Obrázky na stránke
PDF
ePub

sed alia suntsolatia miserorum, alia gaudia beato tur, inter quos et in monte gloriosus apparuit ; ut rum. Domine,inquit,secundum multitudinem dolo evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus ; rum meorum in corde meo, exhortationes tuæ ju Testimonium habens a Lege et Prophelis (Rom. III, cundaverunt animan meam (Psal. xcii, 19). Non 21). In qua ergo parte anni congruentius observaergo murmuremus in difficultatibus, ne perdamus tio Quadragesimæ constitueretur, nisi confini atque latitudinem hilaritatis, de qua dicitur, Spe gauden. contigua dominicæ passioni ? Quia in ea signifites : quia sequitur, in tribulatione patientes (Rom. catur hæc vita laboriosa, cui opus est continentia XI1, 12). Nova ergo vita in fide nuncinchoatur,et spe ut ab ipsius muodi amicitia jejunetur ; quæ utique geritur : nam tunc perfecta erit, cum absorbebitur fallaciter blandiri, et illecebrarum fucos circumsmortale a vita,cum absorbebitur mors in victoriam, pargere atque jactare non cessat. Numero autem cum illa novissima inimica destruetur mors, cum quadragenario vitam istam propterea figurari arbi. immutati fuerimus, et æquales Angelis effecti: tror quia denarius in quo est perfectio beatitudinis Omnes enim, inquit, resuryemus ; sed non omnes nostræ,sicut in octonario,quia redit ad primum,ita immutabimur (1 Cor. xv, 54, 26, 51). Et Dominus : in hoc mihi videtur exprimi : quia creatura, quæ Erunt, inquit, æquales Angelis Dei (Luc. xx, 36). septenario figuratur, adhæret Creatori, in quo deApprehensi enim sumus modo in timore per fidem, claratur unitas Trinitatis per universum mundum tunc autem apprehendemus: in charitate per spe temporaliter annuntianda ; qui mundus et a quaciem. Quandiu enim sumus in corpore, peregrina tuor ventis delimatur, et qualuor clementis erigitur, mur a Domino : per fidem enim ambulamus, non et quatuor anni temporum vicibus variatur. Decem per speciem (Il Cor. v, 6). Ipse itaque Apostolus qui autem quater in quadraginta consummantur, quadicit, ut apprehendam, sicut apprehensus sum, dragenarius autem partibus suis computatus, addit aperte se non apprehendisse confitetur: Fratres, ipsum denarium et fiunt quinquaginta tanquam inquit,ego me non arbitror apprehendisse (Philipp. merces laboris et continentiæ. Neque enim frustra 11, 12, 13). Sed tamen quia ipsa spes ex promis. ipse Dominus et quadraginta dies post resurrecsione veritatis certa nobis est, cum diceret, Conse tionem in hac terra et in hac vita cum Discipulis pulli igitur sumus illi per baptismum in mortem, conversatus est, et posteaquam ascendit in cælum, subjunxit et ait, ut quomodo surrexit Christus ex decem diebus interpositis promissum misit Spirimortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitæ tum sanctum, completo die Pentecostes : qui dies ambulemus (Rom. vi, 4). Ambulamus ergo in relabo quinquagenarius habet alturum sacramentum,quod ris, sed in spe quictis; in carne vetustatis,sed in fide septies septem quadraginta novem fiunt; et cum novitatis. Dicit enim, Corpus quidem mortuum est reditur ad initium, qui est octavus, qui et primus propter peccatum , spiritus autem vita est propter dies, quinquaginta complentur ; qui celebrantur justitiam. Si autem Spiritus ejus qui suscitavil Je post Domini resurrectionem, jam in figura non sum Christum a mortuis habitat in vobis ; qui sus laboris, sed quietis et lætitiæ. Propter hoc et jejucilavil Jesum Christum a mortuis vivificabit et mor nia relaxantur, et stantes oramus, quod est signum talia corpora vestra per inhabilantem Spiritum resurrectionis. Unde etiam omnibus diebus domi., ejus in vobis (ld vii, 10, 11).

nicis id ad altare observatur, et Alleluia canitur, 27. Hæc et ex autoritate divinarum Scripturarum quod significat actionem nostram futuram non etuniversæ Ecclesiæ, quæ toto orbe diffunditur, con

esse nisi laudare Deum, sicut scriplum est : Beali sensione, per anniversarium Pascha celebrantur. qui habitant in domo tua, Domine; in sæcula sæcuCAPUT XV. - In magno utique sicut jam intelli

lorun laudabunt te (Psal. LXXXII, 5). gis, sacramento. Et iu Scripturis quidem veteribus CAPUT XVI. – 29. Sed dies quinquagesimus etin ad agendum Pascha non est præceptum tempus, Scripturis commendatur; et non tantum in Evangelio nisi ex mense novorum, a luna quarta decima us. quia tunc Spiritus sanctus advenit, sed etiam in veteque ad vicesimam primam : ex Evangelio tamen, ribus Libris. Nam et ibi posteaquam Pascha occiso quia manifestum est, quo etiam die Dominus cru agno celebraverunt,dies quinquaginta numerantur cifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurrexerit, usque ad diem quo Lex data estin monte Sina famuadjuncta est etiam ipsorum dierum observatio per lo Dei Moysi, digito Dei scripta (Exod. x1, xix, XX, patrum concilia, etorbi universo christiano persua XXXI) : in libris autem Evangelii apertissime declasum est eo modo Pascha celebrari oportere.

ratur, digitum Dei significare Spiritum sanctum.Cum 28. Quadragesima sane jejuniorum habet aucto enim unus evangelista dixisset, In digito Dei ejicio ritatem, et in veteribus Libris ex jejunio Moysi dæmonia (Luc. XI, 20); alius hoc idem ita dixit, In (Exod. XXXIV, 28) et Eliæ (ill Reg. xix, 8) ; et ex spiritu Dei ejicio dæmonia (Matth. X11,28). Quis hanc Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit lietitiam divinorum sacramentorum, cum sanæ do(Matth. iv, 2), demonstrans Evangelium non dis ctrinæ luce clarescunt,non præferat universis mundi sentire a Lege et Prophetis. In persona quippe hujus imperiis, etiam inusitata felicitate pacatis ? Moysi, Lex ; in persona Eliæ, Prophetæ accipiun Nonne tanquam duo Seraphim clamant ad invicem I Lov., tunc autem apprehendemur. Sed melius alii,

concinentia laudes Altissimi: Sanctus,sanclus,sanapprehendemus.

clus, Dominus Deus sabaoth (Isai. v1,3); ita duo TesEdd., vivit. At Mss., vila est, juxta græcum, duoê dia dikaiosun én.

1 Floriac. Ms., lucra crescunt.

tamenta fideliter concordantia sacratam concinunt menti ipso ternario, et in illis magnis piscibus inveniveritatem?Occiditurovis,celebratur Pascha,et inter tur,quos jam Dominus post resurrectionem novam positis quinquaginta diebus datur Lex ad timorem vitam demonstrans, a dextera parte levari imperavit; scripta digito Dei. Occiditur Christus, qui tanquam nec retia rupta sunt(Joan. XXI, 6, 11), quia tuncheovis adimmolandum ductus est, sicut Isaias testatur reticorum inquietudo non erit. Tunchomo perfectus (Isai. Lili, 7),celebratur verum Pascha, in interpo- et quietus,purgatus in animo etin corpore per eloquia sitis quinquaginta diebus datur ad charitatem Spi Domini casta, argentum igne examinatum terræ, ritus sanctus, qui est digitus Dei, contrarius homi purgatum septuplum (Psal. x1,7), accipiet mercedem nibus sua quærentibus, et ideo jugum asperum et denarium, ut sint decein et septem. Nam et in hoc sarcinam gravem portantibus, nec invenientibus numero sicut in aliis multiplices figuras exhibentirequiem animabus suis ; quia charitas non quærit bus,sacramentum mirabile reperitur. Nec immerito quæ sua sunt (1 Cor. xli, 5). Ideo animositas hæ eliam Psalmus septimus decimus in Regnorum lireticorum semper inquieta est, quos magoruin Pha bris solus integer legitur (II Reg. XXII, 2.-51) ; quia raonis habere conatum declarat Apostolus, dicens: regnum illud significat, ubi adversarium non ha. Sicut enim Janines et Mambres restiterunt Moysi, bebimus. Titulus enim ejus est : In die qua eruil sic et isti resistunt veritati, homines mente corrup eum Dominus de manu omnium inimicorum ejus, ti, reprobi circa fidem : sed ultra non proficient ; el de manu Saül. Quis enim figuratur in David, dementia enim eorum erit manifesta omnibus, sicut uisi ille qui venit secundum carnem ex semine Da. et illorum fuit (II Tim. III, 8). Quia enim per ipsam vid ? (Rom. I, 3.) Qui utique in corpore suo, quod corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo est Ecclesia adhuc patitur inimicos. Unde illi pertertio defecerunt, fatentes sibi adversum esse Spi secutori quem voce mactavit, et in suum corpus ritum sanctum qui erat in Moyse. Nam deficientes trajiciens quodammodo manducavit, sonuit de dixerunt : Digitus Dei est hic (Exod. viii, 19). Sicut colo : Saule, Saule, quid me persequeris? (Act. 1x, autem conciliatus et placatus Spiritus sanctus re 4.) Quando autem eruetur hoc corpus ejus de manu quiem præstat mitibus et humilibus corde, ita con omnium inimicorum ejus, nisi cum et illa novissitrarius et adversus immites ac superbos inquietu ma inimica destruetur mors ? Ad hoc tempus perdine exagitat. Quam inquietudinem muscæ ille tinuit numerus ille centum quinquaginta trium brevissimæ: significaverunt, sub quibus magi Pha- piscium. Nam et ipse numerus septimus decimus raonis defecerunt, dicentes : Digitus Dei est hic. surgens in trigonum, centum quinquaginta trium

30. Exodum lege,et vide ubi Pascha celebraverunt, summam complet. Ab uno quippe usque ad decem post quot dies data sit Lex.Loquitur Deus ad Moysen et septem surgens,omnes medios adde, et invenies: in eremo Sina die primo ? mensis tertii. Nota ergo ad unuin scilicet adde duo, fiunt utique tria ; adde unum diem ex ingressu ipsius tertii mensis, et vide tria, fiunt sex; adde quatuor, fiunt decem ; adde quid dicatinter cætera : Descende, inquit,testare po- quinque, fiunt quindecim; adde sex, fiunt viginti pulo,et purifica illos hodie et cras,et lavent vestimen unum ; adde ita cæteros, et ipsum decimum septa sua, et sint parati in diem tertium. Tertia enim timum, fiunt centum quinquaginta tria. die descendet Dominus in montem Sina coram omni 32. Hæc de Scripturis firmissime tenentur, id est populo (ld. xix, 10, 11): tunc data est Lex tertio sci Pascha et Pentecostes. Nam ut quadraginta illi dies licet die tertii mensis. Numera itaque a quartodecimo ante Pascha observentur, Ecclesiæ consuetudo ' primi mensis die, quo factum est Pascha, usque ad roboravit; sic etiam ut octo dies Neophytorum disdiem tertium tertii mensis,et invenies decem et sep tinguantur a cæteris, id est, ut octavus primo contem dies primi mensis, triginta secundi, tres tertii, cinat. Ut autem Alleluia per illos solos dies quin-1 qui fiunt quinquaginta. Lex in arca est sanctificatio quaginta in Ecclesia cantetur, non usquequaque in corpore Domini, per cujus resurrectionem nobis observalur : nam et aliis diebus varie cantatur alibi requies futura promittitur, ad quam percipiendam atque alibi ; ipsis autem diebus ubique. Ut autem Spiritu sancto charitas inspiratur. Spiritus autem stantesin illis diebus et omnibus dominicis oremus, nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clari. utrum ubique servetur ignoro:tamen quid in eo sequa. ficatus (Joan. VII, 39). Unde prophetia illa cantata tur Ecclesia,dixi ut potui,et arbitror esse manifestum. est: Exsurge, Domine, in requiem tuam, 11 el arca CAP.XVIII.— 33.De lavandis vero pedibus,cum Do. sanctificationis luæ (Psal. cxxxi, 8). Ubi requies, ibi minus hoc propter formam humilitatis,propter quam sanctificatio. Unde nuncut amemuset desideremus, docendam venerat,commendaverit, sicutipse consepigous accepimus. Vocantur autem ad requiein alte quenter exposuit,quæsitum est quonam tempore po. rius vitæ,quo abista vita transitur,quodPascha signi tissimum res tanta etiam facto doceretur, et illud ficat, omnes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus tempus occurrit, quo ipsa commendatio religiosius sancti.

inhæreret. Sed ne ab ipsum sacramentum BaptisCAP. XVII. - 31. Propterea quinquagenarins nu mi videretur pertinere, multi hoc in consuetudinem merus ter multiplicatus,addito ad eminentiam sacra recipere noluerunt. Nonnulli etiam de consuetudine · Edd., gravissimæ. Sed. verius Mss., brevissime, ut

auferre non dubitaverunt. Aliqui autem ut hoc et liquet ex lib. 3 de Trinit., c. 7.

sacratiore tempore commendarent, et a Baptismi Lov., die tertio mensis terlii. Castigavimus ad Mss. duos Vaticanos et Sorbonicum unum, die primo.

1 Am. Bad. Er. et Mss. tres: Ecclesiæ consensio roboravit.

sacramento distinguerent, vel diem tertium octa libus oneribus premunt, ul tolerabilior sit conditio varum, quia et ternarius numerus in multis sacra Judæorum, qui etiamsi tempus libertatis non agnomentis maxime excellit, vel etiam ipsum octavum verunt, legalibus tamen sarcinis, non humanis præut hoc facerent elegerunt.

sumptionibus subjiciuntur. Sed Ecclesia Dei inter 34. Miror sane quidita volueris, ut de iis quæ varie multam paleam multaque zizania constituta, multa per diversa loca observantur, tibi aliqua scriberem, tolerat, et tamen quæ sunt contra fidem vel bonam cum et non sit necessarium, etuna in his saluberrima vitam non 1 approbat, nec tacet, nec tacit. regula retinenda sit, ut quæ non sunt contra fidem, CAPUT XX. -- 36. Itaque illud quod scripsisti, neque contra bonos mores, et habent aliquid ad ex quosdam fratres ita temperare se a carnibus edenhortationem vitæ melioris, ubicumque institui vide dis, ut immundas arbitrentur, apertissime contra mus, velinstituta cognoscimus, non solum non im fidem sanamque doctrinam est. Ex hinc ergo si probemus, sed etiam laudando etimitando sectemur diutius disputare voluero, potest putari a nonnullis si aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius obscure hinc Apostolum præcepisse ; qui etiam detrimentum sit. Si enim eo modoimpediat ut majo inter multa quæ de hac re dixit, sic detestatus ra studiosorumlucra speranda sint, quam calumnia est hæreticorum impiam opinionem, ut diceret : torum detrimenta metuenda,sine dubitatione facien Spiritus autem manifeste dicit quia in novissimis dum est, maxime id quod etiam de Scripturis defendi temporibus recedent quidam a fide, altendentes potest; sicut de hymnis et psalmis canendis,cum et spirilibus seductionis et doctrinis dæmoniorum, in ipsius Domini et Apostolorum habeamus documenta hypocrisi mendaciloquorum, cauterialam habentes et exempla et præcepta'. De hac re tam utili ad mo conscientiam suam, prohibentes nubere, abstinere a vendum pie animum,et accendendum divinæ dilec cibis quos Deus creavit ad percipiendum cum grationis affectum,varia consuetudo est,et pleraque in tiarum actione fidelibus, et iis qui cognoverunt Africa Ecclesiæ mein bra pigriora sunt : ita ut Dona verilatem:quia omnis creatura Dei bona est, et nihil tistæ nos reprehendant, quod sobrie psallimus in ec abjiciendum quod cum gratiarum actione percipi. clesia divina cantica Prophetarum, cum ipsi ebrie tur, sanctificatur enim per verbum Dei et orationem tates suas ad canticum psalmorum humano ingenio (I Tim. iv, 15). Et alio loco de his rebus loquitur:Omnia compositorum, quasi ad 'tubas exhortationis in munda mundis; immundis autem el infidelibus nihil flamment. Quando autem non est tempus, cum in est mundum ; sed polluta sunt eorum et mens et ecclesia fratres congregantur, sancta cantandi, nisi conscientia (Tit. 1, 15). Tu ipse, lege cætera, et recita cum legitur aut disputatur, aut antistes clara voce quibus potes, ut ne in se irritam faciant gratiam deprecatur, aut communis oratio voce diaconi indi Dei, quia in libertatem vocati sunt; tantum ne citur ?

libertatem in occasionem carnis assumant, et ideo CAPUT XIX. — 35. Aliis vero particulis temporum jam nolint refrenandæ carnis concupiscentiæ causa quid melius a congregatis Christianis fiat, quid uti a quibuslibet cibis temperare, quia non eis permitlius, quid sanctius omnino non video. Quod autem titur superstitiose atque infideliter facere. instituitur præter consuetudinem,ut quasi observa. 37. Hi vero qui de paginis evangelicis sortes letio sacramenti sit, approbare non possum, etiamsi gunt (a), et si optandum est ut hoc potius faciant, multa hujusmodi propter nonnullarum vel sanctarum quam ad dæmonia consulenda concurrant; tamen vel turbulentarum personarum scandala devitanda, etiam ista mihi displicet consuetudo, ad negotia liberius improbare non audeo. Sed hoc nimis doleo, sæcularia, et ad vitæ hujus vanitatem, propter aliam quod multa quæ in divinis libris saluberrime præ vitam oquentia oracula divina velle convertere. cepta sunt, minus curantur;et tam multis præsump

CAPUT XXI. - 38. Hæc tibi si satis esse ad ea tionibus sic plena suntomnia, utgravius corripiatur quæ requisisti non putaveris, nimis ignoras et vires qui per octavas suas terram nudo pede tetigerit, et occupationes meas. Tantum enim absum ab eo quam qui mentem vinolentia sepelierit. Omnia itil quod putasti nihil me latere, ut nihil in epistola tua que talia, quæ neque sanctarum Scripturarum legerim tristius, quia et apertissime falsum est; et auctoritatibus continentur, nec in conciliis episcopo miror quia hoc te latet, quod non solum in aliis inrum statuta inveniuntur,nec consuetudine universæ numerabilibus rebus multa me latent, sed etiam in Ecclesiæ roborata sunt, sed pro diversorum locorum ipsis sanctis Scripturis multa nesciam plura quam diversis moribus innumerabiliter variantur,ita ut vix sciam. Sed ideo spem in nomine Christi non in. aut omnino nunquam inveniri possint causæ, quas fructuosam gero,quia non solum credidi Deo meo, in in eis instituendis homines secuti sunt, ubi facultas illis duobus præceptis totam Legem Prophetasque tribuitur, sine ulla dubitatione resecanda existino. pendere (Malih. XX1, 40), sed etiam expertus sum, Quamvis enim neque hoc inveniri possit, quomodo 1 Sic in prius excusis. At in Mss. plerisque habetur, qua contra fidem sint; ipsam tamen religionem, quam sunt contra fidem nec bonus approbat, nec lacet, etc.

(a) Inter Capitularia Regum Francorum, in tertio Capitu. paucissimiset manifestissimis celebrationum sacra

lari anni 789 exstat capitulum t : « Ut nullus in Psalterio, mentis misericordia Dei esse liberam voluit, servi. « vel in Evangelio, vel in aliis rebus sortire præsumat, nec

« divinationes aliquas observare: » id quod ante vetuerant ! Mss. plures, habeamus exemplum et præcepta de hac concilia A gathense anni 506, can. 42 ; Aurelian, an 511,c. re, etc.

30 ; Autissiodorense, an. 578, c. 4. Quonam autem modo * Huc revocavimus ex Mss. particulam ad, quæ in Edd. fieret istud sortilegii genus per Libros divinos, addisces ex desideratur.

V. C. Stephani Baluzii notis in idem capilulum.

experiorque quotidie; quandoquidem nullum mihi deindole tua, quod ista consuetudine Donatistarum sacramentum, aut aliquis sermo admodum obscu. facillime te extrahes, si religiosissime ipsam christiarior de sacris Litteris aperitur, ubi non eadem præ nam puritatem non parvipenderis. Quam inconcuscepta reperiam : Finis enim præcepli est charitas sis enim documentorum firmamentis error ille de corde puro, et conscientia bona et fide non ficta convineatur, non magnum est etiam tardisingenio, (I Tim. 1,5); et plenitudo legis charitas (Rom. XIII, 10). si tantum patienter atque intente audierint, pervi

39. Itaque et tu, charissime, sive ista, sive alia, dere.Sed ad sectandam insolitam rectitudinem,usisic lege, sic disce, ut memineris verissime dictum : tatæ et quasi familiaris perversitatis vinculum Scientia inflal, charitas ædificat (1 Cor. viii, 1). abrumpere, majorum virium est. Et nequaquam Charitas autem non æmulatur, non inflat. Sic ita desperandum adjuvante atque exhortante ipso Doque adhibeatur scientia tanquam machina quædam, mino Deo nostro, de generosa libertate, atque plane per quam structura charitatis assurgat quæ maneat virili pectore tuo. Incolumem te Domini Dei nostri in æternum,etiam cum scientia destruetur (Id. all, misericordia tueatur, domine eximie meritoque 4, 8) : quæ ad finem charitatis adhibita multum honorabilis et dilectissime fili. est utilis ; per se autem ipsa sine tali fine, non

EPISTOLA LVII' (a). modo superflua, sed etiain perniciosa probata est. Augustinus, libro quodam suo in eam rem consScio autem quam te cogitatio sancta custodiat sub cripto, Celerem instruxerat, mea levitale Dona. umbraculo alarum Domini Dei nostri. Sed ideo hæc, listas se ab Ecclesia catholica segregasse : cui, si etsi breviter, monui, quoniam novi eamdem ipsam eo codice satisfactum non sit, promillit adhuc charitatem tuam, quæ non æmulatur, hanc episto scripta. In fine, cum amico quodam donatista, lam multis daturam atque lecturam.

Celeri subdito, conferre cupit.
EPISTOLA LVI' (a).

Domino dilectissimo meritoque honorabili ac susciAugustinus ad Celerem, jubens eum Lilterarum piendo filio CELERI, AUGUSTINUS, in Domino sa

sacrarum studio incumbere, ut discat hanc vitam lutem. collatione æternæ esse jumum ; et Donalistarum 1. Nullam fuisse justam causam, cur ab orbe tersecta se abdicet.

rarum,quo Ecclesia catholica secundum prophetica Domino eximio meritoque honorabili el dilectissi et evangelica promissa diffunditur, se pars Donati mo filio Celeri, AUGUSTINUS'.

dirimeret,credo quod magis quoque considerans 1. Promissi mei et tuæ voluntatis immemor non prudentia tua facillimeintelligit. De qua re, si diligensum. Sed quoniam visitandarum ecclesiarum ad tior disputatio necessaria est, memini me ad legenmeam pertinentium curam necessitate profectus dum dedisse benevolentiæ tuæ codicem, cum id te sum, nec per me ipse debitum continuo reddere po petisse charissimus mihi, luus 1 filius, meus Cæcilius tui: me tibi tamen diutius debere nolui,quod posset et intimasset ; qui codex non paucis diebus apud te fuit. me habente redhiberi. Proinde charissimo filio pres Quem si rei hujus cognoscendæ studio, vel inter bytero Optato delegavi, uteis horis quas tibi oppor- occupationes tuas legere sive voluisti sive potuisti, tuniores videris, tecum legat ea quæ pollicitus sum: non dubito comperisse prudentiam tuam nihil eos cum totum fieri posse persenserit, hoc etiam Eximie- habere quod probabiliter contradicaut. Et si quid te tas tua quam grate acceperit, tam impigre atque forte adhuc movel, quantum Deus donat ac sinit, acriter facere suadebit. Quantum autem te diligam, forte poterimus respondere interroganti, aut ad lesalubribusque studiis in rerum divinarum atque gendum itidein aliquid dare, domine dilectissime humanarum cognitione oblectari atque exerceri meritoque honorabilis ac suscipiende fili. velim, credo quod optime intelligas.

2. Quapropter peto unitatem catholicam regioni 2.Charitatem officii mei si non aspernaris, spero Hipponensi · diligentius commendes hominibus in ipsa fide christiana, et in moribus jam ita consti tuis,maxime Paterno et Maurusio. Vigilantiam cordis tutæ personæ tuæ congruis, lales te provectus habi tuinovi, nec opus est, arbitror,plura scribere;cum si turum, ut hujus fumi vel vaporis temporalis, quæ volueris, facillime possis, et quid alii curent et cavita humana dicitur,ultimnum diem, quem nullimor veantin possessionibus tuis, et in re lua quid agatur talium evitare conceditur, vel avidus vel securus vel addiscere. In retua esse, mihi valde affirmatum est, certe non desperate sollicitus,non in vanitate erroris, amicum,cum quo cupio concordare; peto faveas ad sed in soliditate veritatis exspectes. Quam certum est hanc rem, ut et inter homines magnam laudem, et enim tibi vivere te, tam sit certum doctrina salutari apud Deum habeas magnam mercedem: jam enim istam vitam quæ in deliciis temporalibus agitur, in mihi per quemdanu Carum : utriusque nostrum mecomparatione vitæ æternæ quæ

nobis

per

Christum dium mandaverat, se nescio quos violentes suos tiatque in Christo promittitur, non vitam sed mortem mere ne faceret,quosin retua ette favente timere don esse deputandam. Nullo modo autem dubitaverim poterit ; nec ipse in eo debes diligere non cons

1 In Vaticanis Mss. additur, in Domino salutem. Celer ! In editione Lov, deest, tuus. At habent Mss. Vatiporro cui hæc Epistola scribitur, proconsulatum Africæ cani et Gallicani. gessit an. 429, uti ex datis ad ipsum legibus intelligitur. Unus e Vatic. Mss., regionis Hipponensis.

* Reperta in Mss. tantum Corbeiensi et duobus Vati • Lov. omittit Carum, quod nomen ex Mss. restituimus. canis, præter edit. Lov.

* Recensita ad cb. vc. duos v. et ad Lov. (a) Alias 237 : quæ autem 56 erat, nunc 118. Scripta (a) Alias 210 : quæ autem 57 erat, nunc 187. Scripta forte circa an. 100.

Aliquanto post superiorem.

tantiam, sed plane pertinaciam. Turpe est enim voluisti, et quo adjuvante potuisti. Gratias Deo mutare sententiam, sed veram et rectam; nam stul super inenarrabili dono ejus. (II Cor. 1x, 15. ) tametnoxiam, et laudabile et salubre est. Sicut au 3.0 quam multorum tecum pariter senatorum, tem constantia non sinit hominem depravari,sic per. pariterque sanctæ Ecclesiæ filiorum, tale opus desitinacia non sinit corrigi: proinde sicut illa laudanda, deramus in Africa, de quali tuo lætamur ! Sed illos sicista est emendanda. Presbyter quem misi,reliqua periculosum est exhortari, tibi securum est congratuæ prudentiæ planius intimabit. Incolumem feli tulari. Mi enim forte non facient,et tanquam nos in cemque te Dei misericordia ducatur, domine dilec animo eorum vicerint inimici Ecclesiæ, decipiendis tissime meritoque honorabilis ac suscipiende filii. insidiabunturinfirmis.Tu vero jam fecisti. unde iniEPISTOLA LVIII (a).

mici Ecclesiæ liberatis confundanturinfirmis.Proin.

de sufficere visum est, ut ipse quibus christiano jure Augustinus Pammachio viro senatori gralulatur,

potueris, amica fiducia istam epistolam legas. Sic quod suos apud Numidiam colonos donatistas

enim ex tuo facto fieri posse in Africa credent, quod adhortationibus suis adduxerit ad Ecclesiam

forte dum putant fieri non posse, pigrescunt.Insidias catholicam.

autem quas ipsi hæretici distorto corde moliuntur, Domino eximio et merito suscipiendo, atque in quoniam risieos arbitratos 1 valere aliquid in posses

Christi visceribus dilectissimo filio PAMMACH10 ", sione Christi, animotuo, nec scribere volui. Audies taAUGUSTINUS, in Domino salutem.

men hæca fratribus meis, quos plurimum commen1. Bona opera tua Christi gratia germinantia, te

do Eximietati tuæ,ne in tam magna tamque inopinanobis in membris ejus honorandum, et plane notissi

ta salute hominum,de quibus per te Catholica maler mum dilectissimumque fecerunt. Neque enim siquo- exsultat, aspernere etiam superflua metuentes. tidie faciem tuam viderem, notior mihi esses, quam

EPISTOLA LIX' (a). cuminteriorem tuum pacis decore pulchrum ac veritatis luce radiantem, in unius tui facti candore con

Augustinus Victorino concilium convocanti, excuspexi,conspexi et agnovi,agnovi et amavi.Huic nunc satoria, quare ad cor.cilium non venturus sit ; loquor, huic scribo, dilecto amico meo,qui mihi cor rogans ut prius cum Xantippo super jure primapore absenti absensinnotuit. Verumtamen jam simul

tus et concilii convocandi placide componat. eramus, et conjuncti sub uno capite vivebamus, in

Domino beatissimo et venerabili patri et sacerdoti cujus charitate nisi radicatus esses, non tibi tam di VICTORINO, AUGUSTINUS, in Dominos alutem. lecta catholica unitas foret, nec colonos tuos Afros,

1. Tractoria' ad me quinto idus novembris venit, eo terrarum unde Donatistarum furor exortus est,

jam finito die, et me valde indispositum invenit, ut hoc est in media consulari Numidia constitutos, tali

occurrere omnino non possem. Verumtamen sive admoneres alloquio, tanto fervore spiritus animares,

imperitiam meam moverit, sive juste motus sim, tuæ ut devotione promptissima ad sequendum eligerent,

Sanctitatis et Gravitatis est arbitrari. Legi in eadem quod te talem ac tantum virum non nisi agnila veri

tractoria etiam ad Mauritanias esse scriptum, quas tate sequi cogitarent, et tam longe a te locorum

provincias scimus suos habere primates. Quod si et intervallis remoti, irent sub idem caput, atque in

exeis ad Numidiam convocandum esset concilium, ejus membris in æternum tecum deputarentur, cu.

oportuit utique ut aliquorum Maurorum episcopojus præcepto tibi temporaliter serviunt.

rum,qui illic priores sunt, nomina in tractoria pone2. In hoc ergo tuo facto te cognitum amplectens,

rentur; quod in ista tractoria non reperiens, multum exsulta vi ut gratularer tibi in Christo Jesu Domino

miratus sum. Deinde ad ipsos Numidas ita perturbanostro, tibique has gratulatorias litteras mitterem,

to et neglecto ordine scriptum,utnomen meum tertio qualecumque specimen cordis et amoris erga te mei;

loco in venerim, qui novi quam post multos episconeque enim amplius potui.Sed quæso ne tu hactenus

pos factus sim. Quæres et aliis injuriosa est satis, et quidquid te diligo metiaris : perlectam transi hanc epistolam transituinvisibili qui intus fit, et perge co

mihi invidiosa. Præterea venerabilis frater et colle.

ga noster, Xantippus Tagosensis », dicit quod eum gitando in pectus meum,et cerne quid illic de teagatur.Patebit enimoculo charitatis cubiculum charita

primatus ipse contingat, et erga plurimos sic ha.

betur,et tales mittitepistolas. Qui etiam error si facitis,quod claudimus adversus nugas tumultuosas sæ

le inter vestram Sanctitateni cognosci et corrigi poculi,cum illic Deum adoramus; et videbis ibi delicias lætitiæ meæ de tam bono operetuo, quas nec lingua I Lov. quoniam ipsi eas arbitrantur valere, etc. Præeffari, nec stilo exprimere valeo, calentes atque fla

tulimus hic lectionem Bad. Am. Er. et Mss. undecim.

* Unus e Vaticanis Mss. constanter habet: Tractatoria. grantes in sacrificio laudis ejus, quoinspirante hoc

3 Apud Lov., Xantippus Thagastensis. Sed aliter legi

oportet eruditorum judicio : quippe quo temporescribebat " In Mss.quatuor scribitur, Palmachio.Porro bunc illum Augustinus, hoc ipso Alypius Thagastensem Numidiæ seesse Pammachium Romanum civem ac Senatorem claris dem occupabat.Porro hujus epistolæ exemplaria Mss. vix simum non dubitamus, qui fuit gener Paulæ, Pauline duo veneruntin manus nostras ; unum ex iis, Victorinum, maritus, et Hieronymo plurimum familiaris.

præfert, Sanctippum Tagonensem ; alterum Corbeiense pe* Sic Mss. At vulgati habent, pacis decorem.

rantiquum et optimä nolæ, Sanctippum Tagosensem. Ex Collata cum a. bg. bl. c. cc. ff. g. gv. j. n. r. s. t. duobus autem Vaticanis quæ olim Clementis Villjussu ad vc. duobus sb. quatuor v. et cum Am. Bad. Er. Lov. * Emendata subsidio cb. vc.duorum v. et Lov.

(a) Alias 134 : quæ autem 58 erat, nunc 121. Scripta (a) Alias 217 . quæ autem 59 erat, nunc 149. Scripta an. 401 exeunte.

circa exeuntem an. 401.

« PredošláPokračovať »