendi acceptaret Deus, nunc, quæ forte nos tunc præterierunt, si legentes quia propterea non faceres, ne periret maritus ? moverint, collatis codicibus emendamus. Ita illud

3. Sed hoc, ut dixi, omitto, quoniam postea tibi quod perfectum est, tecum nos quoque requirimus.

nolenti sibi ad reddenda conjugalia debita consenEPISTOLA CCLXII (a).

tire, ad eadem continentiæ pacta ipse consensit, et Augustinus Ecdiciæ, quæ nesciente viro suo bona sua in eleemosynam distribuerat,et vidualem habi

tecum continentissime diu vixit, suoque consensu tum induerat, correctionem adhibet quam acer

a peccato illo quo ei debitum carnis negabas, ipse rimam, injungensul super his faciat satis viro suo. te absolvit. Non ergo jamin tua causa ista vertitur Dominæ religiosismæ filiæ ECDICIE", AUGUSTINUS, questio, utrum redire debeas ad concubitum viri. in Domino salutem.

Quod enim Deo pariconsensu ambo voveratis, perVetusti Cdd. Germ. et Corb., Egdigiæ.

sevcranter usque in finem reddere ambo debuistis : * Recognita ad a. a. bg. bl. c. cc. cb. if. 8. 88.gv. l. D. r. s. sb. vc. 2 t. 4 v. et Edd.

a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem cons(a) Alias 199 : quæ autem 262 erat, nunc 229.

tantissime persevera. Quod te non exhortarer, nisi quia tibi ad hocipse consenserat. Nam si nunquam lis quid acquisiveras, quando lucrata fueras virum tenuisses ejus assensum, numerus te nullus defen- tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate servi. disset annorum, sed post quantumlibet tempusme ret; intellige per illas eleemosynas tuas, quibus consuluisses nihil tibi aliud responderem, nisi cor ejus eversum est, quanto graviore damno perquod ait Apostolus, Uxor non habet potestatem cor- cussa fueris, quam sunt illa lucra, quæ cælestia poris sui, sed vir:de qua potestate sic tibijam permi. cogitabas. Si enim habetibi inagnum locum panis serat continentiam, ut eam tecum etipse susciperet. fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est 4. Sed illud est quod minus te observasse con

habere misericordia, qua homo eripitur diabolo,tantristor, quia tanto humilius et obedientius ei obse- quam leoni rugienti, et quem devoret inquirenti? qui in domestica conversatione debuisti, quanto 7. Neque hocita dicimus, ut si quisquam scandaille religiosius tibi rem tam magnam etiam imitando lizatus fuerit de bonis operibus nostris, ab eis deconcesserat. Nom enim quia pariter temperabatis sistendum putemus; sed alia causa est alienarum, a commixtione carnali, ideo tuus maritus esse des- alia necessarium in societate aliqua personarum ; titerat ; imo vero tanto sanctius inter vos conjuges alia fidelis, alia infidelis; alia parentum erga filios, manebatis, quanto sanctiora concorditer placita alia filiorum erga parentes : alia postremo ea, quæ servabatis. Nihil ergo de tua veste, nihil de tuo in his rebus vel maxime intuenda est, viri et uxoauro vel argento vel quacumque pecunia, aut re- ris, ubi mulierem conjugatam non licet dicere, Fa. bus ullis terrenis tuis sine arbitrio ejus facere de- cio quod volo de meo ; cum et ipsa non sit sua, buisti, ne scandalizares hominem qui Deo tecum sed capitis sui, hoc est viri sui (Eph. V, 23). Nam majora voverat, et ab eo quod de tua carne licita sic quædam, utcommemorat apostolus Petrus, mupotestate posset exigere, continenter abstinuerat. lieres sanctæ quæ in Deum sperabant,ornabant se,

5. Denique factum est ut vinculum continentiæ, subjectæ suis viris : sicut Sara obsequebatur Abrahæ, quo se dilectus ille innexuerat, contemptus abrum- dominum eum vocans, cujus,inquit,faclæ estis filiæ peret, et iratus tibi non parceret sibi. Sicut enim (I Pelr. III, 5,6) ; cum ad Christianas, non ad Jumihi retulit perlator epistolæ tuæ, cum cognovis

dæas feminas loqueretur. set quod omnia vel pene omnia quæ habebas, nes- 8. Quid autem mirum si pater communem filium cio quibus duobus transeuntibus monachis tanqnam nolebat hujus vitæ sustentaculis a matre nudari, pauperibus eroganda donaveris ; tuncille detestans ignorans quid seclaturus esset, cum in ætate granieos lecum, et non Dei servos, sed domus alienæ diuscula esse cæpisset ; utrum monachi profespenetratores, et tuos captivatores et deprædatores sionem, an ecclesiasticum ministerium, an conputans, tam sanctam sarcinam quam tecum subie- jugalis necessitudinis vinculum ? Quamvis enim rat, indignatus abjecit. Infirmus enim erat, et ideo ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctibi, quæ in communi proposito fortior videbaris, torum, unusquisque tamen proprium donum habel non erat præsumptione turbandus, sed dilectione a Deo; alius sic, alius autem sic (1 Cor. VII, 7). Nisi portandus : quia etiamsi ad ipsas eleemosynas lar- forte talia prospiciens et præcavens reprehenden. gius faciendas forte pigrius movebatur, posset et dus est pater, cum beatus Apostolus dicat : Quisista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur ex- quis autem suis et maxime domesticis non providet, pensis, sed exspectatis invitaretur obsequiis, ut fidem denegat, el est infideli deterior (I Tim. v, 8). etiam hoc quod temere sola fecisti, multo consul- Cum vero de faciendis ipsis eleemosynis loquere. tius dilectione concordi, multoque ordinatius et tur, ait : Non ut aliis refectio sit, vobis autem angu. honestius ambo faceretis ; nec blasphemarentur stia (II Cor. vm, 13). Pariter ergo consilium de servi Dei, si tamen hoc fuerunt, qui marito absente omnibus haberetis, pariter moderaremini quid theatque nesciente, ab ignota muliere et ab aliena saurizandum esset in cælo, quid ad vitæ hujus uxore tanta sumpserunt ; et laudaretur Deus in sufficentiam vobis et vestris vestroque filio relinoperibus vestris, quorum esset tam fida societas, quendum, ne aliis esset refectio, vobis autem an. ut a vobis communiter teneretur, non solum sum- gustia. Et in his disponendis atque faciendis, si ma castitas, verum etiam gloriosa paupertas. quid tibi forte melius videretur suggereres viro re

6. Nunc autem inconsiderata festinatione attende verenter, ejusdemque auctoritatem tanquam tui quid feceris. Ut enim de illis monachis, a quibuste capitis sequererisobedienter; ut omnes qui sanum ipse non ædificatam,sed spoliatam esse conqueritur, sapiunt ad quos posset hoc bonum vestrum fama ego bene sentiam,nec homini præira turbatum ocu. perferre, de domus vestræ fructu ac pace gaudelum habenti, contra Dei fortasse famulos facile con- rent, et adversarius reveretur nihil habens de vobis sentiam;numquid tantum bonum est, quod paupe

dicere pravi. rum carnem largioribus eleemosynis refecisti, 9. Porro si de faciendis eleemosynis et in paupequantum malum est, quod viri tui mentem a tam res impendendis rebus tuis, de quo bono opere et bono proposito subruisti ? An cujusquam tibi tem- magno tam evidentia præcepta sunt Domini, cum poralis salus charior esse debuerat, quam hujus viro tuo fideli et tecum sancta continentiæ pacta æterna ? Nonne si ampliorem misericordiam cogi- servante consilium communicare deberes, ejustans, ideo pauperibus res tuas erogare differes, ne demque non spernere voluntatem ; quanto magis scandalizatus maritus tuus Deo periret, uberiores de habitu atque vestitu nihil tibi præter ejus arbi fibi Deus eleemosynas imputaret ? Proinde si reco- rium mutandum vel usurpandum fuit, unden ibil divinitus legimus imperatum ? Scriptum est quidem, vulnerati sanguinem cordis. Et scribe ad eum samulieres esse debere in habitu ornato ; aurique tisfactionem, petens veniam,quia in eum peccasti, circumpositio, et intortio crinium, et cætera hu- quod præter ejus consilium et volentatem de rebus jusmodi quæ vel ad inanem pompam vel ad illece- tuis fecisti, quod faciendum putasti, non ut te ponibram formæ adhiberi solent ·, merito reprehensa teat tribuisse pauperibus, sed eum tui boni operis sunt (I Tim. 11, 9). Sed est quidam pro modulo participem et moderatorem habere noluisse.Promitte personæ habitus matronalis a viduali veste dis- de cætero in adjutorio Domini, si et illum suæ turtinctus, qui potest fidelibus conjugatis salva reli- pitudinis pænituerit, et continentiam quam deseruit gionis observantia convenire. Hunc te maritus si repetiverit, te illi, sicut decet, in omnibus servitudeponere noluit, ne te velut viduam illo vivente ram ; ne forte, ut ait Apostolus, det illi Deus peejactares, puto quia non fuerat in hac re usque ad nitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis, a quo dissensionis scandalum perducendus, magis ino- captivus tenetur secundum ipsius voluntatem (II bedientiæ malo, quam ullius abstinentiæ bono. Tim. 11, 25, 26). Filium autem vestrum, quoniam Quid enim est absurdius, quam mulierem de humili de legitimis cum et honestis nuptiis suscepistis, veste viro superbire, cui te potius expediret obtem- magis in patris quam in tua esse potestate quis perare candidis moribus, quam nigellis vestibus nesciat ? Et ideo ei negari non potest, ubicumque repugnare ? Quia etsi te indumentum monachæ de- illum esse cognoverit, et jure poposcerit : ac per lectabat, etiam hoc gratius posset marito observato hoc ut secundum tuam voluntatem in Dei possit exoratoque sumi, quam illo inconsulto contemp- nutriri et erudiri sapientia, necessaria est illi etiam toque presumi. Quod si omnino non sineret, quid vestra concordia. tuo proposito deperiret ? Absit ut hinc displiceres

EPISTOLA CCLXIII“ (a). Deo, quod conjuge tuo nondum defuncto, non in- Augustinus Sapidæ virgini, renuntial se accepisse duereris sicut Anna, sed sicut Susanna.

tunicam ipsius manibus contextam fratri, quem 10. Neque enim et ille, qui tecum jam cæperat ipsa mortuum lugebat; jamque eam, quod Sapida custodire tam magnum continentiæ bonum,etiamsi præberi sibi solalium expetierat, induisse: cæteconjugale non viduale voluisset ut acciperesindu- rum adhortans ad uberiorem verioremque consolamentum, ad indecentem quoque te compulisset or- tronem usurpandam ex Scripturarum divinarum natum: quo etsi aliqua dura conditione cogereris, fide. posses habere in superbo cultu cor humile. Nempe Domine religiosissimæ et sanctæ filiæ SAPIDÆ, Auapud patres, Estherilla regina Deum timens, Deum

GUSTINUS in Domino salutem. colens, Deo subdita, marito regl alienigenæ non 1. Accepi quod de justis et piis laboribus manuum eumdem secum colenti Deum, tamen subjecta ser- tuarum me accipere voluisti, ne te gravius contristaviebat; quæ cum in extremo periculo, non suotan- rem, quam potius consolandam viderem : præsertum, sed etiam gentis suæ, qui tunc erat populus tim quia hoc ipsum tuum non parvum deputasti Dei, Domino prosterneretur orando,in ipsa oratione esse solatium, si eam, quam germano tuo sancto sua dixit, ita sibi esse ornatum regium, sicut pan- Dei ministro feceras tunicam, ego induerer ; cua num menstrualem (Esther xiv, 16); et ita orantem jam a terra morientium recedens nullis rebus corconfestim exaudivit,qui cordis inspector eam verum ruptibilibus indigeret. Feci ergo quod desiderasti, dicere scivit. Et utique maritum habebat multarum et qualecumque hoc existimaveris, vel quantulummulierum virum, et deorum alienorum falsorumque cumque solatium, tuo erga fratrem pectori non necultorem. Tu autem si et ille in proposito quod te- gavi. Missam abs te tunicam accepi, et quando hæc cum susceperat, perduraret, nec a te oftensus in ad te scripsi, ea me vestirejam cæperam.Bono animo flagitium corruisset, maritum habebas non solum esto ; sed multo melioribus, multoque majoribus fidelem, et verum Deum tecum colentem, sed etiam consolationibus utere, ut nubilum tuicordis humana continentem ; qui proculdubio proposili vestri non infirmitate contractum, serenetur auctoritate divina: immemor, etsi ad conjugalia te cogeret indumenta, et perseveranter ita vive, ut cum fratre vivas; quoad superba tamen ornamenta non cogeret.

niam sic mortuus est tuus frater, ut vivat. 11. Hæc tibi scripsi, quoniam me consulendum 2. Est quidem materies lacrymarum, quod germaputasti, non ut tuum rectum institutum sermone num dilectorem tuum, teque plurimum pro tua vita meo frangerem, sed quod te inorditate et incaute et sacræ virginitatis professione reverentem, diacoagente, viri tui factum (a) dolerem. De cujus repara. num Carthaginensis Ecclesiæ non vides, sicut sotione debes vehementissime cogitare, si veré ad Chri- lebas, intrantem et exeuntem, et in sui ecclesiastici stum vis pertinere. Indue itaque humilitatem men- officii strenuitate versantem; et honorifica illa ab tis, et ut te Deus conservet perseverantem, noli eo verba non audis, quæ tuæ germanitatis sancmaritem contemnere pereuntem. Funde pro illo pias titati, morigero, pio et officioso impendebat affectu. et assiduas orationes, sacrifica lacrymas tanquam Hæc cum cogitantur, et consuetudinis violentia Sic Bad. Am. et Er. quibus suffragantur Mss. magno

requiritur (b), cor pungitur, et tanquam sanguis consensu, nisi quod Gallic. habent ordinato, pro ornalo: cordis fletus exoritur. Sed sursum sit cor, et sicci At apud Lov. sic locus iste refertur : Scriptum est quidem mulieres esse non debere in habitu ornato, aurique cir. cumcompositione et intortione crinium, el cælera quæ, Non reperta in Mss., excepto uno Vatic. etc., et merilo reprehensa sunt.

(a) Alias 248 : quæ autem 263 erat, nunc 230. (a) Forte, fractum, scilicet rectum institutum viri. (b) Forte, recurrit.

erunt oculi. Neque enim quia ista, quæ tibi meres nunquam ulterius deponantur, sed in melius deesse subtracta, suo temporali cursu præterierunt, mutata firmentur ; profecto major est causa graideo periit illa charitas qua Timotheus (a) Sapidam tulationis in spe inestimabilis æternitatis, quam dilexit, et diligit: manet illa servata in thesauro causa mororis in re brevissimi temporis. Hanc spem suo, et abscondita est cum Christo in Domino. Qui non habent Gentes, nescientes Scripturas neque diligunt aurum, numquid perdunt quando recon virtutem Dei (Matth. XXII, 29); qui potest perdita dunt? nonne tunc de illo, quantum fieri potest. reparare, et vivificare mortua, et redintegrare corsecuriores fiunt, cum remotum a suis oculis locis rupta, et separata iterum jungere, et corrupta atque tutioribus servant ? Itane vero terrena cupiditas finita deinceps sine fine servare. Hæc facturum munitius se habere putat, si non videat id quod se esse promisit, qui ex his fidem fecit, quæ jam amat; et cælestis charitas dolet, tanquam amiserit promissa perfecit. Hæc tecum sermocinetur fides quod in horrea superna præmiserit. Sapida, quod tua, quoniam non fraudabitur spes tua, etsi nunc vocaris attende, et quæ sursum sunt sape, ubi Chris differatur charitas tua: hæc meditare ; his uberius tus est ad dexteram Dei sedens (Coloss. III, 1-3); et verius consolare. Si enim, quia vestior (quoniam qui pro nobis dignatus est mori, ut viveremusetiam ille non potuit) ea veste quam fratri texueras, te mortui ; et ne mors ipsa ab homine, tanquam con aliquid consolatur; quanto debes amplius et cersumptura hominem, timeretur; nec mortuorum tius consolari, quia cui fuerat præparata, tunc inquisquam, pro quibus vita mortua est, tanquam corruptibili indumento nullo egens, incorruptione vitam perdideril, doleretur. Hæc atque hujusmodi atque immortalitate vestietur ! tua sintdivina solatia quibus erubescat et cedat hu

EPISTOLA CCLXIV' (a). mana tristitia.

Consolatur Maximam piam feminam, quæ ægre 3. Non quidem succensendum est de charis mortuis

admodum et perturbato aliquantum animo vidolori mortalium; sed diuturnus dolor non debet

debat noxiis erroribus periclitari provinciam esse fidelium. Si ergo contristata es, jam sit satis; nec sic contristeris quemadmodum Gentes, quæ spem

suam (forte Hispaniam, ubia perniciosæ doctrinæ

« animas, multo infelicius quam corpora barbanon habent' (Thess. iv, 12). Non enim contristari

a ricus gladius, trucidabant, » quando inde Oroprohibuit Paulus apostolus, cum hoc diceret, sed sic coptristari quemadmodum Gentes, quæ spem

sius in Africam venil, uti dicitur supra in Epist.

166, n. 2, el in Orosü Commonitorio, lom. 6). non habent. Nam et Martha et Maria, pia sorores et fideles, resurrecturum suum fratrem Lazarum

Honorabili et eximiæ atque in membris Christilaudaflebant, quamvis eum tunc ad hanc vitam reditu

bili famulæ Dei MaxiMÆ, ACGUSTINUS, in Domino

salutem. rum esse nescirent:etipse Dominus eumdem, quem fuerat resuscitaturus, Lazarum flevit (Joan. XI, 19

1. Quantum nos tuum studium sanctum lætificat, 35); nimirum ut fleamus etiam nos eos mortuos

tantum rursus contristat quod per errores noxios et quos ad veram vitam resurrecturos credimus, etsi

perniciosissimos provinciam vestram nimium perinon jussit præcepto, concessit exemplo. Nec frustra

clitari significas. Sed quia ista futura prædicta sunt, Scriptura dicit in libro Ecclesiastico, In mortuo pro

mirandum non estquod exsurgant, sed vigilandum duc lacrymas, et quasi dira perpessus incipe lamen

ne noceant. Hæc autem Deus liberator noster exsurtationem : sed paulo post ait, et consolare propter

gere non permitteret, nisi sanctis ejus etiam per hutristitiam ; a tristitia enim procedit mors, et tris

jusmodi tentationes erudiri expediret. Comparant tilia flectet fortitudinem (Eccli. XXXVIII, 16-19).

sibi quidem illi sua voluntate perversa, et præsentis 4. Frater tuus, filia, mente vivit, carne dormit;

meritum cæcitatis et futuri æterni supplicii, si per numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat (Psal.

contumaciam indociles fuerint, seque, cum in hac XL, 9) ? Deus qui spiritum ejus jam suscepit, resti

vita sunt, corrigere atque emendare neglexerint. tuet ei corpus suum, quod non perdendum abstulit,

Verumtamen, sicut ipsi male utuntur bonis Dei sed reddendum distulit.Nulla est igitur causa tris

qui facit solem suum oriri super bonos et malos titiæ diuturnæ, quia potior est causa lætitiæ sem

et pluit super justos et injustos (Matth. v, 45); qui piternæ. Quandoquidem germani tui nec pars ipsa

eos per patientiam suam ad poenitentiam vocat, mortalis, quæ in terra sepulta est, tibi peribit ; in

cum thesaurizant sibi iram in die iræ, et revelationis qua tibi præsentabatur, per quam te alloquebatur, justi judicii Dei (Rom. 11, 4,5) : sicut ergo ipsi benitecumque colloquebatur; ex qua promebat vocem

goitate et patientia, id est bonis Dei male utuntur, sic tuis auribus notam, quemadinudum faciem luis

dum non corriguntur;sic contra, Deus etiam malis oculis offerebat, ita ut ubicumque sonuisset, etiam

eorum bene utitur, non solum ad justitiam suam, non visus soleret agnosci. Hæc enim vivorum sen.

qua eis digna in fine retribuet, sed etiam ad exersibus subtrahuntur, ut dolorem faciat absentia

citationem et provectum sanctorum suorum, ut ex mortuorum. Sed quando nec ipsa in æternum cor

ipsa etiam malorum perversitate boni proficiant, pora peribunt, uti nec capillus capitis peribit (Luc.

et probentur, et manifestentur; sicut Apostolus ait, xxi, 18), et ad tempus deposita sic recipientur, ut

Oportet hæreses esse, ut probati manifesti fant in

ter vos (I. Cor. xi, 19). In Lov. editione verba quædam hic exciderant, restituta per nos ex Vatic. exemplari.

* Correcta ad a. bg. bl. c. cc. ff. 8.gv. j. n. r. s. sb. (a) Laudalur Timotheus diaconus supra in epist. 110, n. t. 2 vc. 4 v, et Edd. 1 ; fortean hic ipse frater Sapidæ virginis.

(a) Alias 141 : quæ autem 264 erat, QUnC 231.

2. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset bant. Voluit enim Deus ut hoc facillime possis, qui Deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de tibi dedit unde possis. malo Judæ tantum bonum nobis præstitit, ut Christi

EPISTOLA CCLXV'(a). sanguine redimeremur; poterat eos aut nasci non permittere, quos malos futuros esse presciebat, aut

Augustinus Seleucianæ, de baptismo et poenitentia in ipso eorum initio malignitatis exstinguere ; sed

Petri, contra quemdam novatianum. tantum eos permittit esse, quantum novit expedire Religiosissimæ et in Christi dilectione honorandæ atque sufficere admonendæ atque exercendæ san famulæ Dei SeleuciANÆ, AUGUSTinus episcopus, in ctæ domui suæ. Ideo nostram de illis tristitiam Domino salutem. consolatur: quia et ipsa tristitia quam pro illis habemus, nos relevat; illos autem in sua perversitate

1. Lectis litteris tuis de salute vestra lætatus, ad perseverantes gravat. Gaudium vero quod percipi

ea quae scripsisti, repondere non distuli. Et primum mus quando aliqui ex eis correcti in melius com:

miratus sum quomodo dicat novatianus iste Petrum mutantur, et sanctorum societati copulantur, nulli

batipzatum non fuisse, cum paulo superius scripsegaudio in hac vita comparari potest. Propterea scri

ris eum dixisse quod Apostoli fuerint baptizati. Unde

illi videatur quod inter Apostolos baptizatos Petrus ptum est: Fili, si sapiens fueris, libi sapiens eris et proximis tuis ; si autem malus evaseris, solus hau

non fuerit baptizatus, ignoro : et ideo exemplum ries mala (Prov. IX, 12). Quia cum gaudemus de

epistolæ tuæ, ne forsitan tu non habeas, misi tibi, fidelibus etjustis, et illis et nobis prodest bonum eo

in quo diligentius consideres ad ea me respondere rum;cum autem contristamur de infidelibus et ini

quæ in veni in litteris tuis ; si enim notarius non quis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tris

mendose excepit aut scripsit, nescio quale cor hatitia: nos autem etiam hoc plurimum adjuvat apud

beat qui cum Apostolos baptizatos dicat, Petrum Deum, quod pro eis misericorditer contristamur, et

baptizatum negat. pro ipsa tristitia congemiscimus et oramus. Unde

2. Quod autem Petrus dicitur egisse pænitentiam, honorabilis et in Christo laudabilis famula Dei, et

cavendum est ne ita putetur egisse, quomodo agunt mestitiam tuam de talibus, et vigilantiam atque

in Ecclesia qui proprie penitentes vocantur. Et quis cautelam contra tales, quam tuis litteris expressisti,

hoc ferat, ut primum Apostolorum, inter tales penimultum approbo et laudo : atque ut in hac via per

tentes numerandum putemus ? Penituit enim eum severanter ambules, pro meis viribus, quia hoc exi

negasse Christum, quod ejus indicantlacrymæ : sic gis, et horlor, et moneo ut miserearis eorum tan

enim scriptum est, quia flevit amare (Malth. xxvi, quam simplex est colomba, caveas autem illos tan

75). Nondum enim fuerant resurrectione Domini quam astuta sicut serpens (Matth. X, 16); desque

confirmati, et illo adventu Spiritus sancti qui appa

ruit die Pentecostes, vel illa inspiratione quam deoperam, quantum potes, ut qui tibi adhærent, tecum in recta fide permaneant, aut ad fidem rectam,

monstravit Dominus posteaquam resurrexit a morsi forte in aliquo aliqui depravati sunt, corrigantur.

tuis, cum insuffla vit in eorum faciem, dicens : AC

cipite Spiritum sanctum (Joan. xv, 22). 3. De homine autem quem suscepit Verbum Dei,

3. Unde recte dici potest, quia cum Petrus negavit cum caro factum est et habitavit in nobis (Joan. 1,

Dominum, nondum fuerant Apostoli baptizati ; non 14), emendarem aliquid, si in eo quod credis, fal

tamen aqua, sed Spiritu sancto. Hoc enim eis dixit sum aut perversum invenirem. Hoc ergo crede quod

postquam resurrexit, et conversatus est cum eis : credis, quia in illo homine totam naturam nostram

Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem Spiritu suscepit Filius Dei, id est, et animam rationalem et

sancto baptizabimini, quem et accepluri estis non carnem mortalem sine peccato. Infirmitatis enim nostræ particeps factus est, non iniquitatis, ut per

post multos hos dies (Act. 1,5). Aliqui autem codices

habent, Vos autem Spiritu sanctoincipietis baptizainfirmitatem communem, solveret iniquitatem nos

ri: sed sive dicatur, baptizabimini, sive dicatur, incitram, et adduceret nos ad justitiam suam, bibens

pietis baptizari, ad rem nihil interest. Nam in quibusmortem de nostro, et propinans vitam de suo. Sed si babes aliquam scripturam eorum, in qua asserunt

cumque codicibus in venitur, baptizabitis, aut, inci.

pietis baptizare, mendosi sunt; qui ex græcis facilquod huic fidei sit contrarium, dignare eam mittere,

lime convincuntur. Si autem dicimus aqua non ut non solum fidem nostram Jicamus, sed eorum

fuisse baptizato, metuendum est ne graviter in eis quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus.

erremus, ne demus hominibus auctoritatem conSine dubio enim hoc ipsum, quod perverse et impie

temnendi Baptismum; quem usque adeo non consentiunt, aliquibus testimoniis divinarum Scriptu

temnendum ipsa apostolica disciplina commendat, rarum conantur astruere : in quibus eis ostenden

ut Cornelius centurio et ii qui cum illo erant, etiam dum est quam non recte intelligant Litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quis- jam accepto Spiritu sancto, fuerint baptizati (Id.

X, 48). quam se medicinalibus ferramentis graviter vexet,

4. Sicut antiquijusti si non circumciderentur, non quæ utique non ad vulnerandum, sed ad sanandum

erat eis peccatum ; postea vero quam jussit Deus suntinstituta. Multum autem laboravimus et laboramus, quantum Dominus donat, contra diversos errores arguendos. Sed laborum nostrorum opus

• Ada, bg. bn. bl. c. cc. cb. ff. g. gg: gv. j. n. r. s. t.

tt. vc. duos e. tres. sb. et Edd. recensita. cula si forte habere desideras, mitte qui tibi descri (a) Alias 108 : quæ autem 265 erat, nunc 106.

« PredošláPokračovať »