Obrázky na stránke
PDF
ePub

culis maris transitum, quod vix aliquando nave dit, quod sit ab omni culpa et erroribus alienus. transitur, præceperas matutino tempore trans Quem tibi, ut dicit, fæderatus ille Sonia, adhuc le meare, ne noctis obscuritas mali aliquid procura in palatio posilo, falsis suggestionibus concitabat. rel. Gudila Eximietatis tuæ fidelissimus servus, equo Sed ne totum quod tunc agebatur, mittatur in mevectus, ipsius maris dum natat in brachio, inter dium,detur prolixitati compendium.Davidille opidicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti pro lio regnum parcendo inimicis obtinuit. Christus pro fecto :maris enim tumor increscens reversuro tran Judæis,quieum crucis patibulo contixerunt,Patrem, situm denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos neirasceretur,rogavit, et indignis hominibus veniam sensus latere non potuit : iram ratio provocavit, misericors condonavit. Crede igitur homini,qui mihi culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga est fidele tradidit sacramentum, et quærit, me polliquæ currit ad vitam. Memoratus Gudila ad patro cente, tua defensione vitæ subsidium. Scio enim num tuum sanctum Stephanum primum martyrem quod ejus salutis mihi promissa complebis. confugit. Ipse mihi et imperavit, ut pro eodem apud

EPISTOLA XII (a). religionem tuain postulator accedam.Habeat igitur, Domino venerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, quæso, veniam;quoniam nec turbatus undis equus

BONIFACIUS. corruit, nec gurges altus absorbuit, quem Deus Grave nobis est bellum.Inimici mucro nostra peeruit et aqua servavit. Valeat apud te epistolaris ctora pulsat:Deofunde preces, ut soles, tua sit nobis ista, rogo, suggestio : eris enim, ut deprecor, ab ira comes oratio. Rauca buccina, terrifica tuba, puto Domini alienus, quoties petitor a te offensus non quod et sidera terreat;hostium clamorimmanis est, fuerit Augustinus.

sed his non terremur : novimus enim ista non hoEPISTOLA IX (a).

die. Ergo, venerande Christi sacerdos, pete Deum Domino beatissimo et venerabili sancto patri Augu ut jacula in hostes dirigat nostra, ac se ipsi tru. Stino episcopo, Bonifacius.

cident mutua cæde. Furens parco, qui obvius bello Sanclitatis tuæ

EPISTOLA XIJI (6). frangorim perio, Gudilam fortissimum semper quem Dilectissimo et spectabili viro BonIFACIO, AUGUSTINUS volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juven

episcopus. tutis suæ levitas faciat interire.Potest quidem præ Gravi de pugna conquereris : dubites nolo, utile cinctus armis, quantos inimicos repererit, trucida tibi tuisque daboconsilium :arripe manibus arma; re. Sed apud belligeros viros victus dicitur victor oc oratio aures pulset Auctoris: quia quanda pugnacisus. Nam equo nectus maris brachium quod na tur, Deus apertis colis prospectat, et portem quam tando perrexit, luxuriæ non fuerat, sed virtutis. Ar inspicit, justam ibi dat palmam. bitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus

EPISTOLA XIV (c). facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata Domino venerabili sancto patri Augustino episcopo, subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissi

BONIFACIUS. ma ab equo posset et aquis occidi. Ut jubes ergo, Manus superba,Deojuvante,cecidit,quæ ante pausancti beatique Stephani imperata jussa vestra re lulum audax gladium erecta portabat. Multi ex adfero. Spondeo enim ipsi tibique, quod Gudila vobis versis ceciderunt; de nostris autem, Christo juvanest jubentibus veniæ condonatus.

te, nullus est vulneratus. Oraigitur, venerabilis paEPISTOLA X (b).

pa, ut talis de inimicis ultio sæpe procedat. Domino venerabili sancto patri Augustino episcopo,

EPISTOLA XV (d).
BONIFACIUS.

Domino insigni meritoque sublimi filio BONIFACIO, Castinus ille, privalus ex consulo, vitæ meæ ac

AUGUSTINUS episcopus. nominis,omnibus ut notum est, persecutor, pejores Lecto mejacere Nobilitatem tuam latere non crecommittens acfingens factiones,quasi mearum a me do, ultimumque diem mihi exopto venire. Gaudeo gestarum immemor donationum , Italia fugiens, tuæ victoriæ. Civitatem, quæso, serva Romanam; meis sein Africa defensionibus tradidit committen. tuos ut bonus rege comes : nihil de viribus produm.Omitto, beatissime pater, olim mihi ab eodem priis præsumas; de anctore gloriare virtutum, et ingestas miserias, ostensa pericula ; fugiens eum nulluin curabis penitus inimicum. Vale. nunc usque vivo. Thrax natus, vix Scytham evasi;

EPISTOLA XVI (e). duravi in vido sub consule miles. Sed divina po

BONIFACII AD AUGUSTINUM. tentia, quæ novit planare sublimia, et altius elevare Nunquam Divinitas preces ac lacrymas despicit prostrata, fecit de superbo quod voluit ; et hostem peccatorum. Cupis ipse quidem de hac vita secumeum, me quieto, victoria mihi, qua novit, addi rus ad cæli regna migrare ; sed nobis opuses fesxit. Sufficit pro funere victi tanta dejectio; adoravit sis, in taunis adhuc periculis constitutis.Itaque ora saracam (c) chlamys, timuit senator barbaruin ca nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum temput, tremuit militem dux. Doloris dicuntur ista, poris condonetur. pater sancte,cothurno: nam veneror illustrissimum

ADMONITIO consulem, el primum conspicio senatorem ; sed ne

DE SUBSEQUENTE EPISTOLA. consueta fallacia mali erga me, ut solet, aliquid

Hic ipse est liber ad Demetriadem,qui olim cum moliatur,putetque se suis fraudibus Romanis ducibus profuturum, et in meo versetur exitio ; inte

in manus Augustini venisset sine auctoris nomine, grum de suis sensibus det tuæ Beatitudini sacra rescripsit ille quamprimum ad Demetriadis matrem mentum,si nullus in ejus corde vertitur dolus. Ego Julianam (supra Epist. 188), rescire cupiens unde autem per omnia, quæ sancta sunt, juro, quoniam

profectum esset istud opusculum, quo pelagianum si apud eum animi reperero puritatem, eum incolumem ac sublimem Italiæ Romæque reddam, per

errorem tradi animadvertebat. Postmodum vero, frustratis inimicis ejus et domtis. Hostis autem erit

in libro de Gratia Christi, c. 20, et sequentibus, ipsuæ animæ, si aliquid in eo sinistræ partisinvenero. sius auctorem indicavit Pelagium ; imo ex ejusdem EPISTOLA XI (d).

libri cap. 37 se ipse declaravit Pelagius in suis ad Domino insigni meritoque sublimi Filio Bonifacio, AUGUSTINUS episcopus.

Innocentium papam litteris scribens: Legant quam Vir illustrissimus Castinus sacramento se prodi ad sacram Christi virginem Demetriadem in OrienAliquot Cdd., editium.

(a) Alias 193. (a) Alias 190.

(b) Alias 194. (b) Alias 191.

(c) Alias 195. (c) Saraca est pallii genus.

(d) Alias 196. (d) Alias 192.

le) Alias 197. PATROL. XXXIII.

(Trente-cinq.)

1

le conscripsimus ; et invenient nos ita hominis lau- plantaverit, dum illud tam sollicite cupit ab aliis dare naturam, ut Dei semper gratiæ addamus au. Irrigari. Remoli ergo a temeritate,et ab ambitione

liberi, proposito insudemus operi ; nec de medioxilium. Eidem Pelagio tribuebat Orosius in Apo

critate diffidamus ingenii, quod credimus et fide logetico edito an. 415; nisi quod ipsi sermonem ait matris, et merito virginis adjuvari. suppeditatum fuisse ab alio, fortean ab Anniano CAPUT II.- Quoties mihi de institutione morum, illo diacono, quam Hieronymus suggilat sulpra in

et sanctæ vitæ conversatione dicendum est, soleo

primo humanæ naturæ vim qualitatemque monsEpist. 202. Adversus hanc eamdem Pelagii episto

trare, el quid efficere possit ostendere ; ac jam inde lam, post S. Augustinum scripserunt Prosper, seu audientis animum ad species incitare virtutum, ne potius Leo Papa in epistola ad Demetriadem, et nihil prositad ea vocari, quæ forte sibi impossibilia Beda in libro primo in Cantica,notans a quibusdam

esse præsenserit. Nunquam enim virtutum viam

valemus ingredi, nisi spe ducamur comite : siquifalso tributam fuisse Hieronymo,sed falso etiam ipse

dem appetendi omnis conatus perit consequendi Juliano tribuens.Data fuit aut an 413,quo Demetri.

desperatione. Quem ego exhortationis ordinem adi virginitatis velamen suscipienti litteras mise. cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic runt certatim Hieronymus, Augustinus, et Inno

maxime observandum puto, ubi eo plenius natu

ræ bonum declarari debet, quo instituenda est centius; aut forte an. 114,posteaquam illa se Romam

vita perfectior ; ne tanto remissior sit ad virtutem recepisset : id quod significare videtur Pelagius hic

animus ac tardior, quanto minus se posse credat, in cap. 23.

et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non EPISTOLA XVII (a).

habere. Proferenda semper in notitiam ea res est, PELAGILAD DEMETRIADEM.

cujus usus desideratur;et explicandum quidquid boCAPUT PRIMUM. - Si summo ingenio parique

num natura potest, cum quidquid posse probatur,

implendum est. Hæc igitur prima sanctæ ac spirifretus scientia officium scribendi facile meimplere

tualis vitæ fundamenta jaciantur, ut vires suas posse crederem, tamen dam arduum hoc opus in

virgo agnoscat, quas demum bene exercere poterit gredi sine magno difficultatis timore non possem.

cum eas se habere didicerit. Optima enim animi inScribendum tamen est ad Demetriadem, virginem

citamenta sunt, cum docetur aliquis posse quod cuChristi, virginem nobilem, virginem divitem,et,quod

piat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eahis majus est, ardorefidei nobilitatem divitiasquecal

que plurimum auctoritatis habet, quæ pugnatorem cantem.Quam utique protam insignis admiratione

de viribus suis admonet. Primum itaquedebes navirtutis,ut laudare omnibus facile,ita docere difficile

turæ humanæ bonum de ejus auctore metiri, Deo est.Cui enim oratio deesse possit in ejus laude cele

scilicet, qui cum universa mundi, et quæ intra munbranda, quæ summo nata, in summis opibus loco

dum sunt opera, bona et valde bona fecisse referadelici que nutrita, tantis tamque variis hujus vitæ blandimentis velut tenacissimis quibusdam irretita

tur, quanto putas præstantiorem ipsum hominem vinculis, subito eruperit, cunctaque simul corporis

fecit, propter quem omnia etiam intelligitur illa bona animivirtute mutaverit;quæ florem adhuc ip.

condidisse ? Quem dum ad imaginem et similitudi

nem suam facere disposuit, antequam faceret, qua. sum ineuntis ætatis, quodam fidei gladio,id est, vo

lem esset facturus, ostendit. Deinde cum subjecit luntate succiderit;et crucifigens cum Christo carnem

ei universa animalia, cumque etiam constituit eosuam,vivamsanctamque hostiam sacraverit Deo,ac

rum dominum, quæ vel mole corporis, vel virium nobilissimi sanguinis posteritatem virginatisamore,

magnitudine, vel armis dentium, multo valentiora contempserit?Prona autein et facilis dicendivia est, quæ ipsa ubertate materiæ cursuum orationis accen

homine fecerit ; declarat quanto pulchrius sit homo dit. Sed nobis alio magis itinere pergendum est, qui

ipse conditus quem vel ex hoc voluit naturæ suæ in

telligere dignitatem, dum fortia sibi subjecta mirabus propositum est institutionem virginis, non lau

turanimalia. Neque enim nudum illum ac sine prædem scribere;nec tam paratas jam virtutes ejus ex

sidio reliquit, nec diversis periculis velut exposuit primere, quam parandas ; magisque reliquam ordi

infirmum ; sed quem inermem extrinsecus feceral, nare vitam, quam ornare præteritam. Est autem

melius intus armavit, ratione scilicet atque prudifficillimum cum ejus persona facere, in qua cu.

dentia ; ut per intellectum vigoremque mentis, quo piditas an dicendiest, tantusque perfectionis ardor,

cæteris præstabat animalibus,factorem omnium so. perfecta doctrina par esse vix possit.,Meminitenim,

lus agnosceret, et inde serviret Deo, unde aliis dout ei quamlibet recteque meminit, quas mundiores

minabatur. Quem tamen justitiæ exsecutorem Dogloriamque respuerit, quibus voluptatibus renunrit, quas denique contempserit vitæ præsentis illece

minus voluntarium esse voluit, non coactum. Et bras. Etideo contenta non est communihoc medio

ideo reliquit eum in manu consilii sui, posuitque crique genere vivendi;et quod facile ipsa inultorum

ante eum vitam et mortem, bonum et malum; et

quod placuerit ei, dabitur illi(Eccli. xv, 14, 13). Unde societate vilescat,novum aliquid etinusitatum requi

etiam in Deuteronomio legimus, Vitam et mortem rit, præcipuum ac singulare quoddam flagitat. Non

dedi ante faciem tuam, benedictionem et maledicminus conversationem suam, quam conversionem vult esse mirabilem. In sæculo nobilis, apud Deum

tionem : elige tibi vitam ut vivas (Deut. XXX, 19). cupit esse nobilior;tam pretiosa requirit in moribus,

CAPUT III. – Hinc jam providendum est, ne forte

illud remordeatte, in quo temere imperitum vulgus quam contempsit in rebus. Hunc itaque tam devotæ

offendit, et ideo non vere bonum factum hominem mentis ardorem,hanc tantæperfectionis sitim,quod

putes, quiais facere malum potest, nec ipsa naturæ unquam satiabit flumen ingenii?quæ vis aliquando orationis, quæ copia tantum exprimere verbis pote

violentia astringitur ad immutabilis boni necessirit, quantum parata est virgo rebus implere ? No.

tatem. Nam si diligenter retractes, et ad subtiliorem bis vero donandaestvenia,quis ad ornandum Domini

intellectum cogas animum, hinc tibi melior status tabernaculum secundum vires nostras munus offe

hominis ac superior apparebit, unde putatur infe. rimus. Nec veremur ne temere scribendo ad tantæ

rior. In hoc enim gemini itineris discrimine, in hac nobilitatis virginem, ultronos morsibus tradamus

utriusque partis libertate, rationabilis animæ decus invidiæ. Scribimus enim petente sancta matre ejus,

positum est. Hincinquam,totus nature nostræ honor

consistit, hinc dignitas ; hiuc denique optimi quiimojubente,idque a nobis transmarinis litteris miro cum desiderio animi flagitante: quæ sacile ostendit,

que laudem merentur, hinc præmium : nec esset

omnino virtus ulla in bono perseverantis, si is ad quo studio quantaque cura in filia germen celeste

malum transire non potuisset. Volens namque Deus (a) Alias 142,

rationabilem creaturam voluntarii boni munere et

liberi arbitrii potestate donare, utriusque partis pos favet, ita sinistra opera condemnat, atque ad conssibilitatem homini inserendo, proprium ejus fecit cientiæ testimonium diversas partes domestica quaesse quod velit ; ut boni ac mali capax, naturaliter dam lege dijudicat: nec ullo prorsus ingenio, aut utrumque posset, et ad allerutrum voluntatem de fucato aliquo argumentorum colore decipit; ipsis flecterei. Neque enim aliter spontaneum habere po nos cogitationibus, fidelissimis et integerrimis sane terat bonuni, nisi ea creatura, quæ etiam malum, testibus, aut arguit, aut defendit. Hujus legis scrihabere potuisset.Utrumque nos possevoluitoptimus bens ad Romanos meminit Apostolus, quam omniCreator, sed unum facere, bonum scilicet, quod et bus insitam,velutin quibusdam tabulis cordis scripimperavit; maliquefacultatem ad hoc tantum dedit, tam esse testatur : Cum enim, inquit, Gentes, quæ ut voluntatem ejus ex nostra voluntate faceremus, Legem non habent, naturaliter quæ Legis sunt faciunt, Quod cum ita sit, hoc quoqueipsum quod etiam mala hujusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex: qui facere possumus, bonum est: bonum, inquam, quia ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testiboni partem meliorem facit. Facit enim ipsam vo monium reddente eis conscientia eorum, et inter se inviluntariam, sui juris, non necessitate devinctam, sed cem accusantium cogitationum aut etiam defendentium judicio liberam. Licet enim nobis eligere, refutare, (Rom. 11, 14, 15). Hac lege usi sunt omnes, quos probare, respuere. Nec est quo magis rationabilis inter Adam atque Moysen sancte vixisse atque creatura cæteris præferalvr, nisi quod, cum omnia placuisse Deo Scriptura commemorat. Quorum tibi alia conditionis tantum ac necessitatis bonum ha exempli causa aliqui proponendi sunt, ut facile beant, hæc sola habeat etiam voluntatis. Sed pleri intelligas quantum sit naturæ bonum, cum eam queimpie non minus quamimperite, cum super sta Legis vice docuisse justitiam probaveris. tu hominis quæritur (vereor dicere),quasi reprehen CAPUT V. – Abel primus hanc magistram secutus dentes opus Domini, ialem illum aiuntdebuisse fieri, ita Dominum promeruit, ut, dumeiotterret hostiam, qui omnino facere non posset malum. Dicititaque ei tam grate sacrificium ejus acceptum Deo fuerit, ut figmentum qui se finxit: Quid me fecistisic (Rom. ix, fratrem in invidiam concitaret (Gen. 1V, 4,5). Quem 20) ? Etimprobissimi hominum, dum dissimulantid justum in Evangelio Dominus ipse commemorans ipsum bene administrare quod facti sunt, aliter se (Matth. XXIII, 35), breviter perfectionem ejus expofactos esse malunt ; ut quí vitam suam emendare suit: omnis enim virtutum species uno justitiæ nonolunt, videantur emendare velle naturam : cujus mine continetur. Beatum Enochita placuisse Deole. bonum ita generaliter cunctis institutum est, ut in gimus, ut eum ex medio mortalium raperet, et in gentilibus quoque hominibus, qui sine ullo cultu Dei mundo consummatum de mundi habitatione transsunt, se nonnunquam ostendat ac proferat. Quam ferret (Gen. V, 24, et Eccli. xliv, 16). Noe justus in multos enim philosophorum et audivimus, et legi generatione sua et perfectus asseritur (Gen. Vi, 9): mus, et ipsi vidimus castos, patientes, modestos, li cujus sanctitas eo magis est admirabilis, quo toto berales, abstinentes, benignos, et honores mundi prorsus a justitia declinante mundo, solus justus simul et delicias repuentes, et amatores justitiæ non inventus est; nec ab alio sanctitatis quæsivit exemminus quam scientiæ ? Unde, quæso, hominibus plum, sed ipse præbuit. Et ideo totius orbis immialienis à Deo ista, quæ Deo placent ? unde autem nente naufragio, solus ex omnibus meruit audire, illis bona, nisi de naturæ bono ? Et cum ista, quæ Intra tu et domus tua in arcam, quia te vidi justum in dixi, vel omnia in uno, vel singula in singulis ha generatione ista coram me (Id. vi, 1). Ante Deum auberi videamus; cum omnium natura una sit, exem tem ille justus probatur, qui corpore sanctus est et plo suo sibi invincem ostendunt, omnia in omni corde. Melchisedec sacerdos Dei legitur, cujus meribus esse posse, quæ vel omnia in omnibus, vel tum facile ex hoc intelligi potest, quod multo post singula in singulis inveniantur. Quod si etiam sine futurum Domini Sacramentum ante signavit, ac Deo homines ostendunt, quales a Deo facti sunt; sacrificio panis et vini mysterium corporis et sanvide quid Christiani facere possunt, quorum in me guinis expressit, ac sacerdotiisui typo Christi sacerlius per Christum natura et vita instructa est, et dotium figuravit, cui a Patre dicitur, Tu es sacerdos qui divinæ quoque gratiæ juvantur auxilio.

in æternum secundum ordinem Melchisedec (Id. xiv, 18; CAPUT IV. – Agejam ad animæ nostræ secreta ve Psal. cix, 4, et Hebr. vii, 1822). Nam et quod beneniamus. Seipsum unusquisque attentius respiciat: dixit Abraham principem patriarcharum (Gen. xiv, interrogemus quid de hoc sentiant propriæ cogita 19), qui per circumcisionem pater Judæorum, per tiones ; ferat sententiam de naluræ bono ipsa cons fidem Gentium, illius signantissime ostendit tigucientia; instruamur domestico magisterio animi, et ram, qui per fidem suam Judæis donavit benedicmentis bona non aliunde magis queque, quam ab tionem, et Gentibus. Loth quoque sancti Noe virtuipsa mente, discamus. Quid illud, obsecro, estquod tem secutus, inter tot peccantium exempla justitiam ad omne peccatum auterubescmius,aut timemus,et non reliquit(Id. xix). Etutillum totius mundi exemculpam facti nuncrubore vultus, nunc pallore mon plum non vicit, ita hic tota illa, in qua habitabat stramus,ac trepidante animo etiam in minimis deli regione peccante, contra multitudinis vitia tenuit ctis testem effugimus, conscientia remordemur;ex sanctitatem: qui, ut beatus apostolus Petrus ait, diverso autem in omni bono læti, constantes, intre visu et auditu justus erat (II Peti. 11, 8), et inter pespidi sumus, idque si occultum est, palam etiam fieri simos positus, mala eorum et oculis aversabatur cupimus, et volumus : nisi quod testimonio sibi est et auribus : atque ideo simili exemplo, ut ille ipsa natura, quæ hoc ipso declarat bonum suum, diluvio, ita hic est ereptus incendio. Quid Abraham quo ei malum displicet; et dum in bono tantum amicum Dei, quid Isaac et Jacob memorem? Quam opere confidit, quid solum eam deceat, ostendit? perfecte impleverint Domini voluntatem, vel hinc Hinc illud est, quod frequenter carnifice occulto in possumus æstimare, quod familiari quadam et auctorem sceleris conscientiæ tormenta desævinnt, præcipua dignitate, eorum se Deum voluit nomiet latentem reum secreta mentis pæna persequitur; nari : Ego sum, inquit, Deus Abraham, Deus Isaac, et nec ullus post culpam impunitati locus est, dum Deus Jacob : hoc nomen meum sempiternum, et memofit reatus ipse supplicium. llinc et quod e contrario riale in generationes el generationum (Exod. m, 15). innocens etiam inter ipsa tormenta fruitur cons Joseph fidelis Domini famulus a puero tribulatiocientiæ securitate, et, cum de pæna metuat, de in nibus magnis justus ostenditur, qui primum a franocentia gloriatur. Est enim, inquam, in animis tribus in servum Ismaelitis addictus est, ab eisque nostris naturalis quædam, ut ita dixerim, sanctitas, venditus, a quibus se viderat adorandum; deinde quæ velut in arce animi præsidens, exercet mali Ægyptio domino traditus, semper tamen ingenuæ bonique judicium ; et ut honestis rectisque actibus animæ tenuit dignitatem; docuitque exemplo suo et 1 Alius Cod., nisi æque etiam malum.

! Alius Cod., amor,

servos liberos in non peccando, et non conditio diclum in sæcula. Nudus erivi ile ulero matris mex, nem cuiquam obesse, sed mentem. Hic, quæso, re nudus redeam illuc (Id. 1, 21). Quo enim affectu posmorare paulisper, et castum animum sollicite virgo sideamus aliquid, docemur, cum id amitlimus; et considera, Concupiscitur a domina femina adoles cupiditatem fruendi, carendi dolor prodit: quem cens, nec ad concupiscentiam provocatur; rogatur qui in carendo non habuit, in possidendo quonamn et fugit: una hac in reet blandituret supplicat, quæ modo habuit ? O virum ante evangelica evangein cæteris imperabat. Amator 1 Dei, mulieris amore licui, et apostolicum ante apostolica præcepta,'iisnon vincitur; castum animum nec ætas adolescen cipulum Apostolorum, qui aperiens occultas divitiæ permovet, nec diligentis auctoritas. Contempta tias naturæ, et in medium proferens, ex ce quid frequenter domina propiores adolescenti insidias omnes possimus ostendit; docuitque quantus silille tendit; in secreto ac sine testibus manu impudens thesaurus anime, quem nos sine usii possidemus, apprehendit, ac procacioribus verbis hortatur ad et quod proferre nolumus, nec habere nos credimus! crimen: ne hic quidem vincitur, sed ut verba verbis, CAPUT VII. – Post multa quæ de natura disimus, ita res rebus refert.Nam qui frequenter rogatus nega eliam sanctorum exemplis bonum ejus ostendimus, verat, nunc comprehensus astringitur 1: et ante. ac probavimus. Et ne e contrario ad ipsius culpam quam illud evangelicum diceretur, Qui viderit mulie pertinere putetur, quod aliqni iniqui fuerint; Scriprem ad concupiscendam eam, jam mæchatus est eam in turarum utar testimoniis, quæ peccantes ubique corde suo (Matth, v, 28), ille non aspectu solum, sed crimine voluntatis gravant, non excusant necessiipso pene complexu provocatus a femina, feminam tale naturie. In Genesi legimus, Simeon et Levi fratres non concupivit. Castitatis virtutem hucusque mirata consummaverunt iniquitatem suam ex voluntate sua es;nunc respice benignitatem. Priusquam Propheta (Gen. xuux, 5, 6). Ad Jerusalem Dominus locutus est, diceret, Unusquisque malitiam proximi sui non reminis Propter quod ipsi dimniserunt viam meam, quam dediante catur in corde suo, ille pro odio reddidit charitatem; faciem eorum, et non exaudierunt vocem meam, sed abieet cum videret fratres suos, imo inimicos ex fratri runt post voluntatem cordis sui mali (Jerem. ix, 13, 14). bus, cumque ab eis cognosci vellet, dilectionis affec Ac rursus idem propheta, Et peccaslis Deo, el non tum pio dolore testatus est: deosculabalur singulos, exaudistis vocem ejus, et in mandatis illius et in legitimis et irriguis fletibus paventium colla perfundens et in testimoniis ejus ambulare noluistis. Per Isaiam odium fratrum charitatis lacrymis abluebat, quos, quoque prophetam Dominus locutus est, Si volueri. tam vivo patre quam mortuo, germano semper di tis et audieritis me, quæ sunt bona lerræ manducabilexit amore. Nec recordatus est illum, in quem ob tis ; si autem nolueritis neque audieritis me, gladius ros necem fuit dejectus, lacum; non cogitavit addictam consumet (Isai.i, 19, 20). Et rursum, Omnes cos occia germanitatem pretio ; sed pro malis bonum retri sione decidetis, quia vocavi ovos, et nn exaudistis ; locubuens apostolicum præceptum sub naturæ adhuc tus sum, et neglexistis, et fecistis malum ante conspectum lege coinplevit (Gen. XXXVII, sqq.).

Domini, et quæ nolebam elegistis Id. LXV, 12). Ipse quoCAPUT VI. - Quid de beato Job dicam, famosis que Dominus in Evangelio ait, Jerusalem, Jerusalem, simo illo athleta Dei, qui post direptas opes et fun. quæ occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi ditus deleta patrimonia, post filiorum ac filiarum sunt ; quoties volui congregare filios tuos, quemadmo. unum subito interitum, ad ultimum proprio contra dum gallina congregat pullos suos sub alis suis, et nodiabolum corpore dimicavit ? Auferuntur omnia, luisti (Matth. xxi, 37)! Ubi velle videmus et nolle, quæ extrinsecus possidebat; et extranea bona re. eligere et refutare, ibi non vis naturæ, sed libertas pente decidunt, ut magis propria clarescant. Omni intelligitur voluntatis. Plena sunt utriusque Testabus prorsus velut induinentis exuitur, utexpeditius menti volumina hujuscemodi testimoniis, quibus et fortius nudus triumphet, et hostem, quem ferendo tam bonum omne, quam malum, voluntarium semdamna ante supera verat, rursus tolerando suppli per esse scribitur: quæ nos modo brevitatis causa cia devincat. Dequotale ipsius Dominitestimonium omittimus; maxime cum sciamus te sacræ lectioni est: Numquid considerasti puerum meum Job? Non est deditam de ipso uberius fonte potare. enim similis ei quisquam in terris, homo sine querela, CAPUT VIII. Neque vero nosita defendimusnaverus Dei cultor, abstinens se ab omni malo (Job 1, 8, et turæ bonum, ut eam dicamus malum non posse 11, 3). Nec immerito: semper enim, ut ipse ait, tan facere, quam utique boni ac mali capacem etiam quam tumentes super se luctus timebat Dominum, profitemur;sed abhaceam tantummodoinjuria vinet præsentiæ ejus pondus ferre non poterat (ld. xxxi, dicamus, ne ejus vitio ad malum videamur impelli, 23): nec audebat aliquando conteinnere, quem ita qui nec bonum sine voluntate faciamus vel malum, semper adesse credebat, dicebatque, Securus sum; etquibus liberum estunum semper ex duobus agere, non enim reprehendit me cor meum in omni vita mea cum semper utrumque possimus. Unde enim alii (Id. xxvii, 6). Qui antequam Dominusinimicos præ judicaturi sunt, alii judicandi; nisi quod in eadem ciperet esse diligendos (Matth. v, 44), dicere poterat, natura dispar voluntas est, et quia, cum omnes Si in malis inimici mei gavisus sum ; si diri in corde idem possimus, diversa faciamus ? Itaque ut hoc meo, Bene factum est (Job xxxi, 29). Necdum Evan ipsum clarius lucere possit, alia exempla sunt progelicum illud sonuerat. Omni petenti te tribue (Luc. ferenda. Adam de paradiso ejicitur, Enoch de mundo vi, 30); et jam ille dicebat, Si erire passus sum ino rapitur; in utroque Dominus libertatem arbitrii pem januam meam sine viatico ? (Job xxxi, 16). Non ostendit. Utenim placere potuit ille qui deliquit:ita dum legerat illud Apostoli, Domini, quod justum est potuit peccare iste, qui placuit: non enim a justo et æquum, servis præstate (Coloss. iv, 1); et contidens Deo aut ille puniri meruisset, aut hic eligi, nisi uterclamabat ad Dominum, Si servo nocui, si ancillam que utrumque potuisset. Hoc de Cain et Abel fratrilæsi ; omnia tu scis, Domine (Job xxx1, 13). Priusquam bus, hoc etiam de Jacobo et Esau geminis intelligenidem apostolus præciperet divitibus non sublime dum est, ac sciendum solam voluntatem causan sapere, neque sperare in incerto divitiarum (I Tim. esse, quod in natura eadem merita diversa sint. vi, 17), sic habuit ille divitias, ut se alibi divitem Exstinctum peccatis suis diluvio mundum Noe jnsesse monstraret : In divitiis, inquit, non confidebam, tus redarguit, et Sodomorum crimina Lot sanctitas nec in lapide pretioso (Job xxxi, 24). Et hoc non ver judicavit. Nec illud est parvum argumentum ad bis tantum, sed ipsis quoque rebus probavit, qui probandum naturæ bonum, quod illi primi homines cum omnia perderet non dolebat, dicebatque per per tot annorum spatia absque ulla admonitionelesingula, Dominus dedit, Dominus abstulit ; sicut Do gis fuerunt; non utique quod Deo aliquando creature mino placuit, ila factum est : sit nomen Domini bene suæ cura non fuerit, sed quia se talem sciebat homi

num fecisse naturam, ut eis pro lege ad exercen. 1 Alius Cod., aufugit.

dam justitiam sufficeret.Denique quamdiu recentio» Alius Cod., sinu vacuo.

ris adhuc naturæ usus viguit, nec humanæ rationi

velut quamdam caliginem longus usus peccandi gloria concessis utamur, aut ob majus præmium obduxit, sinelegedimissa natura est. Ad quam Domi. etiam ea, quæ nobis permissa sunt,respuamus.Connus nimiis jam vitiis obrutam,etquadam ignorantia ceduntur quidem nuptiæ,carnium usus et vini; sed rubigine iafectam, limam Legis admovit, ut hujus horum omnium abstinentia consilio perfectiore suafrequenti admonitione expoliretur, et ad suum pos. detur. ad virginitatis honorem pertinetlicentia nupset redire fulgorem. Neque vero alia nobis causa dif- tiarum, et escarum indulgentia virtutem abstinenficultatem quoque bene faciendi facit, quam longa tiæ clariorem facit.Contempsisti, virgo, conjugium, consuetudo vitiorum, quænos infecit a parvo, pau- licitum tibi priusquam contemneretur. Majoris prælatimque per multos corrupit annos, et ita postea mii amore flagrans vovisti Deo non imperatam, sed obligatos sibietaddictos tenet, ut vim quodammodo laudatam virginitatem ; et consilio Apostoli legem videatur habere naturæ. Omne illud tempus, quo tuam fecisti latiorem. Certaminis ingressa campum, negligenteredocti, id est, ad vitia eruditi sumus, quo non tamu laborem cursus quam bravium victoriæ mali etiam esse studuimus, cum ad incitamenta ne cogitasti. Legeras, credo, illud evangelicum de perquitiæinnocentia pro stultitia duceretur, nunc nobis petua castitate præconium,etipsiuste Domini sermo resistit, contraque nos venit, et novam voluntatem ad amorem servandæ virginitatis accenderat, qui impugnat usus vetus. Et miramur cur nobis per Petri super hoc sententiam ipsa rei magnitudine ac otium atque desidiam nescientibus etiam quasi ab difficultate laudavit, et voluntariis spadonibus realia sanctitas conferatur, quinullam consuetudinem gnum cælorum promittens ait, Qui potest capere, boni facimus, cum malum tamdiu didicerimus. Hæc capiat (Matth.xix, 12). Rem itaque tam magnam non de naturæ bono cursii quasi in alieno opere dicta impero, non impono, sed offero; neque quemquam sint: quodideo nobis faciendum fuit, ut tibi planio. ad hoc cogo,sed provoco. Quanquam enim de viris rem viam ad perfectamjustitiam sterneremus, quam tantum sonare videatur; non solis tamen viris, sed eo facilius currere possis, quo in ea nihil asperum, æqualiter utrique sexui virginitatis palma promittinihil inaccessibile esse cognoveris. Nam sietiam an- tur. Et Apostolus de virginibus præceptum quidem te Legem, ut diximus, et multo ante Domini nostri se dicit non habere Dei, sed dat consilium (1 Cor. Salvatoris adventum juste quidam vixisse et sancte Vi, 25). Dicit itaque, An experimentum quæritis ejus, referantur;quanto magis postillustrationem adven- qui in me loquitur Christus (II Cor. xiu, 3)? tusejus nosid posse credendum est, qui instructi per CAPUT X. - Perfectionis igitur secuta consilium, Christi gratiam, et in meliorem hominem renati su beatitudinem specialis aggressa propositi, serva gemus; qui sanguine ejus expiati atque mundati, il nerale mandatum. Dixi, idemque nunc repeto, in liusque exemplo ad perfectam justitiam incitati, causa justitiæ omnes unum debemus: virgo, vidua, meliores illis esse debemus, quiante Legem fuerunt, nupta, summus, medius, etimus gradus, æqualiter meliores etiam quam fuerunt sub Lege, dicente jubentur implere præcepta. Nec a lege solvitur, qui Apostolo, Peccatum in vobis jam non dominabitur ; non supra legem facere proponit; quin imonullus magis estis enim sub Lege, sed sub gratia (Rom. vi, 14)? illicita vitare debet, quam qui respuit quæ licebant.

CAPUT IX. - Et quoniam sufficienter de his, ut Nec quisquam ita a se mandata pollicetur implenda, puto, diximus, nunc instituamus perfectam virgi- ut ille qui amore perfectionis supra mandata consnem,quæ ex utroque semper accensa etnaturæ simul cendit; et cum amplius statuit facere quam præcepet gratiæ bonum morum sanctitate testetur. Prima tum est, ostendit minus sibi præceptum esse quam igitur virginis cura primumque studium sit, scire potuerit. Deinde qui tantæ se esse obedientiæ profivoluntatem Domini sui, et quid ei placeat, quidve tetur, ut etiam consilium divinum libenter audiat, displiceat, diligenter inquirere; ut secundum Apos- quomodo non debet audire præceptum ? Illa enim tolum, rationabile Deo reddat obsequium (Id. xii, res perfectionis ' est, ita necessitatis. De virginitate 1), lotumque vitæ suæ cursum ex ejus possit ordi- dicitur, Qui potest capere, capiat: de justitia non dicinare sententia. Impossibile est enim ei quemquam tur, Qui potest facere, faciat ; sed, Omnis arbor quæ placere, cui quid placeat ignorat; fierique potest ut non facit fructum bonum,excidetur,et in ignem mittetur etiam obsequendi voto offendat, quiquomodo obse (Malth. 111, 10, et Luc. II, 9). Considera, quæso, quanqui debeat ante non didicit:et, ut majus est volunta tum a consilio distet imperium. Ibi aliquos excipit, tem Domini facere quam nosse, ita prius est nosse hic generaliter omnes comprehendit; ibi præmium quam facere. Illud enimmerito præcedit,hoc ordine proponit, hic pænam; ibi invitat ut facias, hic nisi Unde propheta dicit, Eltu, Israel, noli ignorare. Et feceris comminatur.Hæc igitur optima ratione disbeatus Paulus, Qui autem ignorat, ignorabitur (I Cor. tinguens, animadverte quid offeras, anima adverte XIV,38).Idemque alibi, Propterea nolite fieri impruden quid debeas : imo quia utrumque jam debes, et tes, sed intelligentes quæ sit voluntas Domini (Ephes. v, virginitatem quam ultro obtulisti Deo, et justitiam 17). Initium obedientiæ est,quid præcipiaturvelle co- quam ipse præcepit, integrum utrumque persolve. gnoscere ; et pars est obsequii didicisse quid facias. ille servus domino placet, qui ita aliquid ultro operis Scitoitaquein Scripturis divinis,perquas solas potes exercet, ut tamen etiam imperata perficiat; qui non plenam Dei intelligere voluptatem, prohiberi quæ facit aliud pro alio, sed utrumque; nec mutat, sed dam, præcipi quædam, concedi aliqua, nonnulla addit obsequium.Nec te earum exempla decipiant, suaderi. Prohibentur mala, priecipiuntur bona,con- quæ sibi in sola castitate plaudentes, ut post suas ceduntur media, perfecta suadentur. In duobusillis, voluptates eant, Dei voluntatem abjiciunt:quæ perquæ priori loco sunt, peccatum omne concluditur : petuæ castitatis bonum, non cum justitia, sed pro in utroque enim Dei continetur imperium ; et non justitia offerre volunt, et in compensatione peccatosolum præcipere, sed et prohibere ipsum, jubentis rum præmium virginitatis annumerant, atque pro est. Generaliter namque omnibus mandatur justi- præmio impunitatem petunt; vel certe impudentiori tia, quam Salvatorin Evangelio breviter quidem,sed vecordia coronandas esse se putant, et in regno ceplenissime comprehendens, ait, Quæcumque vultis lorum cæteris præferendas, que sibi transgressione ut faciant vobis homines, hæc el vos facite illis (Matth. mandatorum aditum clausere coelorum. Non omnis, VII, 12); hoc est, ut nihil mali inferamus aliis, et Christus inquit, qui dicit mihi, Domine, Domine, in. præstemus omne quod bonum est, quia volumus trabit in regnum coelorum ; sed qui facit voluntatem hoc ab aliis in nos utrumque servari. Hæc sententia Palris mei qui in cælis est, ipse intrabit in regnum cæloæquo jure præcepti universostenet, neculli omnino rum (Matth. vii, 21). Meminerint stultas virgines a transgredilicet, quod omnibusimperatum est;aper. sponsijanuis repellendas, et dicendum eis, Nescio tusque contemptus Dei est, vel facere prohibita, vos (Id.xxv, 12); illisque jungendas esse, de quibus vel jussa non facere. Dio vero reliqua quæ sequuntur, quorum unum conceditur, et suadetur aliud, Alius Cod., electionis. in nostra potestate dimissa sunt; ut aut cum minori ? Alius Cod., voluntutes.

« PredošláPokračovať »