Obrázky na stránke
PDF
ePub

niendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore la disti et adjuvisti, id quod tibi per humilitatem meam boraret;non scilicet mentientis astu,sed compatien fraterna charitas indicit, ut si occupationes tuæ si. tis affectu ? Sicut eo ipso loco generaliter intulit,Fac nunt, omnium hæreticorum perversa dogmata, qui tus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem rectitudinem fidei christianæ usque ad hoc tempus (1 Cor. ix, 22); ut sequens conclusio, Omnibus omnia vel impudentia vel imperitia vel pervicacia deprafactus sum, ut omnes lucrifacerem (Ibid.), ad hoc vare conati sunt, uno libello breviter digesta edas, referenda intelligatur, ut cujusque infirmitatem in notitiam eorum quibus aut non vacat propter tanquam in seipso miseratus appareat. Non enim et alia negotia, aut non valent propter alienam lincum diceret, Quis infirmatur, et ego non infirmor guam tam multa legere atque cognoscere. Diu te (II Cor. xi, 29) ? infirmitatem alterius simulasse se rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus præpotius quam condoluisse, volebat intelligi.

sumentis de charitate. Hunc interea fratrem nos7. Quare arripe, obsecro te, ingenuam et vere trum Paulum in Christo multum commendo benichristianam cum charitate severitatem,ad illud opus gnitati tuæ, cujus in nostris regionibus existimacorrigendum atque emendandum, et altyødiav, ut tioni bonum coram Deo testimonium perhibemus. dicitur, cane. Incomparabiliter enim pulchrior est

EPISTOLA XLI' (a). veritas Christianorum, quam Helena Græcorum. Alypius et Augustinus Aurelio gralulantes de Pro ista enim fortius nostri martyres adversus hanc sermonibus quos presbyteri præsente ipso ad poSodomam, quam pro illa illi heroes adversus Tro pulum habere cæperant, ipsumque rogantes ul jam, dimicaverunt. Neque hoc ideo dico, ut oculos aliqui eorum sermones sibi mittantur. cordis recipias ; quos absit ut amiseris : sed ut ad

Domino heatissimo et venerabiliter suscipiendo, vertas, quos cum habeas sanos et vigiles, nescio

sincerissimeque charissimo fratri, et consacerqua dissimulatione avertisti, ut non intenderes

doti " pape AURELIO, ALYPUS et AUGUSTINUS, in quæ consequantur adversa ; si semel creditum

Domino salutem. fuerit, posse honeste ac pie scriptorem' divinorum Librorum in aliqua sui operis parte mentiri.

1. Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nos

tra exsultatione (Psal. cxxv,2),nuntiantibus litteris CAPUT V. 8. Scripseram hinc jam aliquando ad te epistolam quæ non perlata est, quia nec per

tuis sanctam cogitationem tuam, adjuvante Domino rexit cui perferendam tradideram : ex qua illud

qui eam inspiravit, ad effectum esse perductam,

de omnibus ordinatis fratribus nostris, et præcipue mihi suggestum est, cum istam dictarem, quod in

de sermone presbyterorum, qui te præsente populo hac quoque prætermittere non debui, ut si alia est

infunditur ; per quorum linguas clamat charitas sententia tua, eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. Si enim aliter sentis, verumque tu

tua majore voce in cordibus hominum, quam illi in sentis (nam nisi verum sit, melius esse non po

auribus : Deo gratias. Nam quid melius et animo test), ut non dicam nulla, certe non magna culpa

geramus, et ore promamus, et calamo exprimamus meus error veritati favet, si recte in quoquam ve

quam, Deo gratias ? Hoc nec dici brevius, nec audiri

lælius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius ritas potest favere mendacio.

potest. Deo gratias, quite et tam fideli pectore ditavit CAPUT VI. - 9. De Origene autem quod rescribere digoatus es, jam sciebam non tantum in

erga filios tuos, et id quod in intimo animæ habe

bas, quod humanus oculus non penetrat, eduxit in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et vera

lucem, donando tibi, non solum ut bene velles, quæ in venerimus, approbare atque laudare ; falsa

verum etiam in quibus posset apparere quod velvero et prava improbare atque reprehendere. Sed

les. Ita plane fiat, fiat: luceant hæc opera coram hoillud de prudentia doctrinaque tua desiderabam, et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa ejus

minibus,ut videant,gaudeant, glorificent Patrem qui

in cælis est Matth. v, 16). Talibus delecteris in Doerrata, quibus a fide veritatis ille vir tantus recessisse convincitur. In libro etiam quo cunctos, quo.

mino : ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, rum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos

quem tu per eos loquentem non dedignaris audire.

Eatur, ambuletur, curratur in via Domini ; benediet eorum scripta commemorasti, commodius, ut

cantur pusilli cum magnis, jucundati in his qui diarbitror, fieret, si nominatis eis quos hæresiotas

cunteis, In domum Domini ibimus (Psal. cxxi, 1): esse nosti, quando ne ipsos quidem prætermittere

præcedant illi, et sequantur isti, imitatores factieovolueris, subjungeres etiam in quibus cavendi

rum, sicut et illi Christi. Ferveat iter sanctarum foressent: quanquam nonnullos etiam præterieris ;

micarum, fragrent opera sanctarum apum, feratur quod scire cuperem quo consilio factum sit. Aut si

fructus in tolerantia cum salute perseverandi usque illud volumen forte onerare noluisti, ut comme

in finem. Nec sinat Dominus tentari supra quam moratis hæreticis, non adderes in quibus eos catho

possumus ferre, sed faciat cum tentatione etiam lica damnarit auctoritas; peto ne grave sit litterario

exitum, ut possimus sustinere (I Cor. x, 13). labori tuo,quo non mediocriter per Domini Dei nostri gratiam, in latina lingua sanctorum studia et accen.

1 Ita Mss. omnes. At Edd., et vere sancto papæ.

* Emendavimus hanc ad a. bl. bn.bg.cb.ff.g: gg.gv.j. · Edd. : Posse honeste accipi scriptorem. At. Mss. treile n. s. t. vc. duos a. duos sb.quatuor v. ad Am. Bad. Er. Lov. cim : Posse honeste ac pie scriptorem. Hanc lectionem (a) Alias 77 : quæ autem 41 erat, continetur 26. a mplectimur.

Scripta sub initium episcopatus Augustini.

cum

2. Orate pro nobis, digni exaudiri ; cum tanto GLORIO, ELEUSIO, FELICIEUS, GRAMMATICO! et cætequippe sacrificio acceditis ad Deum sincerissimæ ris omnibus quibus hoc gratum est, AUGUSTINUS. dilectionis et laudis ejus in operibus vestris : orate CAPUT PRIMUM. - 1. Dixit quidem apostolus Pauut et in nobis hæc luceant ; quoniam novit ille lus : Hæreticum hominem post unam correptionem quem oratis, cum quanto nostro gaudio in vobis devita, sciens quia subversus est ejusmodi, et peccat, luceant. Hæc sunt vota nostra, hæmultitudines so et est a semetipso damnalus (Tit. 111, 10, 11). Sed qui latiorum secundum multitudinem dolorum nostro sententiam suam, quamvis falsam atque perverrum in corde nostro jucundant animam nostram sam, nulla pertinaci animositate defendunt,præser(Psal. xcm, 19). Ita est, quia ita promissum est; ita tim quam non audacia præsumptionis suæ pepereerit quod restat, sicut promissum est. Obsecramus runt, sed a seductis atque in errorem lapsis parente per eum qui tibi ista donavit, et populum, cui tibus acceperunt, quærunt autem cauta sollicitudine servis, hac per te benedictione perfudit, ut jubeas veritatem, corrigi parati, cum invenerint; nequasingulos quos volueris sermones eorum conscriptos, quam sunt inter hæreticos deputandi. Tales ergo et emendatos mitti nobis. Nam et ego quod jus vos nisi esse crederem, nullas fortasse vobis littesisti non negligo, et de Tychonii septem regulis ras mitterem. Quanquam et ipsum hæreticum vel clavibus, sicut sæpe jam scripsi, cognoscere quamlibet odiosa superbia tumidum et pervivacia quid tibi videatur exspecto (a). Fratrem Hilarinum malæ contentionis insanum, sicut vitandum moneHipponensem archiatrum et principalem multum mus, ne infirmos et parvulos fallat; ita non abnuicommendamus. Nam de fratre Romano quid sata mus,quibuscumque modis possumus corrigendum. gas novimus, nihilque petendum est nisi ut te pro Unde factum est ut etiam ad nonnullos Donatistaillo adjuvet Dominus. Amen.

rum primarios scriberemus, non communicatorias EPISTOLA XLII ..

litteras, quas jam olim, propter suam perversitaAugustinus Paulino, flagitans ut litterarum debi tem ab unitate catholica quæ toto orbe diffusa est,

tum amplius anno integro non redditum exsol non accipiunt ; sed tales privatas, qualibus nobis vat, mittalque sibi opus adversus Paganos, uti etiam ad Paganos licet, quas illi etsi aliquando id perfecerit.

legerunt, respondere tamen eis sive noluerunt, Prodit nunc primum (6) ex corticeo codice, qui olim sive, ut magis creditur, nequiverunt. Ubi nobis sa

Narbonensis ecclesiæ fuit, nunc vero est illustris familiæ Phimarconensis :

tis visum est implevisse nos officium charitatis, Dominis laudabilibus in Christo sanctissimis fratri

quam non solum nostris, sed et omnibus nos debus Paulino et THERASIÆ, AUGUSTINUS, in Domino

bere sanctus Spiritus docet, qui nobis ait per Apossalutem.

tolum : Vos autem Dominus multiplicet, et abunNum etiam hoc sperari aut exspectari posset, ut

dare faciat in charitate, in invicem et in omnes per fratrem Severum rescripta flagitaremus, tamdiu

(I Thess. 111, 12). Monet etiam alio loco, in modestia tam ardentibus nobis a vestra Charitate non reddita?

corripiendos diversa sentientes ; Ne forte, inquit, Quid est quod duas æstates easdemque in Africa si

det illis Deus pænitentiam ad cognoscendam veritire cogamur? Quid amplius dicam ?0 qui res ves

talem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati tras quotidie donatis, debitum reddite. An forte

ab ipso in ipsius voluntatem (Il Tim. II, 25, 26). quod adversus dæmonicolaste scribere audieram,

2. Hæc prælocutus sum, ne quis me existimet imatque id opus vehementer desiderare me ostende. pudeatius vobis quam prudentius scripta misisse, ram (c), volens perficere ac mittere, tanto tempore

et hoc modo vobiscum de negotio animæ vestræ ad nos epistolas distulisti ? Utinam saltem tam opi- aliquid agere voluisse, quia nostræ communionis ma mensa jam annosum ab stilo tuo jejunium

non estis : cum tamen si de negotio fundi, aut alimeum excipias : quæ si nondum parata est, non

cujus pecuniariæ litis dirimendæ vobis aliquid desinemus conqueri, si nos dum illud perficis, non

scriberem, nemo fortasse reprehenderet. Usque interim reficis. Salutate fratres, maxime Romanum

adeo charus est hic mundus hominibus, et sibi. et Agilem. Hinc qui nobiscum sunt vos salutant,

met ipsi viluerunt ! Erit ergo mihi ad defensionem et aprum nobiscum irascuntur, si parum diligunt.

testis hæc epistola in judicio Dei, qui novit quo EPISTOLA XLIII“ (d).

animo fecerim, et qui dixit : Beati pacifici, quia Quanta impudentia Donatista persistant in suo

ipsi filii Dei vocabuntur (Matth. v, 9). schismate, tot judicüs convicti.

CAPUT II. — 3.Ergo ut meminisse dignamini,cum Dominis dilectissimis et merito prædicandis fratribus essemus in vestra civitate, et nonnulla vobiscum de

communione christianæ unitatis ageremus, prolata Antehac inedita, prodit ex corticeo codice Phimarco.

sunta partibus vestris Gesta quædam, quibusrecitanensi.

Epistt.XLIII et XLIV collatæ suntcum a. bg. bl. c. cc. tum est quod septuaginta ferme episcopi Cæcilianum ff. 8. gv. n. r. s. sb. t. vc. quator v. Am. Bad. Er. Lov.

quondam nostræ communionis episcopum Cartha(a) Reliqui versus desiderantur in hactenus editis, nec in MSS. nostris plusquam duobus optimæ notæ

ginensis Ecclesiæ cum suis collegis elordinatoribus Germanensi et Corbeiensi reperiuntur.

damnaverunt. Ubi etiam Felicis Aptungitani. (a) (6) Porro que alias 42 erat, nunc 232. Scripta exeunte estate an. 397.

1 Bad. Am. Er. et unus e Vatic. Mss. habent, Felici. (c) In epistola 31.

Alius Vatic., Felicibus grammaticis. (d) Alias 162 : quæ autem 43 erat, nunc 16. Scripta ? Apud Am. Er. ot MSS. decem scribitur : Felicis circa fin. an. 397, aut init. 398.

Autumnitani.

causa multo præ cæteris invidiosius et criminosius judicatum (a), atque illos recessisse superatos, et in ventilata est. Quæ cum essent cuncta perlecta, eadem tamen perversitate mansisse. Nec de Felicis respondimus non esse mirandum, si homines qui Aptungitani causa negligentiam consecutam, sed tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione ad ejusdein principis jussionem proconsularibus Gestorum, eos in quos fuerant ab æmulis et perdi Gestis etiam ipsum fuisse purgatum (b). tis concitati, absentes causa incognita, temere dam 5. Sed quia hæc omnia dicebamus tantum, non nandos esse putaverunt.Nos autem alia habere Ges etiam legebamus,minus profecto vobis agere videbata ecclesiastica (6),in quibus Secundus Tigisitanus, mur, quam de nostra exspectabatis instantia.Quod qui tunc agebat in Numidia primatum, præsentes ubi sensimus,ad ea quælegenda promiseramus,non et confessos traditores reliquit Deo judicandos, et distulimus mittere. Quæ omnia, dum excurrimus ad eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere Ecclesiam Gelizitanam, inde ad vestrum oppidum permisit, quorum nomina inter damnatores Cæci reversuri, bidui non pleni intermissione venerunt, liani numerantur ; cum etiam Secundus ipse con atque ut nostis, quantum tempus admisit, uno die cilii ejusdem principatum teneret, ubi absentes recitala sunt vobis. Primo ubi Secundus Tigisitanus quasi traditores per eorum sententias damnavit, confessos traditores a collegio suo removere non quibus præsentibus et confessis ignovit.

ausus est, cum quibus postea non confessum et ab. 4. Deiade diximus,aliquanto post Majoriniordina sentem Cæcilianum aliosque suos collegas damnare tionem, quem contra Cæcilianum nefario scelere le ausus est:deinde Gesta proconsularia, ubi Felix dilivaverunt, erigentes altare contra altare, et unitatem gentissimo examine probatus est innocens. Hæcante Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petiisse meridiem vobis lecta esse meministis. Post meria Constantino tunc imperatore judices episcopos, diem vero recitavimus preces eorum ad Constantiqui de suis quæstionibus quæ in Africa exortæ pacis num, datisque ab eo judicibus Gesta ecclesiastica in vinculum dirimebant, arbitro' medio judicarent(c). Romana urbe habita, quibus illi improbati sunt, Quod posteaquam factum est, præsente Cæciliano et Cæcilianus autem in episcopali honore firmatus. illis qui adversus eum navigaverant, judicante Mel

Postremo Constantini imperatoris litteras, quibus chiade : tunc Romanæ urbis episcopo, cum collegis omnia multo maxime testatissima claruerunt. suis quos ad preces Donatistarum miserat Imperator, CAP. III. - 6. Quid vultis amplius, homines ; in Cæcilianum nihil probari potuisse, ac per hoc, illo quid vultis amplius ? Non de auro et argento vestro in episcopatu confirmato, Donatum qui adversus agitur ; non terra, non prædia, non denique salus eum tunc aderat improbatum. Quibus peractis re corporis vestri in discrimen vocatur:de adipiscenda bus, cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schis vita æterna et fugienda morte æterna compellamus matis permanerent, post apud Arelatum (d) memora animas vestras. Expergiscimini aliquando : non in tum imperatorem eamdem causam diligentius aliqua obscura quæstione versamur, non recondita examinandam terminandamque curasse. Illos vero secreta rimamur, quibus penetrandis vel nulla vel ab ecclesiastico judicio provocasse, ut causam Cons rara humana corda sufficiant; res in aperto est. tantinus audiret. Quo posteaquam ventum est, utra Quid eminet clarius ? quid cernitur citius ? Dicimus que parte assistente, innocentem Cæcilianum fuisse temerario concilio, quamlibet numerosissimo,inno

centes absentesque fuisse damnatos. Probamus hoc

proconsularibus Gestis, quibus ab omni traditionis (a) Hic porro Feliz ordinarat Cæcilianum,quem schismaticorum factio collecta Carthagine an. Christi 311

crimine alienus judicatus est ille, quem maxime criabsentem damnavit, falso accusalum quod fuisset a

minosum a vestris prolata concilii Gesta sonuerunt. traditoribus, iis nimirum qui Scripturas sacras in porse Dicimus a traditoribus confessis,in eos qui traditores cutione prodidissent, ordinatus, quodque diaconus cum esset, victum afferri martyribus in custodia constitu

dicerentur,dictas fuisse sententias. Probamus hocectis prohibuisset, ex Brevic. collat. die 3, c. 14, n. 26. clesiasticis Gestis ubi nominatim declarantur,in qui

Bad. Er. et Mss. novem, arbitrio medio. * lo antiquis Cdd. scribitur plerumque, Mililiades.

bus Secundus Tigisitanus ea quæ cognovit, velut (6) Gesta dotatapud Cirtaman. 305 confecta in concilio contuitu pacis igoovit, et cum quibus postea non episcoporum undecim sive duodecim quibus præsidebat cognovit, discissa pace damnavit. Unde apparuit Secundus, tunc Numidiæ primas, non cathedræ, sed antiquitatis jure. Quippe in Africæ provinciis primatus

eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi tihaud erat certæ sediaddictus, præterquam in Proconsula muisse. Objecerat ei namque Purpurius Limatensis: ri, in qua Carthaginensis episcopus ea præeminentia perpetuo gaudebat. De præfato Cirtensi concilio agit Optātus

quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et in lib. I contra Parmenianum, ejusque Acta refert Augus (a) Ab imperatore apud Medielanum, anno 316, ex tinus in lib. 3 cont. Cresconium, c. 27, n. 30, ubi tamen lib. post Collat., c. 33, n. 56. error est in Consulum

designatione, castigandus ex Bre. 1 Ms. unus e vatic., vestra. vic. collat. die 3, c. 17, n. 31.

? Ita Mss. et antiquiores Edd. At Lov., posteaquam (c) Judices petierunt episcopos ex Gallia ; quippe quæ cognovit. « ab hoc, ut aiebant, facinore » traditionis de quo ageba Sic in Mss. plerisque, necnon apud Optatum. At in tur, a immunis » erat. Dati sunt Maternus Agrippinensis, Edd. Lov. Er. etc., scribitur, Liniacensis. In Ms. GerRheticius Augustodunensis, et Marinus Arelatensis missi vas., Laniatensis. que Romam cum aliis quindecim episcopis Italis; quorum (6) Proconsulis Heliani sive Æliani sententia in Gestis in consessu Melchiades Papa Cæcilianuminnocentem esse hoc loco laudatis dicta secundum Felicem Aptungitapronuntiavit, ex Optato in lib. 1 advers. Parmenianum, num, refertur in lib. 3 cont. Crescon., c. 70, n. 81. De anno scilicet 313, juxta Aug. in lib. post. Collat., c. 35, iisdem Actis proconsularibus mentionem facit Optatus 0. 56.

Milevit. Pertinent ad an. Chr. 314, teste Augustino in (d) In concilio 1 Arelatensi, anno 314.

lib. post Collat., c. 33, n. 56.

3

ordine ut Scripturas traderet, dimissus est, utique pravitas et perversitas innotescet,missaque tractanon frustra, nisi quia tradidit, ant tradi aliquid jus toria? super eorum nomine per totum orbem tersit.Hanc ille suspicionem satis probabilem metuens, rarum, quacumque jam Christi Ecclesia dilata est, accepto consilio a minore Secundo consanguineo abomnibus Ecclesiis eorum communio præcidetur, suo, consultisque exteris qui cum eo erant episco ne aliquis error in Cathedra Ecclesie Carthaginisopis, manifestissima crimina Deojudicanda dimisit, riatur.Tum demum securi episcopum alium plebi atque ita paci prospexisse visus est ; quod falsum Carthaginis ordinabimus, cum a tota Ecclesia isti erat, cum sibi prospexerit.

fuerint separati : ne forte cum alius modo fuerit 7. Nam si in ejus corde cogitatio pacis habitaret, ordinatus, non ei communicetur ab Ecclesia transnon apud Carthaginem postea cum traditoribus, marina, quia iste ab honore depositus non videbitur, quos præsentes atque confessos Deo dimiserat, dam quem jam ordinatum fama celebravit, et ad eum naret crimine traditionis, quos absentes apud eum commeare communicatorias litteras fecit ; atque nemo convicerat.Tanto magis enim timere debuit ne ita magnum scandalum schismatisin unitate Chrispax unitatis violaretur, quanto erat Carthago civi. tijam pacatis temporibus oriatur, dum præpropere tas ampla et illustris, unde se per totum Africæ cor nostras volumus præcipitare sententias, etnon conpus malum quod ibi esset exortum, tanquam a ver tra Cæcilia num, sed contra orbem terrarum, qui ei tice effunderet. Erat etiam transmarinis vicina re per ignorantiam communicat, altare alterum erigionibus et fama celeberrima nobilis: unde non me

gere audeamus. diocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui 9. Huic tam sano rectoque consilio quisquis inposset non curare conspirantem multitudinem ini. frenis obtemperare noluisset, quid esset facturus? micorum,cum se videret et Romanæ Ecclesiæ, in qua aut quomodo aliquem absentium collegarum esset semper apostolicæ cathedræ viguit principatus, et damnaturus, cum in potestate Acta concilii non cæteris terris, unde Evangelium ad ipsam Africam haberet, contradicente primate ? Quod si tanta et yenit,per communicatorias litteras esse conjunctum adversus primam sedem seditio nasceretur,et nonubi paratus esset causam suam dicere, si adversarii nulli damnare jam vellent quos volebat ille difejus ab eo illas Ecclesias alienare conarentur. Quia ferri, quanto melius a talibus inquieta et impacata ergo venire noluit ad hospitium collegarum, quos a molientibus, quam a totius orbis communione suis inimicis contra veritatem suæ causæ perversos

dissentiretur ? Sed quia non erant quæ in Cæciesse sentiebat vel suspicabatur, vel, ut ipsi asserunt, lianum et ordinatores ejus transmarino judicio simulabat, tanto magis Secundus, si veræ pacis cus probarentur, propterea nec priusquam in eum tos esse voluisset, cavere debuit ne damnarentur sententias dicerunt, deferre voluerunt, nec posteaabsentes, quijudicio eorum omnino interesse nolue quam dixerent. perseveranter id agere ut Ecclesiæ runt. Neque enim de presbyteris autdiaconis autin transmarinæ in notitiam perferretur, quorum traferioris ordinis clericis, sed de collegis agebatur, qui ditorum in Africa damnatorum communionem vipossent aliorum collagerum judicio, præsertim tare deberet. Quia si id facere tentavissent, adessent apostolicarum Ecclesiarum,causam suam integram sibi Cæcilianus et cæteri, et suam causam adversus reservare; ubi contra eos sententiæ dictæ in absen fallaces criminatores, apud transmarinos ecclesiastes, nullo modo aliquid valerent, quando eorum judi. ticos judices diligentissima discussione purgarent. cium non primo aditum postea deseruerunt,sed sus 10. Itaque concilium illud perversum atque nefapectum semper habitum nunquam adire veluerunt. rium, maxime ut creditur traditorum fuit, quibus

8. Hæc res maxime sollicitare debuit Secundum confessis Secundus Tigisitanus ignoverat : ut quoqui tunc erat primas,si propterea concilium regebat, niam de traditione fama crebruerat, infamatis aliis ut paci consuleret ; facile enim fortassis rabida in a se averterent suspicionem, et cum homines per absentes ora placata vel frenata comprimeret, sidi. Africam totam credentes episcopis, falsa de indoceret: Videtis, fratres, post tantam stragem persecu centibus loquerentur, quod damnati essent apud tionis, misericordia Dei a principibus sæculi pacem Carthaginem traditores, tanquam in nebula mendaesse concessam;non debemus nos christiani et epis cissimirumoris, ipsi qui vere tradiderantlatitarent. copi unitatem disrumpere Christianam, quam jam Unde videtis, charissimi, fieri potuisse, quod verisipaganus non insequitur inimicu. Itaque aut istas mile nou esse quidam vestrum dicebant, ut qui omnes causas,quas clades turbulentissimi temporis essent de sua traditione confessi, causamque suam inflixit Ecclesiæ, Deo judici dimittamus:aut si aliqui impetravissent Deo dimitti oportere, iidem judices in vobis sunt qui certa istorum crimina ita noverint, damnatoresque tanquam traditorum absentium utea facile valeantedocere,negantesque convincere, postea consedissent. Magis enim amplexi sunt occaet talibus communicare formidant, pergant ad fra sionem, qua possent alios falsa criminatione perfuntres et collegas nostros transmarinarum Ecclesia dere, et conversasin eos linguas hominum ab inquirum episcopos, et ibi prius de istorum factis et con sitione criminum suorum hoc modo declinare. Alio. tumacia conquerantur, quod ad judicium colle

' In MSS. aliquot, tractoria, quæ hic nihil aliud est quam garum Afrorum male sibi corscii venire noluerunt, synodica epistola. Nonnunquam vero diploma est publice ut inde illis denuntietur ut veniant, ibique objectis

evectionis usurpandæ,ut in Constantini Ediclo ad Abla

vium PP. quo jubet tractorias dari episcopis ad Aselarespondeant. Quod si non fecerint, ibi etiam eorum tense concilium venientibus.

quin si fieri non posset ut quisque mala quæ ipse com tionem Deo redditurus esset, res illa maxime pertimitteret, in aliojudicaret, non diceret quibusdam Pau nebat. Arbitrum enim et judicem causæ traditionis lus apostolus : Propterea inexcusabilis es, o homo et schismalis illi eum fecerant, qui ad eum etiam omnis qui judicas. In quo enim alium judicas, teme preces miserant, ad quem postea provocarunt; et tipsum condemnas ; eadem enim agis, quæ judicas. tamen judicio ejus acquiescere noluerunt. Itaque (Rom. 11,1.) Quod illi omnino fecerunt, ut hæc verba si culpandus est quem judex terrenus absolvit, cum apostolica integre in eos apteque conveniant. ipse sibi hoc non poposcisset ; quanto magis cul

11. Non ergo tunc Secundus, quando eorum crimi- pandi sunt, qui terrenum regem suæ causæ judipa Deo dimisit, paci unitatique consuluit: alioquin cem esse voluerunt? Si autem criminis non est promagis hoc apud Carthaginem provideret, ne schisma vocare ad imperatorem, non est criminis audiri ab fieret, ubi qullus aderat cui confesso crimen donare imperatore : ergo nec ab illo, cui causam delegacogeretur;sed quod erat facillimum, tota conservatio yerit imperator. Quemdam etiam suspensum equupacis esset absentes nolle damnare.Itaque injuriam leo in causa Felicis episcopi amicus ille voluit crifacerent innocentibus,etiamsi eis non convictis, ne minari, ut quis etiam ungulis vexaretur.Numquid que confessis, neque omnino presentibus ignoscere poterat Felix contradicere, ne tanta diligentia vel voluissent. Ule quippe accipit veniam, cujus culpa severitate quæreretur, cum ejus causam inveniencertissima est.Quanto ergo immaniores et cæciores dam cognitor agitaret? Quid enim erat aliud nolle fuerunt, qui ea se putaverunt posse damnare, quæ sic quæri, quam de crimine cootiteri ? Et tamen incogaita nec donare potuissent? Sed illic cognita ille ipse proconsul inter præconum terribiles voces dimissa sunt Deo, ne alia quærerentur: hic incognita et cruentas carnificum manus nunquam collegam damnata sunt,ut illa tegerentur. Sed dicet aliquis : damnaret absentem, qui judicio ejus se præsentare Cognoverunt.Quod etsi concedam,etiam sic absen poluisset, cum haberet aliud quo posset audiri. tibus utique parci oportebat. Neque enim judicium Aut si damnaret, certe etiam ipsis securalibus : deseruerant,ubi nunquam omnino constiterant;nec legibus pænas justas et debitas lueret. in illis solis episcopis Afris erat Ecclesia, ut omne CAPUT V. – 14. Quod si Gesta proconsularia dis. judicium ecclesiasticum vitasse viderentur, qui se plicent,ecclesiasticis credite.Omnia vobis ordine rejudicio eorum præsentare noluissent. Millia quippe citata sunt. An forte non debuit Romanæ Ecclesiæ collegarum transmarina restabant, ubi apparebat Melchiades episcopus cum collegis transmarinis eos judicari posse, qui videbantur Afros vel Numi episcopisillud sibi usurparejudicium, quod ab Afris das collegas habere suspectos. Ubi est enim quod septuaginta, ubi primas Tigisitanus præsedit, fuerat Scriptura clamat : Antequam interroges, ne vilu terminatum?Quid quod necipse usurpavit? Rogatus peres quemquam ; et cum interrogaveris, corripe quippe imperator, judices misit episcopos qui cum jusle (Eccli. xi, 7). Si ergo nec vituperari, nec cor eo sederent, et de tota illa causa quod justum videreripi nisi interrogatum Spiritus sanctus voluit ; tur statuerent.Hoc probamus et Donatistarum preciquanto sceleratius non vituperati aut correpti, sed bus, et verbis ipsius imperatoris : utraque enim omnino damnati sunt, qui de suis criminibus vobis lecta nueministis, et inspiciendi ac describennihil absentes interrogari poluerunt?

di licentiam nunc habetis. Legite et considerate 12. Sed tamen isti, qui licet absentium, et nequa omnia. Videte quanta cura pacis atque unitatis quam judicium deserentium,quia nunquam affue conservandæ vel restituendæ cuncta discussa sint; runt,et semper sibi cuneum illum suspectum esse quemadmodum accusatorum persona tractata, et declaraverunt, tamen cognita crimina se damnasse quorumdam eorum quibus maculis improbata sit, dicunt, quæso vos, fratres mei, quomodo cogno- præsentiumque vocibus liquido constiterit, nihil eos verunt ? Respondetis : Nescimus, quandoquidem habuisse quod in Cæcilianum dicerent, sed totam ipsa cognitio in illis Gestis explicata non est. Sed causam in plebem de parte Majorini, hoc est sediego vobis ostendam quomodo cognoverunt. Atten tiosam et ab Ecclesiæ pace aliepatam multitudinem dite causam Felicis Aptuagitani, et primo legite transferre voluisse, ut ab ea videlicet turba Cæciliaquam vehementiores in eum fuerunt. Si ergo et nus accusaretur, quam solis tumultuosis clamoricæterorum causam noverant, sicut hujus qui pos bus,nulla documentorum attestatione, nullo verita. tea innocentissimus diligentiel terribili inquisitions tis examine, ad suam voluntatem animos judicum probatus est. Quanto itaque justius et tutius et detorquere posse arbitrabantur ; nisi forte furiosa citius innocentes eos existimare debemus, quorum et poculo erroris atque corruptionis ebria multitudo crimina ab istis levius accusata sunt, et parciore

vera in Cæcilianum crimina diceret, ubi septuaginta reprehensione damnata, quando ille inventus est episcopi, sicut de Felice Aptungitano constitit, abinnocens, in quem mullo immanius sævierunt! sentes et innocentes collegas, tam insana temeritate CAP. IV.–13. An forte sicut quidam dixit, quod

damnarunt. Quali enim turbæ illi consenserant, ut quidem cum vobis diceretur displicuit, sed tamen adversus innocentes non interrogatos proferrent prætermittendum non est; ait enim quidam. Non sententias; a tali turba etiam rursus accusari Cæci. debuit episcopus proconsulari judicio purgari : lianum volebant. Sed plane non tales invenera nt quasi vero ipse sibi hoc comparaverit,ac non impe- judices, quibus illam dementiam persuaderent. rator ita quæri jusserit,ad cujus curam,de qua ra · Mss. quatuor Vatic., sæcularibus. Alii : secularibus,

« PredošláPokračovať »