Obrázky na stránke
PDF
ePub

dignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quæ revelabitur in nobis (Rom. viii, 18). 3. Proinde, charissime, etiam illis quorum verba diciste ferre non posse, quoniam dicunt, Si nos peccatoresista meruimus, quare et servi Dei barbarorum ferro perempti sunt, et ancillæ Dei captive ductæ sunt?humiliteret veraciter et pie responde:Quantamlibetenim justitiam servemus,quantamlibet Domino obedientiam exhibeamus, numquid meliores esse possumus illis tribus viris,quiin caminum ignis ardentis pro conservanda lege Dei projecti sunt? Et tamen lege quid illic dicat Azarias, unus ex tribus quiaperiens os suum in medio ignis,dixit: Benedictus es, Domine Deus patrum nostrorum, et laudabilis; et gloriosum nomen tuum in secula : quoniam justus es in omnibus quæ fecisti nobis, et omnia opera tua vera, et rectæ viæ tuæ, et omnia judicia tua veritas, et judicia veritatis fecisti per omnia quae intulisti nobis, et civitati sanctæ patrum nostrorum Jerusalem ; quoniam in veritate et judicio intulisti nobis omnia haec, propter peccata nostra ; quoniam peccavimus, et Legi tuae non paruimus, et mandatis tuis non obaudivimus, ut bene nobis esset ; et omnia quæ intulisti mobis, in judicio vero imtulisti. Et tradidisti nos in manus iniquorum inimicis. simorum transfugarum, et regi injusto et pessimo ultra universam terram. Et nunc non est ut possimus aperire os : vere confusio et opprobrium facti sumus servis tuis, et eis qui te colunt. Ne tradideris nos in perpetuum propter nomen tuum, Domine, et ne despereris testamentum tuum, et ne abstuleris misericordiam tuam a nobis, propter Abraham qui a te dilectus est, et propter Isaac servum tuum, et Israel sanctum tuum, quibus locutus es multiplicaturum te semen eorum ut astra coeli et arenam maris: quoniam, Domine, minimi facti sumus prae omnibus nationibus, et sumus humiles hodie in terra propter peccata nostra (Dan. 111, 26-37). Vides certe, frater, quales viri, quam sancti, quam fortes in medio tribulationis, ubi tamen eis parcebatur, et eos urere ipsa flamma verebatur, peccata sua confitebantur, pro quibus se digne et juste humiliari noverant, nec tacebant. 4. Numquid etiam meliores esse possumus ipso Daniele, de quo per Ezechielem prophetam dicit Deus ad principem Tyri : Numquid tu sapientiorquam Daniel (Ezech.xxvui,3)? Etqui ponitur unus in tribus justis quos dicit Deus solos se liberaturum; ostendens utique in illis tres quasdam formasjustorum, quos ita se liberaturum dicit,ut nec filios suos secum liberent, sed ipsi soli liberentur, Noe, Daniel et Job (Id. xiv, 14, 16 (a) ? Lege tamen etiam precem Danielis, et vide quemadmodum in captivitate positus peccata, non tantum populi sui, verum etiam sua confiteatur, et pro his dicat per justitiam Dei se ad illam captivitatis pœnam et opprobria pervenisse. Sic enim scriptum est: Et dedi faciem meam ad Dominum Deum, ut quaererem preces et obsecrationes in jejunationibus et sacco, et precatus sum Dominum Deum neum, et confessus sum, et diri : Domine Deus magne

(a) « In Noe, • ut ait in tract. de Urbis excidio cap. 1, « significantur boni præpositi, $ regunt et guberhant « Ecclesiaum, quomodo Noe in diluvio gubernaWit arcam.

et mirabilis, et qui servas testamentum tuum, et misericordiam diligentibus te et servantibus præcepta tua, peccavimus, adversus Legem fecimus, impie egimus, et recessimus, et declinavimus a praeceptis tuis, et a judiciis tuis, et non exaudivimus servos tuos Prophetas, qui loquebantur in nomine tuo ad reges nostros, et ad omnem populum terrae. Tibi, Domine, justitia, nobis autem confusio faciei, sicut dies hic viro Juda, et habitantibus Jerusalem, et omni Israel, qui proacimi sunt, et qui longe sunt in omni terra, in qua eos disseminasti úbi, propter contumaciam eorum, quia improbaverunt te,Domine. Nobis autem confusio faciei,regibus nostris, et principibus nostris, et patribus nostris, qui peccavinmus. Tibi Domino Deo nostro miserationes et propitiationes *, quoniam recessimus, et non audivimus vocem Domini Dei nostri, ut essemus in præceptis legis hujus quam dedit in conspectu nostro in manu servorum ejus Prophetarum. Et omnis Israel peccaverunt adversus legem tuam, et declinaverunt ne audirent vocem tuam : et supervenit nobis 'maledictio et jusjurandum, quod scriptum est in lege Moysi servi Dei, quoniam peccavimus, et statuit sermones suos, quos locutus est ad nos et ad judices nostros, qui judicabant nos, superducere in * nos mala magna, quae nunquam facta sunt sub omni cælo secundum ea quae facta sunt in Jerusalem. Sicut scriptum est in Lege Moysi, omnia mala hæc venerunt ad nos, et non rogavimus Dominum Deum nostrum, ut averteret a nobis delicta nostra, et ut intelligeremus omnem veritatem tuam. Et vigilavit Dominus Deus ad omnem sanctum suum, et perducit ea quæ fecit ad n0s, quoniam justus Dominus Deus noster in omnni mundo suo quem fecit, et non audivimus vocem ejus. Et nunc, Domine Deus noster, qui eduxisti populum tuum de terra Ægypti in manu forti, et fecisti tibi nomen sicut dies hic, delicta adversus legem tuam fecimus. Domine, in omni misericordia tua avertatur* impetus tuus, et ira tua a civitate tua Jerusalem, et monte sancto tuo. Pr0pter peccata enim nostra et iniquitates patrum nostrorum, Jerusalem et populus tuus in confusionem venit omnibus qui circum nos sunt. Et nunc eæaudi, Deus noster, pr?ces servi tui et orationem ejus, et ostende nobis faciem tuam ad sanctificationem tuam quae deserta est. Propter te inclina, Domine Deus meus, aurem tuam, et eraudi ; aperi oculos tuos, et vide interitum nostrum et civitatis tuae Jerusalem, super quam invocatum est nomen tuum super eam *, quoniam non in nostra justitia jactavimus precem nostram in conspectu tuo, sed ad misericordiam

* Sic in Mss. prope omnibus, necnon apud . Lxx: A! apud Bad. Am. {? Lov. habetür: Quia peccavimus tibi, Ijomine, Deo nostro miserationis et propitiationis. Qu? etiam Edd. paulo post ferunt : Quam dedit in conspectu nostro per manus `servorum ejus Prophetarum omnium* Israel. Peccaverunt enim, etc., quem fursus locum res* tituimus ad Mss. fidem.

* Ita in Mss. At in excusis : Qui judicabant in nos s* perducere mala, etc.

* Er. et Lov. In omnibus misericordia tua. Averlal!' itaque impetus, etc. Antiquiores vero Edd. hgbent, !" omni misericordia tua ; juxta Lxx, et omnes Mss. qu9rum optimi postea carent particula itaque.

* In prius Edd. deest, super eam ; habetur autem !" Mss. et apud Lxx.

[ocr errors]
[merged small][ocr errors]

tuam quæ magna est. Exaudi Damine, propitiare D0mine, intende Domine, et me tardaveris 1 propter te, Deus meus ; quoniam nomen tuum invocatum est in civitate tua, supercivitatem tuam et populum tuum. Et adhuc me loquente et orante et enumerante peccata mea et peccata populi mei * (Dan. ix, 3-20). Vide quemadmodum sua peccata prius dixit, et postea populi sui. Et hanc Dei commendat justitiam, et hanc Dei laudem dicit, quia non injuste, sed pro peccatis eorum flagellat etiam ipsos sanctos suos.Siergo ista dicuntqui excellentissima sanctitate ignes et leones circa seinnoxios habuerunt,quid nos oportet dicere in humilitate nostra,qui tam longe illis impares sumus,quantamcumque justitiam servare videamur ? 5. Sed ne aliquis existimet illos Dei servos, quos dicis a barbaris interfectos, sic illam mortem evadere debuisse, quomodo tres illi viri ab ignibus, et Daniel a leonibus liberatus est ; sciat illa propterea facta miracula, ut eos verum Deum colere crederent reges, a quibus in illa supplicia tradebantur. Hoc enim eratin occultojudicio et misericordia Dei, ut illis regibus eo modo consuleret ad salutem. Antiocho autem regi, quiMachabæos pœnis crudelibus interemit, noluitita consulere, sed eorum gloriosissimis passionibus cor duri regis acriori severitate. punivit. Lege tamen, etiam unus illorum, qui sexto loco patiebatur, quid dicat. Ita enim scriptum est : Et post hunc sertum applicuerunt. Cumque hic tormentiseaccruciatus moreretur, diarit:Noliteseducere propter mos ; hæc patimur peccantes in Deum nostrum, et facta sunt hæc digna nobis. Tu autem moli te putare impunitum futurum, qui adversus Deum et Legem ejus legibus tuis pugnare voluisti (II Mach. VII, 18, 19). Vides etiam isti quam humiliter et veraciter sapiant, qui pro peccatis suis se flagellari a Domino confitentur : de quo scriptum est, Quem enim diligit Dominus corripit (Prov. iii, 12); flagellat autem omnem filium quem recipit (Hebr. xii, 6): unde et Apostolus, Si enim nosmetipsos judicaremus, a Domino non utique judicaremur. Cum judicamur autem a Domino corripimur, me cum hoc mundo damnemur (I Cor. xm, 31, 32). 6. Hæc fideliter lege, fideliter prædica,etquantum potes cave, et cavendum doce, ne adversus Deum in his tentationibus et tribulationibus murmuretur. Bonos dicis Dei servos et fideles et sanctos, gladio barbarorum peremptos. Quid autem interest, utrum eos febris an ferrum de corpore solverit ? Non qua Occasione exeant, sed quales ad se exeant Dominus attendit in servis suis, nisi quod majorem habet pænam languor diuturnus quam citissimus exitus :

* Edd., et me tradideris. Sed melius plerique Mss.,et ne tardaveris, juxta Lxx. chronisés, et vulgatam, ne morerus.

* Apud Lov. additur hoc loco : Audivi vocem dicentem mihi Daniel, intellige verba, quæ loquor tibi, quia ego missus sum ad te, etc. ; tum sequitur: Vide quemadmodum, etę: At in Mss. novem post, missus sum ad te, hæc insuper adjiciuntur verba : Nam et Michael unus de summis Angelorum principibus venit in adjutorium mihi, et conforfavit me, ac restituit mihi salutem de maerore a quo nimìum tenebar ; quod additamentum non satis con$onat sacro textui, et revera abest prorsus a Mss. melioris notæ et ab editione Erasm.

Pataol. XXXIlI.

et tamen etiam ipsum languorem diuturnum et horrendum legimus, qualem passus est Job ille, cujus certe justitiæ Deus ipse qui falli non potest, tale perhibet testimonium. 7. Gravissima sane et multum dolenda est illa captivitas feminarum castarum atque sanctarum, sed non est captivus earum Deus, nec captivas deserit suas, si novit suas. Nam et illi sancti quorum passiones et confessiones de Scripturis sanctis commemoravi,ab hostibus ducti atquein captivitate positi, illa dixerunt quæ conscripta legerentur a nobis, ut disceremus captivos Dei servos non deseri a Domino suo. Unde autem scimus quid etiam per istas omnipotens et misericors Deus in ipsa terra barbarica fieri velit mirabilium suorum ? Tantum non cessetis pro illis ingemiscere ad Deum, et quæ. rere quantum potestis, et quantum ipse permittit, cum tempus et facultatem dederit, quid de illis factum sit, vel quæ vestra possint habere solatia. Nam de Sitifensi 1 ante paucos annos Severi episcopi neptis sanctimonialis a barbaris ducta est, et per mirabilem Dei misericordiam cum honore magno suis parentibus restituta est.Domus enim illa barbarorum ubi captiva ingressa est, subita coepit dominorum infirmitate jactari, ita ut omnes ipsi barbari, tres nisi fallor, vel amplius fratres, periculosissima infirmitate laborarent. Quorum mater animadvertit puellam Deo deditam, et crediditquod ejus orationibus sui filii possent ab imminentis jam mortis periculoliberari; petivit ut oraret pro eis, pollicens quod, si salvi facti essent, eam suis parentibus redderent. Jejunavit illa et oravit, et exaudita continuo est. Ad hoc enim factum erat, quantum exitus docuit. Ita illi tam repentino Dei beneficio salute percepta, mirantes eam et honorantes, quod eorum mater promiserat impleverunt. 8. Ora ergo Deum pro eis, et roga ut etiam ipsas doceat talia dicere, qualia snpra memoratus sanctus Azarias, inter cætera in oratione et confessione sua fudit ad Deum. Sic enim suntillæ in terra captivitatis suæ, quomodo erant illi in ea terra, ubi nec sacrificare more suo poterant Domino, sicut nec istæ possunt, vel ferre;oblationem ad altare Dei, vel invenire ibi sacerdotem per quem offerant Deo. Donet ergo eis Dominus ut ei dicant, quod Azarias dixit in consequentibus precum suarum: Non est in hoc tempore princeps et propheta et duae, non holocausta, neque oblatio, neque supplicationes, nec locus ad sacrificandum in conspectu tuo, et invenire misericordiam ; sed in anima contrita et spiritu humilitatis accipiamur. Sicut in holocaustomatibus arietum et taurorum, et in multitudine agnorum pinguium, sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie perficere subsequentes te, quoniam non erit confusio iis qui in te comfidunt. Et nunc sequimur toto corde et timemus te, et quærimus faciem tuam, Domine ; ne confundas mos, sed fac mobiscum secun

t Lov., nam Sitifensis. Bad. Am. etEr., nam Sitisensis. At. Mss. omnes habent, nam de Sitnfensi. Supple, regiohe, vel quid simile ; uti in proxime sequenti epistola, ubi legitur, quos in Simitensi vel Hipponensi habes.

(Quatorze.)

[graphic]

dum mansuetudinem tuam, et secundum multitudimem misericordiæ tuæ, et libera nos secundum mirabilia tua, et da gloriam nomini tuo, Domine, et revereantur omnes, qui ostendunt servis tuis mala, et confundantur ab omnipotentia, et virtus eorum conteratur, et sciant quoniam tu es Dominus Deus solus et gloriosus in universo orbe terræ (Dan. mi, 38-45). 9. Hæc illis dicentibus, et ad;Deum ingemiscentibus, omnino suis aderit qui suis adesse consuevit, et aut nihil earum castissimis membris libidine hostili perpetrari permittet ; aut si permittet, non imputapit. Cum enim animus nulla consensionis turpitudine maculatur, etiam carnem suam defendit a crimine 1: et qnidquid in ea nec commisit, nec permisit libido patientis, solius erit culpa facientis ; omnisque illa violentia non pro corruptionis turpitudine, sed pro passionis vulnere deputabitur. Tantum enim in mente valet integritas castitatis, ut illa inviolata, nec in corpore possit pudicitia violari, cujus membra potuerint superari (a). Hæc epistola pro tuo desiderio brevis, pro meis tamen occupationibus multum prolixa, et propter perlatoris festinationem nimis accelerata sufficiat charitati tuæ. Multo uberius vos Dominus consolabitur, si Scripturas ejus intentissime legeritis.

[ocr errors][merged small][merged small]

M. Quod te administrantem multum desiderans, etiam cum Tibilim * venisses,videre non potui,credo propterea factum esse, ut animo tuo curis publicis expedito potius fruerer, quam ut illa salutatio, me apud te otioso, et te negotioso, neutri nostrum, quantum satis esset, desiderium temperaret: recolens quippe honestatem abineunte ætate indolis tuæ, abundanteridoneum tuum pectus existimo cui se Christus largissime infundat, ut fructus ei afferas æterna et cœlesti gloria quam temporali et terreno præconio digniores.

2. A multis enim, imo prorsus ab omnibus quos vel percontari, vel utro etiam prædicantes andire potui, castitatem virtutemque administrationis tuæ constanter omnino laudantibus atque præferentibus, et sine ullo scrupulo dissonæ varietatis accepi, et eo certius quo ignorabant necessitudinem nostram, et utrum te vel tenuitor nossem penitus nesciebant prædicatores tui, ne magis eos auribus

t Sic Corb. Cod. optimae notæ. Edd. vero et plures Mss. habent : Aut sv permittet, cum earum animus nulla consensionus turpitudine maculatur, etvam carnem suam defendet a crimine.

Apud Bad. Am. et Er., Cibilim.

* Récensita est ad a bg. bl. c. cc. fl. g. gv. n. r. s. t. vc. tres sb. duos v. ad Anu. Bad. Er. Lov.

a) Vid. lib. 1 de Civit. Dei, cap. 16 et 18.

(b) Alias 128 : quæ autem 112 erat, nunc 147. Scripta ex eunte an. 409, aut ineunte 410.

meis se dedisse, quam vera de te spargere crede. rem. lbi enim est a vanitate remota laudatio, ubi etiam vituperatio ab offensione secura est. Werum. tamen, o frater eximie, et sincerissima dilectione honorabilis, non nunc docendus es, sed fortasse admonendus, omnem istam gloriam famamque popularem non in ore vulgi esse lætabilem, sed in rebus ipsis: quæ etiamsi vulgo displiceant, proprio tamen fulgore ac pondere, non imperitorum commendatione pretiosæ sunt ; magisque miserandus est qui talia improbat, quam ille qui de talibus improbatur judicandus miser. Cum vero placent, et sibi debita laude populariter quoque prædicantur, nec sic quidem ipsæ majores melioresque fiuntalienojudicio; quoniam integrantur intima ve. ritate, et solius conscientiæ robore solidantur. Unde magis hominibus recte existimantibus, quam ei de quo vulgus bene existimat, aliquid ex eo felicitatis accidit. 3. Quæ cum optime noveris, vir bone, intuere, ut cœpisti, fortissima cordis acie Dominum nostrumJesum Christum, et ab omni inani fastu omnino detumescens, assurge in illum qui non ventose allevat conversos ad se, sed certis fidei passibusinnitentes atque ascendentes collocat in sempiterno fastigio cœlestis atque angelicæ dignitatis. Per quem te obsecro ut rescribas mihi, tuosque omnes quos in Sinitensi vel Hipponensi habes, ad catholicæ Ecclesiæ communionem comiter et benigne adhorleris. In cujus gremio etiam patrem tuum laudabilem ei egregium virum abs te genitum esse cognovi; quem ut debito meritis ejus a me officio salutes pelo, et nos visere non graveris. Quod etiam propter rem tuam,quam hic habes, meliorem apud Deum faciendam, non impudenter exposco. Dei misericordia te circumplectatur, et ab omni iniquitate conservet.

[ocr errors][merged small][merged small][merged small][merged small]

etquam rationem reddam, si quantum possum non egero pro ejus salute, qui se Ecclesiæ, cui servio, tuendum adjuvandumque commisit, domine dilectissime et venerabilis fili? Rogoitaque Benignitatem tuam, quoniam difficile etincredibile est, ut nonjam vel noveris vel nosse possis in qua causa detentus sit, hoc interim apud apparitorem qui eum tenet, petitionem meam adjuvare digneris, utfaciatquod lmperatoris lege præcipitur (a): uteum apud Acta municipalia interrogari faciat, utrum sibi velit dies triginta concedi, quibus agat sub moderata custodia in ea civitate in qua detentus est, ut sua ordinet, sumptusque provideat. Quorum dierum spatio, tua nobis annuente benevoleutia, si ejus causam amica disceptatione finire potuerimus, gratulabimur : si autem non potuerimus, inveniet meum exitusjudiciorum qui placuerit Deo, secundum causæ ipsius meritum vel Domini omnipotentissimi voluntatem.

EPISTOLA CXIV (b). Ad Florentinum super eadem causa Faventii.

Domino dilectissimo filio FloRENTiNo, AUGUsTiNUs, in Domino salulem.

Cujus potestatisjussione Faventium rapueris,ipse videris : hoc autem scio, quod omnis potestas sub imperio constituta, imperatoris sui legibus servit. Quamvis ergo jam per fratrem et compresbyterum meum Coelestinum miserim legem, quam quidem et antequam mitterem, ignorare utique non deberes, qua concessum est eis qui præcipiuntur ab aliqua potestate judiciis exhiberi, ut ad Gesta municipalia perducantur, atque illicinterrogentur utrum velint triginta dies in ea civitate ubi tenentur, agere sub moderata custodia, ad parandos sibi fructus, vel rem suam, sicut necesse fuerit, ordinandam ; quæ lex, sicut mihi memoratus presbyter renuntiavit, tuæ religioni recitata est: tamen etiam nunc eam cum his litteris identidem misi ; non terrens, sed rogans, et prohominehumane, etepiscopali misericordia, quantum ipsa permittit humanitas et pietas, intercedens, domine fili, ut ethoc existimationi tuæ et petitioni meæ præstare digneris, et quod lex imperatoris jubet, cujus reipublicæ militas, meo quoque interventu et deprecatione accedente facere non graveris.

EPISTOLA CXV (c). Ad Fortunatum Cirtensem episcopum, de eadem re

Domino beatissimo et venerabiliter charissimo fratri et consacerdoti FoRTUNATo, et qui tecum sunt fratribus, AugusTiNUs, in Domino salutem.

Faventium bene novit Sanctitas tua, qui Paratianensis saltus conductor fuit. ls, cum ab ejusdem

(a) Exstat super hac re lex aTheodosio data 30 decemb. an. 380. Verum Augustinus hic verba fere ipsissima refert alterius legis,'quam tulit Honorius an. 409, die 21 januarii in Cod.Theód. lib. 9, tit. 2.

cb) alias 228 : quæ autem 114 erat, nunc 5. Scripta eodem tempore, post superiorem.

(e) Alias 230 : quæ autem 115 erat, nunc 9 et 14 Scripta paulo post superiorem.

possessionis domino nescio quid sibi metueret, ad Hipponensem confugitecclesiam;etil)ierat, utconfugientes solent, exspectansquomodo per intercessionem nostram sua negotia terminaret. Qui, ut sæpe fit,per dies singulos minus minusque sollicitus, et quasi adversario cessante securus, cum ab amico suo de coena egrederetur, subito raptus est a Florentino quodam, ut dicunt, Comitis Officiali, per armatorum manum, quanta eis ad hoc factum sufficere visa est. Quod cum mihi nuntiatum, et adhuc a quo vel a quibus raptus fuerit ignoraretur, suspicio tamen esset de illo, quem metuens se per ecclesiam tuebatur ; continuo misi ad tribunum, qui custodiendo littori constitutus est. Misit milita. res : nemo potuit reperiri. Sed mane cognovimus et in qua domo fuerit, et quod post galli cantum cum illo abscesserit, qui eum tenuerat. Etiam illuc misi quo dicebatur abductus: ubi memoratus Officialis inventus, concedere presbytero quem mise. ram, noluit ut eum saltem videret. Alio die misilitteras, petens ut ei concederetur quod jussit in causis talibus Imperator, id est ut Actis municipalibus interrogarentur qui præcepti fuerint exhibendi, utrum velint in ea civitate sub custodia moderata triginta dies agere, ut rem suam ordinent vel praeparent sumptus : id utique existimans quod per dies ipsos possemus fortasse causam ejus amica disceptatione finire. Jam vero cum illo Officiali profectus ductus est: sed metus est ne forte ad Consularis perductus officium, mali aliquid patiatur. Habet enim causam cum homine pecuniosissimo, quamvis judicis integritas fama clarissima praedicetur. Ne quid tamen apud Officium pecunia praevaleat, peto Sanctitatem tuam, domine dilectissime et venerabilis frater,uthonorabilinobisque charissimo Consulari digneris tradere litteras meas,et has ei legere ; quia bis eamdem causam insinuare necessarium non esse arbitratus sum ; et ejus causæ differat audientiam, quoniam nescio utrum in ea nocens am innocens sit. Et quod circa eumdem leges non servatæ sunt, ut sic raperetur, neque ut ab Imperatore præceptum est, ad Acta municipalia perduceretur interrogandus, utrum beneficium dilationis vellet accipere, non contemnat ; ut per hoc possimus cum ejus adversario rem finire.

EPISTOLA CXVI (a).

Generos0 Numidiæ Consulari Augustinus commendans causam Faventii.

Domino eximio et merito insigni, honorabiliterque charissimo filio GENERoso, AUGUsTiNUs, in Domino salutem.

Laus et prædicatio administrationis tuæ et fama præclara cum me pro dilectione quam tuis meritis benevolentiæ que debemus, plurimum delectaret, nunquam adhuc in aliquo beneficio postulando Eximietati tuæ mea intercessio extitit onerosa, domine dilectissime et venerabilis fili. Sed nunc quid in civi

(a) Alias 231: quæ autem 116 erat, nunc 10. scripta culum superiore.

tate in qua Ecclesiæ Dei servio, factum sit, cum ex mo bono,exhortans Dioscorumul christianam seclitteris quas ad venerabilem fratrem et coepisco. telur philosophiam, quæ sola divinæ humilitatis pum meum Fortunatum dedi, cognoverit Præstan exemplo proposita veritatem persuadere potuit. tia tua qua fuerim necessitale compulsus ut petitio Illustrat demum locos quosdam Ciceronis, phinem meam ingerem occupationibus tuis, tua beni losophorum de Deo sententias reprehendentis. gnitas pervidebit. Et profecto facies quod non solum CAPUT PRIMUM.-1. Tume innumerabilium quæ. integrum, verum etiam christianum judicem decet, stionum turba repente circumvallandum, vel potius eo circa nos animo, de quo in nomine Christi uli obruendum putasti, etiamsi vacantem otiosumque que fuerat præsumendum.

credidisti : quando enim ego in quolibet olio, totre

rum nodos tam festinanti, etutscribis,jam penepro. EPISTOLA CXVII '(a).

ficiscenti possem dissolvere ? Numero enim rerum Dioscorus ad Augustinum mittit multas quæstiones ipsarumimpedirer, etiamsi nodi faciles' ad solven

ex libris Ciceronis, rogans ut mature ad eas dum forent. Tanta sunt autem perplexitate in volurespondeat.

ti, et tenacitate constricti, ut etiamsi pauci essent, Proæmiari apud te non solum superfluum est,sed

otiosissimum meoccupantes,magna mora temporis eliam molestum,quirem, non verba desideras.Ideo

fatigarent intentionem, atque attererent ungues que simpliciter audi. Senex Alypius rogatus a me,

meos. Ego autem vellem te abripere de medio desæpius pollicitus erat,lecum respondere dialogorum

liciosarum inquisitionum tuarum, et constipareinpauculis interrogatiunculis;el quoniam in Maurila

ter curas meas, ut vel disceres non esse inaniter nia dicitur hodieque esse, peto viribus omnibus et

curiosus, vel curiositatem tuam cibandam atque rogo, ut lu so!us respondere digneris, quod eliam

nutriendamimponere non auderes eis, quorum inter præsente ipso fratretuo,sine dubio facturus eras.Non

curas vel maxima cura est reprimere ac refrenare est pecunia, non est aurum,quod pro quovis daturus

curiosos. Quanto enim melius, quantoque fructuoeras procul dubio, si haberes ; nunc vero sine labore

sius, si in dandis ad te ullis litteris tempus atque loqueris quod requiro. Possem leplus et per multos

opera impenditur, ad hoc potius impenditur, ut charos tuos exorare ; sed novi animum tuum, qui

resecentor vanæ atque fallaces cupiditates tuæ,quæ non rogari desiderat, sed omnibus præstare, si tan

tanto magis cavendæ sunt, quanto facilius decipiunt, tum absil quod dedecet, quod in hac re penitus nihil

nescio qua umbra honestatis et liberalium studio. est dedecoris : lamen quodcumque est, pelo præstes

rum nomine velatæ atque palliatæ; quam ut nostro navigaturo. Nosti quam mihi molestissimum est

ministerio, atque, ut ita dixerim, satellitio, in dooneri esse, non dico Sincerilali tuæ, sed cuipiam.

minatum', quo tam bonam tuam mentem premant, Solus autem Deus novit quomodo nimia necessitale

vehementius excitentur ? impulsus hoc feci. Vobis enim salvis et favente Deo

2. Ecce enim tot dialogi lecti,siad videndum finem navigaturus sum : el mores hominum non ignoratis,

et capessendum oinnium actionum tuarum nibil te qui proclives sunt ad vituperandum, et quam, si

adjuverunt, quid prosunt, dic mihi ? Nam ubi finem interrogatus quis non responderit, indoclus el hebes

constitueris totius hujus flagrantissimi studii tui,et putabitur vides.Ergo,obsecro te, ad omnia sine cun

tibi infructuosi, et nobis molesti, epistola tua satis ctatione responde; ne me tristem dimittas.Sic videam

indicas. Cum enim de solvendis quæstionibus quas parentes meos ; quia propter hoc solum Cerdonem mi.

misisti, apud me per litteras satageres, ila scripsi, et ipsum exspecto solum. Frater Zenobius, Magis

sisti : Possem te, inquis, plus et per mullos charos ter memoriæ factus est (b), et misit nobis evectionem

tuos exorare; sed novi animum tuum, qui non rocum annon is. Siego dignus non sum ut respondeas in

gare desiderat, sed omnibus præstare,silantum absil lerrogatiunculis meis,saltem timeantur annonæ. In.

quod dedecet, quod in hac repenitus nihil est dedecolumem te summa Divinitas longa nobis lueatur

coris : tamen quodcumque. est peto præstes navigaætate. Papas plurimum Dignationem luam salutat.

luro. In his verbis epistolæ tuæ recte quidem de

me existimas, quod omnibus præstare desiderem, EPISTOLA CXVUI (c).

si absit quod dedecet; sed in hac re nibil esse deAugustinus Dioscoro respondel ejusmodi quæstiones decoris, non mihi videtur. Non enim decora : facies

nec decore tractari ab episcopo, nec utiliter disci rerum attingit sensum meum, cum cogito episcoachristiano. Disputat de studiorum fine ac de sum- pum ecclesiasticis curis circumstrepentibus distric

tum atque distentum,repente quasi obsurdescentem * Epistt. CXVII et CXVIII collatæ sunt cum a. bg bul cohibere se ab his omnibus, et dialogorum Tullianobn. c cc. ft. g. gv. n. r. s. sb. vc. vd. duobus t. quarum quæstiunculas uni scholastico exponere. Quod luor v. et cum Am. Bud. Er. Lov. (a) Alias 55 : quæ autem 117 erat, nunc 4. Scripta forte

quantum dedeceat, quanquam tuorum studiorum ineunte an. 410. (6) « Magister memoriæ, »ut fert Notitia dignitatum im

raptus ardore prorsus nolis attendere, tu etiam senperii, « annotationes omnes dictat, et emittit, et precibus

tis tamen. Quid enim aliud indicat, quod cum di: « respondet : » id est quæ Princeps verbo respondebat, xisses in hacre penitus nihil esse dedecoris, stalim Magister dictabat breviter et annotabat:emittebat diplo. mala ad usurpandum cursum publicum ; unde hic dicitur

adjunxisti : Tamen quodcumque est, peto præstes « evectionem misisse cum annonis : » Jenique dictabat responsa, quæ a Principe dabantur libellis supplicibus. 1 Bad. Er. et aliquot Mss., etiamsi non difficiles ad, etc.

(0) Alias 56 : quæ autem 118 erat, nunc 54. Scripta • Bad., satellitio induratum, Er., satellitio indurate. aulo post superiorem.

* Mss. octo et Am., dedecora.

« PredošláPokračovať »