Obrázky na stránke
PDF
ePub

requiramus. Aut si placet, nullo medio interposito, nera dirigantur. Opto te eoram oculis Dei beatum prius nobiscum sive per epistolas, sive per collocu- esse, domine honorabilis et dilectissime. tionem atque lectionem, ubi placuerit,conieramus :

EPISTOLA XXXIV • (a). ne forte intemperantes nonnulli auditores malint De juvene, qui matrem cædere solilus, demum et quasi nostrum exspectare certamen,quam de nostra mortent minatus transiit ad Donalistas, ab iisque salutein nostra collocutione cogitare : ut quod fue iteralo baptizatus est. Quod an Proculeiani episcopi rit inter nos terminatum, postea per nos populus mandato factum sit, uti presbyter ipsius Victor punoverit ; aut si per epistolas agi placet, ipsæ ple blico officio renuntiarat, inquiri postulat Augustibibus recitentur, ut aliquando non plebes, sed plebs

nus, sese interim paratum asserens ad totam, sir una dicatur. Prorsus sicut volueris, sicut jusseris, Proculeianus velit, schismatis causain placide sicut tibi placuerit, libenter amplector. Et de ani pertraclandam. mo beatissimi et venerabilis mihi patris Valerii nunc Domino eximio meritoque suscipiendo' atque honoabsentis tota securitate polliceor hoc eum cum ma

rabili fratri EUSEBIO, AUGUSTINUS. goa lætitia cogniturum: novi enim quantum dili 1. Scit Deus, cui manifesta sunt arcana cordis hugat pacem, et nulla vani fastus inanitate jactetur. mani, quantum pacem diligo christianam, tantum

5. Rogo te quid nobis est cum veteribus dissen- me moveri sacrilegis eorum factis, qui in ejus dissionibus ? Hucusque vulnera illa duraverint, quæ sensione indigne atque impie perseverant; eumque animositas hominum superborum nostris membris motum animni mei esse pacificum, neque me id inflixit ; quorum vulnerum putrefactione etiam do

agere ut ad communionem catholicam quisquam lorem perdidimus, quo solet medicus implorari. Vi. cogatur invitus, sed ut omnibus errantibus aperta des quanta et quam miserabili fæditate christiane veritas declaretur, et per nostrum ministerium, Deo domus familiæque turbatæ' sint. Mariti et uxores juvante, manifestata se amplectendam atque secde suo lecto sibi consentiunt, et de Christi altari tandam satis ipsa persuadeat. dissentiunt. Per illum sibi jurant, ut inter se pacem 2. Quid enim exsecrabilius, quæso te, ut alia tahabeant, et in illo habere non possunt. Filii cum ceam, quam id quod nuncaccidit? Corripitur ab epi. parentibus unam domum habent suam, et domum scopo suo juvenis, crebris cædibus matris insanus, Dei non habent unam. Succedere in eorum hære et impias manus pec illis diebus, cum etiam seveditatem cupiunt, cum quibus de Christi hæreditate ritas legum sceleratissimis parcit, a visceribus rixantur. Servi et domini communem Dominum di. unde natus est revocans. Minatur eidem matri se in vidunt, qui formann servi accepit, ut omnes ser- partem Donati transiturum, et eam quam incredibili viendo liberaret. Honorant nos vestri, honorant vos furore solet cædere perempturum. Minatur ei, trannostri. Per coronam nostram nos adjurant vestri, sit ad partem Donati, rebaptizatur furens, et in maper coronam vestram vos adjurantnostri. Omnium ternum sanguinem fremens albis vestibus candi. verba suscipimus, neminem offendere volumus. datur. Constituitur intra cancellos eminens atque Quid nos solus Christus offendit, cujus membra la conspicuus, et omnium gementium oculis matriniamus? Et homines quidem causas suas secularescidii meditator tanquam renovatus opponitur. apud nos finire cupientes,quando eis necessarii fue 3 Hæccine tandem tibi placent, vir gravissime ? rimus, sic nos sanctos et Dei servos appellant, ut Nequaquam hoc de te crediderim: novi considerationegotia terræ suæ peragant: aliquando agamus et nem tuam. Cæditur mater carnalisin membris qui. nos negotium salutis nostræ et salutis ipsorum, non bus genuitet putrivit ingratum; prohibet hoc Ecclede auro, pon de argento, non de fundis et peco- sia mater spiritualis, cæditur et ipsa in Sacramentis ribus, pro quibus rebus quotidie subinisso capite quibus genuitet nutrivitingratum. Nonne tibi videtur talutamur, ut dissensiones hominum terminemus, dixisse parricidaliter frendens:Quid faciam Ecclesiæ sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et quæ me prohibet cædere matrem meam?inveni quid perniciosa dissensio est. Quantumlibet capita submittant qui nos saluiant, ut eos concordes in terra in me aliquid unde membra ejus doleant. Vadam mifaciamus, de cælo usque ad crucem submissum est biad eos qui noverunt exsufflare gratiam in qua illi caput nostrum, in quo concordes non sumus.

natus sum,destruere formam quam in utero ejus acce6. Rogo te atque obsecro,si estin te aliqua huma pi. Ambas matres meas sævis cruciatibus torqueam: nitas, quam multi prædicant, hic appareat bonitas

quæ me posterior peperit,efferat prior.Ad hujus dolotua, si non propter honores transitorios simulatur, rem,spiritualiter moriar;ad illius cædem, carnaliter ut contremiscant in te viscera misericordiæ, et ve- vivam. Quid aliud exspectamus, vir honorabilis Euse. lis aliquandorem discutiinstando nobiscum oratio- bi,nisiutin miseram mulierem,senectute decrepitam, pibus, et omnia pacifice conferendo : ne miseræ viduitate destitutam, a cujus cædibus in Catholica plebes, quæ nostris honoribus obsequuntur, pre- probibebatur, jam donatista securus armetur? Quid mant nos obsequiis suis in judicio Dei ; sed potius enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret nostra non ficta charitate nobiscum revocatæ ab

Mss.sex habent, suspiciendo. erroribus et dissensionibus, in veritatis et pacis iti

"Ad hanc castigandam collati sunt a bg. c. cc. x.g.gv. n. r. $. sb. t. duo vc, quatuor v. et Am. Bad. Er. Lov.

(a) Alias 168 : quæ autem 31, erat, nunc 31. Scripta Mss. sex, turpato

post superiorem

matri : Transferam we in partem Donati, et bibam collega meus, Samsucius episcopus Turrensis ecclesanguinem tuum ? Ecce jam conscientia cruentus, siæ, qui nullas tales didicit, quales iste dicitur forveste dealbatus perfecit partem pollicitationis suæ; midare : ipse adsit, agat cum illo. Rogabo eum, et, restat pars altera, ut matris sanguinem bibat. Si ergo ut confido in nomine Christi, facile mihi concedet, ut placentista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suscipiatin hac re vicem meam, et eum Dominus pro suis,utintra octavas suas totum quod vovitexsolvat. veritate certantem, quamvis sermone impolitum, ta

4. Potens est quidem dextera Dominiquæ furorem men vera fide eruditum, sicut confidimus, adjuvaillius a mesira vidua et desolata compescat, et eum, bit. Nulla ergo causa est, cur ad alios nescio quos quibus modis novit, a tam scelerata dispositionede- deferat', ne inter nos quod ad vos pertinet peraterreat; verumtamen ego tanto animi dolore percus- gamus. Nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si sus, quid facerem nisi saltein loquerer? An vero ista eorum ipse poscit auxilium. illi faciunt, et mihi dicitur. Tace ? Avertat a me Do.

EPISTOLA XXXV* (a). minus hanc amentiam, utcum ipse wihi imperet per Rursus interpellat Eusebium, ut clericorum donalisApostolum suum, et dicat ab episcopo refellioporte tarum licentiam curet coercendam per Procure docentes quæ non oportet(Tit. 1,9), ego illorum leianum episcopum : alioquin ut de se nullus indignationibus territus taceam? Quod enim publi queratur, si hanc illi perferri in notitiam per cis Gestis hærere voluitam sacrilegum nefas, ad hoc codices publicos fecerit. utique volui, ne me quisquam, maximein aliis civita- Domino eximio meritoque suscipiendo et dilectis tibus tibi opportunum fuerit, ista deplorantem fio

simo fratri EUSEBIO, AUGUSTINUS. gere aliquid arbitretur, quando etiam apud ipsam 1. Non ego recusanti voluntati tuæ judicium, sicut Hippodem jam dicitur, non hoc Proculeianum dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortamandasse quod publicum renuntiavit officium. torautdeprecatorimposui.Quod quidem etiamsi sua

5. Quid autem modeslius agere possumus, quam dere voluissem, possem fortasse facile ostendere ut tam gravem causam, per te tamen agam, virum et quam valeas judicare inter nos in tam manifesta atclarissima digoitate præditum,et considerantissima que aperta causa, et quale sitillud quod facis, ut, non voluptate tranquillum ? Peto igitur, sicut jam petivi auditis partibus,jam ferre non dubites pro una parte per fratres nostros bonos atque honestos viros quos sententiam, qui judicium reformidas ; sed hoc, ut ad tuam Esimietatem misi, utquærere digoeris utrum dixi, interim omitto. Nihil autem rogaveram aliud Proculeiani presbyter Victor non hocabepiscopo suo honorabilem benignitatem tuam, quod quæso tanmaodatum acceperit, quod officio publico renuntia- demin hac saltem epistola digneris advertere, nisi ut vit ; an forte cum et ipse Victor aliud dixerit, falsum quæreres a Proculeiano, utrum hocipse dixerit Victoilli apud Acta prosecuti fuerint, ut ipsam totam quæs- ri presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum tionem dissensionis nostræ placide pertractemus,ut officium renuntiavit ; an forte qui missi sunt, non error quijam maaifestus est, manifestius innotescat, quod a Victore audierunt, sed falsum Gestis persecuti libenter amplector. Audivienim quod dixerit, ut sine sint ; deinde quid illi de tota ipsa quæstione inter nos tumultu populari adsint nobiscum deni ex utraque discutienda videretur. Arbitror autem non judicem parte graves et honesti viri, et secundum Scripturas, fieri eum,qui rogatur ut interroget aliquem, et quod quid in verosit, perquiramus. Nam illud quod rursus ei responsum fuerit rescribere dignetur. Hoc ergo eum dixisse ponnulli ad me pertulerunt, cur non etiam nunc rogo ut facere non graveris, quia litteras ierim Constantinam,quando ibi plures ipsi erant, vel meas, sicut etiam expertus sum, non vult accipere ; me debere ire Milevim', quod illic, sicut perhibent, quod si voluisset, non utique per tuam Eximietatem concilium proxime habituri sunt, ridiculum est dice- id agerem. Cum autem id non vult, quid possum re, quasi ad me pertineatcura propria, nisi Hippo. mitius ' agere, quam ut per te talem virum, et qui Densis Ecclesiæ. Mibi tota hujus quæstionis ratio eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere maxime cum Proculeiano est. Sed si forte imparem mea sarcina prohibet ? Quod autem mater a filio se putat, cujus voluerit collegæ suị imploret auxi cæsa, tuæ gravitati displicuit ; Sed ille, dixisti, si lium. In aliis enim civitatibus tantum agimus, quod sciret, a communione sua tam nefarium juvenem ad Ecclesiam pertinet, quantum vel nos permittunt, prohibiturus esset, breviter respondeo : modo covel nobis im ponunt earumdem civitatum episcopi, gnovit, modo probibeat. fratres el consacerdotes nostri.

2. Addo etiam alind : Subdiaconus quondam Spa6. Quanquam et iste qui se tot annorum episco- piensis Ecclesiæ, vocabulo Primus cum ab accessu pom dicit, quid in me tironetimeat, quominus me- indisciplinato sanctimonalium prohiberetur, atque cum velit conferre sermonem, non satis intelligo : s1 ordinata et sana præcepta contemneret, a clericatu doctrinam liberalium litterarum,quas forte ipse aut remotus est, et ipse irritatus adversus disciplinam non didicit, aut minus didicit, quid hoc pertinet ad Dei transtulit se ad illos, et rebaptizatus est. Duas eam quæstionem, quæ vel de sanctis Scripturis, vel documentis ecclesiasticis aut publicis discutienda

Mss. undecim, differat., Edd., deferat.

? Lov., minus. At alii Cdd., mitius. est, in quibus ille per tot annos versatur, unde in

* Adhibiti sunt in hujus recensione a. bg. bl. c. cc. ff. g. els deberetesse peritior ? Postremo est hic frater et gv. n. r. 8. sb. vc. duo t. quatuor v. et Am. Bad. Er. Lov.

(a) Alias 169 : quæ autem 35 erat, nunc 24. Scripta • Mss. sez, Mileum. Bad. Am., Milenum. Er., Milevum. paulo post superiorem.

requiramus. Aut si placet, nullo medio interposito, prius nobiscum sive perepistolas, sive per collocutionem atque lectionem, ubi placuerit, conieramus : ne forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum exspectare certamen,quam de nostra salutein nostra collocutione cogitare : ut quod fuerit inter nos terminatum, postea per nos populus noverit; aut si per epistolas agi placet, ipsæ plebibus recitentur, ut aliquando non plebes, sed plebs una dicatur. Prorsus sicut volueris, sicut jusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. Et de animo beatissimi et venerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna lætitia cogniturum: novi enim quantum diligat pacem, et nulla vani fastus inanitate jactetur. 5. Rogo te quid nobis est cum veteribus dissensionibus ? Hucusque vulnera illa duraverint, quæ animositas hominum superborum nostris membris inflixit ; quorum vulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus implorari. Vides quanta et quam miserabili fœditate christianæ domus familiæque turbatæ * sint. Mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt, et de Christi altari dissentiunt. Per illum sibi jurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt. Filii cum parentibus unam domum habent suam, et domum Dei non habent unam. Succedere in eorum hæreditatem cupiunt, cum quibus de Christi hæreditate rixantur. Servi et domini communem Dominum dividunt, qui formam servi accepit, ut omnes serviendo liberaret. Honorant nos vestri, honorant vos nostri. Per coronam nostram nos adjurant vestri, per coronam vestram vos adjurantnostri. 0mnium verba suscipimus, meminem offendere volumus. Quid nos solus Christus offendit, cujus membralaniamus? Et homines quidem causas suas seculares apud nos finire cupientes,quando eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et Dei servos appellant, ut negotia terræ suæ peragant: aliquando agamus et nos negotium salutis nostræ et salutis ipsorum, non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus quotidie submisso capite talutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. Quantumlibet capita submittant qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de cœlo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in quo concordes non sumus. 6. Rogo te atque obsecro,si estin te aliqua humamitas, quam multi prædicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremiscant in te viscera misericordiæ, et velis aliquandorem discutiinstando nobiscum orationibus, et omnia pacifice conferendo : ne miseræ plebes, quæ nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in judicio Dei ; sed potius nostra non ficta charitate nobiscum revocatæ ab erroribus et dissensionibus, in veritatis et pacis iti

[ocr errors]

nera dirigantur. Opto te eoram oculis Dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. EPISTOLA XXXIV * (a). De juvene, qui matrem cædere solitus, demum et mortem minatus transiit ad Donatistas, ab iisque iterato baptizatus est. Quod an Proculeiani episcopi mandato factum sit,utipresbyter ipsius Victor publico officiorenuntiarat, inquiri postulat Augustinus, sese interim paratum asserens ad totam, sir Proculeianus velit, schismatis causamn placide pertractandam. Domino eximio meritoque suscipiendo* atquehonorabili fratri Eusebio, Augustixus. 1. Scit Deus, cui manifesta sunt arcana cordis humani, quantum paceum diligo christianam, tantum me moveri sacrilegis eorum factis, qui in ejus dissensione indigne atque impie perseveranl; eumque motum animi mei esse pacificum, neque me id agere ut ad communionem catholicam quisquam cogatur invitus, sed ut omnibus errantibus aperta veritas declaretur, et per nostrum ministerium, Deo juvante, manifestata se amplectendam atque sectandam satis ipsa persuadeat. 2. Quid enim exsecrabilius, quæso te, ut alia taceam, quam id quod nunc accidit?Corripitur ab episcopo suo juvenis, crebris cædibus matris insanus, et impias manus nec illis diebus, cum etiam severitas legum sceleratissimis parcit, a visceribus unde natus est revocans. Minatur eidem matri se in partem Donati transiturum, et ealn quam incredibili furore solet cædere perempturum. Minatur ei, transit ad partem Donati, rebaptizatur furens, et in maternum sanguinem fremens albis vestibus candidatur. Constituitur intra cancellos eminens atque conspicuus, et omnium gementium oculis matricidii meditator tanquam renovatus opponitur. 3 Hæccine tandem tibi placent, vir gravissime ? Nequaquam hoc de te crediderim: novi considerationem tuam. Cæditur mater carnalis in membris quibus genuit et nutrivit ingratum; prohibet hoc Ecclesiamater spiritualis, cæditur et ipsa in Sacramentis quibus genuitet nutrivitingratum. Nonne tibi videtur dixisse parricidaliter frendens:Quid faciam Ecclesiæ quæ me prohibet cædere matrem meam? inveniquid faciam: injuriisquibus potestetiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid unde membraejusdoleant. Wadam mibiad eos qui noverunt exsufflare gratiam in qua illi natus sum,destruere formam quamin utero ejus accepi. Ambas matres meas sævis cruciatibus torqueam: quæ me posterior peperit,efferat prior.Ad hujus dolorem,spiritualiter moriar;ad illius cædem, carnaliter vivam. Quid aliud exspectamus,vir honorabilis Eusebi,nisi utin miseram mulierem,senectute decrepitam, viduitate destitutam, a cujus cædibus in Catholica prohibebatur,jam donatista securus armetur? Quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret * Mss. sex habent, suspiciendo. * Ad banc castigandam collati sunt a bg. c. ce. ff. g. gv. m. r. s. sb. t. duo vc. quatuor v. et Am. Bad. Er.TLov.

(a) Alias 168: quæ autem 31. erat, nunc 34. Scripta post superiorem.

matri: Transferam me in partem Donati, et bibam sanguinem tuum ? Ecce jam conscientia cruentus, veste dealbatus perfecit partem pollicitationis suæ ; restat pars altera,ut matris sanguinem bibat. Si ergo placentista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suis,utintra octavas suas totum quod vovit exsolvat. 4. Potens est quidem dextera Dominiquæ furorem illius a mesiravidua et desolata compescat, et eum, quibus modis novit, a tam scelerata dispositione deterreat; verumtamen ego tanto animi dolore percussus, quid facerem nisi saltem loquerer? An vero ista illi faciunt, et mihi dicitur. Tace ? Avertat a me Dominus hanc amentiam, ut cum ipse uihi imperet per Apostolum suum, et dicat ab episcopo refellioportere docentes quæ non oportet (Tit. {, 9), ego illorum indignationibus territus taceam? Quod enim publicis Gestis hærere voluitam sacrilegum nefas, ad hoc utique volui, ne me quisquam, maxime in aliis civitatibus tibi opportunum fuerit, ista deplorantem fingere aliquid arbitretur, quando etiam apud ipsam Hipponem jam dicitur, non hoc Proculeianum mandasse quod publicum renuptiavit officium. 5. Quid autem modestius agere possumus, quam ut tam gravem causam, per te tamen agam, virum et clarissima dignitate præditum,et considerantissima voluntate tranquillum ? Peto igitur, sicut jam petivi per fratres nostros bonos atque honestos viros quos ad tuam Eximietatem misi, ut quærere digneris utrum Proculeiani presbyter Victor non hoc ab episcopo suo mandatum acceperit, quod officio publico renuntiavit ; an forte cum et ipse Victor aliud dixerit, falsum illi apud Acta prosecuti fuerint,ut ipsam totam quæstionem dissensionis nostræ placide pertractemus,ut error quijam manifestus est, manifestius innotescat, libenter amplector. Audivienim quod dixerit, ut sine tumultu populari adsint nobiscum deni ex utraque parte graves et honestiviri, et secundum Scripturas, quid in vero sit, perquiramus. Nam illud quod rursus eum dixisse nonnulli ad me pertulerunt, cur non ierim Constantinam,quando ibi plures ipsi erant, vel me debere ire Milevim *, quod illic, sicut perhibent, concilium proxime habituri sunt, ridiculum est dicere, quasi ad me pertineat cura propria, nisi Hippomensis Ecclesiæ. Mihi tota hujus quæstionis ratio maxime cum Proculeiano est. Sed si forte imparem se putat, cujus voluerit collegæ suj imploret auxilium. In aliis enim civitatibus tantum agimus, quod ad Ecclesiam pertinet, quantum vel nos permittunt, vel nobis imponunt earumdem civitatum episcopi, fratres et consacerdotes nostri. 6. Quanquam et iste qui se tot annorum episcopum dicit, quid in me tirone timeat, quominus mecum velit conferre sermonem, non satis intelligo: si doctrinam liberalium litterarum,quas forte ipse aut non didicit, aut minus didicit, quid hoc pertinet ad eam quæstionem, quæ vel de sanctis Scripturis, vel documentis ecclesiasticis aut publicis discutienda eat, in quibus ille per tot annos versatur, unde in eis deberet esse peritior ? Postremo est hic frater et

[ocr errors]

collega meus, Samsucius episcopus Turrensis ecclesiæ, qui nullas tales didicit, quales iste dicitur formidare : ipse adsit, agat cum illo. Rogabo eum, et, ut confido in nomine Christi, facile mihi concedet, ut suscipiatin hac re vicem meam, et eum Dominus pro veritate certantem, quamvis sermone impolitum, tamen vera fide eruditum, sicut confidimus, adjuvabit. Nulla ergo causa est, cur ad alios nescio quos deferat ', ne inter nos quod ad mos pertinet peragamus. Nec tamen, ut dixi, etiam illos defugio, si eorum ipse poscit auxilium. EPISTOLA XXXV* (a). Rursus interpellat Eusebium, ut clericorum domatistarum licentiam curet coercendam per Proculeianum episcopum : alioquin ut de se nullus queratur, si hanc illi perferri in notitiam per codices publicos fecerit. Domino eximio meritoque suscipiendo et dilectissimo fratri Eusebio, AugustinUs. H. Non ego recusanti voluntati tuæ judicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecatorimposui.Quod quidem etiamsi suadere voluissem, possem fortasse facile ostendere quam valeas judicare inter nos in tam inanifesta atque aperta causa, et quale sit illud quod facis, ut, non auditis partibus,jam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui judicium reformidas ; sed hoc, ut dixi, interim omitlo. Nihil autem rogaveram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quæso tandem in hac saltem epistola digneris advertere, nisi ut quæreres a Proculeiano,utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiavit ; an forte qui missi sunt, non quodaVictore audierunt, sed falsuum Gestis persecuti sint ; deinde quid illi de tota ipsa quæstione inter nos discutienda videretur. Arbitror autem non judicem fieri eum,qui rogatur ut interroget aliquem, et quod ei responsum fuerit rescribere dignetur. Hoc ergo etiam nunc rogo ut facere non graveris, quia litteras meas, sicut etiam expertus sum, non vult accipere ; quod si voluisset, non utique per tuam Eximietatem id agerem. Cum autem id non vult, quid possum mitius * agere, quam ut per te talem virum, et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet ? Quod auteum mater a filio cæsa, tuæ gravitati displicuit ; Sed ille, dixisti, si sciret, a communione sua tam nefarium juvenem prohibiturus esset, breviter respondeo : modo cognovit, modo prohibeat. 2. Addo etiam aliud: Subdiaconus quondam Spaniensis Ecclesiæ, vocabulo Primus cum ab accessu indisciplinato sanctimonalium prohiberetur, atque ordinata et sana præcepta contemneret, a clericatu remotus est, et ipse irritatus adversus disciplinam Dei transtulit se ad illos, et rebaptizatus est. Duas

[ocr errors]

etiam sanctimoniales concolonas suas' de fundo catholicorum Christianorum, sive idem transtnlit, sive illum secufae, etiam ipsæ tamen rebaptizatæ sunt; et nunc cum gregibusCircumcellionum intervagabundos greges feminarum, quæ propterea maritos hahere noluerunt ne habeant disciplinam, in detestabilis vinolentiæ bacchationibus superbus exultat,gaudens latissimam sibi apertam esse licentiam malæ conversationis, unde in Catholica prohibebatur. Et hoc fortasse Proculeianus ignorat. Ergo per tuam gravitatem atque modestiam eidem in notitiam perferatur ; jnbeat eum, qui non ob aliud illam communionem delegit,nisi quia in Catholica clericatum amiserat, propter inobedientiam et perditos mores, a sua communione removeri. 3. Etenim ego, si Domino placet, istum modum servo, ut quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad Catholicam transire voluerit, in humiliatione poenitentiæ recipiatur, quo et ipsi eum forsitam cogerent, si apud eos manere voluisset. Ab eis vero considera,quæso te, quam exsecrabiliter fiat,ut quos male viventes ecclesiastica disciplina corripimus, persuadeatur eis ut ad lavacrum alterum veniant, atque ut id accipere mereantur, Paganos se esse respondeant ; quæ vox ne procederet de ore christiano,tantus sanguis martyrum fusus est:deinde quasi renovati et quasi sanctificati, disciplinæ quam ferrenonpotuerunt, deteriores facti, sub specie novæ gratiæ, sacrilegio novi furoris insultent. Autsi male facio, pertuam benevolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur si hæc illi perferriim notitiam per codices publicos fecero,qui mihi negari, ut arbitror, in Romana civitate (a) non possunt.Nam cum Deus imperetutloquamur et prædicemus verbum, et docentes quæ non oportet refellamus, et instemus opportune atque importune, sicut dominicis et apostolicis Litteris probo(ll Tim.iv,2,et Tit. 1,9-11), nullus hominum mihi silentium de his rebus persuadendum arbitretur. Violenter autem vel latrocinanter * si quid audendum putaverint, non deerit Dominus ad tuendam Ecclesiam suam, qui jugo suo in gremio ejus toto orbe diffuso omnia terrena regna subjecit. 4. Nam cum ecclesiæ quidam colonus filiam suam, quæapud nos fueratcatechumena, etabillis seducta est invitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna vellet severitate revocare, et ego feminam corruptæ mentis nisi volentem, et libero arbitrio meliora deligentem suscipi noluissem ; ille rusticus etiam plagis instare coepit, ut sibi filia consentiret ; quod statim omnimodo fieri prohibui : tamen per Spanianum trauseuntibus nobis, presbyter

* Sic Lov. et plerique Mss. At. Bad. Am. et Er. habent, cum colonis suis.

* Lov., violenti autem vel latrocinantes. At Am. Bad et Er., r iolenter autem vel latrocimamter.

(a) Hipponem intellige, quae Romanæ civitatis seu coloniæ jurè gaudebat. Nam et Romana ciyitas appellatur in lib. 2 cont. litteras Petil., c. 83. n. 184 ; et colonia in lib. 22 de Civ. Dei, c. 8.

ipsius stans in medio fundo catholicæ ac laudabilis feminæ, voce impudentissima post nos clamavit, quod traditores et persecutores essemus; quod convicium etiam in illam feminam jaculatus est, quæ communionis est nostræ, in cujus medio fundo stabat ; quibus vocibus auditis, non solum meipsum a. lite refrenavi, sed etiam multitudinem, quæ me comitabatur, compescui. Et tamen si dicam, Quæratur qui sint vel fuerint traditores vel persecutores; respondetur mihi: Disputare nolumus, et rebaptizare volumus. Nos oves vestras insidiantibus morsibus luporum more deprædemur ; vos, si boni pastores estis, tacete. Quid enim aliud mandavit Proculeianus, si vere ipse mandavit ? Si Christianus es, serva hoc judicio Dei, nisi nos faciamus, tu tace. Ausus est etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiæ comminari. 5. Hæc quoque omnia per te, quæso noverit Proculeianus ; coerceat insaniam clericorum suorum, unde, honorabilis Eusebi, non apud te tacui. Dignaberis itaque non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me judicis onus imponi, sed quid illi respondeant mihi rescribere. Misericordia Dei te incolumen tueatur, domine eximie et merito suscipiende ac dilectissime frater.

[ocr errors][merged small][merged small]

CAPUT PRIMUM. — H. Nescio unde sit factum, ut primis tuis litteris meas non redderem : non tamen contemptu id me fecisse scio. Nam et studiis tuis et ipso sermone delector, teque in ista ætate juvenili proficere in verbo Dei et abundare ad ædificationem Ecclesiæ, et opto;etexhortor. Nunc vero scriptis tuis alteris sumptis, quibus tibi tandem aliquando responderi jure charitatis, in qua unum sumus, fraterno et æquissimuo flagitas, differendum tuæ dilectionis ulterius desiderium non putavi, et inter arctissimas occupationes meas suscepi isto me debito apud te absolvere *.

2. Quod ergo me consulis, utrum liceat sabbato jejunare : respondeo, si nullo modo liceret, profecto quadraginta continuos dies nec Moyses, nec Elias, nec ipse Dominusjejunasset. Verum ista ratione comcluditur, etiam dominico die non illicitum esse jejunium. Et quisquis tamen hunc diem jejunio decernendum putaverit, sicut quidam jejunantes sabbatum observant, non parvo scandalo erit Ecclesiæ, nec immerito. In his enim rebus de quibus nihil certi statuit Scriptura divina, mos populi Dei,velinstituta majorum prolege tenenda sunt. De quibus sidispu

[ocr errors]
« PredošláPokračovať »