Obrázky na stránke
PDF
ePub

negotii causa adierat, non ante mensem aprilem infert, anno 397 qui postremus Siricio fuit, jam nup. insequentis anni discessit, legationem aliam adlm- serat Melania junior, neque Publicolæ obitus, qui peratorem in Carthaginensi concilio an. 410, die 14 ætatis Melaniæ anno 20 et a nuptiis ejusdem 6 aut juniisuscepisse. Quocirca hanc Nectarii epistolam, 7 contigit, in annum Christi circiter 409 referri porescriptumque Augustini anno 408 collocare satius test. Attamen re mature considerata visæ suntlonge duximus. Id vero suium rescriptum mensibus ferme certissimæ rationes illæ, quibus negotii Calamensis octo ante diem 27 martii anni insequentis d se tempus supra ad epist. xc investigatur ;de quo ne. redditum testatur Augustinus in epistola civ, ni, gotio Augustinum in epistolæ xcv verbis hic allatis id est sub initium augusti.

intelligendum esse non dubitat vir eruditus. Id vero XCII. - Scripta circa an. 408.

nobis apparuit minus exploratum, quod passim diEpistola nonagesima secunda,qua Augustinus Ila. citur, Melaniam scilicet in Ruffini comitatu fuisse, licam super obitu mariti consolatur, data est paulo quando ille Siricio Romano pontifice ad Italiam ante xcix Italicæ eidem inscriptam. In ista enim appulit; cum Melaniæ ex Palæstina reditus ante xcix, n. 3, parvulos ipsius resalutat, indicatque an. 402, nostro quidem calculo, reponi vix possit. hoc ipso eam non ita pridem viro suo viduatain. Adeoque de harum epistolarum epocha non ex illa XCIII. - Scripla circ, an. 408.

opinione constituere visum est, sed e contra. De collatione Carthaginensi altum ubique silen XCVI. - Scripta an. 408, circa init. septemb. tium in epistola nonagesima tertia ad Vincentium Audito provectum esse Olympium ad celsiorem Rogatislam, tametsi adversus Donatistarum schisma dignitatem, Augustinus mox ad ipsum scripsit episex professo et copiose disseratur. Cumque tam tolam nonagesimam sextam, cum utrum vera esset prolixum sermonem de latis in eos legibus instituat fama quæ in Africam de ipsius provectione peribidem Augustinus, quo earumdem legum severi- venerat, nondum fuisset confirmatum, ut ait o. 1. tatem excuset; nullum tamen verbum facit sive de Porro munus magistri officiorum, quod hic notatur, Honorii rescripto sub finem anni 409 dato, ut eam adeptus est Olympius Stilichone anno 408, die 23 quam quisque vellet religionem libere profiteretur, augusti interempto. Quocirca isthæc epistola non sive de iis quæ a Stilichonis nece statim acciderunt procul a septembris initio data videtur. circiter exeuntem annum 408, cum Pagani et Dona

XCVII. - Scripta exeunte an. 408. tistie in Africa non modo falsos rumores spargerent, Altera ad Olympium ordine nonagesima septima leges videlicet in ipsos nequaquam Honorii volun: missa est post superiorem et media hieme ex n. 3. tate, sed Stilichonis invidia lalas fuisse, adeoqueni- Hac epistola ipsum admonet de concitatis in Afrihiljam obtinere roboris ; sed etiam in Catholicos gra- cana Ecclesia perturbationibus, quod exstincto viter insurgerent, nonnullis episcopis necem affe- Stilichone pagani et hæretici jactarent, leges con. rentes. Unde conjectare licet aliquanto ante annum tra se præter voluntatem Imperatoris, vel eo nes. 411, imo ante finem 408 scriptam fuisse båncoe episa: eienlo in issäs fuisse, atque hinc imperitorum anitolam,eo tamen tempore quo Augustinis seduloage:mos adversus Ecclesiam vehementer accenderent. bat ut hæretici legibus paterent. Quod ab ejus mo- Ideo postulat utquamprimum succurrat, faciatque ribus alienum reputabat Vincentius ; Cum optime...pre sua auctoritate, quo Ecclesiæ inimici leges illas inquiebat ille in sua ad Augustinum epistola hic;.: ex: Intperatoris voluntate constitutas intelligant. n. 51, noverim te longe adhuc a fide christiana se positum: Obi ga in cäuiam in Carthaginensi concilio anno et studiis olim debitum litterarum, quietis et honestatis 408, die 13 octobris legationem ad Imperatorem fuisse cultorem. Tam singulareminter homines hones- susceperunt Restitutus et Florentius episcopi, eo tatem præ se tulit Augustinus, vel ea ælate, quam tempore quo Severus et Macarius occisi sunt, uti legi. amaro stilo et gravi adeo luctu persequitur in Con- tur in Cod. can. Afr. c. 106. fessionum libris.

XCVIII. – Scripta forte an. 408.
XCIV, XCV. – Scriptæ an. 408.

Visum est hunc in locum referre epistolam noMensem diem que datæ a se epistolæ nonagesimæ nagesimam oclavamad Bonifacium episcopum, pon quartæ indicat Paulinus c. 8, his verbis : Pridie Idus ante hoc tempus conscriptam ; siquidem hic ipse maias venit ad nos Quintus diaconus, ut rescripta pete- est, qui in superioribus ad Olympium epistolis ret, et Idibus ante sextam dimitti obtinuit. Annum vero laudalur, Pauli non ita pridem defuncti successor, Augustinusipse in epistola nonagesima quinta,n. i, et Cataquensis episcopus. rescribens : Proinde ad istam lætitiam, qua vobiscum XCIX. - Scripta exeunte an. 408 aut ineunte 409. est frater Possidius, cum ex ipso audieritis, quam tristis Epistola nonagesima nona,ad Italicam data, pertieum causa compulerit, hoc me verissime dicere cogno net ad tempus cladis populo Romano illatæ prima scetis. Nempe iristis illa causa quæ Possidium in Ita urbis per Alaricum obsidione, de qua n. 1. Porro liam navigare compulit, non alia est, quam Ecclesiæ hanc primam obsidionem in finem anni 408 referre suæ Calamensis calamitas perniciesque a Paganis compellunt verba Zosimi, quæ habes in Not. hujus anno 408, mense junio illata. Cui Possidio profici

epist. scenti dubio procul traditum est istud rescriptum

C. – Scripta circ. idem tempus. perferendum Paulino, aut certe non multo post ejus In epistola centesima n. 2 agit Augustinus apud profectionem transmissum fuit : quandoquidem Donatum proconsulem, ut cito per ipsius edictum notum illud scripsit Augustinus cum Carthagine hiema verint hæretici Donatistæ, manere leges contra errorem ret et epistola cxxi, n. 14, id est hieme ineunte, suum latas, quas jam nihil valere arbitrantur et jactant, vel exeunte: nam media hieme erat apud Hipponem Unde intelligas scribere ipsum sub finem an. 408 ex epistola xcvii, n. 3. Nisi forte media hjems tem mox utpova contra hæreticos rescripta prodierunt: pus navigationi jam maxime adversum significat. inter quæ exstat lex ad ipsuin met Donatum die 24 no

Nonnihilnegotii uobis hocloco exhibuit opinio viri vembris directa. Porro cum Donato sic pro exordio eruditi, qui hasce duas epistolas ad annum 399 revo. loquitur quasi ille proconsulatum Africæ recens cat, putans Publicolæ obitum, de quo veluti adhuc adierit. recentiin epistola xciv agitur, non posse in tempus

CI. – Scripta circa idem tempus. anno 409 proximum remitti.Quoniam, uti argumen Epistolæ centesimæ primæ ad Memorium perlator tatur, scriptor quidem vitæ Molaniæ junioris narrat fuitPossidius episcopus Calamensis, ex n. 1, qui proeam Piniano junctam fuisse anno ætatis 14 ; tunc pter ecclesiæ suæ causam adversus Paganos, uti jam eamdem post Publicolæ patris suiobitum sæculo va observavimus, in Italiam navigavit, aut exeuntean. ledixisse anno ætatis 20. Palladius autem in Hist. 408 aut potius ineunte 409, tum quia hoc anno die 27 Laus, cap. 118, tradit Melaniam seniorem, cum nep martii Augustinum adhuc latebatutrumnam Possi. tem suam Melaniam nupsisse et velie sæculo renun dius quidquam in flagitiosos impetrasset ex epist. tiare audisset, Romam ex Palæstina rediisse. Deni civ, n. 1, tum quia xcv epistola, quam proficiscente que Melania senior creditur rediisse cum Ruffino vel recens profecto Possidio ad Paulinum datam tempore Siricii papæ. Quapropter, uti vir eruditus diximus, hiemo dictata fuit.

CII. - Scripta circa idem tempus.

adversus vestrorum... improbitates quæramus publicas Epistola centesima secunda ad Deogratias, qui leges, et adversus ipsas leges armentur circumcellioliber est inscriptus ab Augustino, Sex questiones nes, quas eo ipso furore contemnant, quo in vos eas contra Paganos expositæ, nullum ætatis suæ charac- cum furerent excitarunt. Cuitam liquidæ auctoritati terem præfert. Huncei locum assignamus, quoniam frustra opponas Prætextatum Assuritanum, quem inter libros post annum 406 et ante annum 411 circiter annum 400 obiisse jam supra ad epistolam editos recensetur in lib. 2 Retract. c. 31.

Li observavimus, dici hic n. 5, nuper defunctum. CIII, CIV. - Scriptæ an. 409, sub mens. martium. Cuim ibi longe æquius sit, particulam nuper sumere

Nectarii posteriorem epistolam, hic centesimam in ampliori significatu, quem scriptores interdum tertiam, die 27 martii recepit Augustinus, moxque ad quindecim et ad plures annos extendere nemo eidem centesimam quartam reddidit, ex n. 1, ubi a nescit, id quod inter disputandum tum præsertim Nectario inquirit cur sibi tam sero dat rescripta: faciunt, cum rem ignorari aut dissimulari ab adquippe qui epistolæ xci nonnisi post menses ferme versario nolunt. Venit etiam illud observandum n. octo respondeat. Porro suspicari pronum est, Necta 18 : Ante istam legem, qua gaudetis vobis redditam rium post Stilichonis necem idcirco rescribendi cu libertatem, etc. Quod si forte ad Juliani rescriptum ram abjecisse, quod Ecclesiam in magnas perturba non pertinet, ostendit scriptam epistolam sub tionesincidisse perspiceret, crederetque leges, quæ finem an. 409 post ipsius Honorii edictum, quo ejus causa vivo Stilichonedatæ fuissent, jamjam, ut sancivit ut religionem quam quisque optaret, secrumor ferebat, prorsus abrogatas. Nunc vero ad pe- tari sineretur, de quo vide annotationem in hunc lolendam veniam flagitij civium suorum propterea cum. Cæterum is rerum status, qui in epistola repræconvertisse animum, quod intellexisset novas prosentatur, non patitur illam ultra medium circiter Ecclesia leges ab Imperatore emanasse, non modo annum 410 remitti. Unde expungendum censemus in fine appi 408, sed etiam initio anni 409. Nam exstat id quod legitur n. 19 : De isto Marcellino scribens, lexin hæc verba : Ne Donatistæ.. Judæiatque Gentiles.. Ecclesiæ colonum dicis : cum Marcellinus tribunus, arbitrentur legum ante adversum se datarum constituta qui hic laudatus videtur, nonnisi exeunte anno 410 tepuisse, noverint judices universi præceptis eorum fideli missus fuerit in Africam, collationis Carthaginendevotione parendum, etc. Quæ quidem lex in Cod. sis procurandæ causa; de qua tamen collatione nulTheod. lib. 16, tit. 5, 1. 46, recte subnotatur data hoc lus hic sermoest. Deprehenditur facile erratum,non anno 409, die 15 januarii. At in Sirmundi appendice ex MSS. quidem exemplaribus, quæ præter Vaticapag. 43, data 18 Kal. febr. Honorio IX et Theodosio nus nulla suppetunt, sed ipso ex contextu, in quem V coss. id est an. 412. Male prorsus : quandoqui. licenerius incante retulitid quodin margine adnotadem Theodorum, cui lex præfecto prietorio inscri raut legem imperitus visa epistola cxxxix ad Marbitur, Cæcilianus excepit, id munus adeptus non cellinum ejus Augustinus Donatum quemdam diaprocul ab ineunte anno 409.

conum rebaptistum Ecclesiæ colonum fuisse dicit. CV. - Scripta ineunte an. 409.

CIX, CX. - Scriptæ forte versus an. 409. Sub hoc tempus epistolam centesimam quintam Duæ subsequuntur non ita determinatæ ætatis epiad Donalistas scriptam intelligimus,tum ex his ver stolæ, scilicet centesima non Severi ad Augustinum bis 0.6 : Quid est melius, proferre veras Imperatorum et centesima decima Augustini ad eumdem Severum jussiones pro unitate, an falsas indulgentias pro perver. non abbatem, qui titulus ab Erasmo et Lovaniensisilale ; quod vos fecistis, et mendacio vestro subito bus ipsi tribuebatur, sed episcopum;cum ipse Autotam Africam implestis? quæ aperte notant rumores gustinum,tunc certe episcopum, fratrem, Augustinus dolose ab ipsis post Stilichonis mortem de supe- vero ipsum consacerdotem appellet. Neque Severus riorum legum abrogatione jactatos ; tum ex istis ille, quem secum tam stricte conjunctum profitetur quæde Cæciliani causa loquens Augustinus ait n.8: hic Augustinus,alius est a Milevitano antistite, de quo Erigite hoc a nobis, probemus vobis, et si non proba- item ipse in epist. Lxxxivad Novatun, n. 1, scribit: cerimus, facite de nobis quidquid potuerilis ; quibus Quandumlibet valeat germanitas tui sanguinis, non inpuit super ea re nondum collationem cum Dona vincit amicitiæ vinculum, quo nobis invicem ego et fratistis habitam ; imo neque datum adhuc ab Impe ter Severus inhæremus... Qui mecum tamen nunc vix ratore de habenda collatione rescriptum.

et interdum per exiguas chartulas loquitur. Porro SeCVI.CVIII. - Scriptæ fore an. 409.

verus obiit an. 426 ut patet ex epist. ccxvII. VideEpistola centesima sexta scripta est ad Macrobium turque prædictam cix epistolam scripsisse perlecepiscopum, ordinatum nuper, juxta subsequentem tis Confessionum libris, aliisque piis Augustini ejusdem temporis Maximi et Theodori ad Augusti- opusculis, in quibus voluptatem fructumque plunum epistolam. Suffectus erat Macrobius in Pro- rimum se capere significat. culeiani locum apud Hipponem, uti ex epistola cen CXI. – Scripta exeunte an. 409, forte mense novemb. tesima septima ad Macrobium eumdem data intelli In annum 409 apprime convenit, quæ in principio gitur. Etenim cum magno comitalu in eain urbem epistolæ centesimæ undecimæ ad Victorianum exingressus, ex n. 14 ibi deinceps episcopum egit, primitur, tristissima illa facies universi orbis taneidem cum Augustino plebi eisdemque duas in par tis cladibus afflicti, ut pene pars nulla terrarum estes distractis familiis pastorali cura in vigilans, ex set, ubi non talia, qualia Victorianus scripserat, D. 17 et 20. Estque dubio proculille ipse qui in Car- committerentur atque plangerentur. Addit Augusthaginensi collatione 1, n. 201 nominatur Episcopus tinus, De Hispanis quoque tot provincii, quce his malis Hipponensis. Porro Proculeianus nondum e vivis diu videbantur intacta, coeperunt jam talia nuntiari, excesserat exeunte anno 403, quo tempore Augus. quod scilicet hoc eodem anno Vandali Hispanias octipus ex decreto synodi Carthaginensis eodem anno cupassent juxta Cassiodorum et Prosperum in die 25 augusti celebratæ,ipsum semel et iterum ad Chron. Imo et Alani et Suevi juxta Chron. Idatii, qui collationem citandum curavit, juxta epistolam eorum in Hispanias irruptionem ab aliis 28 septemLIIXVIII, n.7: quinetiaio ibi cum ejus mentionem bris, ab aliis 13 octobris notari testatur. Quapropter faciunt Hipponenses clerici jam progrediente 406 isthæc epistola data fuerit forte mense novembri. anno scripta epistola, de ipsius obitu nullum ver Meminit quoque hic Augustinus necis monachis in bum habent. Quocirca nonnemo forte existimaverit Ægypti solitudine a barbaris illatæ. De hac eadem centesimam sextam, duasque proxime subjec- Sanctorum nece Cassiani extat Collatio sexta. tas epistolas non ante an. 406 exaratas. Nobis vero CXII. - Scripta exeunte an. 409 aut ineunte 410. id saltem constat, non anteriores esse legibus anno Epistola centesima duodecima ad Donatum jam 403 in Donatistas promulgatis, quæ leges monstran exproconsulem scripta est, ac paulo postquam ille tur in hac cvi epist., n. 14, his verbis : Persecutionem curis publicis expeditus fuisset, utiex n. 1 intelligitur non solum postea vobiscum, id est posteaquam ad vos Quonam autem die vel mense proconsulatum Africæ redierunt, sed prius et a vobis pertulerunt Maximia- posuerit Donatus, haud a nobis comperiri potuit, nisi nistæ. Et apertius n. 18 : Fugitur unitas, ut nos quod accidisse ante 25 junii an. 410, ex lege ad Ma

crobium Africæ proconsulem eo die data dicimus. CXIII-CXVI. — Scriptæ circa hoc tempus, sive non ante 409 nec post 423. Quatuor proxime subsequentes epistolæ, ad Cresconium, ad £É, ad Fortunatum, ad Generosum, super eadem causa, conscriptæ, neque ante annum 409, neque post 423, collocandæ fuerunt. Quippe in iis Augustinus adducit legem de exhibendis vel transmittendis reis ab Honorio latam die 21 januarii an. 409, quæ in cod. Theod. I. 9, tit. 2, I. 6, sic habet : Si quos præcepto judicum praemisso inscriptionis vinculo eos adminiculum curiæ proprie dirigere jussum fuerit ; municipalibus actis interrogentur, an veliml juaeta præceptum triumphalis patris nostri triginta diebus sibi concessis sub moderata et diligenti custodia propter ordinationem domnus propriæ, parandosque sibi sumptus, in cinitate residere. Quod si fieri voluerint, hoc genus beneficii cupientibus non megetur. Ipsissima, ut perspicis, verba in prædictis epistolis relata, ut minime durium sit quin hanc ipsam legem jam tum vidisset Augustinus. Quippe cum lex super eadem re a Theodosio edita an. 380, verbis constet longe diversis in Cod. Theod. ibid. leg. 2. Innuit etiam Augustinus illius se legem obtendere, qui tunc temporis imperium administrabat, quando eam constanter appellat Imperatoris legem, id est Honorii, qui an. 423, die 15 augusti decessit. CXVII-CXVIII. — Scriptæ forte an. 410 aut ineunte41 f. Epistola centesima decima septima, Dioscori, et centesima decima octava, Augustini ad Dioscorum, quæ canescente jam Augustino scriptæ sunt, uti rescribens de seipse n. 9, testari videtur, vix reponi possunt citius anno Christi 410, quo Augustinus annum ætatis 56 agebat. Neque vero serius ineunte 411, quoniam n. 12, ubi Discorum de pernoscendis hæreticorum tunc temporis Ecclesiæ fidem impugnantium erroribus potius quam de sopiti olim veterum philosophorum dissidiis recoquendis admonet, recensens Donatistas, Maximianenses, Manichæos ex Africa, tum Arianos, Eunomianos, etc., ex Oriente, non facit ullam de Pelagianis mentionem ; in quos tamen ante anni 411 finem celebrata fuit synodus apud Carthaginem. Itaque Alypius a Dioscoro semer dicitur ætatis nomine,non primatus; cum hanc dignitatem in Numidia nonnisi sub extremos Augustini annos sit consecutus. CXIX, CXX. — Scriptae forte circa idem tempus. In villam se receperat Augustinus, cum ipsi data est epistola centesima decima nona, Consentii, ut ibi dicitur n. 1. Huc porro siquis spectare velit quod idem sanctus ad Dioscorum, n. 34, scribit, seipsum post ægritudinem aliquantum ab Hippone removisse, nihil repugnabimus. Id solum observamus epistolam centesimam vigesimam ad Consentium rescriptam fuisse circiter hoc tempus. Quippe Augustinus,uti n. 13 significat, multajam tum ad quæstionem de Trinitate pertinentia litteris mandaverat : porro opus de Trinitate, quod in Epist. CLxxiv, a se juvene inchoatum, a sene editum dicit, elaborabat ab anno prope 400,licet non ante annum 446 absolverit. CXXI. — Scripta circa an. 410. Paulini epistolam hic ordine centesimam vigesimamprimam,esse apparet et aliquanto posteriorem xcv sub finem anni 408 scripta ; cum istius sibi jam datæ aliud exemplum hic n. 14 sibi transmitti petat: et aliquanto priorem cxlix scripta circiter annum 414, cnm hanc inter et illam,aliquót ultro citroque Epistolæ, atque in iis Augustini responsio ad quæstiones hic a Paulino propositas, emanaverint, quæ tamen omnes interciderunt. Confer epistolam cxlix, n. A. CXXIL. — Scripta circa idem tempus. Epistola centesima vigesima secunda, qua suos Hipponenses ob ingruentium malorum metum in eleemosynorum erogatione refrigescentes inflammat Augustinus, refertur a Baronio ad finem anni 409, eo quod tempori huic quo interitus Romani timebatur imperii, valde congruat. Verum non minus quadrat in finem anni 410, quo Alaricus capta Ro

ma et direpta Italia transire in Siciliam moliebatur juxta Orosium in lib. 7, c. 43, inde ad subigendam Africam navigaturus juxta Jornandem in lib. de Geticis rebus. CXXIII. — Scripta forte sub finem an. 410. Centesima vigesima tertia Hieronymi tota est æni. gmatica, quain explicanda cum in diversa ferantur auctores, non facile dixeris quinam ejus mentem consequantur,an qui prima verba de condemnatis in Palæstina Pelagianis intelligunt, an potius qui totam epistolam sive de capta Urbe, sive de Origenistis interpretantur. Vide Not. in eamd. epistolam et quod observamus infra ad epist. cxcv.

EPISTOLÆ TERTIÆ CLASSIS,

Quas Augustinus a tempore collationis habitæ cum Donatistis Carthagine,et Pelagianæ hæreseos in Africam invectæ, ad obitum usque suum scripsit, id est ab anno Christi 41 1 ad 430.

CXXIV-CXXVI. — Scriptae circa ineuntem an. 41 f. Centesima vigesima quarta ad Albinam, Pinianum, et Melaniam, hieme scripta est, haud multo post eorum adventum in Africam,quo nonnisi sub finem anni 410 trajecerunt, scilicet ex Sicilia, ut refert scriptor vitæ Melaniæ junioris. In ista enim insula moratos illos fuisse isto eodem anno, prodit Ruffinus in epistola ad Ursacium. Vide Not. in hanc cxxiv epistölam. Paucis quoque apud Thagastem transactis diebus, ut credere pronum est, cum Hipponem visendi Augustini causa esse contulissent Pinianus et Melania, contigit ea res,de qua in duabus proxime sequentibus epistolis tractatur: quas idcirco ad initium anni 411 revocamus. CXXVII. — Scripta forte an. 41!. Circiter annum 41 t prodiit Epistola centesima vigesima septima ad Armentarium et Paulinam, uti probe ex illis infertur verbis n. 1 : Nisi forte adhuc mundus amandus est, tanta rerum labe contritus, ut etiam speciem seductionis amiserit ; et istis n. 4, Modo cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barbarico vastaretur incursu. CXXVII. — Scripta an. 411 paulo ante M diem junii. Edicto Marcellini secundo, quo ille proposuit jam praesentibus apud Carthaginem utriusque partis episcopis, inquit Augustinus in Brevic. collat. die I, c. 3, qui locüs et qui modus collationis futurus esset ; admohens ut ei pars utraque rescriberet utrum placerent quae Edicto comprehendit, responsum est a Catholicis epistola hic centesima vigesima octava. Quod rescriptum a duobus tantummodo primatibus nomine cæterorum episcoporum subsignatum reperitur, ab Aurelio videlicet Carthaginensi et a Silvano jam ^ Numidiæ primate: attamen in frequentissimo conventu episcoporum pene trecentorum confectum fuisse, prodit Augustinus in lib. de Gestis cum Emerito. Unde colligitur pertinere ad dies elapsos proxime ante Carthaginensem collationem, haberi coeptam ! die Junii an. 41 I. CXXIX. — Scripta paulo post superiorem. Ejusdem temporis est epistola centesima vigesima nona,qua nimirum episcopi Catholicioccurrendum putarunt rescripto,seu Notoriæ, ut vocant, Donatistarum, qui pro suis partibus Marcellino respondebant, non sibi placére quod in Edicto suo proposuerat, ut ad collationis locum hi soli ex episcopis convenirent, quos ad ipsam causam peragendam cæteri delegi§sent ; petentes ut omnes potius qui Carthaginem venerant, adesse permitteret, ex Brevic. collat. die. I, c. 4. CXXX. — Scripta persus an. 412. Epistola centesima trigesima ad Probam data est aliquanto tempore post ipsius in Africam adventum, et habito jam aliquoties ab ipsa colloquio cum Augustino, ut éx n. 1 prespicitür. Porro Probam cum Juliana et Demetriade nepte se recepit in Africam mox ut barbarorum manius, in quas capta Urbe inciderat, effugere licuit : de quo legenda est Hieronymiepist. viiu ad Demetriadem. Quocirca potest Augustini prior ad ipsam epistola collocari anno 41 {,'aut anno 412, certe non multo serius, tum quia n. 30, ubi ipsius nurus Julianæ viduæ memiriit, viduas virginesque sub cura Probæ constitutas ad studium orationis exhortans, nullum verDum habet de Demetriade, quam proculdubio laudasset hoc loco, si illa jam virginitatem professa fuisset ; quod ipsa anno 413 præstitit ; tum etiam uia hanè epistolam commemorat in fine libri de Viduitalis, quem Demetriade virginitatis institutum recens amplexa conscripsit, juxta illud ibidem c. 19, quæ modo cœpit. CXXXI. —- Scripta circa idem tempus. Centssima trigesima prima ad eamdemProbam scripta remitti non potest in longum tempus. Jam tum enim, sive anno 413, grandæva erat Proba et ad senectam provecta, ut patet ex lib. de Bono Viduitatis, cap. 19 et 23. CXXXII. — Scripta circa ineuntem an. 412. Centesima trigesima secunda ad Volusianum nonnullo tempore prior est, epistolis cxxxv et cxxxvi, quæ sub iheuntem annum 412 conscriptæ fuerunt. CXXXIII. — Scripta circa idem tempus. Cum Donatistas post Collationem Carthaginensem contumaces plecti vellet Honorius Imperator, sancivissetque in eos legem die 30 januarii an. 412,quæ exstat in codice Theod. lib. 17, tit. 5, l. 52,tum vero illi insurgere vehementius in Catholicos,et ferocius sævire creperunt. Audito autem eorum quosdam judicibus èxhibitos,simulque de homicidio in l{estitutum presbyterum patrato, deque Innocentii, alterius cátholici presbyteri cæde,de oculo ipsius effoso digitoque præciso fuisse convictos,scripsit Augustinüs epistolam centesimam trigesimam tertiam ad Marcellinum Tribunum,enixe rogans ne iis mortis poena infligeretur. Quapropter visum est istam épistolam paulo post initium anni 412 collocare. CXXXIV. Scripta cum superiore. Eodem tempore atque super eadem re data est centesima trigesima quarta ad Apringium judicem, qui Marcellini frater fuit, ex n. 2, et tum proconsulatum gessit ex superiore epistola m. 3. CXXXV-CXXXVIII. — Scriptæ sub initium an. 412. Quatuor subsequentes epistolæ, scilicet centesima trigesima quinta Volusiani, centesima trigesima sexta Macellini ad Augustinum,centesima trigesima septima Augustini ad Volusianum, et centesima trigesima octava ad Marcellinum, haud multo tempofe præcesserunt epistolam cxxxix, in qua, n. 3, istas duas a se recens datas Augustinus memorat. CXXXIX. — Scripta an. 412. Epistola centesima trigesima nona ad Marcellinum paulo posterior est epistolis cxxxiii et cxxxiv, de quibus Augustinus hic n. 2 : Si Proconsul, inquit, vel simul ambo in illos estis sententiam prolaturi, et forte ille persistit velle gladio vindicare, quanquam sit Christianus, et quantum advertere potuimus, non sit ad hæc cruciamenta proclivis ; tamen si necesse fuerit, etiam Gestis jubete allegari Epistolas meas, quas de hac re singulas vobis mittendas mutavi. CXL. — Scripta post superiorem. Ætatem centesimæ quadragesimæ epistolæ ad Honoratum, qui liber est de Gratia novi Testamenti inscriptus, habemus cum ex lib. 2 Retract. c. 36, ubi Augustinus fidem facit quæstiones illas, quibns enodandis incumbit in hacce epistola, ad se eo tempore quo contra Donatistas vehementer exercebatur, et contra Pelagianos exerceri jam cœperat,missas fuisse; tum etiam ex superiQre epistola gxxxix, in qua S. Doctor, n. 3 dicit : Nunc in manibus habeo librum ad Honoratum nostrum de quaestionibus quibusdam quinque, quas mihi proposuit, et per litteras intimavit : cui non continuo respondere vides quam minime oporteat. CXLI. — Scripta 14 junii an. 412. Epistola centesima quadragesima prima Concilii Zertensis ad Donatistas, diem et Consülem adscriptum habet.

CXLlI. — Scripta circa idem tempus. Proxime adjungi ciiravimus epistolam Saturnino et Eufrati aliisque clericis ex Donatistarum schismate ad Ecclesiam conversis inscriptam : quoniam n. 3 quædam de convictis in Carthaginensi collatione Donatistarum episcopis dicuntur sub iisdem verbis, quæ in epistola cxli, n. 4 et 6, legere est. Præterea circiter finem admonet Augustinus orandum pro illis, qui adhuc schismati inhærent, quo in eis sanetur carnalis animi infirmitas ex diututna consuetudine contracta: unde intelligas ipsum aliquanto post collationem Carthaginensem scribere. CXLIII. — Scripta circa finem an. 412. Prodiit epistola centesima quadragesima tertia ad Marcellinum circiter finem anni 412, quo probe colligitur ex n. 12, ubi quidpiam de virginitate S. Mariæ Deiparæ a se in epistola cxxxvii scriptum, neutiquam propterea quod res mira et singularis sit, fide indignum esse observat Augustinus. Adde quod hic n. { respondet Marcellini litteris acceptis per Bonifacium episcopum, qui Bonifacius apud Marcellinum egit eo tempore,quo data fuit epistola cxxxiv, ut ibi n. 2 indicatur : postque inde revertens prædictas littera secum attulisse creditur. CXLIV. — Scripta circa hoc tempus. Centesimam quadragesimam quartem ad Cirtenses a Donatistarum factione ad catholicam unitatem conversos datam circiter idem tempus arbitramur: tum quia vi peritatus evicta dicitur eorum contumacia, qua eidem veritati manifestissimæ et quodammodo publicae ; id est re jam ante per Carthaginensem collationem ad liquidum perducta, resistebant: tum quia hic sedulo monet S. Doctor, ut suam illi conversionem divino operi tribuant, non humano: quasi adversus alium detectum nuper in Africa Pelagianum errorem communiri eosdem oporteat. Confer hujusce epistolæ initium cum fine epistolæ cxli. CXLV. — Scripta circa an. 412 aut 413. In epistola centesima quadragesima quinta ad Anastasium commonstrat Augustinus haudquaquam per legem, sed per gratiam, neque omnino servili timore, sed tantummodo libera charitate impleri justitiam : idque argumenti tractare se dicit n. 8, propter quosdam qui nimium arrogant humanæ voluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere : ubi parcit adhuc hæreticorum istorum noinini, quos nonnisi post compertam eorum pertinaciam exagitare decreverat. Est igitur collocanda epistola circiter amnum 413. CXLVI. — Scripta circa an. 413. Ad eumdem annum 413 revocatur epistola centesima quadragesima sexta, quam Pelagio scripsit Augustinus, cum jam hæresim illius non quidem ex scriptis a Pelagio editis, sed sparso rumore ac sermone intellexisset, uti testatur in lib. de Gestis Pelagii, c. 26. Jam enim audieram, inquit, contra gratiam, qua justificamur, quando hinc aliqua commemoratio fieret. aperta eum contentione conari. {XLVII, CXLVIII. — Scriptae videntur an. 413. Librum de videndo Deo ad Paulinam, et Commonitorium ad Fortunatianum Siccensem super eodem argumento gonscriptum, quæ hic sunt epistolæ centesima quadragesima septima et centesima quadragesima octava, recenset Augustinus in Retractationibus proximo loco post eos libros, quos anno 412 aut 413 elaboravit. Enimvero Fortunatianus qui Siccensem ecclesiam anno 44 | ex Carthaginensi collatione regebat,habuit Urbanum successorem circiter annum 413, quandoquidem hic ipse Episcopus Romam inter susceperat,indeque jam redierat anno 415, ex fragmento f tomi 10. CXLIX. — Scripta sub an. 414. Vix ante annum 414 collocari possit epistola centesima quadragesima nona ad Paulinum : tum quia hanc inter et cxxi epistolam anno 410 rescriptam a Paulino, cujus quæstionibus iterato solutionem adhibet Augustinus,missæ sunt ultro citroqueepistolæ aliquot quæ exciderunt ex n.2, tum etiam quia hic n. 32 fit mentio Urbani Siccensis episcopi, qui si idem est ac Urbanus presbyter in epistola cxLiii, n. 1, commemoratus, nondum episcopalem dignitatem anno 412 in finem inclinante consecutus fuerat. Vix etiam possit serius reponi. Quippe Peregrinus diaconus, qui Urbano ad sarcinam episcopatus subeundam pergente cum eo simul profectus fuerat, nondum remeaverat Hipponem, cum hancce epistolam dictaret Augustinus, uti in fine testatur. CL. — Scripta circa eaeeuntem an. 413. Centesima quinquagesima ad Probam et Julianum scripta est occasione conseerationis filiæ earum Demetriadis, quæ audita Augustini exhortatione ad mundi contemptum incensa fuerat, et virginem professa. Tametsi vero Demetrias jam tum audivisset ipsum Carthagine, cum eo collationis cum Donatistis habendæ causa se contulit Augustinus, non videtur tamen velum suscepisse ante annum 4 13. Quippe cum Hieronymus epistolam vui ad Demetriadem super eadem consecratione (quam quidem ubique velocissime fama celeberrimâ prædicavit, ut hic Augustinus n. I dicit) nonnisi hoc anno, aut, quod longe verisimilius est, insequente scripserit. Quo fit ut hancce Augustini epistolam ad finem anni 413 aut ad subsequentis exordium pertinere judicemus. CLI. — Scripta eaeeunte am. 413, aut ineunte 414. De S. Marcellini cæde sermonem in epistola centesima quinquagesima prima ad Caecilianum haberi ostenditur in notis ad eamdem epistolam : unde facile intelligas datam fuisse circiter exeuntem annum 413. CLlI-CLV. — Scriptæ circa an. 414. Quatuor subsequentium epistolarum tempus hac ratione constituimus. Macedonius in centesima quinquagesima secunda, n. 3, dicit se nondum recepisse quæ ipsi Augustinus de suis scriptis promiserat, rogatque ut ea deumum transmittat. Tum in epistola centesima quinquagesima quarta Augustino renuntiat se receptos ab ipso libros perlegisse. Hos autem libros nemo qui Augustini rescriptum, id est epistolam hic centesimam quinquagesimam quintam m. 2 inspexerit, non intelliget esse illos ipsos tres priores operis de Civitate Dei, qui anno 413 prodierunt, et quibus quartum et quintum librum addidit Augustinus am. 415 juxta epistolam clxix, n. f. CLVI, CLVII. — Scriptæ an. 414. Epistolas centesimam quinquagesimam sextam Hilarii Syracusani, et centesimam quinquagesimam septimam Augustini ad eumdem Hilarium scriptas anno 414 colliges ex nota nostroim epist. 157. Saltem haudquaquam putabis Baronio ad annnm 41 I eas revocanti assentiendum : quando Augustinus hic n. 22 multa jam de quæstionibus contra Pelagianos ab Hilario propositis, testatur se dixisse in aliis suis opusculis et ecclesiasticis sermonibus. CLVIII-CLXIV. — Scriptæ sub an. 414. Quod ad Evodii litteras Augustinique adipsum rescripta attinet, ea præpostere admodum fuerunt in hactenus editis ordinata. Constat enim centesimam quinquagesimam octavam Evodii, quæ olim ordine cclviii fuit, occasionem dedisse centesimæ quinquagesimæ nonæ, quæ fuit c ad Erodium;tum hanc scriptam fuisse pauco tempore ante centesimam sexagesimam secundam, quâ Augustinus Evodianis centesimæ sexagesimæ et centesimæ sexagesimæ primæ respondens n. 3, testatur se nuperrime epistolam iilam clix rescripsisse. Mox vero subseguta est epistola centesima sèxagesima tertia ab Evodio ante scripta $ clxu recepisset, Quippe superiorum epistolarum suarum quæstiones iterato proponit Evodius adjungens alias duas. Unde Augustinus hic duabus discussis in epistola centesima sexagesima quarta, n. 22, monet se ad quæstiones illas antehac missas, excepta quæ de Dei visione per corpus proponebatur, responsum dedisse. Jam vero cum in epistolis clxi et clxii quæstio versetur de sententia quadam epistolæ cxxxvii, ad Volusianum an.

412 scriptæ, conficitur has omnes epistolas, de quibus dicimus, prodiisse sub hoc tempus ; videnturque dictatæ paulo ante cLxix ad eumdem Evodium, quæ est exeuntis anni 415. CLXV. — Scripta non multo post an. 410. Centesima sexagesima quinta Hieronymi est, ad Marcellinum Tribunum in Africa agentem transmissa, ex. n. 1. Egit vero Marcellinus in ea regione tres circiter annos a 410 ad 413, quo anno mense septembri hæreticorum dolis occisus in Martyrum numerum migravit. Vide Not. in hanc epist. CLXVI. — Scripta an. 415 verno tempore. Centesima sexagesima sexta ad Hieronymum occasione Orosii presbyteri in Palæstinam anno 415, sub vernum tempus navigantis dictata est ex. n. 2. CLXVII. — Scripta simul cum superiore. Alteraum quoque hic centesimam sexagesimam septiumam simul ipsi perferendam accepit 0rosius. Eodem enim tempore cum superiore scriptam fuisse indicat non modo Augustinus hacce epistola clxvii, n. 1, et clxix, cap. 4, n. 13, et lib. 2 Retract. c. 45, sed etiam Hieronymus rescripto suo, quæ est epistola hic clxxii, n. M. CLXVIII. — Scripta forte an. 415. Timasii et Jacobi est centesima sexagesima octava epistola, $ gratiarum actionem Augustino exhibent pro libro de Natura et Gratia ; quem librum anno 415 editum esse nulli dubitamus. CLXIX. — Scripta eaeeunte an. 415. Ad Evodium centesimam sexagesimam nonam epistolam dedit Augustinus post perfectum librum de Natura et Gratia, eodemque anno quo librum quartum et quintum de Civitate Dei, duasque ad Hieronymum e;»istolas clxvi et cLxvii dictaverat, uti profitetur ipse hic n. 1 et 13. CLXX, CLXXI. — Scriptæ forte an. 415. Centesima septuagesirna ad Ma.rimum et centesima septuagesima prima ad Peregrinum eodem tempore datæ fuerunt; non ante annum 415: siquidem Peregrinus episcopus, quo tam familiariter utuntur hic Augustinus et Alypius, videtur fuisse idem cum illo Peregrino, qui diaconatus munere fungebatur adhuc anno 412, ex epistola cxxxix, et cxlix, imo post annum 413, ex epistola cxlix, n. 34. CLXXII. — Scripta ineunte an. 416. Hieronymi epistola hic centesima septuagesima secunda reddita putatur Augustino per Orosium redeuntem ex Palæstina in Africam anno 416, sub vernum tempus. CLXXIII. — Scripta circa hoc tempus. Centesima septuagesima tertia ad Donatum presbyterum aliquânto tempore posterior est Carthaginensi collatione, de cujus Actis ibi sermonem habet Augustinus n. 7; posterior etiam legibus ab Honorio postmodum datis in Donatistas ; haudquaquam enim donatus ille per vim comprehensus ad Ecclesiam sic adduceretur, quomodo hic n. 1 refertur, si legum imperialium àuctoritas non intercessisset. Quo autem anno id contigerit, an statim post leges audita Marcellini cæde rescriptas in schismaticos, an posteaquam Dulcitius Tribunus legum imperialium exsecutor in Africam venit, incertum est. CLXXIV. — Scripta circa hoc tempus. Centesima septuagesima quarta ad Aurelium non citius anno 416 repóni potést, cum in libro 13, de Trinitate,quod opuis numi eris omnibus suis absolutum hic Auirelio transmittitur, mentio fiat libri 12 de Civitate Dei, qui non ante annum 416 perfectus fuit. CLXXV. Scripta an. 416. Concilii Carthaginensis ad lnnocentium epistola, hic ordine centesimaseptuagesima quinta, refertur in annum 416, primum quia Orosius Presbyter, qui Africanis patribus synodum de more agentibus sgribendæ hujusce epistolæ occasionem, Herotis videlicet et Lazári in Pelagium litteras protulit, rediit ex Palæstina hoc ipso Tanno verna tempestate. Tum quia rescriptum Innocentii ad eumdem synodum

« PredošláPokračovať »