Obrázky na stránke
PDF
ePub

tuas litteras meas ; sed, quod adhuc rescripta non do receperit.Ego simpliciter fateor Dignationi tuæ, merui, nequaquam imputaverim dilectioni tnæ licet stilus el étrex Elpa mata tua mihi viderentur, taaliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnos men non temere exemplaribus litterarum credenco a me Dominum potius deprecandum, ut tuæ dum putavi; ne forte, me respondente læsus, juste voluntatidet facultatem mittendi quod rescripseris: expostulares, quod probare ante debuissem tuum nam rescribendi jam dedit quia, cum volueris, fa esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad mocillime poteris.

ram sanciæ et venerabilis Paulæ longa infirmitas. CAP.II.-2. Etiam hoc,ad mesane perlatum, utrum

Dum enim languenti multo tempore assidemus, pene quidem crederem dubitavi; sed hinc quoque tibi ali epistolæ tuæ, vel ejus qui sub tuo nomine scripsequid utrum scriberem, dubitare non debui : hoc au rat, obliti sumus, memores illius versiculi : « Mutem brevi suggestum esse Charitati tuæ a nescio qui sica in luctu, importuna narratio » (Eccli. xxii, 6). bus fratribus, mihi dictum est, quod librum adver- Itaque, si tua est epistola, aperte scribe, vel mitte sus te scripserim, Romamque miserim. Hoc falsum exemplaria veriora; ut absque ullo rancore sto. esse noveris ; Deum nostrum testor, hoc me non machi in Scripturarum disputatione versemur, et fecisse. Sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis vel nostrum emendemus errorem, vel alium frusreperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sen tra reprehendisse doceamus. sisse reperiar, non contra le dictum, sed quod mihi 2. Absit autem a me, ut quidquam de libris Beatitu. videbatur a me scriptum esse, puto te debere co dinis tuæ attingere audeam. Sufficit enim mihi pro. gnoscere ; aut si cognosci non potest, credere. Ita bare mea, el aliena non carpere. Cæterum optime sape hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus novit prudentia tua, unumquemque in suo sensu sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne abundare, et puerilis esse jactantiæ, quod olim adoaccipere quid contra sentias, aut de correctione lescentuli facere consueverant, accusando illustres mea, aut de ipsa tua benevolentia gravisurus ; ve viros, suo nomini famam quærere. Nec tam stultus rum etiam hoc a te postulem, et flagitem.

sum, ut diversitate explanationum tuarum me lædi 3. O si licuisset, etsi non cohabitante, saltem vi pulem: quia nec lu læderis, si nos contraria senseri. cino te iu Domino perfrui ad crebrum et dulce col mus. Sed illa est vera inter amicos reprehensio, si loquium ! Sed quia id non est datum, peto ut hoc nostram peram' non videntes, aliorum juxla Peripsum, quod in Domino quam possumus simul su sium, manticam consideremus. Superest ut diligas mus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et diligentem le,et in Scripturarum campo juvenis serescripta quamvis rara non spernere. Saluta obse nem non provoces. Nos nostra habuimus tempora, et quio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes cucurrimus quantum potuimus.Nunc,lecurrente,et fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent, longa spatia transmeante, nobis debetur olium : siMemor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto mulque (ut cum venia et honore luo dixerim) ne solus desiderio tuo, domine charissime et desideratis mihi de poelis aliquid proposuisse videaris, memento sime, et honorande in Christo frater.

Darelis et Entelli(a), et vulgaris proverbii, quod bos EPISTOLA LXVIII* (a).

lassus fortius figat pedem. Tristes hæc diclavimus. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quæ Utinam mereremur complexus luos, et collatione

continet quæstionem de mendario officioso, sed mulua vel doceremus aliqua, vel disceremus ! dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se 3. Misit mihi,temeritate solita, maledicta sua Cal. responsurum nisi sit cerlus de auctore. Meminit phurnius cognomento Lanarius, quæ ad Africam et Ruffini ficlo nomine.

quoque sludio ejus didici pervenisse. Atquæ breviter Domino vere sancto, ac beatissimo papæ AUGUS ex parte respondi; et libelli ejus vobis misi exempla.

TINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. ria, latius opus, cum opportunum fuerit, primo mis1. In ipso profectionis arliculo, sancli filii nostri surus tempore. In quo illud cavi, nein quoquam exis. Asterü hypodiaconi, necessarii mei", Beatitudinis timationem læderem christianam, sed tantum ut luæ litteræ supervenerunt, quibus satisfacis le delirantis imperitique mendacium ac vecordiam concontra parvitatem meam librum Romam non mi futarem. Memento mei, sancte ac venerabilis papa. sisse. Doc nec ego factum audieram ; sed epistolæ Vide, quantum te diligam, ut ne provocatus quidem cujusdam, quasi ad me scriplæ, per fratrem nos voluerim respondere, nec credam tuum esse quod in Irum Sysinnium diaconum huc exemplaria perve altero forte reprehenderem. Frater Communis supnerunt. In qua hortaris me, ut tradeçdiav super pliciter te salutat. quodam Apostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum, inter viluperationes et laudes Helenæ fluctuan. antem; ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudan "Lov., noslra opera. Sed castigatius Er., nostram pe

ram. Quippe Hyeronymus alludit ad apologum Æsopi, qui finxit mortalium quemque peram suam, seu manti

cam propriis vitiis plenam retro pendentem gestare, 1 Mss. oclo, gloriantur.

aliorum vero manticam ante se respicere. Quo spectat * In Mss. undecim omittitur, necessarii mei.

Alud Persii in satyris : Recognita est ad a. bl. bn. cc. fs. j. mr. r. sb. t. tt. Ut nemo in šese tentat descendere, nemo; vc. undecim v. et ad Am. Bad. Fr. Lov.

Sed præcedenti spectatur mantica tergo ! (a) Alias 13 : quæ autem 68 erat, nunc 88. Scripta (a) Virg. Æneid. lib. v. paulo post superiorem.

In Mss. tredecim scribitur, Calpurnius.

EPISTOLA LXIX' (a).

et augeantur, et perficiantur, et remunerentur? Non A lypius et Augustinus Castorio, ipso hortantes ut serviant huic sæculo, ne vapescant cum illo atque

in episcopatu Vaginensis Ecclesiæ Maximiano dispereant.Non diu tecum in hoc agendum novimus, fralri suo gloriose cedenti succedat.

quanta facilitate consideres spes inanium hominum, Domino merito dilectissimo, digneque lionorabili et insatiabiles cupiditates, et incertam vitam. A bjice et suscipiendo filio CASTORIO, Alyplus et AUGUS

igitur ex animo quidquid terrenæ atque falsæ feliciTINUS in Domino salutem.

tatis exspectatione conceperat : operare in agro Dei, 1. Molitus est quidem adversarius Christianorum,

ubi certus est fructus, ubi tam multa tanto ante comper charissimum atque dulcissimum filium nos

pleta sunt promissa, ut ea quæ restant insanissime trum fratrem tuum, Catholicæ matri, quæ vos in hæ

desperentur. Obsecramus te per Christi divinitatem reditatem Christi abexhæredata præcisione fugien et humanitatem, per pacem coelestis illius civitatis, tes pio sinu suscepit, periculosissimum scandalum

unde peregrinantes labore temporali æternam recommovere ; cupiens videlicet serenitatem gaudii quiem comparamus, ut in episcopatu Vaginensis nostri, quæ nobis de bono vestræ conversionis obor

Ecclesiæ fratri tuo, non ignominiose cadenti, sed ta est, fæda innubilare tristitia. Sed Dominus Deus

gloriose cedenti succedas. Plebs illa cui per tuam noster misericors et miserator, consolans afflictos,

mentem ac linguam donis Dei fecundatam et ornanutriens parvulos, curans infirmos, ad hoc eum ali tam uberrima incrementa speramus, io te intelligat quid posse permisit, ut rem correctam multo am

fratrem tuum non pro sua desidia, sed pro ejus plius lætaremur, quam dolebamus afflictam. Longe

pace fecisse quod fecit. Hæc epistola mandavimus est quippe gloriosius episcopatus sarcinam propter ut tibi non legeretur, nisi cum te jam tenerentquibus Ecclesiæ vitanda pericula deposuisse,quam propter es necessarius. Nos enim te spiritualis amoris vinregenda gubernacula suscepisse. Ille quippe se

culo tenemus, quia et nostro collegio multum es honorem, si pacis ratio pateretur, digne accipere necessarius. Cur autem etiam corporalem præsenpotuisse demonstrat, qui acceptum non defendit in

tiam non exhibuerimus, postea scies. digne. Voluit ergo Deus, etiam per fratrem tuum,

EPISTOLA LXX ' (a). filium nostrum Maximianum,ostendere inimicis Ec

Donatistarum Catholicos traditionis insimulantium clesiæ suæ,essein visceribus? ejus, qui non sua quæ

temeritas prodit sese in causa Feliciani ab ipsis rant, sed quæ Jesu Christi. Neque enim illud minis.

primum solemniter damnati, ac postea in honore terium dispensationis mysteriorum Dei, victus

suo recepti. aliqua sæculari cupiditate deseruit, sed pacifica per Domino dilectissimo et honorabili fratri NAUCEmotus pietate deposuit, ne propter ejus honorem

LIONI , ALYPiUS et AUGUSTINUS. fæda et periculosa, aut fortasse etiam perniciosa in

1. Cum retulisses nobis quid a patre : nostro Clamembris Christi dissensio nasceretur. Quid enim es

rentio responsum fuerit, id est, de Feliciano Musti. set cæcius et omni exsecratione dignius, quam tano non eum negasse, et damnatum ab ipsis, et propter Ecclesiæ catholicæ pacem schisma deserere,

postea in honore suo receptum, sed innocentem et ipsam pacem catholicam honoris sui quæstione fuisse damnatum, quia absens fuerit, et absentem se turbare ? Quid enim laudabilius, et christiane cha

fuisse probaverit;hoc dicimus, ut ad hoc respondeat, ritati commodatius, quam derelicta Donatistarum

quia non licuit damnari inauditum, quem innocenvesana snperbia, ita hæreditati Christi cohærere, ut

tem fuisse ipsi modo dicunt, qui eum dampaverunt. testimonium humilitatis, amore probaretur unitatis?

Aut ergo innocens damnari non debuit, aut nocens Itaque quantum ad ipsum attinet, sicut eum gau

recipi damnatus non debuit.Si innocens receptus est, demus talem inventum, ut quod in ejus corde di innocens damnatus est; si nocens damnatus est, novinus sermo ædificavit, nequaquam tempestas cens receptus est. Si nesciebant, qui illum damnahujus tentationis everteret : sic optarnus et depre

verunt, utrum innocens fuerit, arguendisunt temericamur a ut Domino, consequenti vita et moribus

tatis, quia inauditum, innocentem, de quo nessuis magis magisque declaret, quam bene gesturus ciebant, damnare ausi sunt; et de præsenti facto fuisset, quod profecto gereret si hoc opportuisset. intelligimus eadem temeritate illos damnasse etiam Retribuatur ei pax æterna quæ promissa est Ecclesiæ, qui intellexit sibi non expedire quod paci non

1 Sic in Mss. Vatic. et Gallic. Attamen legendum aliqui

putant, Bagaiensis : tum quia sic legitur apud Milevitanum expediebat Ecclesiæ.

concilium anni 402, in canone edito super hac ipsa Maxi2. Tu vero, fili charissime, non mediocre gaudium miani causa ; tum quia hunc esse unum eumdemque vo

lunt cum Maximiano Bagaiensi, quem vulneratum gravinostrum, qui nulla tali necessitate a suscipiendo epi

ter a Donatistis et de excelsa turri præcipitatum fuisse scopatu impediris, decet indolem tuam Christo in te prodit Augustinus in lib. 3 cont. Crescon., c. 43. Porro dicare quod dedit. Ingenium quippe luum, pruden

Mss. hoc et illo loco necnon in Epistt. 88 et 185, ubi de

eadem Maximiani cæde agitur, consideratis, plurimam tia, eloquentia, gravitas, sobrietas, et cætera quibus discrepantiam reperimus, quam annotavimus suis locis. oroantur mores tui, dona sunt Dei. Cui melius ser Ad codices cb. vc. v. et Lov. recensita est.

(a) Alias 207 : quæ autem 70 erat, nunc 220. Scripta viunt, quam ei a quo tributa sunt, ut et custodiantur. forte circa hoc tempus.

· Ms. Corb., Naucellioni. • Recognita ad cb, sb. duos v. et Lov.

• Verlinus et Vindingus suspicantur legendum hic, a (a) Alias 238 : quæ autem 69 erat, nunc 249. Scripta fratre nostro Clarentio, non autem ut apud Lov., a patre; exeunte an. 402.

quippe cum Clarentius fuerit donatisla. At Mss. cb. et v. I Lov., visceribus Christi ejus. At a Mss. abest Christi. habent, ab episcopo nostro. Forte pro, vestro.

superiores quos traditionis crimine infamaverunt. Si pecto. Primas etiam quas ad te adhuc presbyter enim potuit abipsis innocens damnari, potueruntab litteras præparaveram mittendas per quemdam ipsis traditores etiam dici qui non erant traditores. fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega

2. Deinde idem Felicianus damnatus ab ipsis mul. nobis factus, jam ex hac vita migravit, nec eas to temporecum Maximiano communicavit; si inno tunc ipse perferre potuit, quia continuo dum procens erat quando damnatus est, quare posteriore ficisci disponit, episcopatus sarcina detentus, ac tempore cum scelerato Maximiano communicans deinde in brevi defunctus est, etiam nunc mittere multos baptizavit extra communionem ipsorum ? volui; ut scias in tua colloquia quam olim inardesTestes suntipsi, qui egerunt apud proconsulemn, ut cam, et quam vim patiar, quod a me tam longe idem Felicianus tanquam cum Maximiano de Ba absunt sensus corporis tui, per quos adire possit silica excluderetur. Parum ergo erat dampasse ab ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissentem, dampasse inauditum, damnasse, sicut sime, et in Domini membris honorande. dicunt, innocentem ; insuper et aditus est contra CAPUT II. – 3. In hac autem epistola hoc addo, illum proconsul, ut de ecclesia expelleretur. Vel quod postea didicimus, Job ex hebræo a te intertunc quando illum expellebant de ecclesia, fatentur prelatum, cum jam quamdam haberemus interprequia inter damnatos et sceleratos et Maximianistas tationem, tuam ejusdem prophetæ ex græco eloeuin deputaverunt. Quando ergo ille baptizabat ho quio versam in latinum : ubi tamen asteriscis nomines, Maximiano communicaos, baptismum ve tasti quæ in hebræo sunt, et in græco desunt ; puin dabat an falsum ? Si verum baptismum dabat obeliscis autem quæ in græco inveniuntur, et in qui cum Maximiano communicabat, quare accu hebræo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quisatur baptismus orbis terrarum ? Si autem falsum busdam in locis ad verba singula, singulas stellas baptismum dabat, quando communicabat cum Ma. videamus, significantes eadem verba esse in heximiano, quare sic sunt recepti cum illo quos in bræo, in græco autem non esse. Porro in hac posschismale Maximiani baptizavit, et nemo eos in teriore interpretatione, quæ versa est ex hebræo, parte vestra è rebaptizavit ?

non eadem verborum fides occurrit, nec parum EPISTOLA LXXI* (a).

turbat cogitantem, vel cur in illa prima tanta diliAugustinus Hieronymo, dehortans a libris Testa gentia figantur asterisci, ut minimas etiam particumenti veteris ex hebræo verlendis, et exhortans

las orationis indicent deesse codicibus græcis, quo ut Sepluaginta versionem mire depravatam ac sunt in hebræis ; vel cur in hac altera quæ ex hevariantem reddal suæ veritati. Novum Testa bræis est, negligentius hoc curatum sit, ut hæ eamentum ab eo castigatum probat.

dem particulæ locis suis invenirentur. Aliquid inde, Domino venerabili, et desiderabili sancto fratri, et exempli gratia, volui ponere ; sed mihi ad horam

compresbytero HIERONYMO AUGUSTINUS, in Domi codex defuit, qui ex hebræo est. Verumtamen quia no salutem.

prævolas ingenio, non solum quid · dixerim, veCAP. PRIMUM. – 1. Ex quo cæpi ab te scribere

rum etiam quid dicere voluerim, satis, ut opinor, ac tua scripta desiderare, nunquam mihi melior oc intelligis, ut, causa reddita, quod movet edisseras. currit occasio, quam ut per Dei servum ac minis

4. Ego sane te mallem græcas potius canonicas trom fidelissimum, mihique charissimum mea nobis interpretari Scripturas, quæ Septuaginta intibi afterretur epistola, qualis est filius noster Cy terpretum ' perhibentur. Perdurum erit enim, si tua prianus diaconus. Per hunc certe ita spero litteras

interpretatio per multas ecclesias frequentius cætuas, ut certius in hoc rerum genere quidquam perit lectitari, quod a græcis ecclesiis latinæ ecclesperare non possim. Nam nec studium in petendis siæ dissonabunt, maxime quia facile contradictor rescriptis memorato filio nostro deerit, nec gratia in convincitur græco prolato libro, id est linguæ notispromerendis, nec diligentia in custodiendis, nec simæ. Quisquis autem in eo quod ex hebræo transalacritas in perferendis, nec fides in reddendis : latum est, aliquo insolito permotus fuerit, et falsi tantum si aliquo modo merear, adjuvet Dominus,

crimen intenderit, vix aut nunquam ad hebræa testiet adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam

monia pervenietur, quibus defendatur objectum. voluntatem oulla major voluntas impediat.

Quod si etiam perventum fuerit, tot latinas et græ2. Quia ergo duas jam epistolas misi, nullam au

cas auctoritates damnari quis ferat ? Huc accedit tem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mit quia etiam consulti Hebræi possunt aliud respontere volui, credens eas non pervenisse. Quæ etsi

dere : ut tu solus necessarius videaris, qui etiam pervenerunt, ac fortasse tuæ potius ad me perve

ipsos possis convincere ; sed tamen quo judice minire minime potuerunt, ea ipsa scripta quæ jam rum si potueris invenire. misisti, iterum mitte, si forte reservata sunt ; sin

CAPUT III. - 5. Nam quidam frater noster episminus, rursus dicta quod legam, dum tamen his copus,cum lectitari instituisset in ecclesia cui præest, respondere ne graveris, quod jam diu est ut exs interpretationem tuam, movit quiddam longe aliter

abs te positum apud Jonam prophetam (Jonæ iv, 6), · Lov., in parte nostra rebaptizavit. At Ms. cb, vestra, quæ vera lectio est.

quam erat omnium sensibus memoriæque invetera* Ad a. bl. bn. c. cc. (8. gg. j. mr. sb. t. vc. decem v. * Sic quindecim Cdd. [quod.) et ad Am. Bad. Er. Lov. recognita.

Edd., interpretum auctoritate. At Mss. non habent (a) Alias 10 : quæ autem 71 erat, nunc 6. Scripta an. 403. auctoritate.

tum, et tot ætatum successionibus decantatum. Fac crimina,et navigationis mutasse consilium. Quæ cum tus est tantus tumultus in plebe maxime græcis ar ita sint,satis mirari nequeo quomodo ipsa epistola et guentibus et inclamantibus ' calumniam falsitatis, Romæ et in Italia haberi a plerisque dicatur, et ad ut cogeretur episcopus (Oëa quippe civitas erat) · me solum non pervenerit,cui soli missa est; præserJudæorum testimonium flagitare. Utrum autem illi lim cum idem frater Sysinnius inter cæteros traclatus imperitia an malitia, hoc esse in hebræis codicibus tuos dixerit eam se non in Africa,non apud te,sed in responderunt, quod et græci et latini habebant at insula Adriæ,ante hoc ferme quinquennium reperisse. que dicebant. Quid plura? Coactus est homo velut 2.De amicitia omnis tollenda suspicio est,et sic cum mendositatem corrigere, volens, post magnum pe amico, quasi cum altero se, est loquendum. Nonnulli riculum, non remanere sine plebe. Unde etiam familiares mei, et vasa Christi,quorum Jerosolymis nobis videtur, aliquando te quoque in nonnullis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant falli potuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris non simplici a le animo factum, sed laudem alque quæ non possunt collatio usitatarum linguarum rumusculos el gloriolam populi requirente,ul denotestimoniis emendari.

bis cresceres ; ut mulli cognoscerent le provocare, CAPUT IV. – 6. Proinde non parvas Deo gratias me timere ; le scribere ut doctum,me tacere ut imagimus de opere tuo, quo Evangelium ex græcoin. peritum, et tandem reperisse, qui garrulitati meæ terprelatus es, quia pene in omnibus nulla offensio modum imponeret. Ego autem, ut sinipliciter fatear, est,cum Scripturam græcam contulerimus. Unde,si Dignationi tua primum idcirco respondere nolui, quisquam veteri falsitati contentiosus faverit, pro quia tuam liquido epistolam non credebam, nec (ut latis collatisque codicibus, vel docetur facillime, vel vulgi de quibusdam proverbium est) litum melle refellitur. Et si quædam rarissima merito movent, gladium. Deinde illud cavebam, ne episcopo comquis tam durus est, qui labori tam utili non facile munionis meæ viderer procaciter respondere, et ignoscat, cui vicem laudis referre non sufficit? Quid aliqua in reprehendentis epistola reprehendere; tibi autem videatur, cur in multis aliter se habeat præsertim cum quædam in illa hæretical judicarem. hebræorum codicum auctoritas, aliter græcorum

CAPUT II. – 3. Ad extremum ne lujure expostulaquæ dicitur Septuaginta, vellem dignareris aperire. res et diceres, Quid enimi epistolam meam videras,et Neque enim parvuin pondus habet illa quæ sic me. nolæ tibi manus in subscriptione signa deprehenderuit diffamari, et qua usos Apostolos, non solum res ras,ut tam facile amicum luderes,et alterius malitiam ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac in meam verteres contumeliam ? Igitur ut anle jam per hoc plurimuin profueris,si eam græcam Scriptu- scripsi,aut milte eamdem epistolam lua subscriplam ram, quam Septuaginta operati sunt, latinæ veritati manu ; aut senem latitantem in cellula lacessere reddideris: quæ in diversis codicibus ita varia est,ut desine. Sin aulem tuam vis vel exercere,vel ostentatolerari vix possit ; et ita suspecta, ne in greco aliud re doctrinam,quære juvenes, et disertos, et nobiles, inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari du. quorum Romæ dicuntur esse quam plurimi,quiposbitetur.Brevem putabam futuram hanc epistolam ; sint el audeant lecum congredi,el in disputatione sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea sanctarum Scripturarum, jugum cum episcopo duprogredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per cere. Ego quondam miles, nunc veteranus, el luas et Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere,et præs aliorum debeo laudare victorias, non ipse rursus tare mihi, quantum potueris, presentiam tuam. effeto corpore dimicare ; ne, si me frequenter ad EPISTOLA LXXII" (a).

rescribendum impuleris, illus recorder historiæ, Hieronymus Augustino expostulans de illius epis- quod Annibalem juveniliter exsultantem, Q. Maxi

tola per Italiam sparsa, qua taxıbatur locus non mus patientia sua fregerit (Tit. Liv. Decadis 3, lib.2). recte expositus in Epistola ad Galatas.

Omnia fert ætas, animum quoque. Sæpe ego longos Domino vere sancto et beatissimo papæ AUGUSTINO, Cantando puerum memini me condere soles : HIERONYMUS, in Domino salutem.

Nunc oblita mihi tot carmina ; vox quoque Mærim

Jam fugit ipsa. CAP. PRIMUM. - 1. Crebras ad me epistolas diri.

(Virg. Eccl. 9.) gis,et sæpe compellis : ut respondeam cuidam episto Et, ut magis de Scripturis sanctis loquar, Berzellai tuæ, cujus ad me, ut ante jam scripsi per fratrem ille Galaadites, regis David beneficia omnesque deliSysinnium diaconum exemplaria pervenerant,abs ciasjuveni delegans filio (II Reg. xix,32-37), ostendit que subscriptione tua, et qui primum per fratrem senectutem hæc appetere non debere, nec ublala susProfuturum, secundo per quemdam alium te misisse cipere. significas ; et interim Profuturum retractum de iti 4. Quod autem juras te adversum me librum non nere,et episcopum constitutum,veloci morte subtrac scripsisse, neque Romam misisse quem non scripseris, tum ; illum cujus nomen retices,maris limuisse dis.

sed si forte aliqua in tuis scriptis reperiantur, quæ a Lov., inflammantibus. Aliqui Cdd., inclamantibus. meo sensu discrepent,non me ate læsum,sed ate scrip· Mss. mr. et duo Vat., cogeretur episcopus civitatis, Judæorum, etc.

lum quod tibireclum videbatur: quasoul me patien* Ada. bl. bn. cc. fs. j. mr. r. sb. vc. undecim v. et

ter audias. Non scripsisli librum; et quomodo mihi ad Am. Bad. Er. Lov. collata est.

reprehensionis alemeæ per alios scripta delata sunt? (a) Alias 14 : quæ autem 72 erat, nunc 7. Scripta an. 403 aut 404.

cur haber Italia quod tu non scripsisti ?qua ratione · Editio Erasm. operum S. Hieron., et sæpe compellas, poscis ut rescribam ad ea quæ scripsisse le denegas ?

Nec tam hebes sum ut, si diversa senseris, me a te diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam sum putem. Sed simea cominus dicta reprehendas, et esse epistolam, cujus exemplaria illuc pervenisse rationem scriptorum erpetas, et quæ scripserim commemorasti; undejam me arbitror rescriptis tuis, emendare compellas, el ad malerwd lav provoces, velut Entellinis glandibus atque acribus cæstibus, oculos mihi reddas; in hoc læditur amicilia, in hoc tanquam audacem Daretem cæpisse pulsari atque necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare versari: nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, pueriliter et fautoribus invicem vel detractoribus quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium nostris tribuere materiam contendendi ; hæc scribo, mittere digo atus es ; in quibus multa in me comperi quia te pure et christiane diligere cupio, nec quid tuæ benevolentissimæ charitatis, et rursus quædam quam in mea mente relinere quod distet a labiis. Non nonnullius a me ' tuæ offensionis indicia, Itaque, enim convenit ut ab adolescentia usque ad hanc æta ubimulcebarlegens, ibi continuo feriebar;hoc sane lem, in monasteriolo cum sanctis fratribus labore de vel maxime admirans, quod cum dicas te exemplarisudans,aliquid contra episcopum communionis meæ bus litterarum mearum ideo temere non putasse crescribere audeam, et eum episcopum quem ante cæpit dendum,ne forte te respondente læsus juste expostuamare quam nosse, qui me prior ad amicitiam provo larem, puod probare ante debuisses meum esse sercavit, quem post me orientem in Scripturarum eru. monem et sic rescribere, postea jubeas, si mea est dirione lætatus sum. Igitur aut tuum negato li epistola, aperte me scribere, ant mittere exemplaria brum,si forte non luus est, et desine flagitare res veriora, ut absque ullo rancore stomachi in Scriptu. criptum ad ea quæ non scripsisti ; aut si tuus est, rarum disputatione versemur. Quo pacto enim posingenue confitere, ut si in defensionem mei aliqua sumusin hac disputatione sine rancore versari,si me scripsero, in le culpa sil qui provocasti, non in me lædere paras ? aut si non paras,quomodo ego, te non qui respondere compulsus sum.

lædente, abs te læsus juste expostularem, quod proCAPUT II. – 5. Addis prælerea te paratum esse bare ante debuisses, meum esse sermonem, et sic ut, si quid me in tuis scriptis moverit, aut corrigere rescribere, hoc est et sic lædere ? Nisi enim rescri. voluero, fraterne accipias, et non solum mea in te bendo læsisses, ego juste expostulare non possem. benevolentia gavisurum, sed ut hoc ipsum faciam, Proinde cum ita rescribis, ut lædas, quis locus nobis deprecaris. Rursum dico quod senlio : provocas relinquitur in disputatione Scripturarum sine ullo senem, lacentem stimulas, videris jactare doctri. rancore versandi? Ego quidem absit utlædar, si mibi nam. Non est autem ætatis meæ, putari malevolum certa ratione volueris et potueris demonstrare illud erga eum cui magis favorem debeo. Et si in Evan ex Epistola Apostoli,vel quid aliud Scripturarum geliis ac Prophetis perversi homines inveniunt sanctarum te verius intellexisse, quam me : imo vero quod nitantur reprehendere, miraris si in tuis libris,

absit, ut non cum gratiarum actione'lucris meis deet maxime in Scripturarum expositione, quæ vel putem,si fuero te docente instructus, aut emendante obscurissimæ sunt, quædam arecti linea discrepare correctus. videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis 2. Verumtamen, tu mihi frater charissime,nisi te quædam reprehendenda jam censeam. Neque enim putares læsum scriptis meis, non me putares lædi lectioni eorum unquam operam dedi : nec horum

posse rescriptis tuis. Nullo enim modo id de te opiexemplariorum apud nos copia est, præter Solilo natus fuero, quod non te arbitraris læsum,si sic taquiorum tuorum libros, el quosdam Commentarios men rescribis ut lædas. Aut si te non sic rescribente, in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a ego propter nimiam stultitiam meam lædi posse pume, qui nihil sum, sed a veterum Græcorum doce

tatus sum, hoc ipso læsisti plane, quod de me ita rem interpretationibus discrepare. Vale, miamice, sensisti. Sed nullo modo tu me, quem nunquam charissime, ælate fili, dignilale parens : et hoc a talem expertus es, temere talem crederes, qui litme rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris,ad terarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum me primun facias pervenire.

meum nosses, temere credere noluisti.Si enim non EPISTOLA LXXIII * (a).

immerito vidisti me juste expostulaturum fuisse, si Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demul. temere crederes esse litteras meas, quæ non essent

cere studet Augustinus. Apologiam illius contra meæ; quanto justius expostularem, meipsum teRuffinum accepisse se testatur, deplorans tantos mere putatum talem, qualem mo expertus non inter viros quondam amicissimos tam amarulen esset qui puta visset? Nequaquam ergo ita prolabetam discordiam incidisse.

reris, ut te non rescribente quo læderer, me tamen Domino venerando el desideratissimo fratri, com existimares nimis insipientem, etiam tali tuo respresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino

cripto lædi potuisse. salutein.

CAPUT II. – 3. Restatigitur ut lædere me rescriCAP.PRIMUM. - 1. Quamvis existimem,antequam bendo disponeres, si certo documento meas esse istas sumeres, venisse in manus tuas litteras meas, illus litteras nosceres. Atque ita, qui non credo quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum quod injuste me lædendum putares, superest ut • In hac emendanda vsi sumus a. bl. bn. j. mr. r. s.

agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litsb. I. vc. duobus cc. undecim v. Am. Bad. Er. Lov.

(a) Alias 13 : quæ autem 73 erat, nunc 245. Scripta * Sic Bad. Er. et sexdecim Mss. Ad Lov, habet, ania an. 404.

tuæ,

« PredošláPokračovať »