Obrázky na stránke
PDF
ePub

terimitari,et sequeris judicium eorum, in quo meren post eos nullum baptizaverunt. Si huic assertioni tur ab omnibus detestari.Times de Primianojudica- resistitur, vel horum aliquid si negatur, periculo re,ne cogaris audire quod culpes:imo verojudica,et episcopatus mei exigar probare quod loquor. illic magis poleris invenire quod laudes. Non enim 6. Finita est causa, frater Macrobi: Deus hoc egit, quod male fecit Priinianus te volumus memorare, Deus hoc voluit; occultæ illius providentiæ fuit utin sed quod optime fecit : qui in suscipiendis quos ejus causa Maximiani speculum vobis correctionis propodamnator in separatione sceleratissima baptizave. neretur, ut omnis adversum nos, imo adversus rat, errorem hominum correxit,non Dei Sacramenta Christi Ecclesiam toto orbe 1 crescentem, non dico destruxit. Bonum Christi et in hominibus malignis vestra, nein te videar contumeliosus, sed certe vesagnovit;malum autem hominum,non violato Christi trorum criminosa calumnia finiretur. Nihil enim rebono, emendavit. Aut si hoc factum displicet tibi, mansit omnino eorum quæ contra nos, tanquam de illud saltem attende, illud pro bonotuo ingenio pru. Scripturis ab hominibus non intelligentibus proferri denter adverte, quia unum Primianum non judicas solent. Nam hæc habere in ore consueverunt : Ab de factis Cæciliani. Times ne te polluat, si noveris aqua aliena abstine te(Prov, ix, 18). Sed respondequod vindicare non audeas : absolve ergo gentes, tur : Non est aqua aliena, quamvis sitin alienis;sicut quæ nec nosse poterant quod accusas.

nec aqua illa Maximiani fuit,unde vos non abstinuis. 5. Nec tamen illud unius Primiani factum est:scis, tis. Item proponitur nobis : Facti sunt mihi sicut in quantum opinor, et tu, centum ferme episcopi aqua mendax, non habens fidem (Jer.xv,18). Sed res. vestri factione damnabili cum Maximiano conspi- pondetur : Hoc dictum est de fictis hominibus, non rantes, ausi suntdamnare Primianum ; et trecento- pertinentibus ad Dei Sacramenta, quæ necin mendarum decem Vagaiensi concilio,sicut decreti ejus ver- cibus possunt esse mendacia.Nam utiquemendaces ba personant: Maximianum fidei æmulum,verilatis fuerunt qui Primianum, sicut ipsi perhibetis, falsis adulterum, Ecclesiæ matris inimicum, Dathan, Core, criminibus damnaverunt; nec tamen aqua mendax et Abiron ministrum, de pacis gremio sententiæ ful- fuit, in qua separatia vobis, quos potuerunt,baptizamen excussit. Hinc alii duodecim, qui ejus ordinatio verunt.Nam quando eam in his, quos Felicianus et ni, quando contra Primianum levatus est, interfue- Prætextalus foris baptizaverunt, suscepistis, et in rant, non dilata damnatione cunjunctisunt:cæteris mendacibus veracem fuisse sensistis. Proponitur autem, ne nimia præcisio fieret, præstituto die, re- nobis, Qui baptizalur a mortuo, quid prodest ' lava: deundi est concessa dilatio,salvis suis honoribus,si crum ejus (Eccli. xxxiv, 30)? Respondetur:Si hoc intra terminum temporis remeassent.Nec timuerunt de baptismo scriptum est, quo baptizant illi quos tantrecenti et decem ad suum collegium revocare tanto quam mortuos ejecit Ecclesia, non dixit hoc lavaMaximiani sacrilegio accusatos,intuentes forte quod crum non esse, sed nibil prodesse ; quod et nos scriptum est:Charitas cooperit multitudinem pecca- dicimus.Verumtamen quando cum illo ad Ecclesiam torum (1 Pet. iv,8). Quibus autem est permissum venerit, quod foris oberat, intus proderit; non cum tempus dilationis, foris a vestra communione bapti- ipse repetitur Baptismus, sed cum corrigitur baptizaverunt, quoscumque baptizare potuerunt. Nequezatus. Sicut Maximianum et socios ejus, tanquam enim nisi foris fuisset, dilatione concessa invitari pu- mortuos a vestra congregatione,communionis ejecterantut redirent.Deinde et antequam dilatio finire- tos loquitur Vagaiense concilium : Veridica,inquit, tur,et posteaquam finita est, illi duodecim cum Maxi- unda, in asperos scopulos nonnullorum naufraga miano damnati, apud tres aut amplius proconsules projecta sunt membra. Ægyptiorum quodammodo accusati sunt, ut e sedibus suis judiciario vigore exemplo pereuntium funeribus plena sunt liltora, pellerentur: inter quos erat Felicianus Mustitanus, de quibus in ipsa morte major est pæna.quod post extorquo non? ago,et Prætextatus Assuritanus nuper de- tam aquis ultricibus · animam nec ipsam inveniunt functus, in cujus damnati loco alter jam fueralordi- sepulturam (a). Ex hac lurba mortuorum,quasi revinatus. Quos duos non unus Primianus,sed multicoe- viscentes Felicianum et Prætextatum in suis hono. piscopi vestri, cum frequentissima numerositate ribus suscepistis,et ab eis in illa morte baptizatos Thamugadensis Optati : natalitia celebrarent, post non rebaptizastis; quia baptismum Christi foris daeorum sine dilatione damnationem, post termina- tum per mortuos, mortuis non prodesse, eumdem tam quæ cæteris data fuerat dilationem, post divul- tamen ipsum prodesse intus reviviscentibus agnogatam " forensi etiam strepitu apud tot consules vistis. Proponitur nobis : Oleum peccatoris non imaccusationem, in honoribus integris susceperunt, et pinguel capul meum (Psal. cxl, 5). Respondetur,

hoc scriptum de assentatione leni atque fallaci 1 Lov., quia autem et permittatur.

blandi adulatoris intelligi, qua ungitur et crescit eis · Una e recent. Paris. Edit. legit, nunc, corrupte. M. 3 Apud Lov., optata natalitia ; nec aliterlegitur in Ms.

caput, cum laudantur peccatores in desideriis aniVatic. quod unum hactenus epistolæ hujus exemplar po

mæ suæ, et qui iniqua egerint, benedicuntur. Quod tuit reperiri. Emendari oportuit huncet allos quosdamlo ex priore versu satis apparet ; sic enim posita est cosut sensus constaret, servata tamen in Variantibus antiqualectione.Isthuc vero pertinet quod legiturin lib.2 cont.

tota sententia : Emendabit me justus in misericorlitt. Petiliani c. 23, « Illum commemoro, qui vobiscum vi. « xit, cujus natalitia tanta celebratione frequentabatis, 1 Lov., orbis. « cui pacis osculum inter sacramenta copulabatis, » etc., . Lov., est per. ubi natalitia sedis, id est diem ordinati in episcopum 3 Lov., sed Optati subintelligimus.

Lov., ejectam aquis ullricibus. Lov., divulgata.

(a) Vide lib. 4 cont. Cresconium, c. 31 et 16.

dia, et arguet me ; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum. Malle se dixit veraci misericordisausteritate conteri*, quam deceptoria laude fallentis extolli.Sed quomodolibet intelligatis, certe in eis quos in sacrilegio Maximiani Felicianus et Prætextatus baptizaverunt, aut peccatorum oleum suscepistis, autetiam peccatoribus * ministrantibus datum Christi esse oleum cognovistis. Neque enim non erant peccatores, quando de illis in Vagaiensi concilio dicebatur : Famosi criminis reos, qui funesto opere perditionis, vas sordidum collecta faeculentia glutinarunt *, damnatos esse cognoscite. CAPUT III. — 7. Ista de Baptismo dixisse suffecerit. Causa vero separationis vestræ his solet non intellectis testimoniis colorari.Scriptum est: Ne communices peccatis alienis (I Tim. v, 22). Sed respondetur,eum communicare peccatis alienis,qui consentit malis factis; non eum, quicum ipse sit triticum, simul tamen cum palea,quam diu area retrituratur, divinis communicatSacramentis. Scriptum est enim Eriteinde,et immundum me tetigeritis; et, Quid tetigerit pollutum, pollutus est (Isai. Lii, { f); sed consensione voluntatis, qua deceptus est homo primus, non conversatione corporis, qua et Judas osculatus est Christum. Pisces quippe illi, de quibus in Evangelio Dominus loquitur, boni et mali intra eadem retia, quibus congregationis coaptat unitatem, usque ad finem sæculi, quod littoris nomine præfiguratur (Matth. xiii, 48, 49) pariter natant corporibus mixti, sed moribus separati. Scriptum est enim, Modicum fermentum totam massam corrumpit (I Cor. v, 6), sed eorum qui consentiunt mala facientibus, non eorum qui, secundum prophetam Ezechielem, gemunt, et moerent ob iniquitates populi Dei, quæ fiunt in medio eorum (Ezech. ix, 4). 8. Istam malorum permixtionem gemit et Daniel (Dan. ix, 5-16): tres quoque viri gemuerunt (ld. iii, 28-31): ille hoc in oratione, illi in fornace testantur : nec tamen se ab unitate populi, cujus peccata confitebantur, corporali disjunctione separaverunt. Prophetæ omnes in eumdem populum in quo erant,quæ et quanta dixerunt! nec sibi tamen alterum populum inquo essent, discessione corporali vel segregatione quæsierunt. Ipsi Apostoli permixtum sibi diabolum Judam usque in finem,quo se ipse etiam laqueo perdidit, sine ulla sui contaminatione tolerarunt, ita ut dicereteis Dominus,propter illius inter eos præsentiam: Et vos mundi estis, sed non omnes (Joan. xiii, H0).Nec ob illius immunditiam, tanquam fermento in eis dissimilium morum massa corrupta est.Nec recte affirmari potest quod eos illius latebat nequitia, nisi forte qua fueratetiam Dominum traditurus: nam ipsi de illo scripserunt quod fur erat, et omnia quæ mittebantur de dominicis loculis auferebat (Joan. xm, 6).Noneis quisquam calumniabatur illo testimonio, Videbatis furem, et concurrebatis cum eo(Psal. xlix, 18): et factis enim malorum, non Sacramentorum communione, sed eorumdem factorum consensione

[ocr errors]

concurritur. Apostolus Paulus quantum ds falsis fratribus conqueritur (II Cor. xi, 26) ! quorum tamen corporali permixtione non maculabatur, cordis puri diversitate sejunctus.Nam a quibusdam quos invidos noverat, gaudet Christum pariter prædicari (Philipp.1,15-18);et utique invidia diabolicum vitium est. 9. Postremo episcopus Cyprianus, jam Ecclesia copiosius dilatata,vicinior temporibus nostris,cujus auctoritate aliquando repetitionem Baptismi confirmare conamini, cum illud concilium (a), vel illa scripta, si vere ipsius sunt,et non, sicut aliqui putant, sub ejus nomine conscripla atque conficta, contimeant quantum dilexerit unitatem, quomodo in ea tolerandos, etiam contra quos ipse sentiebat, apertissima exhortatione consuluerit ', ne pacis vinculum rumperetur : id potissimum attendens, quia si quis alterutris, quibus aliud videtur quam veritas habet, humanus error irrepserit, fraterna concordia custodita charitas etiam cooperit multitudinem peccatorum. Hanc ille sic tenuit, sic amavit, ut si quid aliter quam res est, de Baptismi sacramento sapuerat, id quoque Deus illi revelaret, sicut Apostolus fratribus in charitate ambulantibus dicit : Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus ; et si quid aliter sapitis, id quoque vobis Deus revelabit. Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus (Id. iii, 15, 16). Huc accedit quoniam fructuosum sarmentum, si aliquid habebat adhuc purgandum, gloriosa martyrii falce purgatum est : non quia pro Christi nomine occisus est, sed quia pro Christi nomine in gremio unitatis occisus est. Nam ipse scripsit, et fidentissime asserit, eos qui extra unitatem, etiamsi pro illo nomine moriantur, occidi posse, non posse coronari (Lib. de unit, Eccl.). Tantum valet sive ad delenda, sive ad confirmanda peccata, vel custodita, vel violata charitas unitatis. 10. Ipse ergo ille Cyprianus, cum per impiorum Gentilium persecutionem vastata Ecclesia multos plangeretlapsos, malis hoc moribus tribuens eorum, qui in ipsa Ecclesia dainnabili conversatione vivebant, de cellegarum suorum moribus gemit, nec suum gemitum silentio tegit ; sed dicit eos in tantam cupiditatem fuisse progressos, ut esurientibus, etiam in Ecclesia fratribus, habere argentum largiter vellent, fundos insidiosis fraudibus raperent, usuris multiplicantibus fenus augerent (Serm. de lapsis, vers. init.). Puto istorum avaritia, fundis, et fenore Cyprianum non fuisse maculatum ; nec tamen ab eis se corporali segregatione, sed vitæ dissimilitudine fuisse disjunctum. Cum eis altare tetigit ; sed immundam illorum vitam ille non tetigit, quando sic culpavitatque redarguit. Placentia quippeista attinguntur *, displicentia repelluntur. Ideoque illi optimo episcopo, nec censura, qua peccata coerceret, nec cautela defuit, qua unitatis vinculum custodiret. Legitur ejus in quadam epistola quam scripsit ad presbyterum Maximum, de hac re clara et aperta sententia, qua omnino præcepit,

* Lov., contra quoque... consuluit. * Lov., arguuntur. - - (a) Carthaginense anni 256, de rebaptizandis hæreticis. propheticam regulam tenens, nullo modo Ecclesiæ deseri debere unitatem,propter malorum permixtionem. Nam etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zizania, non tamen impediri debet fides aut charitas nostra, ut quoniam esse zizania in Ecclesia cerniamus, mos de Ecclesia recedamus, Tantummodo nobis laborandum est, ut frumentum esse possimus (Epist. 54). 41. Istam charitatis legem ex ore Christi Domini promulgatam ; ipsius enim sunt istæ similitudines, et de zizaniis usque ad tempus messis in unitate agri per mundum (Matth. xiii, 24-43), et de malis piscibus usque ad tempus littoris intra eadem retia tolerandis (Ibid. 47-50) ; hanc ergo charitatis legem si majores vestri mente retinerent, si cum Dei timore cogitarent, non propter Cæcilianum, et nes. cio quos Afros, sive, ut putatis, revera criminosos, sive, quod magis credendum est, calumniis appetitos, se ab Ecclesia, quam descripsit ipse Cyprianus, per omnes gentes radios suos porrigente, et ramos suos per omnem terram copia ubertatis extendente, non, inquam, sea tot gentibus christianis, quæ omnino nescierunt qui, vel quid, vel quibus objiciebant,nefaria separatione discinderent; quod non fit, nisi aut simultate privata potius quam utilitate communi, aut illo vitio quod consequenter Cyprianus ipse connumerat, vitandumque commemorat. Nam cum præcepisset propter zizania quæ in Ecclesia cernuntur, non esse Ecclesiam deserendam, sequitur et adjungit : Nobis tantummodo laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum cæperit frumentum Dominicis horreis condi, fructum pro opere et labore nostro capiamus. Apostolus in Epistola sua dicit, « In domo autem magna non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia; et quædam quidem honorata, quaedam inhonorata » (II Tim. ii, 20): nos operam demus, et quantum possumus laboremus ut vas aureum vel argenteum simus. Cæterum fictilia vasa confringere Domino soli concessum 1 est, cui et virga ferrea data est. Esse non potest major domino suo servus ; nec quisquam sibi, quod soli Filio Pater tribuit, vindicarit, ut se putet, aut ad aream ventilandam et purgandam, palam * et ventilabrum jam ferre posse,aut a frumento universa zizania humano judicio separare.Superba est ista praesumptio,et sa. crilega obstinatio, quam sibi furor pravus assumit, et dum sibi semper amplius aliquid (a) quam milis justitia deposcit, assumunt, de Ecclesia pereunt ; et dum se insolenter eaetollunt, ipso suo tumore caecati, veritatis lumen amittunt. 12. Quid hac Cypriani attestatione clarius ; quid veracius? Vides quanta evangelica et apostolica luce præfulgeat; vides eos, qui velut offensi pro sua justitia iniquitatibus alienis, Ecclesiæ deserunt

1 Lov., solicitum. Forte legendum est, soli licitum, M.

* Lov., et purgandam paleam et ventilabrum, etc. At apud Cyprianum legitur, palam ferre se jam posse. Sic etiam j'! Augustinum in libro 2 cont. Crescon., c. 34, et in lib. 2 cont. Gaudent. c. 13, nisi quod omiltitur, se.

(a) Apud Cyprianum habetur sic: « et dum dominium sibi semper quidam plus quam, » etc.

unitatem, ipsos esse potius iniquissimos. Vides foris esse zizania, eos qui noluerunt in unitate agri Domini zizania, tolerare. Vides foris esse paleam, eos qui noluerunt in unitate domus magnæ talia tolerare. Vides quam veraciter scriptum est, Filius malus ipse se justum dicit ; earitum autem suum non abluit (Prov. xxiv, sec. LXX): exitum scilicet quo exit de Ecclesia, non purgat, non excusat, non defendit, non purum et sine crimine ostendit ; hoc est enim, mom abluit ; quia si non seipsum justum diceret, sed vere ac legitime justus esset, non bonos propter malos impiissime desereret, sed malos propter bonos patientissime sustineret, donec ipse Dominus, sive per se, sive per Angelos suos, a tritico zizania, a frumentis paleas, a vasis misericordiæ vasa iræ, et hædos ab ovibus, pisces malos a bonis in fine sæculi separaret. CAPUT IV. — 13. Sed si testimonia illa Scripturarum, quæ majores vestri ad dividendum populum Dei, vel intelligenda, vel proferenda crediderunt, aliter quam divinorum eloquiorum sensus postulat, accipere conamini, jam desinite : attendite illud speculum quod ad vos admonendos, Deus misericordissima, si sapitis, provisione constituit. Causam dico Feliciani, Fidei æmulum, veritatis adulterum, Ecclesiae matris, sicut in Wagaiensi concilio conclamatum est,inimicum,Dathan, Core, et Abiron ministrum ; de quo amplius addiderunt quod eum aperta terra non absorbuit, sed ad majus supplicium superis 1 reservasse. Raptus enim, inquiunt, paenam suam compendio lucraverat funeris ; usuras nunc graviores colligit funeris *, cum mortuis interest vivus. Quæro enim utrum istum tunc immundum mortuum tetigerunt illi qui cum eo conspirantes, Primiani innocentiam damnaverunt. Si enim tetigerunt, utique pollutum tangendo polluti sunt. Cur ego in ejusdem communione, atque a vestra separatis, tanquam innocentibus dilatio redeundi conceditur, in integri honoris ac fideiregressihabeant fundamenta, etqui tanquam ordinationi Maximiani non interfuerint, mereantur audire quod eos sacrilegi surculi non polluerunt plantaria, in eadem parte positos, in eodem schismate colligatos, a vobis divisos, illis sociatos, simul in Africa constitutos, notissimos, amicissimos,conjunctissimos,quietsi non præsentes eum ordinaverunt, proptereum tamen et absentem Primianum damnaverunt; etinquinasse dicitur surculus Cæciliani orbis terrarum populos christianos numerosissimos, remotissimos, ignotissimos, cujus non dico causam, sed multi nec nomen nosse potuerunt? Non communicant peccatis alienis, qui peccatum Maximiani non solum scierunt, sed et contra Primianum levando * erexerunt : et communicant peccatis alienis, qui Cæcilianum episcopum factum, aut in longinquis gentibus nescierunt, aut in pr0pinquioribus tantummodo audierunt, aut in ipsa Africa factum simpliciter, et pacifice cognoverunt,

[ocr errors][merged small]
[ocr errors][ocr errors]

autin ipsaCarthagine contra meminem levaverunt ! Nec cum fure concurrebant, qui communicabant ei de quo dicit Nummasius advocatus, loquens pro præsente Restituto episcopo vestro, quod per occultum sacrilegii propemodum furtum, episcopalis m0minis invaserit principatum; nec cum adulteroportionem suam ponebant, qui communicabant veritatis adultero ; nec modico fermento tota eorum massa corrumpebatur, cum ei faverent, cum in ejus parte, non quasi nescientes, a vobis præcisi, remanerent, sed a vobis contra præcidendam erigendamque curarent ; deinde vos ipsi, qui eos ad redeundum sic invitastis,ut Maximiano tanta societate conjunctos,impollutos a sacrilegiisurculo diceretis,quod Prætextatum quoque et Felicianum salvis eorum honoribus suscepistis, quodcum eis pacifice concordetis (quod hodieque Felicianum vobiscum consedentem videlis) nulla communione peccatorum alienarum maculati,nullo contactu immunditiæ coinquinati, nulliusestis malignitatis fermento corrupti : et orbi christiano per hæc testimonia alienum crimen objicitur, unitatis divisio a separatione funesta defenditur,a præcisoramo,tanquam immundus ramus,qui in veræ matris radice manserit, accusatur ! CAPUT V. — 14. Quid illud, quod soletis de sustentatis persecutionibus gloriari ? Si martyres non facit causa, sed poena; cum diceretur, Beati quipersecutionem patiuntur, frustra est additum, propter justitiam (Afatth. v, 10). Nonne vos etiam in hujus tituli gloria Maximianistæ facillime vincunt,qui persecutionem non solum postea vobiscum, sed prius eta vobis pertulerunt ? Advocati accusantis Maximianum, vestro collega præsente Restituto, qui in locum Salvii' Membressitani,cum cæterisillis undecim sine dilatione damnati, antequam ipse dies dilationis transiret, jam fuerat ordinatus, verba sunt quæ jam paulo ante commemoravi. Titianus etiam die ipso dilationis transacto, Felicianum et Prætextatum de totaipsa contra Primianum conspiratione verbis gravissimis accusavit. Concilium etiam Vagaiense non semel Gestis proconsularibus, ac deinde municipalibus allegatum est, excitata judicia, impetratæ minacissimæ jussiones, postulatum atque præceptum est, ad coercitionem resistentes perducerentur, impertitum * officium, concessa auxilia civitatum, per quæid quod judicatum est,impleretur.Quid ergo nobiscum de imperata persecutione confligitis, quivobiscum ista non æquo jure divisimus? Cum enim non semper qui persecutionem sustinet, perveniat ad passionem ; sic inter nos composuerunt clerici et Circumcelliones vestri, ut vos persecutionem, nos passionem sustineremus. Sed, ut dixi, cum Maximianistis de ista laude certate,qui contra vos recitant Gesta forensia, ubi eos per judices persecutionibus agitastis:sed plane cum quibusdam corum tali coercitione correctis postea concordastis; unde nec nostradesperanda concordia, si Deus adjuvare, et vobis pacificam mentem inspirare dignetur. Nam et illud,

: Lov., Salvi. Vid. lib. 3 contra Cresc., c. 53. * Lov., imperitum.

quod contra nos a vestra parte magis ore maledico quam veridico solet dici, Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem (Psal. xiii, 3), nos potius ista in tantis latrociniis Circumcellionum, clericorumque vestrorum experti sumus, qui corporibus humanis cæde atrocissima laniatis, tot loea nostrorum sanguine cruentarunt: quorum duces, quando te ingrediente in hanc patriam, cum suis cuneis deduxerunt, Deo laudes inter cantica conclamantes, quasi voces, velut tuba præliorum in suis omnibus latrociniis habuerunt. Alio tamen die concussi ac stimulati aculeis verborum tuorum, quæ in eos per punicum interpretem honesta et ingenua libertatis indignatione jaculatus es, factis eorum irritatus potius quam delectatus obsequiis, se de media congregatione, sicut ab eis qui aderant narrantibus audire potuimus, furibundis motibus rapuerunt, nec post eorum pedes veloces ad effundendum sanguinem,ulla aqua pavimenta salsavistis(a):quod post nostros clerici tui putaverunt esse faciendum. {5. Sed, ut dicere cœperam, hoc de Seripturis testimonium, quod in nos soletis magis conviciando quam probando jactare, Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem, etiam in 1 Felicianum et Prætextatum impetu vehementi, grandiloqua illa sententia concilii Vagaiensis evomuit. Nam cum de Maximiano, quæ visa sunt dicenda, dixissent : Nec solum hunc, inquiunt, sceleris sui mors justa condemnat ; trahit et ad consortium criminis plurimos catena sacrilegii, de quibus scriptum est : « Venenum aspidum sub labiis eorum, quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem (Psal. xiii, 3), » etc. Quibus dictis, ut deinde ostenderent qui essent, quos traheret ad consortium criminis catena sacrilegii, eosque cum Maximiano simili severitate damnarent : Famosi ergo, inquiunt, criminis reos Victorianum Carcavianensem,ad quemadjunguntalios undecim, inter quos Felicianum Mustitanum, et Prætextatum Assuritanum. Post hæc in eos dicta, facta est cum eis tanta concordia, ut nihil eorum minueretur honoribus ; nullus ab eis ablutus, post abluentium pedes veloces ad effundendum sanguinem, rursus abluendus judicaretur *. Cur ergo de nostra concordia desperandum est ? Deus diaboli averterit invidiam, et paac Christi vincat in cordibus nostris : ac, sicut idem Apostolus dicit, donemus nobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Deus in Christo donavit nobis (Colos. iii, 15, 13), ut, quod jam dixi et sæpe dicendum est, charitas cooperiat multitudinem peccatorum (I Pet. iv, 8), CAPUT VI. —{16. Verum tu, frater, cum quo nunc ago, et de quo in Christo, sicut ipse novit, gaudere desidero, si partis Donati defensionem in hac Maxi1 Lov. omittit im, * Lov., judicaret. - (a) Sacrâ loca etinstrumenta,si quae Catholiciattigissent, eluenda putabamt Donatistæ ;adeoque eorum altaria radebant, calices frangebant, pallas lavabant, virginum sacrarum crines salsa agua perfundebant, uti testatur 0ptatus in

[ocr errors]
[graphic]
[graphic]
[graphic]

propheticam regulam tenens, nullo modo Ecclesiæ unitatem, ipsos esse potius iniquissimos. Vides foris deseri debere unitatem,propter malorum permixtio- esse zizania, eos qui noluerunt in unitate agri Donem. Nam etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zi. mini zizania, tolerare. Vides foris esse paleam, eos zania, non tamen impediri debet fides aut charitas qui noluerunt in unitate domus magnæ talia tolenostra, ut quoniam esse zizania in Ecclesia cerni. rare. Vides quam veraciter scriptum est, Filius mus, nos de Ecclesia recedamus. Tantummodo no- malus ipse se justum dicit ; exitum autem suum non bis laborandum est, ut frumentum esse possimus abluit (Prov. xxiv, sec. LXX): exitum scilicet quo (Epist. 51).

exit de Ecclesia, non purgat, non excusat, non de11. Istam charitatis legem ex ore Christi Domini fendit, non purum et sine crimine ostendit ; hoc promulgatam ; ipsius enim sunt istæ similitudines, est enim, non abluit ; quia si non seipsum justum et de zizaniis usque ad tempus messis in unitate diceret, sed vere ac legitime justus esset, non boagri per mundum (Matth. xii, 24-43), et de malis nos propter malos impiissime desereret, sed malos piscibus usque ad tempus littoris intra eadem retia propter bonos patientissime sustineret, donec ipse tolerandis (Ibid. 47-50); hanc ergo charitatis le- Dominus, sive per se, sive per Angelos suos, a trigem si majores vestri mente retinerent, si cum Dei tico zizania, a frumentis paleas, a vasis misericortimore cogitarent, non propter Cæcilianum, et nes diæ vasa iræ, et hædos ab ovibus, pisces malos a cio quos Afros, sive, ut putatis, revera criminosos, bonis in fine sæculi separaret. sive, quod magis credendum est, calumniis appe CAPUT IV. – 13. Sed si testimonia illa Scriptutitos, se ab Ecclesia, quam descripsit ipse Cypria rarum, quæ majores vestri ad dividendum popu. nus, per omnes gentes radios suos porrigente, et lum Dei, vel intelligenda, vel proferenda credideramos suos per omnem terram copia ubertatis ex. runt, aliter quam divinorum eloquiorum sensus tendente, non, inquam, se a tot gentibus christianis, postulat, accipere conamini, jam desinite : attenquæ omnino nescierunt qui, vel quid, vel quibus dite illud speculum quod ad vos admonendos, objiciebant,nefaria separatione discinderent; quod Deus misericordissima, si sapitis, provisione consnon fit, nisi aut simultate privata potius quam uti- tituit. Causam dico Feliciani, Fidei æmulum, velitate communi, aut illo vitio quod consequenter ritatis adulterum, Ecclesiæ matris, sicut in VaCyprianus ipse connumerat, vitandumque comme gaiensi concilio conclamatum est, inimicum,Dathan, morat. Nam cum præcepisset propter zizania quæ Core, et Abiron ministrum ; de quo amplius addiin Ecclesia cernuntur, non esse Ecclesiam deseren- derunt quod eum aperta terra non absorbuit, sed dam, sequitur et adjungit : Nobis tantummodo ad majus supplicium superis 1 reservasse. Raptus laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum enim, inquiunt, pænam suam compendio lucravecæperit frumentuin Dominicis horreis condi, fruc- rat funeris ; usuras nunc graviores colligit tum pro opere et labore nostro capiamus. A poslo- funeris , cum mortuis interest vivus. Quæro enim lus in Epistola sua dicit, « In domo autem magna utrum istum tunc immundum mortuum tetinon solum sunt vasa aurea et argentea, sed et li- gerunt illi qui cum eo conspirantes, Primiani innognea et fictilia; et quædam quidem honorata,quæ centiam damnaverunt. Si enim tetigerunt, utique dam inhonorala » (II Tim. 11, 20): nos operam de pollutum tangendo polluti sunt. Cur ego in ejusdem mus, et quantum possumus laboremus ut vas au- communione, atque a vestra separatis, tanquam reum vel argenteum simus. Cæterum ficlilia vasa innocentibus dilatio redeundi conceditur, in integri confringere Dominosoli concessum ' est, cui et virga honoris ac fidei regressi habeant fundamenta, et qui ferrea data est. Esse non potest major domino suo tanquam ordinationi Maximiani non interfuerint, servus ; nec quisquam sibi, quod soli Filio Pater mereantur audire quod eos sacrilegi surculi non tribuit, vindicarit, ut se putet, aut ad aream venti- polluerunt plantaria, in eadem parte positos, in landam et purgandam, palam et ventilabrum jam eodem schismate colligatos, a vobis divisos, illis ferre posse,aut a frumenlo universa zizania humano sociatos, simul in Africa constitutos, notissimos, judicio separare.Superba est ista præsumptio,et sa amicissimos,conjunctissimos,qui etsi non præsentes crilega obstinatio, quam sibi furor pravus assumit, eum ordinaverunt, propter eum tamen et absentem et dum sibi semper amplius aliquid (a) quam milis Primianum damnaverunt; et inquinasse dicitur surjustitia deposcit, assumunt, de Ecclesia pereunt; culus Cæciliani orbis terrarum populos christianos et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore . numerosissimos, remotissimos, ignotissimos, cujus cali, veritalis lumen amittunt.

non dico causam,sed multi nec nomen nosse potue12. Quid hac Cypriani attestatione clarius ; quid runt? Non communicant peccatis alienis, qui peccaveracius? Vides quanta evangelica et apostolica luce tum Maximiani non solum scierunt, sed et contra præfulgeat; vides eos, qui velut offensi pro sua Primianum levando : erexerunt: et communicant justitia iniquitatibus alienis, Ecclesiæ deserunt peccatis alienis, qui Cæcilianum episcopum factum,

aut in longinquis gentibus nescierunt, aut in pro1 Lov., solicitum.- Forte legendum est, soli licitum. M. pinquioribus tantummodo audierunt, aut in ipsa

? Lov., et purgandam paleam et ventilabrum, etc. Atapud Africa factum simpliciter, et pacifice cognoverunt, Cyprianum legitur, palam ferre se jam posse. Sic etiam apud Augustinum in libro 2 cont. Crescon., c. 34, et in lib. 2 cont. Gaudent. c. 13, nisi quod omittitur, se.

I Lov., sed majus suppliciuin super his. . (a) Apud Cyprianum habetur sic: « et dum dominium : In libris contra Cresc., fenoris. sibi semper quidam plus quam, » etc.

3 Lov., luendo.

« PredošláPokračovať »