Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

tur, ubi scriptum est Cain ex fructibus terræ, Abel autem exprimitivisovium obtulisse munusDeo(Gen. iv, 3, 4), hinc potius esse intelligendum quam sit res antiqua sacrificium, quod non nisi uni Deo vero offerri oportere veraces et sacræ Litteræ monent : non quodilloegeat Deus, cumineisdem ipsislitteris apertissime sit scriptum, DiriDomino, Deusmeus es tu, quoniam bonorum meorum non eges(Psal.xv,2); sedquod etiam in his, vel acceptandis vel reprobandis vel percipiendis, non nisihominibus consulat. Nobis enim prodestcolere Deum, non ipsi Deo. Cum ergoinspiratet docetquomodo colendus sit, non solum sua nulla indigentia facit, sed nostra maxima utilitate.Significativa sunt autem omnia talia sacrificia, et quarumdam rerum similitudines, quibus admonerinos oportetad ea ipsaquorum similitudines sunt,sive scrutanda, siwenoscenda,siverecolenda.Dequare,quantum satisest, disserenda, non brevis sermo flagitandus est, quo nunc respondere nobis propositum est: præsertim quia in aliis opusculis nostris(a),dehac renultajam diximus. Et qui antenos Dei eloquia tractaverunt,de similitudinibus sacrificiorum Veteris Testamenti, tanquam umbris figurisque futurorum copiose locuti sunt. 18. Hoc sane nec in ista brevitate prætereundum est, quod templum, sacerdotium, sacrificium,et alia quæcumque ad hæc pertinentia, nisi uni vero Deo deberi nossent dii falsi, hoc est dæmones, qui sunt prævaricatores angeli, nunquam hæc sibia cultoribussuis,quosdecipiunt,expetissent.Verum hæc cum exhibentur Deo, secundum ejusinspirationem atque doctrinam, vera religio est: cum autem dæmonibus,secundum eorum impiam superbiam,noxia superstitio.Quapropter quichristianas Litteras utriusqueTestamentisciunt, non hoc culpant in sacrilegis ritibus Paganorum quod construant templa, et instituantsacerdotia,etfaciant sacrificia;sedquod hæc idoliset dæmoniis exhibeant. Et idola quidem omni sensu carere, quis dubitet ? Verumtamen cum his locantur sedibus, honorabili sublimitate, ut a preCantibus atque immolantibus attendantur, ipsa similitudine animatorum membrorum atque sensuum, quamvis insensata et exanima, afficiunt infirmos animos, ut vivere ac spirare videantur; accedente præsertim veneratione multitudinis, qua tantus eis cultus impenditur. 19. Quibus morbidis et pestilentiosis affectibus medetur Scriptura divina, quæ rem quidem notam, sed tamen salubri remedio admonitionis inculcat, dicens, Oculos habent et non vident, aures habent et non audient (Psal. cxui, 5), et cætera talia. Hæc enim verba, quo magis aperta et populariter vera sunt,eomagisincutiunt salubrem pudorem illis qui, cum talibus simulacris divinum cum timore cultum exhibent eaque viventibus similia venerantes adorantesque contuentur, eisque velut præsenlibus preces allegant victimas immolant, vota persolvunt, sic afficiuntur omnino ut ea sensu carentia putare non audeant. Ne arbitrentur autem isti hoc solum

[ocr errors]

nostros Libros velle sonare, quod hujuscemodi affectus humano cordi exidolisin nascitur, apertissime scriptum est, Quoniam omnes dii gentium dæmonia (Psal. xcv, 5). Unde et apostolica disciplina non solum dicit, quod apudJoannem legitur, Fratres, cavete a simulacris (I. Joan. v, 24); verum etiam quod apud Paulum : Quid ergo ? dico quod idolis immolatum sit aliquid,aut idolum est aliquid? Sed quae immolant gentes, dæmoniis et non Deo immolant : nolo autem vos socios fieri dæmoniorum (I Cor.x,19,20). Unde satis intelligi potest,non tam ipsam immolationem (nam vero Deo prisci sancti immolaverunt),sed quod diis falsis et impiis dæmoniis immolatur, reprehendi averareligione in superstitionibus gentium. Sicut enim veritas hortatur homines fieri socios sanctorum Angelorum;ita seducit impietasadsocietatem dæmoniorum, cui præparaturignis aeternus, sicut regnum æternum societati sanctorum.

20. Neque illinc excusant impii suasacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretantur' quid quæque significent. Omnis quippe illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad Creatorem, cui uni debetur servitus religionis illa, quæ uno nomine λατρεία græce appellatur. Nec nos dicimus terram, maria, coelum, solem, lunam, stellas, et quasdam non in promptu sitas cœlites potestates esse dæmonia: sed cum omnis creatura partim corporalis sit, partim vero incorporalis, quam etiam spiritualem vocamus, manifestum est, id quod a nobis pie ac religiose fit, a voluntate animi proficisci, quæ creatura spiritualis est, et omni corporali præponenda. Unde colligitur corporali creaturæ non esse sacrificandum. Restat spiritualis, quæ vel pia vel impia est : pia scilicet, in hominibus et Angelis justis,etDeo rite servientibus;impia vero in hominibus et angelis iniquis, quos etiam dæmones dicimus. Ac per hoc nec spirituali, quamvis justæ creaturæ sacrificandum est. Quoniam quanto magis pia est et subdita Deo, tanto minus se tali honore dignatur, quem scit non deberi nisi Deo. Quanto ergo perniciosius est sacrificare dæmoniis, hoc est iniquæ spirituali creaturæ, quæ in hoc proximo et caliginoso coelo habitans, tanquam in aerio carcere suo* prædestinata est supplicio sempiterno ! Quamobrem, etiam cum se homines superioribus cœlestibus potestatibus, quæ non sunt dæmonia, sacrificare dicunt et solius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, moneos Angelos appellamus, mon se opponunt eis ludificandis multiplici fallacia, nisi dæmones, qui errore delectantur et quodammodo pascuntur humano. Quoniam sancti Angeli non approbant sacrificium, nisi quod ex doctrina veræ sapientiæ, veræque religionis offertur uni vero Deo, cui sancta societate deserviunt. Proinde, sicut impia superbia, sivehominum, sivedaemonum, sibihosdivinos honores exhiberi veljubetvelcupit; itapiahumilitas vel hominum, vel Angelorum sanctorum, hæc sibi oblatarecusavit,et cui deberenturostendit. Cujus rei manifestissima in sacris Litteris nostris exempla monstrantur. .

[graphic]
[graphic]

* 21. Dispertita autem divinis eloquiis sacrificia pro

temporum congruentiä,ut alia fierent ante manifes

tationem Novi Testamenti, quod ex ipsa vera et `unius sacerdotis victima, hoc est, ex effuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc quod huic manifestationi congruum, qui jam declarato nomine christiani appellamur, offerimus, non solum evangelicis, verum etiam propheticis Litteris demonstratur.Mutatio quippe non Dei, non ipsius religionis, sed sacrificiorum et sacramentorum impudenter nunc videretur prædicata, nisi fuisset ante prædicta. Quemadmodum enim unus idemquehomo, si Deo mane aliud offerat, aliud vespere, pro congruentia diurni temporis, non Deum mutat, nec religionem sicut nec salutem qui alio modo mane, alio vespere salutat: ita in universo tractu sæculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis, aliud ab eis qui nunc sunt offertur, non humana præsumptione, sed auctoritate divina, temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non Deus aut religio commutatur.

- QUÆSTIO QUARTA. De eo quod scriptum est : In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis (Matth. vii, 2).

22. Jam nunc deinde videamus quale sit quod de “mensura peccati atque supplicii proposuit, sic Evangelio calumniatus: Minatur,inquit,Christus sibi non eredentibus, æterna supplicia(Joun. 111, 48); et alibi ait : « In qua mensura mensi fueritis, remeletur vobis. » Satis, inquit, ridicule atque contrarie : nam si ad mensuram redditurus est paenam, et omnis 'mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi volunt minæ infiniti suplicii ?

23. Istam quæstionem a quaJicumque philosopho esse objectam atque propositam, difficile est credere: quippe qui ait, Omnis mensura circumscribitur tempore, quasi non soleat nisi temporum esse mensura, sicut horarum et dierum et annorum ; vel sicut dicimus brevem syllabam simplum habere {emporis, ad syllabam longam. Puto enim modios et rabones, urnas et amphoras, non temporum esse mensuras. Quomodo ergo omnis mensura circumscribitur tempore ? Nonne ipsi dicunt, solem istum sempiternum esse ? qui tamen quantus sit adterram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. Quod sive possint, sive non possint, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram. Quia et si comprehendumt quantus sit, mensuram ejus comprehendunt ; et si hoc non assequuntur, mensuram ejus utique non comprehendunt; ned ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. Potest igitur aliquid et sedupiternum esse, et certam sui modi habere mensuram. Secundum ipsos enim de solis æternitate locutus sum, ut sua sententia convincantur, atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. Ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicio sempiterno quod minatus est Christus, quia idem dixit : In qua mensura mensi fueritis, aremetietur vobis.

24. Si enim dixisset, Quod mensi fueritis, hoc

metietur vobis ; etiam sic non omnino ad eamdem rem ex omni parte necesse esset referresententiam, Possumus enim recte dicere, Quod plantaveris hoc, decerpes ; quamvis nemo plantet pomum sed lignum,decerpatautem pomum magis quam lignum: sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat unde nucem decerpat, ita dici posset, Quod feceris patieris : non ut si stuprum fecerit, stuprum patiatur ; sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est, quia legem talia prohibentem de sua vita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum vita quam regit. Item si dixisset, Quantum mensi fueritis, tantum remetietur v0bis ; nec si esset consequens ut omni modo æquales peccatis pœnas intelligere deberemus. Neque enim æqualia sunt, verbi gratia, triticum et hordeum; et profecto dici posset, Quantum mensi fueritis, tantum remetietur vobis, hoc est,quantumtritici, tantum hordei.Quod si de doloribus agereturatque diceretur, Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur vobis;fieri posset ut tantus dolor esset, quamvis,tempore diuturnior, hoc est mora majorvi par.Neque enim si de duabus lucernis dicamus, Tantum ignis iste caluit, quantum ille; ideo falsum erit, quia una earum forte citius exstincta est. Non itaque si aliquid secundum aliud tantum est, secundum aliud non est tantum, quia non omni modo tantum est, ideo falsus est modus in quo tantum est.

25. Cum vero dixerit, In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis, cumque manifestum sit, aliud esse mensuram in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem;quæ melitur ; jam fieri potest ut in qua mensura homines mensi essent, verbi gratia, m0-dium tritici, in ea illis metirentur millia modiorum, ut et tam'multum interesset in quantitate frumenti, et nihil in mensura: ut taceam de ipsarum rerum diversitate ; quia non solum fieri potest ut in qua mensura quis mensus fuerit hordemm,in ea illimetiatur triticnm, sed in qua mensura mensus fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum, et frumenti sit unus modius, auri autem, quamplurimi.Ita cum sine comparatione rerum ipsarum,et genus,etquantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum est. Unde autem hoc dixeritChristus, paulo superius satis elucet: Nolite,inquit,judicare ut non judicemini:inquo enim judiciojudicaveritis,judicabimini. Numquidsi iniquo judicio judicabunt, iniquo judicabuntur? *Absit. Nulla quippe iniquitas apud Deum. Sed ita dietum est,ln quojudieiojudicaveritis ineojudicabimini, tanquamdiceretur. In qua voluntate benefec* ritis, in ipsa liberabimini; vel, inqua voluntate malefeceritis, in ipsa puniemini. Velut si quisquam ad turpem concupiscentiam oculis utens, excæcari juberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti,in eis supplicium meruisti. Judicio enim quisque animi sui, seu bono seu malo, utitur velad bene* faciendum vel a'peccandum. Unde non iniquum est ut in quo judicat in eo judicetur, hoc est, utim ipso animi suijudicio poenas luat, cum ea mala patitur quæ male judicantem animum consequuntur;

[ocr errors]
[ocr errors][merged small][ocr errors]

26. Alia mamquie sunt manifesta tormenta quæ post futura præparantur, etiam ipsa ex eodem malæ voluntatis cardine attracta t : in ipso autem animo, ubi appetitus voluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam, plerumque major non sentientis cæcitate graviore, ldeo cum dixisset, In quo judicio judicaveritis, judicabimini, secutus adjunxit.Et qua mensura mensi fueritis, metietur vobis. In voluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta,et in ea metietur ei beatitudo. Itemque involuntate propria metietur malus homo mala opera, et in ea metietur ei miseria; quoniam ubi quisque bonus est, cum bene vult,ibi etiam malus cum male vult. Ac per hoc ibi etiam fit vel beatus vel miser, hoc est in ipso suæ voluntatis affectu, quæ omnium factorum meritorumque mensura est. Ex qualitatibus quippe voluntatum, non ex temporum spatiis, sive recle facta sive peccata metimur. Alioquin majus peccatum haberetur, arborem dejicere quam hominem occidere. lllud enim fit longa mora, ictibus multis ; hoc uno ictu, brevissimo tempore : pro quo tamen exigui temporis tam grandi peccalo, si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur ; quamvis in spatio temporali longitudo poenæ cum brevitate facinoris nullo modo sit comparanda. Quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa, vel etiam pariter æterna supplicia, sed aliis alia mitiora, vel acriora ; ut quibus tempus æquale est, non sit æqualis asperitas, propter mensuram etiam peecatorum, non in productione temporum, sed in voluntate peccantium ?

27. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi supplicio sive corporis; ut quæ delectatur in peccatis, ipsa plectatur in pœnis; et ut qui judicat sine misericordia,sine misericordia judicetur: et in hac quippe sententia, ad hoc solum eadem mensura est, ut quod non præstitit, non ei præstetur ; atque ita quod ipse judicatur æternum erit, quamvis quod judicavit, æternum esse nequiverit. In eadem igitur mensura, quamvis non æternorum malefactorum, aeterna supplicia remetiuntur; ut quia æternam voluit habere peccati perfructionem*, æternam vindictæ inveniat severitatem. Non autem sinit proposita brevitas responsionis meæ, ut colligam omnia,vel certequamplurimaquæ de peecatisetde peccatorum pœnis sancti Libri habent,atque ex his unam eruam sine ulla ambiguitate sententiam, si tamen id valeam viribus mentis, etiamsi congruum nanciscar �tium. Nunc tamen arbitrorsatis esse monstratum, non esse contrariumæternitatisuppliciorum, quod in eadem mensura redduntur, in quapeccata commissa sunt.

[merged small][merged small][ocr errors]

me dignarebis instruere, si vere dizit Salomon, Filium Deus mom habet. 29. Citorespondetur: Non solum hoc non dixit,verum etiam dixitquod Deus habeat Filium. Apud eum enim Sapientia loquens ait: Ante omnes colles genuit me (Prov. viii, 25). Et quid est Christus, niei DeiSapientia ? ltem quodam loco Proverbiorum : Deus,

inquit,docuit me sapientiam,et scientium sanctorum

cognovi. Quis ascendit in cælum, et descendit ? quis collegit ventos in sinum? quis convertit aquam in vestimento ? quis tenuit fines terræ ? quod nomen est ei, aut quod nomen est Filiiejus (ld.xxx,4)? Horum duorum quæ in extremo commemoravi,unum retulit ad Patrem,id est,Quod nomen est ei, propter quoddixerat, Deus docuit me sapientiam :et alterum evidenter ad Filium, cum ait, aut quod nomen est Filii ejus, propter * cætera, quæ de Filio magis intelliguntur, hoc est, Quis ascendit in cælum, et descendit ; quod Paulusita commemorat,Qui descendit,ipse est et qui ascendit super omnes de caelos (Ephes.iv, 10) Quis collegit ventos in simum ? id est,'animas credentium in occultum atqua secretum ; quibus dicitur, Mortui enim estis,et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. (Coloss. 111, 3): Quis convertit aquam im vesti7mem to ? ut dici posset, Quotquot in Christum bap

tizati estis, Christum induistis (Gal. iii, 37 ) : Quis

tenuit fines terræ ? qui dixit discipulis suis, Eritis mihi testes in Jerusalem,et in tota Judæa, et Samaria, et usque in fines terræ (Act. i, 8).

QUaestio SEXTA. De Joma propheta.

30. Postremaquæstio proposita est de Jona, nec ipsaquasi ex Porphyrio,sed tanquam exirrisione Paganorum ; sic enim posita est : Deinde quid sentire, inquit,debemus deJona,qui dicitur inventreceti triduo fuisse; quod άπίθανον est incredibile, transvoratum cum veste hominem,fuisse in cordepiscis. Awt si figura est, hanc dignarebis pandere.Deinde quid sibi etiam illud vult supra evomitum Jonam eucurbitam natam (Jonæ ii, 1, et iv, 6): quid causæ fuit, ut hæc nasceretur ? Hoc enim genus quæstionis, multo cachinnoa Paganis graviter irrisum animadverti.

34. Ad hoc respondetur, quod aut omnia divina miracula credenda non sint; aut hoc cur non eredatur, causa nulla sit. In ipsum autem Christum, quod tertio dieresurrexerit, non crederemus, si fidesChristianorum cachinnum metueret Pagauorum. Cum autem hinc quæstionem non proposueritamicus noster,Utrum credendum sit, vel Lazarum resuscitatum esse quarto die, vel ipsum Christum tertio die resurrexisse; multum miror hoc quod factum est de Jona,eum proincredibili posuisse: nisi forte facilius putat mortuum de sepulcro resuscitari, quam vivum in tam vasto ventræ belluæ potuisse servari. Ut enim omittam commemorare quanta magnitudo belluarum marinarum ab eis qui experti sunt indicetur; venter quem costæillæ muniebant,quæ Carthagine in publico fixæ populo notæ sunt, quot homines in

[ocr errors]
[graphic]
[graphic]
[graphic]
[graphic]

spatio suo capere posset, quis non conjiciat, quanto ratio, inquit, prava el adultera signum quærit,et si. hiatu patebatos illud, quod velutjanua speluncæ il. gnum non dabitur ei, nisi signum Junæ prophetæ : lius fuit?Nisi forte, ut posuit, vestis essetimpedimen- sicut enim Jonas fuit in ventre celitribus diebus el trito ne Jonas vorari posset illæsus, quasi perangusta bus noctibus,sicerit Filius hominis in cordelerrælri. sese coarctaverit, qui per abruptum aeris præcipita- bus diebus et tribus noctibus (Matth. xii, 39, 40). De tus, sicexceptus est, ut prius reciperetur ventre bes- ipso autem triduo mortis Domini' Christi, quomodo tiæ quam dente laceraretur. Quanquam Scriptura ratio reddatur,cum a parte tutum intelligitur,in die neque nudum neque vestitum in illud antrum dejec- primo et novissimo,ut toti tres dies,id est cum suis tum esse dixerit,ut possit intelligi illuc etiam nudus noctibus computentur, longum est disserere, et in irruisse, si forte opus erat, tanquamovo corium, ita aliis sermonibus jam sæpissime dictum est. Sicut illi vestem detrahi,quo facilius sorberetur. Sic enim ergo Jonas ex naviinļalvuvi ceti, ita Christus ex ligno sunt homines de prophetæ hujus veste solliciti, quasi in sepulcrum vel in mortis profundum. Et sicut ille aut per fenestram parvam repsisse, aut in balneas pro bis qui tempestate periclitabantur, ita Christus intrasse dicatur ; quo etiamsi necesse esset intrare pro his qui in hoc sæculo fluctuant. Et sicut primo vestitum, vix molestum esset, non tamen mi. jussum est ut prædicaretur Ninivitisa Jona, sed aon rum.

ad eos pervenit prædicatio Jonæ, nisi posteaquam 32. Sed babentrevera quod non credant in divino eum cetus evomuit ; ita prophetia præmissa est ad miraculo, vaporem ventris quo cibi madescunt, po- Gentes, sed nisi post resurrectionem Christi non tuisse ita temperari ut vitam hominis conservaret. pervenit ad Gentes. Quanto incredibilius ergo proponerent tres illos vi. 35. Jam vero quod tabernaculum sibi constituit,et ros,ab impio rege in caminum missos, deambulasse consedit ex adverso civitatis Ninive,quid ei futurum in medio ignis illæsos?Quapropter si nulla isti divina esset exspectans, alterius significationis personam miracula voluntcredere,alio disputatione refellendi Propbeta gestabat.Præfigurabat enim carnalem posunt.Neque enim debent unum aliquid tanquam in pulum Israel. Nam huic erat et tristitia de salute Nicredibile proponere, et in quæstionem vocare, sed nivitarum, hoc est de redemptione et liberatione omnia quæ veltalia, vel etiam mirabiliora narrantur. Gentium. Unde venit Christus vocare,non justos,sed Et tamen si hoc quod de Jona scriptum est, Apuleius peccatores in pænitentiam (Luc.v,32). Umbraculum Madaurensis, vel Apollonius Tyaneus fecisse dicere ergo cucurbitæ super caputejus,promissiones erant tur,quorum multa mira nullo fideli auctorejactitant, Veteris Testamenti, vel ipsa jam munera, in quibus quamvis et dæmones nonnulla faciant Angelis sanc- erat utique,sicut dicit Apostolus, umbra futurorum tis similia, non veritate sed specie, non sapientia sed (Coloss.11,17), tanquam ab æstu temporalium maloplane fallacia:non tamen,si de istis, ut dixi,quos ma- rum in terra promissionis defensaculum præbens. gos vel philosophos laudabiliter nominant, tale ali- Vermis autem matutinus,quo rodente cucurbita erquid narraretur, non jam in buccis creparet risus, aruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cujus sed typhus.Ita rideant Scripturas nostras:quantum ore Evangelio diffamato, cuncta illa quæ temporalipossunt, rideant,dum per singulos dies rariores pau terapud Israelitas vel ut umbratili prius significatiocioresque se videant, vel moriendo, vel credendo: ne viguerunt, evacuata marcescunt. Et nunc ille

populusamisso Jerosolymitano regno,et sacerdotio, tra veritatem inaniter pugnaturos, vane latraturos,

et sacrificio, quod totum umbra erat futuri,in captiva paulatim defecturos, tanto ante riserunt, nobisque

dispersione magnoæstu tribulationis aduritur, sicut posteris suis, non solum ea legenda dimiserunt, Jonas, quod scriptum est,a solis ardore (Jonæ iv,8), verum experienda promiserunt.

et dolet graviter;et tamen dolori ejus atque umbræ 33.Non sane absurbe, neque importune requiritur

quam diligebat, salus gentium poenitentiumque! quid ista significent, ut cum hoc expositum fuerit,

præponitur. non tantum gesta, sed etiam propter aliquam signifi

36. Adhuc cachinnent Pagani, et jam vermem cationem conscripta esse credantur. Prius ergo non

Christum,ethancinterpretationem prophetici sacradubitet Jonam prophetam in alro ingenti marinæ

menti superbiore garrulitate derideant, dum tamen belluæ triduo fuisse,qui vult scrutari cur hocfactum

et ipsos sensim paulatimque consumat. Nam de sit: non enim frustra factum est, sed tamen factum

omnibus talibus Isaias prophetat, per quem nobis est. Si enim movent ad fidem quæ figurate tantum

dicit Deus : Audite me qui scitis judicium, populus dicta, non lacta sunt; quanto magis movere debent

meus, in quorum corde lex mea est : opprobria homiquæ figurate non tantum dicta, sed facta sunt! Nam

num nolite metuere, et detractione eorum nesuperesicuthumana consuetudo verbis, ita divina potentia

mini,nec quod vos spernant magni duxeritis. Sicut etiam factis loquitur. Et sicut sermoni humano

enim vestimentum,ita per tempus absumentur,et sivorba nova,vel minus usitata, moderate ac decenter

cut lana alinea comedentur:justilia autem mea æteraspersa, splendorem addunt ; ita in factis mirabi

num manet (Isai. Li, 7,8). Nos ergo agnoscamus verlibus congruenter aliquid significantibus, quodam

mem matutinum,quia et in psalmo cujus titulus insmodo luculentior est divina eloquentia.

cribitur, Prosusceptione matutina, hoc se ipse nomi34. Proinde quid præfiguraverit quod prophetam bellua illa devoratum, tertio die vivum reddidit,cur

Edd.: Domini nostri Jesu Christi. At Mss. carent

vocibus; nostri Jesu. a nobis quæritur,cum hoc Christus exponati Gene * Mes. Vatic. tres et alii et nostris duo, penitentiaque.

CON

[ocr errors]

neappellare dignatus est: Ego,inquit,sum vermis,et non homo;opprobrium hominum, et abjectio plebis. Hoc opprobrium de illisopprobriis est quæ jubemur non metuere per Isaiam dicentem:Opprobria hominum nolite metuere. Ab isto verme tanquam atinea comeduntur,qui sub ejus dente evangelico per singulos dies paucitatem suam deficiendo mirantur. Nos hunc agnoscamus,et pro salute divina,humana opprobria sufferamus.Vermis estpropter humilitatemcarnis; fortassis etiam propter virginis partum. Nam hoc animal plerumque de carne, vel de quacumquere terrena, sine ullo concubitu nascitur.Matutinusest, quia diluculo resurrexit. Poterat utique illa cucurbita etsine ullo vermiculo arescere.Postremo si habebat Deus ad hoc vermem necessarium, quid opus erat addere matutinum,nisi ut ille vermis agnosceretur, qui cantal pro susceptione matutina: Ego autem sum vermis, et non homo ? 37. Quid ista prophetia jam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius 1 ? Si irrisus est vermis iste cum penderetin cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est, Locuti sunt labiis, et moverunt caput. Speravit in Deum, eruat eum; salvum faciat eum, quoniam vult eum, cum completa suntquæ ibi prædixit, Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt, omnia ossa mea. Ipsi vero consideraverunt, et conspeacerunt me, diviserunt sibi vestimenta mea, et supervestem meam miserunt sortem;quod tanta manifestatione futurum in libro antiquo prophetatur, quanta manifestatione factum in novo Evangelio recitatur : sed si in hac humilitate, ut dicere cœperam, iste vermis irrisus est, numquid adhuc irridendus est cum ea compleri cernimus, quæ consequentia psalmus ipse habet, Commemorabuntur et convertemtur ad Dominum universi fines terræ, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium ; quoniam Domini es regnum, et ipse dominabiturgentium (Psal.xxi,7-29).Siccommemorati sunt Ninivitæ, et conversi sunt ad Dominum. Hanc salutem poenitentiæ Gentium tanto ante præfiguratam inJona, dolebat Israel, sicut nunc doletumbranudatus, et æstu sauciatus. Liceat sane cuilibet quamlibet aliter, dum tamen secundum regulam fidei, cæteraomniaquæ de Jonapropheta mysteriis operta sunt, aperire. Illud plane quod in ventre ceti triduo fuit, fas non est aliter intelligere, quam ab ipso cœlestimagistro in Evangelio commemoravimus revelatum. 38. Proposita exposuimus ut potuimus : sed ille qui proposuit, jam sit christianus, ne forte cum exspectat ante Librorum sanctorum finire quæstiones, prius finiat vitam, istamquam transeat a morte ad vitam. Ferri enim potest, quod antequam christianis sacramentis imbuatur, quærit de resurrectione mortuorum. Concedendum etiam fortassis quod de Christo quæsivit, cur tanto post venerit, vel si quæ sunt aliæ paucæ et magnæ quæstiones, quibus cætera inserviunt. Si autem qualis est illa, In qua mensura mensi fueritis, metietur vobis, vel

* Mss. omnes : Lueidius ? Neque enim si irrisus est. Forte pro, Numquid enim.

qualis ista de Jona, etiam omnes tales antequam sit christianus finire cogitat, perparum 1 cogitat vel conditionem humanam, vel ætatem jam suam. Sunt enim innumerabiles, quæ non sunt finiendæ ante fidem ne finiatur vita sine fide. Sed plane retenta jam fide, ad exercedam piam delectationem mentium fidelium studiosissime requirendæ, et quod in eis eluxerit, sine typho * arrogantiæ communicandum ; quod autem latuerit, sine salutis dispendio tolerandum.

EPISTOLA CIII *(a).

Nectario petenti veniam tribui civibussuis rescripserat Augustinus in Epist. 97, non decere christianam benevolentiam, ut insigne illud Calamensium scelus impunitum omnino dimittatur. Huic rursum scribit Nectarius, blandiens ac suppliciter suadens wt iis parcatur sine ulla eæceptione.

Domino recte ac merito suscipiendo et omnibus modis honorando fratri AUGusTiNo, Nectarius, in Domino salutem.

M. Sumptis litteris Ezimietatis tuæ, quibus idolorum cultum,et templorum cerimonias destruristi,audire mihi visus sum philosophi vocem, non illius quem in Academiæ Licæo memorant, tenebrosis humo angulis residentem, eae profunda quadam cogitatione demersum, reductis ad frontem caput implicuisse genibus, ut aliorum praeclara inventa doctrinae egenus quidam calumniator oppugnet,assertaque praeclare, cum suum nihildefendat, accuset : sed plane ercitatus oratione tua ante oculos stetit M. Tulliusconsularis, qui innumeris cinium capitibus conservatis, forensis campi signa victricia stupentibus Græciæ scholis laureatus inferret, tubamque illam canoræ vocis et linguæ, quam in criminum reos et reipublicæ parricidas, spiritu justæ indignationis inflaverat, anhelus invcrteret, togamque ipsam rugarumpaginis resolutis, palliorum imitatus speciem, retorqueret.

2. Ergo cum nos ad eaesuperantissimi Dei cultum religionemque compelleres, libenteraudivi; cum caelestem patriam intuendam esse suaderes, gratanter accepi. Non enim illam mihi civitatem dicere videbare, quam muralis aliquis gyrus coercet, nec illam quam philosophorum tractatus mundanam memorans communem omnibus profitetur ; sed quam magnus Deus, et bene meritæ de eo animae habitant atque incolunt, quam omnes leges diversis viis et tramitibus appetunt, quam loquendo ezprimere non possumus, cogitando forsitan invenire eaeprimere non possumus, cogitando forsitan invenire possemus. Haec ergo licet principaliter appetendaatque diligenda sit, tamen illam non arbitror deserendam, in qua nati et geniti sumus : quæ prima nobis usum lucis hujus infudit, quæ aluit, quæ educavit, et, ut quod ad ! causam proprie pertinet dicam, de qua bene meritis vi

[merged small][ocr errors]
[graphic][graphic][graphic]
« PredošláPokračovať »