Obrázky na stránke
PDF
ePub

3.In illum autem ordinem episcoporum qui ducitur tiose agere, sed prudenter audire voluerit : preces ab ipso Petro usque ad Anastasium, qui nunc eam. Donatistarum ad Constantinum, ut propter ipsam dem cathedram sedet,etiamsi quisquam traditor per causam inter Afros episcopos dirimendam judices illa tempora subrepsisset, nihil præjudicaret Eccle ex Gallia episcopos mitteret. Litteras etiam ejusdem siæet innocentibus christianis, quibus Dominus pro imperatoris, ubi episcopos misit a durbem Romam. videns, ait de præpositis malis Quæ dicunt, facite; Gesta quoque in urbe Roma, ubi ab episcopis quos quæ autem faciunt,facere nolite : dicunt enim ,et non ¡lle miserat, causa cognita atque discussa est.Itemfaciunt (Matth.xx111,3). Ut certa sit spes fidelis ',quæ que alias litteras, ubi declarat memoratus impera. non in homine, sed in Domino collocata, nunquam tor eos apud se de collegarum suorum judicio, id tempestate sacrilegischismatis dissipetur; sicutisti est episcoporum quos ad urbem Romam miserat, dissipati sunt, quileguntin codicibus sanctis Eccle- fuisse conquestos; ubi etiam alios episcopos voluit sias quibus Apostoli scripserunt, et nullum in eis ha- apud Arelatum judicare ; ubi isti et ab ipsorum bent episcopum.Quid autem perversius et insanius, judicio ad eumdem Imperatorem appellaverunt : quam lectoribus easdem Epistolas legentibus dicere, ubi postremo causam inter partes ipse cognovit ; Paxtecum, et ab earum Ecclesiarum pace separari, ubi eos vehementissime detestaturinnocentia Cæciquibus ipsæ Epistolæ scripta sunt ?

liani fuisse superatos. Quæ si voluerit, audiet, et CAPUT II. — 4.Tamen ne sibi etiam de Constanti- tacebit, et desinet insidiari veritati. nensi, hoc est civitatis vestræ episcoporum ordine CAPUT III. --6.Quanquam nos non tam de istis doblandiatur,recita illi Gesta apud Munatium Felicem cumentis præsumamus,quam de Scripturis sanctis, Flaminem perpetuum curatorem'tunc ejusdem civi- ubi hæreditas Christi usque ad terminos terræ protatis vestræ,Diocletiano octavum, et Maximiano septi. missa est in omnibus gentibus : unde isti nefario mumconsulibus,undecimo calendas junias, quibus schismate separati,jactantcrimina in paleam messis liquido constitit ita Paulum episcopum tradidisse,ut dominicæ; quæ necesse est usque ad finem permixta Sylvanus tunc ejus subdiaconus fuerit, et cum illo toleretur, donec ultimo judicio tota area ventiletur. tradiderit proferens instrumenta dominica, etiam Uode manifestum est ista crimina seu vera seu falsa quæ diligenterfuerantoccultata,capitulatam argen- non pertinere ad frumenta dominica, quæ per totum team,etlucernam argenteam, ita utei diceret Victor agrum, id est istum mundum usque in finem seculi quidam: Mortuus fueras,sinonillasinvenisses.Hunc oportet crescere,sicut non falsus angelus in hujus eriste Sylvanum,manifestissimum traditorem,pro ma rore,sed Dominus in Evangelio loquitur(Matth. Xili, goo commemorat in epistola quam tibi scribit, a 30).Ideoqueincbristianos ipnocentes, qui per totum Secundo Tigi sitano prima sedis episcopo episcopum orbem malis ehristianistanquam paleæ suæ vel zizatunc ordinatum. Quiescat ergo superba eorum lin- niis permixti sunt, multa falsa crimina et vana jactangua,et cognoscat crimina sua,ne delirans loquatur tibus his miseris Donatistis merito Deus reddidit, ut aliena.Recita illi etiam.si voluerit. Gesta ecclesiastica Maximianistas apud Carthaginem schismaticos suos ejusdem Secundi Tigisitani in domo Urbani Donati Primianidamnatores,extra Primianum baptizatores, habita, ubi confessos traditores judici Deo dimisit, post Primianum rebaptizatores universali concilio Donatum Masculitanum, Marinum ab Aquis Tibilita- suodamnarent : utex eorum numero postnon parnis, Donatum Calamensem,cum quibus confessis tra- vum tempus quosdamin hoporibus episcopatus sui, ditoribus memoratum traditorem Silvanum eis ordi- Felicianum Mustitanum et Prætextatum Assuritanavit episcopum. Recita illi Gesta apud Zenophilum num cogente Optato Gildoniano (a) susciperent,cum consularem,ubi Nundinarius quidam diaconus iratus omnibus quos damnati extra baptizaverant. Quod si Silvano, quod ab eo fuerit excommunicatus, hæc abeis, quos ore propria tanquam sceleralos et sacriomnia judiciis prodidit, quæ certis documentis et legos damnaverunt, et quos illis primis schismaticis, responsionibus testium, et recitatione Gestorum et quos vivos terra obruit(Num. xvi, 31-33), comparamultarum epistolarum, luce clarius constiterunt.

runt,non maculantur, cum eis rursus in honore suo 5. Multa sunt alia quæ illi recites, si non conten receptis communicant;evigilent aliquando,cogitent

quanta cæcitate et quanta insania dicant orbem ter. Sie Bad, Am, Er, et Mss, At Lov. habet, fidelibus.

rarum ignotis Afrorum criminibus esse maculatum, Sic restituimus ad Gestorum exemplum relatum in lib. 3 cont. Crescon., c. 29. Nempe hic in Edd. Lege et hæreditatem Christi,quæ promissa exhibita est in batur, Numaciun Felicem Flavium procuratorem; et in omnibus gentibus, peccatis Afrorum per contagioplerisque Mss. Munatium, sive Mannatium Felicem Flavium per procuratorem: error profectus ex notis F. PP.

nem communicationis fuisse deletam,quando se noGesta'illa'confecta fuerunt anno 303.

lunt deletos et maculatos videri,dum eis commu'Edd. ; Quem iste Silvanus... in epistola qua scribit, etc, Castigavimus ope Mss. ex quibus liquet pronomen, iste, referri ad presbyterum cujus hic epistola refutatur. (0) Optatus, cui Gildoniano cognomen, ex eo quod cum

Apud Optatum in lib. 1, habetur : In domo Urbani Gildone comite tyrannidem in Africa exerceret, episcopus Carisi, quia, ut ait, basilicce necdum fuerant restitutæ. fuit donatista Gaudentii Thamugadensis decessor ex lib. 1 Eccle., c. 3, an Scotolopitarum, deducta voce a scotos, cont. Gaudent.. c.38, n. 52, unde Augustinus in lib. 2 adtenebre, et lopos locus, quo pacto V, C. Joannes Bapt. versus .epist. Parmen., c. 2, n. 4, Donatistis exprobrat. Cotelerius legi vult apud Isidor. in Orig., lib. 8, qui in « Optaluin Gildonianum decennalem totius Africæ gemieditis et in veteri codice Corbeiensi habet Cotopilas, et tum (scilicet ab an. 388 ad 398, quo de satellitio Gildonis in alio Corb. Ms. Contopitas An denique caitsgandus accusatus, in carcere extinctus est, ex lib. 2 cont. litt. hie locus er Hieronymo adversus Luciferian,ubioditi ali- Petil. c. 92, n. 209) tanquam sacerdotem atque collequi,Campitas,alii habent Campates, haud facile dixerimus. gam honorantes, in communione tenuerunt. »

nicant, quorum crimina cognita judicarunt. 7. Quapropter cum Paulus apostolus iterum dicat quia ipse satanas transfigurat se in angelum lucis, unde non esse mirum si ministriejus transfigurant se sicut ministros justitiæ (II Cor. xi, 13-15); si vere iste aliquem angelum vidit erroris nuntium, et de unitate catholica Christianos separare cupientem, ipse passus est angelum satanæ transfigurantem se velut angelum lucis. Si autem mentitur, et nihil tale vidit, ipse est minister satanæ, transfigurans se velut ministrum justitiæ. Et tamen ista omnia considerans,si nimium perversus et pertinax esse noluerit, poterit ab omni vel aliena vel sua seductione liberari.Nos enim per occasionem tuam sine aliquo odio convenimus,hoc circa eum servantes quod Apostolus dicit : Servum autem Domini litigare non oportet, sed mitem esse ad omnes,docibilem,patientem, in nmodestia corripientem diversa sententies ; me forte det illis Deus paenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso in ipsius voluntatem (II Tim. 11, 24-26). Si ergo aliquid aspere diximus, non ad amaritudinem dissensionis, sed ad correctionem dilectionis valere cognoscat. Incolumis vivas in Christo, dilectissime et honorabilis frater. DE DUABUS EPISTOLIS PROXIME SEQUENTIBUS. - (lib. 11 RETRACT. cAP. xx.) Libri duo quorum est titulus « Ad inquisitionesJamuarii, » multa de Sacramentis continent disputata, sive quæ universaliter,sive quae partiliter, id est non peræque in omnibus locis observat Ecclesia, nee tamen commemorari omnia potuerunt, sed satis ad inquisita responsum est : quorum librorum prior, epistola est, habet quippe in capite quis ad quem scribat;sed ideo inter libros annumeratur hoc opus,quomiam sequens qui nomina nostra non habet, multo est proliacior, et in eo multo plura tractantur. In primo igitur quod de manna diri, « quia unicuique secundum propriam voluntatem in ore sapiebat, » non mihi occurrit unde possit probari, nisi eae libro Sapientiæ (Sap. xvi,21),quem Judæi non recipiunt in auctoritatem canonicam : quod tamen fidelibus potuit provenire, mon illis adversus Deum murmuratoribus,qui profecto alias escas non desiderarent,si hoc eis saperet manna quod vellent. Hoc opus sic incipit : « Ad ea quae me interrogasti. »

[merged small][ocr errors]

Dilectissimo filio JANUARmo ', AUGUsTiNus, in Domino salutem. CAPUTPRIMUM.— 1. Ad ea quæ me interrogasti, mallem prius nosse quid interrogatus ipse responderes; ita enim vel approbando vel emendandoresponsione, tuas multo brevius possem respondere, et te facillime aut confirmare, aut corrigere*. Hoc quidem, ut dixi, mallem. Sed tamen ut nunc responderem, malui longiorem facere sermonem, quam dilationem. Primo itaque tenere te volo, quod est hujus disputationis caput,Dominum nostrumJesum Christum, sicut ipse in Evangelio loquitur, leni jugo suo nos subdidisse etsarcinæ levi (Matth.xi,30): unde Sacramentis numero paucissimis, observatione facillimis,significatione præstantissimis,societatem novi populi colligavit, sicuti est Baptismus Trinitatis nomine consecratus,communicatio corporis et sanguinis ipsius, et siquid aliud in Scripturis canonicis commendatur,exceptisiis quæ servitutem populi veteris pro congruentia cordis illorum et prophetici temporis onerabant, quæ et in quinque libris Moysi leguntur.llla autem quæ non scriptu,sed tradita custodimus, quæ quidem toto terrarum orbe servantur, datur intelligi vel ab ipsis Apostolis, vel plenariis conciliis, quorum est in Ecclesia saluberrima auctoritas, commendata atque statuta retineri, sicuti quod Domini passio et resurrexio et ascencio in coelum, et adventus de cœlo Spiritus sancti, anniversaria solemnitate celebrantur, et si quid aliud tale occurrit quod servatur ab universa, quacumque se diffundit, Ecclesia. CAPUT II. — 2. Alia vero quæ per loca terrarum regionesque variantur, sicuti est quod alii jejunant sabbato,alii non;aliiquotidie communicant corpori et sanguini Domini, alii certis diebus accipiunt;alibi nullus dies prætermittitur, quo non offeratur,alibi sabbato tantum et dominico,alibi tantum dominico: etsiquid aliud hujusmodi animadverti potest, totum hoc genus rerum liberas habet observationes; nec disciplina ulla est in his melior gravi prudentique christiano,quam ut eo modo agat quo agere viderit Ecclesiam ad quam forte devenerit.Quod enim neque contra fidem, neque contra bonos mores esse convincitur*, indifferenter est habendum, et propter eorum inter quos vivitur societatem servandum est. 3.Credo te aliquando ex me audisse, sed tamen etiam nunc commemoro.Mater meaMediolanum me consecuta, invenit Ecclesiam sabbato non jejunantem; coeperat perturbari et fluctuare quid ageret : cum ego talia non curabam, sed propter ipsam consului de hac re beatissimæ memoriæ virum Ambrosium; respondit mihi nihilse docere me posse, nisi quod ipse faceret, quia si melius nosset, id potius observaret.Cumque ego putassem, nulla redditaratione, auctoritate sola sua nos voluisse admonere ne

' In Ms. Floriacensi inscribitur, ad Januarium Notarium. Cui suffragatur unus e Sorbonicis Mss.

* Aliquot Mss., responderis ; et paulo post, confirmarem aut corrigerem.

* Sic Mss. plerique. At Edd., contra bonos mores injungitur.

sabbato jejunaremus, subsecutus est, et ait mihi : Cum Romam venio, jejuno sabbato; cum hic sum, non jejuno. Sic etiam tu, ad quam forte Ecclesiam veneris, ejus morem serva, si cuiquam non vis esse scandalo, nec quemquam tibi. Hoc cum matrirenuntiassem, libenter amplexa est.Ego vero de hac sententia etiam atque etiam cogitans, ita semper habui, tanquam eam coelestioraculo acceperim.Sensi enim sæpe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri, per quorumdam fratrum contentiosam obstinationem,vel superstitiosam timiditatem,quiin rebushujusmodi, quæ neqne Scripturæ sanctæ auctoritate,neque universalis Ecclesiæ traditione,neque vitæ corrigendæ utilitate, ad certum possunt terminum pervenire (tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis,aut quia in sua patria sic ipse consuevit,aut quialibi vidit, peregrinatione suaquo remotiorema suis, eo doctiorem se factum putans 1); tam litigiosas excitantquæstiones, ut nisi quod ipsi faciunt, nihil reetum existiment.

CAPUT llI. — 4. Dixerit aliquis non quotidie accipiendam Eucharistiam: quæsieris quare. Quoniam, inquit, eligendi sunt dies quibus purius homo continentiusque vivit *, quo ad tantum Sacramentum dignus accedat: Qui enim manducaverit indigne,judicium sibi manducat et bibit (I Cor. xi, 29). Alius contra : Imo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi,ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario removeri ad agendam pœnitentiam, et eadem auctoritate reconciliari. Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiatquo debetagere poenitentiam; non ut arbitrio suo, cum libet, vel auferat se communioni vel reddat. Cæterum peccata si tanta non sunt, ut excommunicandus quisque*judicetur, non se debet a quotidiana medicina Dominici corporis separare. Pectius inler eos forlasse quispiam dirimit litem, qui monet ut præcipue in Christi pace permaneant: faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neuter enim eorum exhonorat corpus et sanguinem Domini, sed saluberrimum Sacramenlum certatim honorare contendunt. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisquam eorum se alteri præposuit, Zachæus et ille Centurio, cum alter eorum gaudens in domum suam susceperit Dominum (Luc. xix, 6), alter dixerit, Non sum dignus ut intres sub tectum meum (Matth. viii, 8) : ambo Salvatorem honorificantes diverso et quasi contrario modo; ambo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. Valet etiam ad hanc similitudinem quod in primo populo unicuique manna secundum propriam voluntatem in ore sapiebat (a), sic uniuscujusque in corde christiani Sacramentum

' Sic recte ex aliquot Mss. [aut quia ibi vidit, ubi peregrinationem suam quo remotiorem a suis, eo doctiorem factam putans].

* Lov., virat ; et mox, dignius accedat. At nostram lectionem præferunt antiquiores Edd. et Mss.

* Sic recte ex pluribus Mss. [ut excommunicandus quisquam homo {¥).

(a) Vid. II Retract., c. 20.

Patrol. XXXIII.

illud, quo subjugatus est mundus. * Nam et ille honorando non audet quotidie sumere, et ille honorando mon audet ullo die prætermittere. Contemptum solum non vult cibus iste, sicut nec manna fastidium. Inde enim et Apostolus indigne dicit acceptum ab eis,qui hoc non discernebant a cæteris cibis veneratione singulariter debita : continuo quippe cum dixisset, judicium sibi manducat et bibit, addidit ut diceret, non dijudicans corpus Domini (1Cor.xi,29); quod satis totoipso loco in Epistolaad Corinthios prima, si diligenter attendatur, apparet, CAPUT IV. — 5. Sit aliquis peregrinus in eo forte loco, ubi perseverantes in observatione Quadragesimæ, nec quinta sabbati lavant *, relaxantve jejunium : Non, inquit, hodiejejunabo. Quæritur causa: Quia non fit, inquit, in patria mea. Quid aliud ille,nisi consuetudinem suam consuetudini alterius præponere conatur ? Non enim mei de Libro Dei hoc recitaturus est, aut universæ quacumque dilatatur Ecclesiæ plena voce certabit, aut ostendet istum contra fidem facere, se autem secundum fidem, moresque hinc optimos aut illum violare, aut se custodire convincet.Violant sane quietem et pacem suam de superflua quæstione rixando. Mallem tamen in rebus hujusmodi,utetille in hujus,in hic in illius patria, ab eo quod eæteri faciunt non abhorreret. Si vero etiam in aliena patria cum peregrinaretur, ubi majoret frequentior et ferventior est populus Dei, vidit, verbi gratia,bis offerri quinta sabbatihebdomadæ ultimæ Quadragesimæ, et mane et advesperam,veniensque in patriam suam, ubi in fine diei mos est offerri, male atque illicite fieri contendat,quoniam alibialiter ipse viderit, puerilis est iste sensus, cavendus in nobis, tolerandus in aliis *, corrigcndus in nostris. CAPUT V. — 6. Prima ergo inquisitio tua, quam in commonitorio posuisti, ex quo trium istorum generum sit, attende. Quæris enim his verbis : Quid per quintam feriam ultimæ hebdomatis Quadragesifieri debeat? an offerendum sit mane, et rursus post cæmam, propter illud quod dictum est, « Similiter postquam cænatum est ? » (Luc. xxii, 20) an jejumandum, et post cænam tantum modo offerendum? an etiam jejunandum,et post oblationem,sicut facere solemus, cænandum ? Ad hæc itaque ita respondeo, ut qui horum sit faciendum, si divinæ Scripturæ præscribit auctoritas, non sit dubitandum quin ita facere debeamus ut legimus, ut jam non quomodo faciendum, sed quomodo Sacramentum intelligendum sit, disputemus. Similiter etiam si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesia: nam et hinc quin ita faciendum sit, disputare insolentissimæ insaniæ est. Sed neque hoc, neque illud inest in eo quod tu

1 Sic Mss. quatuor. At excusi, sic in ore cujusque Christiani ; et prosequuntur, sacramentum illud quomodo sumatur æstimandum ; exceptis Bad. et Am. qui habent, quo subujgatus æstimandus; ubi in Mss. omnibus et Vatic. êt Gallic.Tlegitur, quo subjugatus est mundus : hanc lectionem confirmat Beda vulgatus I Cor. 1{.

* Lov., levant ; sed melius Bad. Am. Er. et Mss., lavant.

3 Am. Er. et Mss. quatuor, tolerandus et corrigendus in nostris. Bad. et unus e Regiis Cdd. habent, tollendus el corrigindus in nostris.

(Sept.)

quæris. Restat igitur ut de illo tertio genere sit, quod per loca regionesque variatur. Faciat ergo quisque quod in ea Ecclesia in quam venit, invenerit. Non enim quidquam eorum contra fidem fit, aut contra mores, hinc vel inde meliores. His enim causis, id est aut propter fidem, aut propter mores, vel emendari oportet quod perperam fiebat, vel institui quod non fiebat. Ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quæ adjuvat utilitate, novitate perturbat. Quapropter quæ utilis non est, perturbatione infructuosa consequenter noxia est. 7. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illo die post refectionem offeratur quia scriptum est : Idemtidem et calicem post cæmam dicens, etc. Ipsam enim potuit appellare cœnam, qua jam corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. Apostolus namque alibi dicit, Convenientibus ergo vobis in unum, mon est dominicam caenam manducare (I Cor. xi, 20), hanc ipsam aeceptionem Eucharistiæ dominicam coenam vocans.

CAPUT VI. — Illud magis movere potuit homines, utrum jam refecti die illa vel offerrent vel sumerent Eucharistiam,quod in Evangelio dicitur.Cum autem illi manducarent, accepit Jesus panem et benediaeit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis diacit, Quoniam unus eae vobis tradet me (Matth. xxvi, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quanto primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos.

8. Numquid tamen propterea calumniandum est universæ Ecclesiæ quod ajejunis semper accipitur ? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret,quam cæteri* cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur.Neque enim quia post cibos dedit Dominus,propterea pransiautcoenati fratres adillud Sacramentum accipiendum convenire debent,aut sicut faciebant quos Apostolusarguit et emendat, mensis suis ista miscere.Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem,ultimum hoc voluit altiusinfigere cordibus et memoriæ discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat.Etideo non præcepit quo deinceps ordine sumeretur, ut Apostolis, per quos Ecclesias dispositurus erat, servaret hunc locum. Nam si hoc ille monuisset,ut postcibos alios semper acciperetur,credo quod eum morem nemo variasset. Cum vero ait Apostolus de hoc Sacramentoloquens, Propter quod,fratres,cum convenitis ad manducandum, invicem eaespectate.Si quis esurit,domi manducet,ut nom adjudicium conveniatis; statim subtexuit: Caetera autem cum venero, ordinabo (I Cor.xi, 20, 34). Unde intelligi datur (quia multum erat, ut in Epistola totum illum agendi ordinem insinuaret, quem universa per orbein servat Ecclesia) ab ipso ordinatum esse quod nulla morum diversitate variatur.

[ocr errors]

CAPUT VII. — 9. Sed nonnullos probabilis quædam ratio delectavit,ut uno certo die perannum,quo ipsam coenam Dominus dedit, tanquam ad insigniorem commemorationem post cibos offerri et accipi liceat corpus et sanguinem Domini.Honestius autem arbitrorea hora fieri,ut qui etiam jejunaverit,post 1 refectionem quæ hora nona fit, ad oblationem possit occurrere.Quapropter neminem cogimus ante dominicam illam coenam prandere*, sed nulli etiam contradicere audemus. Hoc tamen non arbitror institutum, nisi quia plures et prope omnes in plerisque locis eo die lavare consueverunt.Etquia nonnulli etiam jejunium custodiunt, mane offertur propter prandentes, quia jejunia simul et lavacra tolerare non possunt ; ad vesperam vero propter jejunanles.

10. Si antem quæris, cur etiam lavandi mos ortus sit : nihil mihi de hac re cogitanti probabilius occurrit, nisi quia baptizandorum corpora per observationem Quadragesimæ sordidata, cum offensione sensus ad fontem tractarentur, nisi aliqua die lavarentur. Istum autem diem polius ad hoc electum, quo coena dominica anniversarie celebratur. Et quia concessum est hoe Baptismum accepturis, multi cum his lavare voluerunt, jejuniumque relaxare. His ut potui disputatis, moneo, ut ea quæ prælocutus sum serves quantum potes, ut decet Ecclesiæ prudentem ac pacificum filium. Alia quæ interrogasti, si Dominus voluerit, alio tempore expediam.

AD INQUISITIONES JANUARII

IliBER sEcuNDUs, seu EPISTOLA LV (a).

De ritibus Ecclesiae, vel iis quos negligi nefas est, vel iis qui tollendi sunt, si citra majus incommodum liceat. Sabbati mysterium, etc. Quadragesimæ jejunium. Lotio pedum, De variis consuetudinibus. Cantus Ecclesiæ, etc.

CAPUT PRIMUM. — I. Lectis litteris tuis, ubi me commonuisti ut debitum redderem de residuis enodandis quæstionibus, quas jam longe ante quæsiveras, gratissimum mihi atque charissimum desiderium studii tui amplius differri, tolerare non potui ; et quamvis in mediis acervis occupationum mearum, hanc feci præcipuam, ut ad ea quæ interrogasti responderem tibi. Diutius autem de tua epistola disputare nolo, ne hoc ipsum me impediat jam tandem reddere quod debeo.

2. Quæris quæ causa sit, cur anniversarius dies celebrandæ dominicæ passionis,non ad eumdem redeat ammi diem, sicut dies qua traditur matus : et deinde subjungis,si hoc fit propter sabbatum et lunam,quid sibi velit in hac reobservatio sabbatiet lunae. Hic pri

1 Mss. septem, ante. Alii, post.

* Mss. aliquot, neminem cogit dominica illa caena prandere. Bad. Am. et Er., neminem cogimus dominicâ illa cœna prandere.

(a) Alias 119 : quæ autem 55 erat, nunc 147. Scripta aliquanto post superiorem.

mom oportet noveris diem Natalem Domini non in Chrislus apparuerit vita vestra,tuncet vos apparebisacramento celebrari,sed tantum in memoriam re- tis cum illo in gloria (Coloss. 11, 1-4); satis indicat vocari quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, quid velit intelligi, quia nunc transitus noster de pisi revolutum annidiem, quo ipsa resacta est, festa morte ad vitam,quifitperfidem,spe peragitur future devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua in fine resurrectionis et gloriæ,cum corruptibile hoc, celebratione, cum rei gestæ commemoratio ita fit, ut id est caro ista in qua gemimus modo, induet incoraliquid etiam significari intelligatur, quod sancte ruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem accipiendum est. Eo itaque modo agimus Pascha, (1 Cor. xv, 53). Nunc enim quidem jam habemus ut non solum in memoriam quod gestum est revo- primitias spiritus per fidem, sed adhuc in nobis ipsis ceinus, id est quod mortuus est Christus et resurrrexit ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptiosed eliam cætera quæ circa ea attestantur, ad sacra- nem corporis nostri : spe enim salvi facti sumus. In menti significationem non omittamus '.Quia enim, hac spe cum sumus, corpus quidem mortuum est sicut dicit Apostolus, Mortuus est propter delicta propter peccatum,spiritus autem vita est propter jusnostra, el resurre:cit propter justificationem nostram titiam. Sed vide quid sequitur:Si autem Spiritus ejus (Rom. iv, 25); transitus quidam de morte ad vitam inquit, qui suscitavit Jesum amortuis habitat in voin illa passione Domini et resurrectione sacratus est. bis ; qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit Nam etiam vocabulum ipsum quod Pascha dicitur, et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiri. non græcum, sicut vulgo videri solet (a), sed he- tum ejus in vobis (Rom. viii, 23, 24, 10, 11). Hocigitur bræum esse dicuntquilinguam utramquenoverunt. universa Ecclesia, quæ in peregrinatione mortalita. Neque enim a passione, quoniam græce trás y ely di- tis in venta est, exspectat in fine sæculi quod in Docitur pati, sed ab eo quod transitur, ut dixi, de mini nostri Jesu Christi corpore præmonstratum est, morte ad vitam, hebræo verbo res appellata est : in qui est ex mortuis primogenitus,quia et corpus ejus quo eloquio Pascha transitus dicitur, sicut perhi- cui caput est ipse, non nisi Ecclesia est(Coloss. 1, 18). bent qui hoc sciunt. Quod voluitet ipse Dominus tangere cnm dicit : Quicredit in me, transiet : de morte

CAPUT III. – 4. Nonnulli enim attendentes verba ad vitam (Joan. v, 24). El maxime idem evangelista quæ assidue dicit Apostolus, quia et mortui sumus hoc esprimere voluisse intelligitur,cum de celebra cum Christo, et resurreximuscum eo, nec intelligentaro Domino Pascha cum discipulis suis, ubi cenam les quatenus dicantur, arbitrati suntjam factam esse eis mysticam dedit. Cum vidisset, inquit. Jesus ouia resurrectionem, nec ullam ulteriusinfine temporum venit ejus horaut transiret de mundo ad Patrem (Id. esse sperandam: Ex quibus est, inquit, Hymenæus et 1111, 1). Transitus ergo de hac vita mortali in aliam Philetus,qui circa verilatem aberraverunt, dicentes vitamimmortalem, hoc est enim de morte ad vitam,

resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumin passioneet in resurrectione Dominicommendatur.

dam subverterunt (II Tim. 11, 17). Idem apostolus

eos arguens detestatur, qui tamen dicit nos resurCAPUT II. – 3. Hic transitus a nobis modo agitur rexisse cum Christo. Unde, nisi quia hoc per fidem per fidem, quæ nobis est in remissionem peccatorum et spem, et dilectionem factum esse dicit in nobis, in spem vitæ æternæ, diligentibus Deum et proxi secundum primitias Spiritus ? Sed quia spes quæ mum;quia fides per dilectionem operatur(Gal. v, 6), videtur non est spes, et ideo si quod non videmus et justus ex fide vivit (Habac. 1, 4). Spes autem quæ speramus, per patientiam exspectamus ; restat utividetur, non est spes : quod enim videt quis, quid spe- que redemptio corporis nostri, quam exspectantesin fal?Si autem quod non videmus speramus, per patien- nobismetipsis ingemiscimus. Unde est etillud : Spe liam exspectamus (Rom. viii, 24): secundum hanc gaudentes, in tribulatione patientes (Rom. xli, 12). fidem, et spem, et dilectionem, qua cæpimus esse sub 5. Hæc igitur innovatio vitæ nostræ est quidam gratia, jam commortui sumuscum Christo, et con- transitus de morte ad vitam, qui primo fit per fidem, sepulti illi per baptismum in mortem (Coloss, u). ut in spe gaudeamus, et in tribulatione patientes si. sicut dicit Apostolus : Quia et velus homo noster si- mus, dum adhuc exterior noster homo corrumpitur, mul crucifixus est cum illo ; et resurreximus cum sed interior renovatur de die in diem (II Cor. iv, 16). ulo (Rom. vi, 6): quia simul nos excitavit, et simul Propteripsum initium novae vitæ,propter novum hosedere fecit in coelestibus. Unde est et illa exhortatio: minem quem jubemur induere', et exuere veterem Siautem resurreristis cum Christo,quæ sur sum sunt (Coloss. 111, 9, 10); expurgantes vetus fermentum, ut quærile, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens ; simus nova conspersio, quoniam Pascha nostrum quz sursum sunt sapite, non quæ super terram. immolatus est Christus (1 Cor. v, 7): propter hanc Sed quod sequitur et dicit, Mortui enim estis, et ergo vitæ novitatem, primus mensis in anni mensibila vestra abscondita est cum Christo in Deo. Cum bus celebrationi huic attributus est. Nam et ipse

dicitur mensis novorum (Exod. xxii, 15). Quia vero * Floriacensis codex, ad sacratam significationem con

in toto tempore sæculi nunc tertium tempus appatertere non omittamus.

ruit, ideo resurrectio Domini triduana est. Primum "In Ms. Floriac., transit ; forte pro, transiit, uti habet vulgata et græca versio, metabébéken.

(a) Ita visum est Irenæo, lib. 4, c. 33; Tertulliano, lib. 1 Mss. tres : Propter hoc ipsum initium, etc. Alii seqq.: Cont. Judæos, c. 10 ; Lactantio, lib. 4. Institut., c. 26; Propter ipsum initium novæ vitæ, novum hominem jube. Ambrosio, de mystico Pascha, cap. 1.

mur induere.

« PredošláPokračovať »