Obrázky na stránke
PDF
ePub

terat minime cogitare, de die in diem coepit divina obsequia oblivisci. At quia miser dereliquit justitiam, oblitus fuit Deum alentem se ; oblitus fuit sibi Dominus misereri. Completo namque anno, quo cum puella juvenis insensatus steterat, non ut matrimonio fungeretur, sed causa explendæ libidinis copulatus, suggerente diabolica ástutia, juvenis frater puellæ illaqueatus amore, avide diu quærens ejus amplexibus frui, tandem quod optaverat est adeptus. Huc accurrant juvenes,et exemplo juvenis sint experti.Fiunt notâ juveni puellæ virojam peracta. Tacens idem cogitatavide quo valeat modo rei certitudinem reperire.Exspectat ÉÉ aliquotse simulans hoc nescire. At die quodam ordinaturbem deserens peregre proficisci. Et latens per diem in civitate, nocte media domum veniens,reseratis seris a puella servitrice clam, ut prius simul ordinaverant ambo, usque ad thalamum in quo ejus frateret uxor in lecto stabant, procedens ę; postulat aperiri.Mirantur illi, et timore perterriti vehementi, pulsanti negligunt ostium reserare.Tandem confractis seris thalami, juvenis ira et furore nimio formacis instar ardentis undique inflammatus, uxorem primo evaÉÉÉ gladio interfecit ; deinde sub toro proprium atitantem fratrem inveniens interemit. Hisita gestis ex civitate exiens, multo tempore per mundum huc illucque errans, cum quibusdam aliis coepit quosdam transeuntes in itinere deprædari, ac etiam jugulare. Permanenti itaque eidem Tito per decem annos talibus negotiis implicato, gloriosissimus Hieronymus salubre refugium et vitale, die quadam jam advesperascente luce, in modum mercatoris se monstravit, ne ille solummodo habitæ devotionis præmiis privaretur. Nam ille quanquam tot et tanta vitia abhorrenda continue exerceret,tamen in beato Hieronymo devotionem aliquam retinebat, ita ut eidem quotidie se ÄÈÉ boni aliquid diebus singulis ad ejus honorem facere nullatenus postponebat. Cernens itaque Titus mercatorem, nefandis sociis ad solita néquitiæ opera convocatis, concito cum eisdem pergens cursui vibratis lanceis Hieronymo mercatoris instar obviat venienti. Moxque in eum insurgens, a sociis eumdem præcepit retineri, donec ejus lateri gladius infigatuir. Deinde manum elevat interficiendi gladium retinentem ut scelus tantum valeat jam explere. Ad hæc Hieronymus gloriosus : Amore, inquit, Hieronymi, quem tu diligis, aliqua loquendi brevis licentia mihi detur : postmodum si volueris, facito id quod optas. Ad hæc et Titus : Amore, inquit, ejus quem nominasti, et loquendi et vivendi licentia tibi, ut postulas, concedatur: tantum quae portas mercimonia jam depone. At gloriosus Hieronymus : Ego ipse sum Hieronymus, qui huc propter tuam liberationem veni, ne mihi a te impensa obsequia in vacuum praeterirent. Te tot, quæ gessisti, peccaminum jam pœniteat, ad teipsum redeas ; ne formides : hucusque me moveris propter tuam salutem et animae et corporis supplicem pro te apud iratam divinam justitiam eaestitisse, ne in te dignas tibi sævitias exerceret. Ad pœnitentiæ igitur quam citius perge callem, et peccatorum onera jam depone : alioquin me tui custodem et apud Deum supplicem non habebis. His dictis Hieronymus gloriosus ab illorum oculis disparuit. Ad hoc stupefactus Titus (et qui cum illo erant) timore et admiratione tam ingenii ad terram rocidens, per horam non potuit elevari. Tunc suito in Titum, et qui cum illo erant, Spiritus sancti gratia est effusa, et lux eos coelitus illustravit. Qui protinusia viros alterosjam mutati, spretis cunctis spurcitiis vitiorum, ad pœnitentiæ tramitem rediere : deinde ad cremorum antra devia et ignota properantes, in magnis se corporum asperitatibus, et vita sanctissima tradiderunt. CAPUTXX.—Miraculum aliud quod veridicorum testimonio solidissime in superioribus Ægypti partibusperactum intellexi,quatenushominibüs etimaxime juvenibus quantumcumque castis proveniat in

exemplum ad evitandum periculum mulierum, præcédenti miraculo addere cogito fore gratum. Monachus quidam juvenis et decorus, honestate præcipuus, moribus maturus, qui senexvirginalis pudicitiæ custos, cunctisque illius monasterii monachis speculum sanctitatis, gloriosissimi Hieronymi amator devotissimus fuit, duodecim degens annis in monasterio, coutinue orationibus vacans, et studioScripturarum. Hic amore castitatis timens, ne cor aliqualiter violaret, mulierum visus ineffabiliter abhorrebat,ita ut earum memoriam formida ret.Huic proposito diabolus antiquus serpens et hominum inimicus, invidens, suæ nequitiæ inveteratæ contra eum dolos et artes multiplices incitavit, contimue cogitationum stimulis juvenem pessimus tentator affligens,die noctuque a tentationibus duobus mensibus non cessavit. Juvenis vero providus sese Domini et beati Hieronymi, cujus dilectionis ardore fervebat,commendans custodiæ victrici,tentamenta diabolica jejuniis et orationibus triumphabat. Confluant huc,quæso, juvenes atque senes, et quanti sit casus mulierum fallax pulchritudo, hic doceantur, maxime per exemplum.Cernens se asperis perfidus diabolus a juvene superari, tanquam leo rugiens subtiliores nocendi artes coepit quærere, ut juvenem devoraret. Fit itaque inter eos pugna gravis. Hinc astutiis consuetis castra adversus juvenem struit pessimusinimicus;hincjuvenis orationes et gloriosi Hieronymiprotectio castrorum sternunt munitiones, et vires eorum triumpho nobili vilipendunt.Interea genitoris ad mortem ægrotantis visitationis causa ingruente,ex monasterio in civitatem ad paternam aedem venire juvenis est compulsus.Nam se pater dolore nimio moriturum, si visione frustraretur filii, crebris clamoribus acclamabat. 0b hoc dolens monachus, timens ne mulierum visu cor mundum et virgineo candore nitidum violaret, potius (nisi fratrum suicoenobiifuisset supplicationibus inclinatus) erga patrem crudelitatem volebat propter Dominum exercere,quam eidem infirmanti compati a monasterio recedendo. Sciebat enim monacho nil tam nocuum,detestabile,etmortale,quam vicos et civitates et gentium multitudinem circumire.Nulla certe permanet in homine quies mentis, qui multorum verhositatibus et vaniIoquiisimplicatur. Quod aqua piscibus, monachisidem præcipue silentium operatur. In paternaitaque manens ædemonachus,diebus tribus tædio tam vehementi affectus est, quod sibi potius videbatur tetris se fore carceribus mancipatum. Completo die tertio,dum eum cum sorore sua quadam pulchritudinis inauditæ,infirmitatis causa patris cfura simul contingeret confricare,casu sororis dextera ejusdem tangente dexteram,tam diris libidinis etejüsdem sororis ineptæ etabominabilis concupiscentiæ fuit subitojaculis cor ejusdem monachi instigante diabolo vulneratum, quod pene eam ad illicita,et omnino ab hominibus abhorrenda, nisi exstitisset timor verecundiæ, invitabat. Heu ! quid dicam ? quæ monachis illis inerit observantia castitatis, qui continue mulierum visibus potiuntur insimul êolloquendo? Sic manet in castitate homo faciem intuens assidue mulierum,sicut manet palea stans in igne.Fallax certe et ruinæ maxime propinquus casüs, inevitabileque periculum est feminæ pulchritudo. Timor certè monacho evenit, quem timebat;et sibi agciditquod tanto temporeyerebatur: nec sine exemplo maximo aliorum,non illudjussum est parentibus obedire,in quo animæ periculum formidatur. A monasterio invite monachus egreditur ; sed ardore libidinis tam nefandæ corinflammante, nil aliud quam sororis hoc nescientis scelus faciem improbis oculorum visibus videre cogitans,nullum peóe unquam fuisse monasterium recordatur.Sanatur interim pater; atmonachusexcusationibus adinventis tardat de die in diem ad monasterium remeare. Manente eodem in paterna domo tribus mensibus,hinc monachos,hinc patrem maxima movit admiratio, omnemque familiam, curistum tam vehemens irrepserit mutatio, et alteratio inaudita. Ignorant siquidem rei causam,idcirco effectum eos contingit igfiorare.Ad monasterium cum duobus ad se ex monasterio destinatis monachis tandem revertitur,illud referens tædium redeundo,quod prius detulerat exeundo. Coepit itaque in monasterio corpus degere monachi, cor vero a sorore aliqualiter hon recedit. Hoc sibi fit studium Scripturarum, ut attingat pessima quæ affectat ; bæc contemplatio divinorum, ut peccatorum modum inveniat explendorum. Percutitur alienus sui, et a veritatis cognitione devius continue a diabolo, cujus jugo gravissimo imbecille collum submisit libidinis novæ telis. Sicut fumus deficiunt dies ejus, confringuntur sicut in frixorio ossa ejus, et infirmatur in doloribus vita ejus ; irrationabili fit similis animali. Obliviscitur in toto divinam clementiam exorare, tota die cogitans,quis modus appareat nabilis, ut poculum mortis valeat degustare. Heu ! quam sunt inopes et miseri, et omnibus bonis egentes et exsules, qui a Domino se elongant ! Tanto fit pejus brutis animaJibus vir in peccatis, quibus ab anima Deus majori spatio elongatur,quam id quo cœlum a terra distat, et oriens ab occasu, quam ab eisdem præstat,cum divina gratia est fulcitus. Cogitanti denique monacho, veritatis luminis nescio, nefandissimæ et auditui horribilis voluptatis adipiscendæ reperire modum, mali consilii seminator diabolus, hoc sibi tale insinuat consilium occulto cogitamine vani cordis; ut scilicet intempestæ noctis medio, cunctis dormientibus, veste deposita monachali sumptoque habitu laicali, ex monasterio exiens, paternas clam adeat mansiones, et domum crepusculo noctis latenter intrans sub toro sororis lateat, donec dormiente ipsa ad eamdem accedat, suæ voluptatis libidines expleturus. Placet insanæ mentis iumperitiæ consilium erogatum, studetque ipsum toto posse quam potest brevius effectui mancipare. Sequentis igitur advenienti noctis medio, sub silentio ad fores coenobii claves gerens manibus properat ; sed ad ostia veniens, per totam illam noctem huc illucque discurrens, $ sint in loco posita, non invenit. Stupore et admiratione perterritus, cur hæc sint nesciens intueri, jam matutinali qua ad laudes debitas dominicas monachi excubabant, propinquante hora, compellitur ille ad cellulam retrogredi. Manet in cellula ille admirans per diem illum ; proponit sequenti nocte facere quod non fecit; audet imbecillis dextera quæ non potest; sperat stultum pecus contra leonem pugnans triumphi gloriam adipisci. Quid, insensate, reris ? putas agere vile pecus, quæ leo fortissimus Hieronymus contradicit? Cessa imagini gloriosissimi Hieronymi genua flectere, ipsum ulterius non salutes, et ā; potestas protinus concedetur, ut cadas in foveam quam effodis, ut dira naufragia jam admittas. Non possunt impensa gloriosissimo Hieronymo servitia, quoquo modo fiant, mercedibus vacuari.Retinebat siquidem in cellula monachus ille devius et errans, et diabolico dominio mancipatus, imaginem gloriosi Hieronymi tabula insignitam, cui diebus singulis antiqua eonsuetudine flectens genua,seeidem pluries commendabat. Idcirco ut ejus mira clementia cunctis innotesceret, illo eum die retinebat ne malum faceret quod volebat. Ignorans vero hæc ille monachus, subsequenti nocte ad coenobili iterum fores pergit. Sed quod præcedenti nocte fecerat,id hac fecit. Ne igitur inhæream verbis, per unum fere mensem singulis noctibus continuo hoc evenit.Completo itaque, ut puto, mensis circulo, in somnis beatus Hieronymus sanctissimo cuidam illius monasterii monacho apparuitin strato suo quiescentinocte, eidem revelando quid iste monachus faciebat, mandansque illi ut debeat eidem monacho sic erranti declarare, quomodo ipse eum ob sibi impensam reverentiam custodivit,ut ostia non videret ad

cogitatum perpetrandum scelus ; et quod nisi sibi velox de incœptis subsequatur emendatio, sese de ipsius custodia removebit ; discessitque protinus ab eodem. Mane autem facto, quæ viderat monachus, alteri monacho enarravit. At ille se, quid hic dicat, non intelligere pluribus detestans sacramentis, cœpit dicere propter cerebri vacuitatem hæc somnia evenisse. Tacet monachus et recedit. Hic gaudens proponit nocte sequenti, nullam amplius exhibens solitam Hieronymo reverentiam, _ostia

monasterii ad nequam opus quod tamdiu affecta

verat peragendum, ad suum libitum reserare. Ut breviter dicam, quod miser diu hianti animo cogitaverat, mala operandi a Hieronymo, honore solito privato, sibi tradita potestate, ut voluit sic eflecit : sed tamen in fine gloriosissimi Hieronymi clementia non defecit. Recedens itaque ille de monasterio nocturna hora, alieno habitu occultatus, patris domum adveniens per diem illum undique circumivit. Cumque noctis crepusculo domum intrasset, ad lectum in quo virgo soror quiescere tunc solebat, clam procedens, tamdiu sub eodem latitavit,quamdiu sororem dormire potuit æstimare. Tunc idem exiens, exspoliatis vestibus sororis se dextero lateri applicavit.Ad hæc soror levi somno dormiens excitätur, et virum juxta se manu sentiens, admodum expavescens, diris emissis clamoribus ad se omnes pariter evocavit. Currunt ad puellæ thalamum cuncti cum lumine, et tandem in lecto inveniunt hunc jacentem. Mirantur parentes et stupent, cernunt hoc cuncti qui cucurrerant, et condolent. Interrogat a filio pater discriminis tanti causam, reatum suum filius silentio confitetur. Ut enim dixi, voluit gloriosus Hieronymus hunc suam stultitiam experiri, ut in posterum humilior et astutior fieret ad cavendum, et in prælio se tuendum ; et ne amplius exemplo suo quis de sanctitate confideret et speraret.Quanto enim major inest homini sanctitas, dum in marimundihujus procelloso, et inimicorum agminibus pleno,imbecillicarnis navicula navigat; tanto major est timor et astutia se tuendi. Infinitas pessumus ille tentator diabolus nocendi possidet artes.Qui incautus pergit, levissime capitur. Qui in cunctis timet, ab ounibus diabolis hic timetur. Certe plus nil nocet,quam, spreto aliorum consilio, ut própria voluntas præcipit, ambulare. Qui suæ tantum voluntati credit in cunctis quæ facit, finem odibilem adinveniet. Magnus exemplo jam finito timor de fragilitate nostra maxima, et de diabolica calliditate et astutia nobis omnibus demonstratur ; magna et spes veniæ peccatoribus declaratur. Cermens namque se monachus sic a diabolo deturbatum, delusum, ac etiam in tanta miseria captivatum, protinus suffragiis gloriosissimi Hieronymi, cujus semper devotus exstiterat, suam miseriam et culpam vehementissimam recognoscensin seipsum rediit, et de eadem paterna exiens domo, omni retardatione abjecta, lugens et dolens ad fontem poenitentiæ properavit. Deinde vero in suo mohasterio per annos duos in tanta se abstinentiæ asperitate äfflixit,ut foret cor hominis insufficiens cogitare : et completo annorum duorum spatio, ante dies modicos ex hoc sæculo feliciter exspiravit. CAPUTXXI.—Venerabilis Damasi Portuensis episcopi pridie receptislittris,aliqua eis inscripta £orde avido intellexi,quæ ob ejus rêverentiam non dimittam. Romæ cardinalis quidam Cœlestinus nomine, Hieronymi gloriosiæmulus et detractor,dumdiequodamim conventu existens cardinalium, moresolitoore audaci et temerario in ejusdem injuriæ verba prorumperet, dolore subito viscerum impellente ad occultâ naturæ loca properans, viscera omnio protinus emanavit, et antequam illinc recederet exspiravit. CAPUT XXII. — Alius quoque presbyter cardinalis Andreas nomine, isti non similis, sed gloriosissimi Hieronymi devotissimus atque cultor,pridie in eadem Romania urbe multis circum astantibus exspiravit.

Quicum jam in ecclesia esset, paratis exsequiis,quæ Elias nomine,antiquissimus, et magna vitæ sancti solent fidelium tumulandis exhibere corporibus,as- tate radians;qui vivente beatissimo Hieronymo, ei sistente summo Pontifice cum pene toto clero et dem familiaris valde fuit:quem beatissimus Hiero. populo Romanorum,qui ad eumdem Andream con- nymus habuisse prophætiæ spiritum pluries enarvenerant honorandum,emissis ululatibus et crebris råvit. Hic die quodam (ut plures mihi testificarunt gemitibus in feretro cunctis stupentibus et veluti monachi vita venerabiles fideque digni, qui se id amentibus effectis, tamquamsi a somni dormitione dixerunt ab ejusdem sancti viri ore multoties audi. excitaretur,mirabiliterexsurrexit.CumqueaRomano visse)solitis incubens orationibus sommo repentino Pontifice remoto de ecclesia majori beati Petri apo- adveniente aliquantulum obdormivit: et ecce in vistoli universo populo clausisque foribus interroga sione quo quidem modo multoties Deus omnipotens tur, intulit ista verba : Dum starem divino examinijue grandia et occulta suis fidelibus reserat sacramenta) dicandus, et jam propter vestium et ciborum, quibus in quodam palatio miræ pulchritudinis, ineffabilis hactenus usus eram, nimiam superfluitatem tartareis et a mortalibus nunquam visæ, ut sibi videbatur, cruciatibus condemnarer, subito adveniens quidam sole erat. Cum per horam per palatium illud huc illucsplendidior, niveque candidior (quem fuisse gloriosum que gradiens ejus admiraretur pulchritudinem veKieronymum, ad seinvicem referentibusquiastabant, in hementem,vidit quoddam præparari tribunala quilellexi) præsidenti judici flexis genibus animam meo busdam nimiæ pulchritudinis juvenibus, stratistacorpori jungi porrectis precibus impetravit. Quibus fi petis et vestibus auro et gemmis et multa artificii nitis verbis, in ictu oculi inde recedens, anima,uti cer varietate decoratis circumquaque pariete involuto. nitis, corpori est conjuncta. Ad hoc miratur summus In quo postmodum rex quidam maximus et decoPontifex et cæteri audientes. Fiunt hæc nota populo rus, cujus aspectus tantæ erat suavitatis, ut nihil extra ecclesiam expectanti, et, confractis ecclesiæ vellet aliud qui habere magna desiderat, virorum foribus, protinus ecclesiam intrant, omnes magnis sole lucidiorum comitatus societate veniens se povocibus Deum et gloriosum Hieronymum collau- suit ut judicia exerceret.Inter hæc cujusdam anima dantes.

(quem fuisse Anconitanum præsulem ab aliquibus CAPUT XXIII. - Multa nos mentis afflictio com ibidem consistentibus postmodum intellexit) a nemovetet contristat, intellecto quod quamplurimiepi quam spiritu catenis in eisque vinculis vincta,insscoporum Deum et Dominum Jesum Christum,cujus tar fornacis flammas erumpens sulfureas,deportata vicem gerunt,abnegantes, terrenorum, quorum Deus majestati regiæ præsentatur. Quæ priusquam de venter est, vestigiis inhærentes,de stipendiis paupe- aliquo interrogaretur, cæpit diris vocibus se inrum et sanguine Jesu Christi delicatissimis ferculis, fernalibus mantionibus dignissimam acclamare ; cum histrionibus et cæteris divitibus suam ventris hanc inter cæteras maxime assignans principalem replentingluviem,ad fæditatem luxuriæ incitandam causam, quoniam vanis pompis intenta, in convivestimentorumque de die in diem superfluitatibus viis,et vestibus et hujusmodi stultitiis delectata esabutuntur,de pauperibus,quorum mercedemraptam set.Quibus finitis,lata per judicem sententia ut pemanulatrocinii devorantfamemorientibus et frigore nis infernalibus traderetur crucianda,donec corpori non curantes. Hi certe non episcopi, sed diaboli vo- juncta duplices pænas in perpetuum sustineret, candi sunt. Episcopus autem aut sanctissimus aut mox illam secum ferens omnis illa nequam spiridiabolicus est. Magni certe meriti est status episcopa- tuum turba,inde cum diris clamoribus recesserunt. lis; sed periculi infiniti.Levissimum peccatum aliis Deinde alterius cujusdam anima(quam fuisse Theoinputandum,gravissimum episcopo imputatur. Pon donii senatoris,fratris venerabilis Damasi prædicti tificis etenim vitium in subditos diffunditur per exem- episcopi Portuensis, similiter intellexit) ante majesplum.Majora recipientiratiomajor crescit.Quotenim tatem regiam circumstantibus multis pequam spiovium Christi vel negligentia episcopi, vel exemplo ritibus,eam gravissime accusantibus præsentatur. in peccata deviant, de tot tenetur Domino reddere Cumque a diabolis in longum accusatio traheretur, rationem.Heulquid, Augustine charissime, dicam ? et nullus ex adverso,aliqua responderet;vir quidam Grave nobis inest pondus,gravis sarcina.Sed debiles septies sole splendidior, et, ut sibi videbatur,penecæ. ego habens humeros,quid portabo?Sunt certe augu- teris astantibus eminentior, ad regis sedens dextestiæ mihi, undique me torquentes. At dum graves ram,in pedibus se crexit. Quo quidem surgente, simihi promptos casusintueor, timore maximo succre lentium rex manu propria a cunctis fieriimperavit. scente continue affligor et contristor. Securius est Tunc qui steterat, omnibus se opponens accusan. episcopalem statum fugere, quam appetere.Laudotibus,hunc suum fuisse fidelissimum et devotum, et certe episcopatum tanquam vitariatum Domininos. ei continue exhibuisse reverentiam specialem, eis. tri Jesu Christi: sed illos qui in eo vitam agunt mili dem mox loquendi audaciam abstulit, et taciturtum terrenorum, qui mundi gloriam et pompas ap nitatem prænotavit. Postmodum vero illo flectens petunt,non collaudo : immo eis consulo ut eum ante regem genua,huic suo fidelissimo veniam et fugiant,quantum possunt. Melius certe fuisset eis cum æternam requiem solita pietate et misericordia interrenis vitam agere terrenorum, quam in pontificali finita clemeutissime elargiri, ita tamen quod pro culmine hoc agentes ad infima et profundiora loca commissis in mundo flagitiis in purgatorio purgaredescendere;tanto præ cæteris cruciandi, quanto præ tur,suis precibus,ut voluit,est adeptus. Tunc omnis cæteris plura donaria receperunt. Intelligo enim illa nefandorum spirituum multitudo gemens et uluepiscoporum plurimos potius nomen gerere, quam lans de illo loco protinus se removit. Intervallo auessentiam ; potius lupos rapaces fore Christi ovium, tem facto horæ unius,juvenis quidam pulcherrimus quam pastores; destructores magis esse Christi Ec concito gradu per palatium veniens,ad huncque acclesiæ. quam rectores: qui Christianorum eleemo cedens, qui tam eminens et præclarus in auxilium synas deprædantes, mercedem pauperum lupinis exsurrexerat Theodonii senatoris, se fore dixit a Pefaucibus in superfluitatibus ciborum et vestium tro patricio Romanorum ejus devotissimo missum devorant et consumunt, quod absurdum est, abo- quatenus ejusdem preces exaudiens, sibi impretare minabile,et deflundum.Hæc idcirco dixerim, ut talis a Domino filium dignaretur. Ad hæc rex, Quod, inquit, abominatio cunctis gentibus innotescat, quatenus, a filio meo Hieronymo Petrus postulat,certe fiat. His omsi Deum non mettuunt, homines verentes a suis ali- nibus sic finitis, a sommo illo mox Elias monachus qualiter abominationibus retardentur. Audiant, excitatur, laudes immensas Deo reddens, et Hieroquæso, hi tales episcopi quæ narrando proponimus nymo glorioso:quidiem illum in quo tam miranda et saltem aliorum calamitatibus terreantur.

viderat prænotans,eodem postea intellexit die episCAPUT XXIV.- In superioribus Ægypti partibus copum Anconitanum et Theodonium senatorem ex in deserto quodam ad hominibus propter vitæ in- hoc sæculo migravisse. Quo liquide patet hæc vana, commoda inhabitabili, quidam degebat monachus somnia non fuisse.

CAPUT XXV. — Magnam putabas, Augustine charissime, aliquibus admirationem inducere, velutisi quid novum et inauditum eis proponens,duin in tuis pristinis litterisquas recepi, Joanni Baptistæ et cætefis Apostolis Hieronymum sanctissimum æqualem in sanctitate et gloria,rationibus sine dubio efficacibus, et visionibus mirificis comprobabas.Certe nonestaliqualisambiguitas,verissima et omni fide et devotione dignissima hæcitafore.Nec puto aliquibus ejus vi tam sanctissimam, et ejus tanta prodigia hominibus insueta non ignorantibus, admirationisaliquid evenire. Sed quoniam tales tuæ fuerunt rationes, ad veritatem hujusmodi declarandam, quod meas levissimas et imperitas nunc illis opponere non deceret, ideo, omissis omnibus, visionem mirabilem, quam venerabilis vir Cyrillus episcopus Alexandrinus se vidisse suis ad me diebus plurimis jam elapsis destinatis litteris affirmabat, breviter introducam.Post beati Hieronymi obitum gloriosum anno completo, in die nativitatis gloriosissimi Joannis Domini præcursoris, laudibus expletis matutinis, dum memoratus pontifex more solito in ecclesia solus ante altare eju$dem præcursoris Domini gloriosi,flexis genibus, ipsius gloriam et excellentiam multa spiritus dulceÅ. contemplaretur ; repentino somno aliquamtulum obdormivit : et ecce in ecclesiam (ut sibi clarissime videbatur) binatim quorumdam speciosissimorum hominum ultra humanam æstimationem cantus alternatim suavissimos concinentium turba vehementissima miro ordine veniebat. Deinde binatim omnes ad altare procedentes, et ibidem flectentes genua,ad sedendum singulise ponebant.Cumque illorum hominum jam esset ecclesia valde plena, post omnes duo viri eminentiores cæteris, in toto $imiles, atque pares, infinities sole lucidiores, stola induti lucidissima, candidissima, auro et gemmis undique ineffabiliter rutilante, venientes ecclesiam paritérintraverunt. Ad quorum introitum omnesin ecclesia residentes, protinus flexis genibus eisdem summam reverentiam persolverunt. Tunc duo illi viri ante altare ab eisdem reverentia exhibita, in duabus cathedris aureis miralapidum pretiosorum varietate et pulcherrime decoratis, sibi a quibusdam pulcherrimis juvenibus præparatis, ambo pariter consederunt, et sic silentes aliquantulum permanserunt. Interim inter illos silentio facto, cœpit alter eorum duorum alterum impellere ad loquéndum.Cumque longa ad invicem altercatio oriretur, quis primo inciperet prædicare, cœperunt singuli, ùt Hieronymus Joannis (cujus erat die illa solemmitas) laudes et magnificentias explicaret, magnis vocibus acclamare. Tunc unus illorum sermonem moxincipiens laudes beatissimi præcursoris Domini tanta loquelæ dulcedine, tantoque verborum ornatu, necnon et sententiæ gravitate contexuit, quod fas non esset linguæ hominum declarare. Finito itaque sermone illo, alter (quem Joannem Baptistam cuncti qui aderant, nominabant) eidem grates referens multiplices, hoc circumstantibus ad ejus honorem et gloriam est locutus : Socius iste meus charissimus Hieronymus, æqualis mihi in gloria, aequalis etiam in sanctitate, seriem mearum laudum est hactenus prosecutus ; idcirco dignum est ut ejus laudibus nunc insistam. Hic vere lur est Ecclesiae, tenebras effugans errorum, et cunctos illuminans homines veritatis claritate caecos. Hic fons est aquæ sapientiae salutaris, ad quem sitientes dum accedunt, largissime satiantur. Hic arbor altissima, cujus cacumen caelum ascendit, sub cujus doctrinae frondibus de suavi ejusdem oris fructu, aves coeli (seilicet homines multum intelligentes) et bestiae terræ (scilicet homines parum intelligentes) uberrime satiantur. Hic mecum fuit in saeculo eremita,et certe non minus me carnem abstinentiis maceravrit : hic mecum virgo nitidus atque purus : hic mecum fuit prophetico spiritu illustratus: hic mecum doctoreaestitit veritatis. Egopropter justitiam et veritatem, vitam corpoream dereliqui; hic etsi sic non amiserit vitam corporalem propter jus

titiæ et doctrinæ suæ perspicacissimæ veritatem, tempus suum tamen totum gessit in sæculo, in martyrio, afflictionibus et dolore : ego christianæ fidei præcucurrimuntius,et gentium invitator; hic postmodum veniens ejusdem fidei eaestitit sustentator, et ab hæreticis eamdem laceramtibus defensator : ego semel in baptismate manibus propriis Christum tetigi in Jordane ; hic ipsum non solum manibus propriis habuit multoties in altari, sed et ore proprio manducavit. Hic mihi in sanctitate per omnia fuit æqualis ; nunc autem æquali ambo aeternæ vitae praemio insimul congaudemus.Hæc etalia multa prosequente beato Joanne, quæ idem beatus Cyrillus non potuit totaliter memoriæ commendare, jam hora diei prima adveniente, ecclesialm custos intrans episcopum intuitus dormientem, eumdem manibus excitavit. Expergefactus itaque pontifex, stupore et admirati9ne et gaudio admodum plenus, quæ viderat, custodi cum lacrymis enarravit: deinde illo die missam solemnissime celebrans, visionem mirabilem omni populo declaravit. CAPUT XXVI. — Sunt infinita plura quae dici possent miracula verissima,et utilia enarranda,quam ea uæ in brevihoc opusculo sunt scripta. Sed ne prolixitate operis aliquid legentibus tædii oriatur, uno solo miraculo,quod nondum expleto mense in Bethlehem peractum est, perfectus huic operifinis erit.Die dominico transacto postoctavas Pentecostes, omnibus meis suffraganeis episcopis, et multitudine maximatam virorum quam mulierum in ecclesia,in qua sacratissimum quiescit Hieronymi cadaver,insimul congregatis honore debito et veneratione tam debita quam devota ; primo egomet sacris indutus vestibus, ad locum foveæ in qua corpus venerandum jacet, accedens, terram coepi effodere sepulturæ, quatenus sacratissimum illud corpusinde ablatum, in tumulo marmoreo mira pulchritudine undique decorato, quod hac de causa fuerat fabricatum, postmodum poneretur. Cum jam fovea foret vacua, çunctis cernentibus corpus sanctissimum in medio foveæ, tanquam in aere a nulla parte terram tangens permanebat integrum, nec corruptione aliqua violatum. Quod inde elevantes cum odore tam vehementi et suavi,quod talem olfactus hominum nunquam sensit, collocavimus in altari, quatenus a populo reliquiæ sanctissimæ viderentur. Quot autem illo die ime cumctisque qui aderant astantibus sint peracta miracula gloriosa, explicare ea nullatenus compos essem.Cæci sexdecim illas reliquias tangentes facie, visum protinus receperunt. Tres præcipue dæmoniaci catenis vincti, in illam ecclesiàm plurimorum hominum manibus deportati, sunt protinus liberati. Mulieris cujusdam viduæ pauperculæ puerulus, ejus unicus filius, in ecelesiafuit præ gentium multitudine suffocatus; quem mater mortuum inveniens, dolens et lugens, mox in ulnis puerile cadaver ad foveam, in qua sepultum fuerat corpus Hieronymi gloriosi, deferens, eum in foveam projecit, hæc dicens verba: Sancte Hieronyme gloriose, Hinc non recedam, donec restituas mihi unicum meum filium, quem amisi.Mirabilis certe Deus in sanctis suis, faciens prodigia insueta. Statim ut terram exstincti pueruli corpus tetigit, eidem anima est conjuncta. Quidam vir corpus cujusdam sui filii de sepultura, in qua É triduum jacuerat, extractum, mox ad foveam illam detulit, et illud in foveam sic projecit; qui juvenis fuit illico vitæ pristinæ restitutus. Innu

- merabilia pene forent miracula, quæ peracta sunt

a mane usque ad vesperas, quo quidem tempore gloriosum Hieronymi cadaver de fovea dissepultum in altari exstitit collocatum. Sed tamen ad hujusmodi miracula ulterius non procedam. Unum quod nocte sequenti accidit, non silebo. CAPUT XXVII.— In hora ergo vespertina corpus illud sacratissimum in monumentoquod præparavimus, posuimus ; sed mane monumentum vacuum est inventum, et corpus sanctissimum foveæ pristinæ invenimus restitutum. Quod dum ego pluri

mum admirarer, nocte sequenti mihidormienti bea- eas ad se mutuo mitterent epistolas, quas ante tus Hieroymus apparens in visione, plurima mihi

posteriorem congressum datas fuisse liquet. Attagrandia patefecit : sed inter cætera, talia mihi verba dixit : Noveris, Cyrille, quod corpus meum de fovea,

men Pascentius continuo inducitur de superiori in qua jacet, nullatenus extrahetur, quousque ci

congressu sic loquens, quasi pridie habitus fuisset : vitas Jerusalem ab infidelibus capietur : quo quidem Et quoniam hesterna die, inquit, cum laudabiliter tempore Romam delatum, ibidem multo tempore sanctum virum... duxentium nominarem, et quem requiescet. Ad hæc expergefactus, quæ videram,

idem vir e duobus fuisset secutus, utrum Arium cunctis episcopis et aliis viris catholicis enarravi. Quid et quando hæc evenient, aliter non agnosco. an Eunomium idem frater Augustinus scrupulosius Si quid utile aut bonum in hac epistola dixi, non inquireret, ego anathema continuo memoratis Ario meis, sed gloriosissimi Hieronymi meritis inpute et Eunomia i

et Eunomio dicere non dubitavi, flagitans ut ipse tur. Si quid vero superfluum, inutile et non bonum; solum meæ insipientiæ et negligentiæ causa hoc

quoque buouslov anathematizaret, eo quod scriptum accidisse, ab omnibus judicetur. Mei, Augustine in Libris dominicis minime reperiatur, etc. Id vicharissime, in tuis orationibus memor esto. delicet reipsa gestum fuit in prima collatione juxta ADMONITIO

epist. ccxxxvin, n. 4, nisi quod illud de Auxentio IN SUBSEQUENTEM ALTERCATIONEM.

non ipse Augustinus quæsivit, sed Alypius. Neque, Epistolæ clxxvii locum in superioribus editioni

opinamur, quisquam suspicabitur hoc rursum conbus hactenus occupavit supposititia isthæc Alterca

tigisse altero die, qui Altercationem secundam tio, quamvis se ipsa res prodat indiciis cum certis,

proxime præcesserit. Quis etenim in animumindutum manifestis. Narrat quidem Augustinus in epis

cat querelam eamdem adversus ojovalov motam tola, quæ nunc ordine est CCXXXVII, se cum Pascentio

fuisse iterum a Pascentio, atque ipsum ad solemne

certamen coram Laurentio præside descendisse utid de fide coram disputasse : verum in illa disputa

unum etiam tertio obtenderet, nempe quod ea yox tione obtinere ab adversario non potuit, ut notarii

scripta in Libris dominicis non reperiatur, posteaexciperent quæ dicebantur; hujus autem Altercationis acta sic referuntur, quasi omnia a notariis de

quam ipsum Augustinus ex voce Ingeniti, quam verbo excepta fuerint : illa disputatio Carthagine

Pascentius de Deo Patre usurpaverat, tam egregie habita fuit, juxta Possidium c. 17; hæc in titulo

confutasset in primo certamine, uti in epist.ccxXXVIII prænotatur acta Hippone. Atque huic præfuisse

narratur ? fingitur Laurentius quidam judex, qui Laurentius Ad hæcres hic agitur admodum frigide ab utraque in exordio significat altercationem aliquam vehe. parte, adeo ut sibi invicem vix respondeant nisi mentem inter partes pridem præcessisse ; at in illa interloquente et compellente Laurentio. Et sane Carthaginensi disputatione nullus præsidebatjudex; pseudo-Pascentius ille non eum refert Arianum cointererant tantummodo honorati viri aliquot, rei mitem, qui a Possidio describitur, fidem catholicam gestæ testes futuri ; neque ante illum diem collo- atrociter ac jugiter oppugnans, et quamplurimos quium ullum cum Pascentio habuerat Augustinus, sacerdotes Dei, simpliciori fide viventes, dicacitate uti ex eadem epist. CCXXXVIII, n. 8, intelligitur. ac polestale exagitans ac perturbans ; denique post

Superest igitur ut hæc altera dicatur esse Al. primam collationem magis magisque iratus et futercatio posterius habita. Atqui Possidius unicam rens, mendacia multa pro fide sua falsa jactans. agnoscit collationem cum Pascentio; cujus collatio- Neque felicius aliter Augustini personam agit; nis exitum, necnon epistolas ejus occasione postea pauca opportune, multa inerudite, perturbate omultro citroque scriptas memoriæ mandavit perquam nia atque indigeste proferens, nihilque resipiens diligenter; haudquaquam silentio missurus secun

eam disserendi facultatem, qua instructus Augusdam solemnioremque coram judice collationem, tinus aliis in disputationibus eininere solebat. si ipsi nota fuisset, præsertim in qua judex senten Nunc ad dictionem si animum advertamus,abhor. riam dixisset secundum Augustinum. Adde nullam ret longe ab Augustini stilo, ut mox videre est in hujusce collationis mentionem fieri in Retractatio- hisce loquendi formulis : 0 nobilissime fidei vir num libris, tametsi alias, quæcumque in scriptis præsidens. Circumamictus veræ carnis trabea. Verelictæ sunt, collationes recenseat Augustinus; nec ridicus ille secretorum interpres divinorum Joan. dubitareliceat,quin Retractationes ediderit aliquan- nes. Tanquam de immanitate non pervident trabis. do post illud tempus, quo ipse Pascentium ætatis Ubi et ipsa caro voluit de Virgine nasci dominica. ac dignitatis merito superiorem habebat, ut dicitur Qua dicit intiinatque Dei mortalibus secreta. Quid hic et in epist. CCXXXVII, n. 1.

plura ? Eadem est personarum omnium loquela, Jamvero dum istius Altercationis gesta percurris, unum dicendi genus per totam Altercationem; initio quidem credas dies nonnullos a primo con- quam nimirum una manus stilusque unus exaragressu ad hunc secundum effluxisse. Quod enim vit. Sed mirari subit illud quod in epist. CCXXXVII, hic a Laurentio dictum legis, si post illud totum n. 9, legitur, Pro fide quam Reipublicæ debes, non quod pars parti, persona persona convicii intulit times maledicta provincialium : pro fide quam pridem, etc., ad ea procul dubio referas, quæ de Christo debes, times calumnias Episcoporum :huc primo congressu recitantur in epist. ccxxxvili. Et translatum fuisse hoc pacto, quasi ab Augustino certe inter utrumque congressum aliquod admit- dictum sit, Fidem Reipublicæ debens Pascentius, tendum fuerat intermedium tempus, quo nimirum fidei quoque suæ, quam Christo debet,... dignetur ambæ partes Carthagine venirent Hipponem, utque nomen edicere. Quid enim ad rem minus apposite ?

« PredošláPokračovať »