Obrázky na stránke
PDF
ePub

do aliquid in eo considerare vellemus. Rogavi debuisse occidi a christianis et justis ; quasi nos eos etiam ut manu inea notari permitteret, fateor, ti qui hæc in Catholica faciunt, justos vocemus: quæ mens ne mihi forte causa exigente, cum peten tamen nobis ab istis dici facilius quam probari sodum esset, pro illo aliud proferretur ; neque hoc lent, cum tam multas violentissimas cædes et stravoluit.

ges plerique ipsorum et episcopi et presbyteri et CAPUT IV. - 7. Deinde mihi cæpit instare, ut ad quilibet clerici congregatis turbis hominum furiosisinterrogationem suam breviter responderem, quæ simorum, non catholicis lantum, sed nonnunquam rens a me quem justum putarem, eum qui perse etiam suis, ubi possunt, inferre non cessent. Quæ queretur, an cum qui persecutionem paterelur. Cui cum ita sint, dissimulans tainen ab sceleratissimis respondebam, non recte ita interrogari : fieri enim factis suorum, quæ ipse plus novit, urgebat ut diposse ut ambo iniqui sint, fieri etiam posse ut ini cerem, quis justorum vel malum aliquem occiderit. quiorem justior persequatur. Non ergo esse conse Quod etiamsi ad causam jam non pertinebat ; fatequens, ut ideo sit quisque justior, quia persecutio- bamur enim hæc ubicumque sub nomine christianem patitur, quamvisid plerumque contingat. Dein no fierent, non fieri a bonis; sed tamen ut admonede cum viderem in hoc eum multum immorari, ut retur quid esset quærendum respondimus, quærenjustitiam suæ partis ex eo certam vellet intelligi, tes utrum Elias justus ei videretur fuisse : quod quia persecutionem passa fuerit ; quæsivi ab eo, negare non potuit.Deinde subjecimus quam multos utrumjustum et christianum putaret episcopum Me pseudoprophetas sua manu peremerit(LII Reg.xvid, diolanensis Ecclesiæ Ambrosium. Cogebatur utique 40). Hic revera vidit quod videndum erat, talia tum negare quod ille vir christianus esset etjustus;quia licuisse justis. Hæc enim prophetico spiritu auctosi fateretur, statim objiceremus quod eum rebap ritate Dei faciebant,qui procul dubio Novitcuietiam tizandum esse censeret. Cum ergo ea loqui cogere- prosit occidi. Exigebat ergo ut docerem jam novi tur, quibus ille non esset habendus christianus et Testamenti temopribus, quis justorum aliquem justus, commemoravi quantum persecutionem per occiderit, etiam sceleratum et impium. tulerit, circumdata etiam militibus armatis ecclesia. CAPUT V. – 10. Tunc reditum est ad superiorem Quæsivi etiam utrum Maximianum, qui ab eis apud tractatum, quo volebamus ostendere neque nos illis Carthaginem schisma fecerat, et justum et christia debere objicere suorum scelera, neque illos nobis si num putaret. Non poterat nisi negare. Commemo qua invenirentur talia facta nostrorum. De Novo ravi ergo etiam illum talem persecutionem pertulisse enim Testamento ostendi quidem non posse, quod ut ecclesia ejus usque ad fundamenta diruerelur. justus quisquam interfecerit aliquem ; sed tamen His igitur exemplis ei, si possem, persuadere mo illud probari posse ipso exemplo Domini, sceleratos liebar utjam desineret dicere persecutionis perpes ab innocentibus fuisse toleratos. Traditorem enim sionem, christianæ justitiæ certissimum esse do suum, qui jam pretium ejus acceperat, usque ad cumentum.

ultimum pacis osculum interinnocentes secum esse 8. Narravit etiam in ipsa schismatis novitate ma perpessus est : quibus non tacuit esse inter illos jores suos, cum cogitarent culpam Cæciliani, tanti sceleris hominem ; et tamen primum Sacraschisma fieret, quoquo modo velle sopire, dedisse mentum corporis et sanguinis suis, nondum illo exquemdam interventorem (a) populo suæ commu cluso, communiter omnibus dedit (Matth. xvi, 20nionis apud Carthaginem constituto, antequam Ma 28). Quo exemplo cum prope omnes moverentur, joriaus adversus Cæcilianum ordinaretur. Hunc tentavit dicere, ante passionem Domini communio. ergointerventorem in suo conventiculo a nostris di nemillam cum scelerato non obfuisse Apostolis,quia cebatoccisum.Quod fateor, nunquam antea prorsus nondum habebant baptismum Christi, sed baptisaudieram, cum tam multa ab eis objecta crimina mura Joannis. Quod posteaquam dixit, cæpi ad eo refellerentur et redarguerentur a nostris, atque in quærere quemadmodum ergo scriptum esset quod eos plura et majora jacerentur. Sed tamen postea- Jesus baptizaverit plures quam Joannes, cum ipse quam hoc narravit, rursus a me instanter crepit non baptizaret, sed discipuli ejus, hoc est, per suos quærere quem justum putarem, eumne qui occidit, discipulos baptizaret (Joan. iv, 1, 2). Quomodo ergo an eum qui occisus esset ; quasi jam mihi proba dabant quod non acceperant ? quod ipsi maxime visset, ita ut narraverat, esse commissum. Dicebam solent dicere. An forte Christus baptismo Joannis ergo, prius utrum verum esset esse quærendum; baptizabat ? Deinde in hac sententia multa quæsinon enim temere credi oportere quæcumque dicun turus eram, quomodo ab ipso Joanne tunc quæsitur: et tamen fieri potuisse, ut vel ambo æque mali tum sit de baptismo Domini, et responderit quod essent, veletiam pejorem quisquam malus occideret. ille haberet sponsam, et ille esset sponsus (Id. II, Revera ezim fieri potest, ut sceleratior sit rebaptiza- 29). Numquid ergo fas erat ut baptismo Joannis baptor totius hominis, quam solius corporis interemptor. tizaret sponsus, id est baptismo amici vel servi ?

9. Uode etiam illud quod a me postea quæsivit, Deinde quomodo poterant Eucharistiam accipere jam quærendum non erat. Aiteoim ctiam malumnon nondum baptizati ? aut quomodo Petro volenti ut

totum se lavaret, responderit : Qui lotus est semel, (a) Interventor dicebatur, qui vacante sede regebat

non eum oportet ilerum lavari, sed est mundus totus Ecclesiam.

(ld. Ini, 10.) Perfecta enim mundatio non in Joan

nis, sed in Domini baptismo est ', si eo se dignum qui accipit præbeat; si autem indignum, Sacramen. ta in eo non ad salutem, sed ad perniciem, permanebunt tamen. Cum ergo ista quæsiturus essem etiam ipse vidit de baptismo discipulorum Domini non sibi fuisse quærendum.

11. Inde itum est in aliud, multis ut poterant utrinque sermocinantibus : inter quæ dictum est quod adhuc eos nostri persecuturi essent; nobisque dicebat videre se velle quales nos essemus in illa persecutione præbituros, utrum consensuriessemus tali sævitiæ, annullum commodaturiconsensum.Nos dicebamus Deum videre corda nostra, quæ ipsi non possent:etillos temere sibi adhucista metuere, quæ si contigerint, a malis contingere, quibus deteriores ipsi habent; nec tamen ideo nos a catholica communione segregare debere, si quid forte nobis invitis, vel etiam, si valuerimus, contradicentibus factum fuerit, cum tolerantiam pacificam didicerimus, dicente Apostolo: Sufferentes invicem in dilectione,studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis (Eph. iv, 2,3). Quam pacem atque tolerentiam illos non tenuisse dicebamus, qui schisma fecerunt, ut nunc intersuos, qui mitiores eorum sunt, graviora tolerent, nescindatur quod scissum est; cum leviora nollent pro ipsa unitate tolerare. Dicebamus etiam nondum fuisse temporibus veterum pacem unitatis, et tolerantiam tanta commendatione prædicatam, sicut exemplo Domini et Novi Testamenti charitale; et tamen Prophetas illos et sanctos viros dicere solerein populum scelera eorum, cum tamen se ab illius populi unitate et a communione pariter accipiendorum Sacramentorum quæ tuncfuerunt,divellere non tentassent.

12. Inde nescio quomodo ventum est ad commemorationem beatæ memoriæ Genethlii Carthaginen. sisante Aurelium episcopi,quod nescio quam constitutionem datam contra illos compresserit, et effectum habere non siverit. Laudabant illum omnes, et benignissime præferebant.Inter quaslaudes a nobis subjectum est, quod etiam ipse tamen Genethlius, si in eorum manus incidisset rebaptizandus censeretur. Et hæcjam stantes loquebamur,quia discedendi tempus urgeret.Ibi plane illle senex dixit, jam formam esse factam, ut quisquis ad eos fidelium a nobis venerit, baptizetur,quod eum in vitum et cum dolore animi dicere,quantum poterat, apparebat.Sane cum etiam ipse multa mala suorum apertissime gemeret,atque ostenderet, quod totius civitatis ejus testimonio probabatur, quam esset remotus a talibus factis, et quæ ipsis suis dicere soleat modesta conquestione proferret, nosque commemoraremus illud Ezechielis prophetæ, ubi aperte scriptum est, nec filii culpam patri, nec patris culpam filio ejus imputandam,ubi dictum est: Sicut enim anima patris mea est,ita et anima filii mea est; anima enim quæcumque peccaverit,sola morielur (Ezech. xvi1, 20,4), placuitomnibusin talibus disputationibus violenta facta malorum hominum nobis ab invicem objici non debere. Remanebat ergo

"Mss. octo habent: Sed in nomine Domini baptisma est.

schismatis quæstio. Itaque hortati eum sumus ut etiam atque placido atque pacato animo annitatur nobiscum, ut diligenti examinatione tanta inquisitio terminum sumat. Ubi ille benigne cum diceret nos solum ista quærere, nolle autem nostros hæc quæri: ea facta pollicitatione discessimus, utexhiberemus ei plures collegas nostros,certe vel decem, qui tanta benevolentia et lenitate et tam pio studio id quæri vellent, quantum in nobis eum jam aniinadvertisse atque approbare sentiebamus. Hoc etiam de suorum numero et ipse pollicitus est.

CAPUT VI. — 13. Uode vos hortor et obtestor per Domini sanguinem, uteum promissi sui commoneatis, et goaviterinstetis,ut res cepta peragatur,quam prope ad finem pervenisse jam cernitis. Quantum enim arbitror, difficillime potestis invenire in episcopis vestris tam utilem animum et voluntatem,quam in isto sene perspeximus. Postero enim die ipse ad nos venit, et hæc iterum quærere cæperamus. Sed quia ordinandi episcopi necessitas nosinde jamjamque rapiebat, diutius cum illo esse nequivimus. Jam enim miseramus ad Majorem Cælicolarum (a) quem audieramusnovi apud eos baptismiinstitutorem extitisse, et multos illo sacrilegio seduxisse ut cum illo, quantum ipsius temporis patiebantur angustiæ, aliquid loqueremur. Quem posteaquam venturum comperit, videns nos aliud suscepisse negotium, cum et ipsum nescio quæ necessitas profectionis urgeret, benigne a nobis placideque discessit.

14. Videtur autem mihi, ut turbulentas turbas et impedimentum potius quam adjumentum afferentes omnino devitemus, et vere ex animo amico atque tranquillo susceptum tam magnum negotium Domino opitulante peragamus, ad aliquam villam nos convenire debere non magnam, ubi nullius nostrum esset ecclesia : quam tamen villam communiter possident homines et nostræ communionis et ipsius, sicuti est villa Titiana. Sive ergo in Tubursicensi, sive in Thagastensi, talis locus, vel ille quem commemoravi, vel aliquis alius inventus fuerit,faciamus Codices canonicos præsto esse. Et si qua proferri potuerintex utraque parte documenta : ut postpositis cæteris, nulla, si Domino placuerit, interpellante molestia,quotquot diebus potuerimus ad hoc vacantes, et unusquisque nostrum apud suum hospitem Dominum deprecantes,adjuvante ipso cui pax christiana gratissima est, rem tantam et bono animo cæptam ad inquisitionis terminum perducamus Rescribite sane quid de hac re vel vobis illi videatur.

EPISTOLA XLV'. Augustinus Paulino, rogans ut demum rescribat

post biennii silentium, mittatque sibi opus contra

Paganos, quod abipso elaborari dudum audivit. Dominis germanissimis, dilectissimis et in Christo

laudabilibus PAULixo et THERASIÆ, ALYPUS et AuGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Nequaquam nos nescio qua vestra cessatio,qua

i Edd., instituisse Mss. quatuordecim, institisse. Ms. Gemmet., extitisse. Longe melius.

* Edita nunc primum ex codice Phimarconensi. Quæ autem 45 erat, nunc 127. Scripta circa ineuntem an. 398.

(a: Cælicolarum nomen occurrit in legibus aliquot ab

ecce per totum biennium, ex quo nobis dulcissimi qui susceperit barbarum, cujus fides per dæmonum jura. fratres Romanus et Agilis ad vos remeaverunt, nul tionem firma visa est, non coinquinatur vel ipse, vel las a vobis litteras sumpsimus, pigros ad scriben illa quæ custodit, velille qui deducitur a deductore bardum fecit. Nam cum in aliis rebus quanto quisque baro. Sed hoc debes scire quia qui jurat barbarus a amplius diligitur, tanto digniorimitatione videatur, possessore pro servandis frugibus accipiat aurum, vel in hac re contra est. Quo enim vos amamus arden a viatore deductor: sed tamen cum hac veluti mercede tius,eo minus ferimus quod nobis non scribitis; nec quæ solet dari a possessore, vel a vialore, juramentum vos in eo volumus imitari.Ecce igitur salutamus vos, etiam illud in medio est mortale datum decurioni vel si non respondentes epistolis vestris, quæ nullæ ad tribuno:quod perturbat ine ne polluat illum qui suscinos veniunt, saltem expostulantes, et non dolore pit barbari juramentum, vel illa quæ custodit barbarus. mediocri, quamvis fortasse etiam Charitas vestra Quacumque enim conditione, etiam auro dato et obsisimiliter conqueratur, siquidem missas a vobis nos dibus datis, ut audivi, tamen juramentum iniquum tis quæ ad nos non pervenerunt, vicissimque a no medium intercessit. Dignare autem mihi definitive resbis quæ emissæ erant non sunt vobis datæ. Quod si cribere, et non suspense. Quod si ipse scribas dubitanter, ita est, querelas nostras convertamus in preces ad ego in majorcs dubitationes incidere possum, quam Dominum, ne tanta solatia deneget nobis.

antequam interrogassem. Hoc etiam audivi, quia ipsi 2. Scribere te audieramus adversum Paganos ; homines conductores qui præsunt rei meæ, juramentum quod si absolutum est, quæsumus ne differas mit per dæmones suos jurantibus barbaris accipiunt pro tere perlatorem hujus epistolæ. Charus nobis est, servandis frugibus. Si ergo cum illi jurant per dæmocujus æstimationi in regionibus nostris possumus nes suos ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, non tenere bonum testimonium perhibere. Rogat ut si inde manducaverit christianus sciens vel de pretio per nos Sanctimonium vestrum, ut eum commen ipsarum rerum fuerit, coinquinetur, significare dignare. dare dignemini cum quibus ei negotium est, et apad Item ab alio audivi quod conductori non juratur a quos ne bona causa ejus opprimatur, timet. Quid in barbaro, et alter dixit quia juratur conductori. Si re agatur commodius ipse narrabit: quid etiam ad etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit jurari conducsingula, quæ forte animum moverint inter... gratis tori, si jam pro hoc quod solum audivi, non debeo uti simum habemus, et apud Dominum Deum nos de ipsis frugibus, vel de pretio ipsarum propter auditrum sincerissimæ vestræ benignitati gratias agi tum solum, quia dictum est : « Si autem quis dixerit: mus, si per vestram operam de christiani fratris « Hoc immolatitium est idolis, nolite manducare, propsecuritate gaudeamus.

« ter illum qui indicavit ? » (1 Cor. x, 28). Si tamen EPISTOLA XLVI* (a).

eliam hæc causa similis est causæ de immolatitio. Quod Publicola Augustino proponit multas quæstiones. siitu est, quid debeo de ipsis frugibus, vel de pretio ipsa. Dilecto et venerabili patri Augustino episcopo, rum facere? – Si debeo requirere de utroque, qui mihi PUBLICOLA.

dixit quia non juratur conductori, aut qui dicit quia Scriptum est : « Interroga patrem tuum, et indicabit juratur conductori ; et dictum uniuscujusque probare & tibi ; seniores tuos, et dicent tib » (Deut. XXXII, 7).

per testes, qui verum dixit de illis duobus, et landiu Unde et mihi exquirendam legem de ore sucerdotis ju non contingere de ipsis frugibus, vel de pretio, quandiu dicavi in causa tali: quæ quulis sit,per litteras expono ;

mihi probatum fuerit si verum dixit ille qui dixit quia simul etiam ut et ego instruar in diversis causis. Singua

non juratur conductori ? Si barbarus qui per juralas autem quæstiones et diversas, per capitula designari

mentum suum jurat malum, fecerit illum christianum feci, ad quas singillatim dignare respondere.

conductorem, vel tribunum qui limiti præest, jurare Arzugibus, ut audivi, decurioni qui limiti è præest vel

sibi pro fide illi servanda pro custodiendis frugibus, per tribuno solent jurare barbari, jurantes per dæmones

ipsum juramentum mortale per quod ipse jurat, si solus suos, qui ad deducendas bastagas (6) pacti fuerint, vel

ille christianus coinquinatus sit? Si non et illa quorum aliqui ad servandas fruges ipsas, singuli possessores vel

causa jurat? Aut si paganus qui limiti præest, juraverit conductores solent ad custodiendas fruges suscipere,

barbaro pro fideilli servanda per mortale juramentum, quasi jam fideles, epistolam decurione mittente, vel si non coinquinat pro quibus jurat ? Si quem misero singuli transeuntes quibus necesse est per eos transire.

ad Arzuges, si licet ei juramentum accipere a barbaro Mihi autem disceptatio in corde nata est, si ille possessor

illud mortate ; et si non coinquinatur, si susceperit tale

juramenlum christianus ? - Si de area trituratoria Honorio datis, quibus illi constitutas in hæreticos pænas tritici vel cujuscumque leguminis, aut torculari, de quo subire tementur, « nisi ad Dei cultum venerationemque christianam conversi fuerint. »

dæmoni oblatum est, si licet inde manducare christia· Am. Bad. et Mss. septem, militi. Sed melius alii, num scientem ? De luco si licet ad aliquem usum limiti. Vid. Notit. dignitatum Imperii. XLVI et XLVII recensitæ suni ad a. bg. bl. c. cc. ff.

suum christianum scientem ligna tollere ?

Si quis & gy. n. r. s. t. vc. duos sb. quatuor v. ad Am. Bad. vadens ad macellum emat carnem quæ non sit immolaEr. Lov. (a) Alias 153: quæ autem 46 erat, nunc 214. Scripta

litia, et cogitationes duas habuerit in corde, quod imforte an. 398.

molata sit, et non sit immolata, et illam tenuerit cogi10) Bastaga a bastazo, bajulo, ferculum est, juxta Lexi tationem qua non immolatam cogitabit, si manducacon Jurid. « portandis rebus' fiscalibus accomamoda

verit an peccat? tum: » bastagia vero dicebatur ipsum onus portanda

Si quis bonam rem,

de
qua

dubitat rum rerum per jumenta.

an buna aut mala sit, si faciat putans bonain, cum

In

tamen putasset et malam, si peccatum ad scribatur ei? « hoc ipsum est ? » (Deut. vii, 26). Dominus te servet :

Si quis dicerit quod immolatitium est mentiens, et saluto te ; ora pro me. postea dixerit iterum quia mentitus est, et ad fidem

EPISTOLA XLVII (a). vere mentitus est, si licet christianum inde manducare, Augustinus Publicolæ dissolvit aliquol ex propositis aut vendere, et de pretio uti ex eo quod audivit ?

quæstionibus. Si christianus aliquis ambulans, possus necessilatem, Honorabili et dilectissimo filio PUBLICOLÆ, AUGUSTIvictus fame unius diei, vel bidui, vel multorum dierum,

NUS, in Domino salutem. ut jam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa 1. Æstus animi tui posteaquam didici littteris necessitale famis, in qua sibi videt jam mortem proxi tuis, etiam mei continuo facti sunt, non quo me mare, invenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit omnia talia permoverent, qualibus indicasti te esse hominum, et non possit invenire alium cibum, debet mori permotum: sed quomodo tibi auferrentur hi æstus, aut exinde cibari? — Si christianus videat se a barbaro fateor, æstuavi ; maxime quia petis ut definitive vel Romano velle interfici, debet eos ipse christianus tibi rescriberem, ne in majores dubitationes inciinterficere, ne ab illis interficiatur : vel si licet sine deres, quam antequam interrogasses. Hoc enim interfectione eos repellere vel impugnare, quia dictum video non esse in mea potestate. Nam quomodoliest : « Non resistere malo ? » (Matth. v, 39). Si bet scripsero quæ mihi videntur esse certissima, si murum possessioni debet christianus facere propter hos tibi non persuasero, procul dubio eris incertior. Non tem, et si ille christianus qui fecerit murum, causa non autem sicut mihi adjacet suadere, eo modo adjacet existit homicidii, cum inde aliqui cæperint pugnare, et etiam persuadere cuilibet. Verum tamen ne tuæ interficere hostes ? Si licet de fonte bibere, vel de dilectioni negarem operulam meam, post aliquan. puteo ubi de sacrificio aliquid missum est ? Si de pateo tam deliberationem rescribendum putavi. qui in templo est, et desertum factum est debet christin 2. Movet te certe utrum ejus fide utendum sit, nus bibere? Si in templo quo colitur idolum, puteus ibi qui ut eam servet per dæmonia juraverit. Ubi te sit vel fons, et nihil ibi factum sit in eodem puteo vel volo prius considerare, utrum si quispiam per deos fonte,si debet haurire aquam inde christianus, et bibe falsos juraverit se fidem servaturum, et eam non re 9

Si christianus debet in halneis lavare, vel in servaverit, non tibi videatur bis peccasse. Si enim thermis, in quibus sacrificatur simulacris? Si christia tali juratione promissam custodiret fidem, ideo nus debet in balneis, quibus in die feslo suo Pagani loti tantum peccasse judicaretur, quia per tales deos sunt, lavare, sive cum ipsis, sive sine ipsis ? Si in juravit ; illud autem nemo recte reprehenderet, solio (a) ubi descenderunt Pagani nb idolis venientes in quia fidem servavit. Nunc vero, quia et juravit per die festo suo, et aliquid illic in solio sacrilegii sui quos non debuit, et contra pollicitam fidem fecit fecerint, et scierit christianus, si debel in eodem solio quod non debuit, bis utique peccavit ; ac per hoc descendere ? — Si christianus invitatus ab aliquo appo qui utitur fide illius quem constat jurasse per deos sitam habuerit carnem in escam, de qua dictum suerit illi falsos, et utitur non ad malum, sed ad licitum et quia immolatitia est, et non manducaverit eam; postea bonum, non peccato ejus se sociat quo per dæmonia autem ab aliquo translatam ipsam carnem aliquo casu juravit, sed bono pacto ejus quo fidem servavit. invenerit venalem, et emerit eam, aut appositam ha Neque hic eam fidem dico servari, qua fideles vocanbuerit ab aliquo alio invitatus, et non cognoverit eam, tur qui baptizantur in Christo. Illa enim longe alia et manducaverit, si peccat? — Si de horto vel de pos est longeque discreta ad fide humanorum placitosessione idolorum vel sacerdotum eorum debet christia. rum atque pactorum. Verumtamen sine ulla dubinus sciens olus emere, vel aliquem fructum, et inde tatione minus malum est per deum falsum jurare edere ? Sane de juramento, vel de idolis, ut laborem veraciter, quam per Deum verum fallaciter. Quanto non patiaris in requirendo, quæ Domino donante inve enim per quodjuratur magis est sanctum, tanto manerimus, ante oculos tuos volui proponere: siquid autem gis est penale perjurium. Alio ergo quæstio est,utrum aliud apertius aut melius in Scripturis inveneris,dignare non peccet qui per falsos deos sibi jurari fecit, quia mihi significare. Unde quæ invenimus, hæc sunt ubi ille qui ei jurat, deos falsos colit. Cui quæstioni posLaban dixit ad Jacob, « Deus Abraham et Deus Nachor , suntilla testimonia suffragari, quæ ipse commemo. (Gen. xxxi, 53); quem autem Deum, non significavit rasti de Laban et Abimelech, si tamen Abimelech per Scriptura. Et iterum, « Abimelech quando venit ad Isaac deos suos juravit, sicut Laban per Deum Nachor 1. « ubi juravit, vel qui cumillo erant »(Id. XXVI, 31); sed Hæc, ut dixi,alia quæstio est,quæ me merito fortassis quale juramentum, non significavit Scriptura. Iterum moveret, nisi illa exempla occurrissent de Isaac et de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a Domino in libro Jacob, et si qua alia possunt inveniri. Si tamen illud Judicum, ut de vitulo quem occiderat holocaustum non adhuc movet quod in Novo Testamento dictum faceret (Jud. vi, 26). Et in Jesu Nave de Jericho, ut est, ne omnino juremus (Matth. v, 34, 36). Quod omne aurum, argentum, et æramentum inferretur in quidem mihi propterea dictum videtur,non quia vethesauris Domini, et sanctum vocatum est de civitate, rum jurare peccatum est, sed quia pejerare immane quæ anathema est (Jos. vi, 19). Et quid est illud quod peccatum est; a quo nos longe esse voluit, qui omin Deuteronomio positum est : « Non inferres abomi

· Edd. et Mss., per Deum Jacob. Castigatius citatur a « nationem in domum tuam, et anathema eris, sicut canonistis, per Deum Nachor.

(0) Alias 154 : quæ autem 47 erat, nunc 215. Scripta (a) Vase scilicet in quo sedentes lavabantur.

circa idem tempus.

nimodo ne juremus admonuit. Sed tibi aliud vide 4.De escis autem idolorum nihil amplius nos deriscio ; unde nunc disputandum non est,ut illud po bere observare, quam quod præcepit Apostolus, certiusagamus unde me consulendum putasti.Proinde tus esto. Et ideo de hac re verba ejus recole, quæ si sicut non juras, ita nec alium, si hoc placet,jurare obscura essent, pro modulo nostro exponeremus. compellas : quamvis dictum sit ne juremus; nus Non autem peccat, qui cibum postea nesciens manquam autem in Scripturis sanctis legi meminerim, ducaverit, quem prius tanquam idolothytum resne ab alio jurationem accipiamus. Alia vero quæs puit. Olus vel quilibet fructus in quolibet agro natus, tio est, utrum ea pace debeamus uti,quæ inter alios ejus est qui creavit ; quia Domini est terra, et pleniinvicem jurantes facta est. Quod si nolumus, ubi tudo ejus; et omnis creatura Dei bona est (Psal. vivamus in terris, nescio utrum invenire possimus. IXM, 1 ; 1 Cor. x, 25, 26, et I Tim. IV, 4). Sed si illud Neque enim tantummodo limiti, sed universis pro. quod in agris nascitur,consecraturidolo, vel sacrifi. vinciis pax conciliatur juratione barbarica.Unde et

catur,tuncinter idolothyta deputandum est. Cavenillud sequetur, ut non fruges tantum quæ ab eis dum est enim, ne si putaverimus non vescendum custodiuntur,qui per deos falsos juraverunt, sed ubi- olere quod nascitur in horto templi idoli,consequens que inquinata sint omnia quæ ipsa pace muniuu sit ut existimemus non debuisse Apostolum 1 apud tur, quam juratio illa confirmat. Quod si absurdis Athenas cibum sunnere, quia civitaserat Minervæ simum est dicere,necilla te moveantquæ movebant. ejusque numiniconsecrata. Hocet de eo respon

3. Item si de area vel torculari tollatur aliquid ad derim vel fonte qui in teinplo est. Plus autem movet sacrificia dæmoniorum sciente christiano, peccat si revera,si aliquid sacrificiorum in fontem vel puteum fieri permittit, aut prohibendi potestas est. Quod si projiciatur. Sed eadem ratio est aeris, qui omnem factum comperit, ubi probibendi potestatem non ha eum fumum recipit,de quo supra diximus:autsi hoc buit, utitur mundis reliquis fructibus unde illa su ideo putatur distare, quia illud sacrificium de quo fublata sunt; sicut fontibus utimur, de quibus hauriri musaeri confunditur, non fit ipsiaeri,sed idolo alicui aquam ad usum sacrificiorum certissime scimus.

veldæmonio, aliquando autem sic mittuntur sacriEadem est etiam ratio lavacrorum. Neque enim spi- ficia in aquas, ut ipsis aquis sacrificetur ; non ideo ritum deducere de aere dubitamus, in quem scimus utique solis hujus luce non utimur,quia ei sacrilegi ire fumum ex aris omnibus et incensis dæmonio ubi possunt sacrificare non cessant. Sacrificatur rum. Unde apparet illud esse prohibitum, ne in ho etiam ventis,quibus tamen utimur ad tantas nostras norem alienorum deorum aliqua re utamur, aut uti commoditates, cum eorumdeun sacrificiorum fuexistimemur,sic eam accipiendo,ut quamvis animo mum ipsi quodammodo haurire et vorare videancontemnamus,eos tamen qui nostrum animum igno tur. Si quis dubitat de aliqua carne, utrum immo. rant,ad hæc honoranda ædificemus.Et cum templa, latitia sit, et non est immolatitia, si eam cognitionem idola, luci, et si quid hujusmodi, data potestate tenuerit quod immolatitia non sit, et ea vescatur, evertuntur, quamvis manifestum est cum id agimus, non utique peccat ; quia nec est, nec jam putatur non ea nos honorare,sed potiusdetestari,ideo tamen immolatitia, etsi antea pulabatur. Neque enim in usus nostros privatos duntaxat et proprios non non licet corrigere cogitationes a falsitate in veridebemus inde aliquid usurpare, ut appareat nos tatem. Si quis autem bonum putaverit esse quod pietate ista destruere,non avaritia. Cum vero in usus malum est, et fecerit, hoc putando utique peccat. communes, non proprios ac privatos, vel in hono Etea sunt omnia peccata ignorantiæ, quando quisrem Dei veri convertuntur, hoc de illis fit quod de que bene fieri putat, quod male fit. ipsis hominibus,cum ex sacrilegis etinpiis in veram 5.De occidendis hominibus ne ab eis quisque occireligionem mutantur. Hoc Deus intelligitur docuisse datur, non mihi placet consilium (a); nisi forte sit illis testimoniis quæ ipse posuisti, cum de luco alie miles, aut publica functione teneatur,ut non pro se norum deorum jussit ligna ad holocaustum adhi hoc faciat, sed pro aliis, vel pro civitate, ubi etiam beri ; et de Jericho, ut omne aurum, argentum et ipse est, accepta legitima potestate, si ejus congruit æramentum et inferreturin thesauros Domini.Qua

personæ. Qui vero repelluntur aliquo terrore ne male propter etiam illud quod in Deuteronomio scriptum faciant, etiam ipsis aliquid fortasse præstatur. Hinc est : Non concupisces argentum vel aurum illorum, autem dictum est,non resistamus malo (Matth. v,39), nec accipies inde tibi, ne excedas propter illud: quo ne nos vindicta delectet, quæ alieno malo animum niam abominatio est Domino Deo tuo: et non conferes exscreatum in domum tuam,el eris anathema,si

1 Sic recte ex. Ms. Gemmet. (A poslolos).

(a) Quid sibi de hac re videretur jam alias aperuerat cut et illud est,et offensione offendes,et coinquinatio Augustinus in lib. 1 de Libero arbitrio, c. 5, ubi demum ne inquinaberis abominatione illa, quia anathema

Evolii sententiam comprobavit,n. 13: eos videlicet apud

divinam providentiam haudquaquam esse peccato libeest (Deut. vii, 25, 26); satis apparet autipsos privatos

ros, « qui proiis rebus, quas contemni oportet, humana ususia talibus esse brohibitos, aut ne sic inde ali cæde polluti sunt. » Imbibit istam doctrinam propi

nante Ambrosio in lib.3 de Officiis,c.4, hisce verbis : Non quid inferaturin domum ut honoretur:tuncestenim

« videtur quod vir christianus, et justus, et sapiens quæ abomiuatio et exsecratio ; non cum talia sacrile « rere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiamsi gus 'honor apertissima destructione subvertitur.

« in latronem armatum incidat, ferientem referire non • possit, nedum salutem defendit, pietatem contaminet. »

Hausit etiam ex Cypriano, qui in epist.56 absolute pronun1 In excusis habetur, talibus sacrilegiis, Contra in Mss. tiat : « Occidere non licet,sed occidi necesse est; Det in talium sacrilegus ; et melius.

epist.57 : « Occidere innocentibus nec nocentem liceat. )

« PredošláPokračovať »