Obrázky na stránke
PDF
ePub

consignatur die vi Kal. Febr. post Consulatum Theodos. vii, et Junii Quarti W. C. id est an. 417. CLXXVI. — Scripta paulo post superiorem.. . Eodem die responsum dedit Innocentius Milevitanis Patribus qui synodicam ipsi super eadem re, scilicet epistolam hic centesimam septuagesimam sextam transmiserant. Carthaginensium exempto provocati, uti aiunt n. 5. Pertinet itaque ad eumdem annum 416. CLXXVII. — Scripta circa idem tempus. . Iisdem argumentis deprehcnditur tempus epistolæ centesimæ septuagesimæ septimæ, post superiores synodicas dictatæ ex n. M. CLXXVIII. Scripta eodem tempore. Ætatem suam epistola centesima septuagesima octava ad Hilarium episcopum consignatam præfert his verbis n. 2. Jam enim, ait Augustinus, cum ista scriberem, cognoperamus in ecclesia Carthaginensi adversus eos episcopalis Concilii conditum fuisse decretum, per epistolam sancto et venerabilu Papæ Innocentio dirigendum, et nos de concilio Numidiæ ad eamdem apostolicam Sedem jam similiter scripseramus. CLXXIX. — Scripta circa idem tempus. Diospolitanæ synodi exeunte anno 415 celebratæ Gesta nondum receperat Augustinus, cum epistolam centesimam septuâgesimam nonam Joanni Jerosolymitano perferendam dedit ex n. 7. Sed jam viderat conscriptam a Pelagio atque ad Afrieanos istorum Gestorum loco transmissam apologiam quamdam, qua se ille ad Herotis et Lazari objecta respondisse jactabat ; scripseratque jam Augustinu§ alteram ad Joannem epistolam super eadem causa, post Orosii reditum, uti opinamur. Quippe n. 1 rescripta sibi a Joanne credit non reddita, quod ipsi perlator defuerit. CLXXX. — Scrupta circa finem an. 416. Centesima octogesima ad 0ceanum data est aliquanto post 0rosii reditum in Africam ex n. 5. CLXXXI-CLXXXIII. — Scriptæ init. an. 417. . Tres subsequentes epistolæ, ab Innocentio in Africam transmissæ, diem et consulem consignatum habent. Quæ notæ incidunt in mensem januarium anni 4 17. CLXXXIV. — Scripta sub idem tempus. . Centesimam octogesimam quartam Innocentii ad Aurelium et Augustinum sub idem tempus seriptam credimus ; quandoquidem Innocentius anno 417 obiit mense martio vel julio. CLXXXV. — Scripta circa an. 417. In epistola centesima octogesima , quinta, ad Bonifacium collationis Carthaginensis meminit Augüstinus n. 6. Sed ejus ætatem expressius indicat in Retractationibus, ubi recensito libro de Gestis Pelagui, qui versus ineuntem annum 417 editus est, testatur eam se tempore eodem conscripsisse ; proximum ei loeum ante librum Dardano sub æstatem anni 417 scriptum assignans. CLXXXVI. — Scripta circa medium an. 447. Tempus centesimæ octogesimæ sextæ epistolæ ad Paulinum datæ monstrant complura. Primum Gesta Diospolitante synodi jam pervenerant in Augustini manus ex n. 1, 31, ac sequentibus. Deinde rescripta Innocentii contra Pelagianos initio anni 417 data legerat. Exinde enim n. 28 Dominicam sententiam, Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, etc., incipit Pelagianis obtendere : id tamen prudenter observandum eurans, testimonium illud ab apostolica sede eo line adhibitum fuisse, ut ne parvuli non baptizati vitam posse habere credantur. Ad hæc audiverat Innocentii obitum ex n. 2 qui anno 417, die 28 julii, contigit calculo Baronii, cui Acta veferum pontificum apud Bollandum, Anastasius bibliothecarius, et recens Martyrologium Romanum suffragantur. Seu potius contigit. 2 die martii, ut præferunt Martyrologia Bedæ, Usuardi, Adonis etNolkeri ; sed ante hos omnes vetus RQmamum, quo usus est Ado. Martyrologiis autem fidem

PAtRol. XXXIII.

conciliant Zosimi ad Galliarum Ecclesias litteræ, $. apud Sirmandum datæ notantur 22 martii an. 17, tum etiam Paschasini Lilybætani episcopi ad Leonem Romanum pontificem epistolâ annö 443 scripta, ubi is narrat Occidentales anno 447, Zosimo tunc pontifice, errasse in festo Paschatis, quod cum in 22 aprilis incideret, celebratum ab illis fuit 25 martii. Denique Prosper in Cbronico tradit Zosimum Ecclesiam rexisse annum unum menses novem dies octo, aut, juxta nonnullas editiones, novem. Atqui Zosimus obiit 26 decembr. an. 418. Suscepit itaque regimen Ecclesiæ die 17 aut {8 martii an. 417. Porro quod etiam hujusce ad Paulinum epistolæ ætatem indicat, Innocentii successor Zosimus nondum tentaverat quid quam sive in favorem, sive in condemnationem Pelagianorum ; quandoquidem nullum de ipso verbum habet isthæc epistola. (.LXXXVII. — Scripta sub medium an. 417. Liber ad Dardanum inter Augustini epistolas in hactenus editis recensitus, pertinet ad medium circiter annum 417. Quippe æstate labente conscriptum a se prodit Augustinus n. !, tribuitque eidem libro in Retractationibus medium locum inter librum de Gestis Pelagii exeunte anno 416 aut ineunte 417 elaboratum, et libros de Gratia et Peccato originali scriptos versus mensem maium anni 418. CLXXXVIll. — Scripta eaeeunte am. 417 aut ineunte 418. AdJulianam epistola centesima octogesima octava mittitur nomine Alypii et Augustini, qui certiores fieri cupiunt, an a Pelagio profectus sitanonymusad Demetriadem liber, quæ est hic in appendice episstola xvii. Porro in opere de Gratia Christi librum eumdem Pelagio adscribit Augustinus tanquam auctori plane comperto et comprobato. Pfodiit ergo isthæc epistolâ ante dictum opus de Gracia an. % 18 elaboratum: non tamen multo ante tempore; quando hic n. Má loquitur Augustinus de altera Pelagii epistola, quæ sub initium an. 417 lnnocentio scripta, ejusque successori Zosimo nonnisi versus mensem septembrem reddita est. CLXXXIX. — Scripta circa an. 418. Quæ initio centesimæ octogesimæ nonæ ad Bonifacium dicit Augustinus, rescripta ad eum a se jam dictata, eaque perlatoriim manus tradita fuisse, cum ab eodem perlatore inductus fuit, ut hanc insuper epistolam adderet, scribens aliquid quod ipsum aedificet ad sempiternam salutem, ea Lovanienses post Erasmum intelligunt de cLxxxv ad eumdem Bofiifacium epistola. Quibus etsi non assentiamus, quodillud prius scriptionis genus non epistola, sed liber ab Augustino censeatur in Retractationibus; præterquam quod in eo versatur argumento, ut ad Bonifacii ædificationem nihil insuper desiderari potuisset: commode tamen ad hoc témpus refertur isthæc epistola, de qua agimus cLxxxix quo tempore Bonifacii virtutes fama rescierat Augustinus ex. n. 8, sed nondum forte usu ipsius aut consuetudine satis familiari. CXC. — Scripta paulo post medium an. 418. Ætatem epistolæ centesimæ nonagesimæ ad 0ptatum habes partim ex n. 22 et 23 ubi de damnatis a Zosimo Pelagianis digitur, deque Tractoria quæ in eos per universum orbem ante medium an. % 18 ab ipso emissa fuit: partim ex n. A, in quo innuit Augustinus secum apud Cæsaream ageret, scribendæ huic epistolæ adjecisse animum, impiilsu Renati et Muressis. Porro Cæsaream petiit post Carthaginense concilium die { maii an. 418 celebratum, iter Carthagine recta in Mauritaniam suscipiens, ex epistola 193, n. % ; agebatque adhuc Cæsareæ die 20 septembris ejusdem anni, ex Actis cum Emerito. CXCI-CXCIII. — Scriptae sud finem an. 418. Tres subsequentes epistolas centesimam nonagesimam primam ad Siaetum, centesimam nonagesimam secundam ad Caelestinum, et centesimam nonagesimam tertiam ad Mercatorem una eademque

[ocr errors]
[graphic]

occasione Albini Romanæ Ecclesiæ acolylhi ex Africa profecturi rescripsit Augustinus, postquam remeasset Hipponem, uti ipse initio cujusque harum epistolarum profitetur, id est post suum reditum ex Mauritania Cæsariensi, juxta epistolam cxciii, n. !, adeoque post diem 20 septembris, quo die apud Cæsareauiì confecta notautur Acta cumn Emerito. CXCIV. — Scripta paulo post superiores. Centesima nonagesima quarta ad Siactum paulo post Albini acolythi profectionem per Firmum presbyterum missa est ex n. f. CXCV. — Scripta forte an. 418. In epistola centesimna nonagesima quinta augustino gratulari videtur Hieronymus de Pelagianis toto jàm orbe damnatis ; cuinque laudat quod contra flantes ventos ardore fidei perstiterit, indicat forteam S. Doctoris constantiam im expugnanda Pelagianorum hæresi, quando eorum arte delusi Romani patrocinari iis videbantur. Porro in Mss. duobus monast. Vindocinensis observamus huicce épistolæ alteram perbrevem a Hieronymo scriptaiD, quæ supra ordine est cxxi, proxime subjungi, interjectis his tribus verbis : Jam post subscriptionem. Multi utroque claudicant, etc. CXCVI. —- Scripta eaeeunte an. 448, Epistola centesima nonagesima sexta ad Aselltcum scripta est eo tempore, quo Domatianus Byzacenæ provinciæ prima tem antiquitatis jure agebat, ex n. t, quæ illi dignitas in Concilio Carthaginensi anni 4i8 tribuitur. Præterea Pelagianos ab Innocentio et Zosimo jam damnatos significat Augustinus n. 7 hisce verbis : Qui recenti judicio Dei, per diligentes et fideles servos ejus, etiam catholica communione privati sunt. CXCVII et CXCVIII. — Scriptæ ereunte an. 418, aut ineunte 419. CXCIX. — Scripta sub an. 4 19. Ex tribus proxime sequentibus epistolis, centesima nonagésima mona^ ad Hesychium sub annum Christi 419 data intelligitur ex n. 20. Quapropter centesima nonagesima septima et centesima nonagesima octava, quæ paulo ante scriptæ fuerant, revocandæ videntur ad annum exeuntem 418, aut ad ineuntem 419. Adjuvat conjecturam quod Hesychius in epistola cxcvmi n. 5, dicat signa per id tempus in cœlo visa fuisse : ea dubio procul indicans quæ anno 418 contigisse memorant historici; quibus ille signis permotus, occasionem sumpsit – consulendi Augustinum de ultimo die mundi. CC. — Scripta ereunte an. 418, aut ineunte 419. Epistola ducentesima ad Valerium comitem missa est cum libro primo de Nuptiis eidem nuncupato, quem librum suo loco demonstrabimus conscriptum fuisse exeunte anno 418, aut ineunte 449. Enim vero ipse Augustinus in lib. { ad Bonifacium, c. 5, dicit se id operis post damnationem Pelagii Caelestiique edidisse. Tum addens eontinenter : Quod ideo dicendum putavi, quoniam iste dicit ab inimicis suis in odium veritatis dicta mea fuisse suscepta : ne ideo quisquam e.ristamnet propter hunc librum neum inimcos gratiae Christi novos haereticos fuisse damnatos : argumentum præbet quo eumdem librum non multo post eoruin hæreticorum damnationem prodiisse concludamus. CCI. — Scriptu an. 419, mense junio. Ducentesima prima, quæ ab Imperatoribus Honorio et Theodosio ad Aurelium, et seorsim ad Augustinum eodem tenore data est, dici et Consulum notam affixam gerit. CCII. — Scripta videtur persus finem an. 419. Quæ ducentesima secunda hic est, earum quas IIieronymus scripsit, epistolarum omnium novissimam putat Baronius, remittitque ad annum 420, in quem Hieronymi obitus juxta Prosperi Chronicum indicit. Certe quidem Eustochii virginis dormitio, cujus dolore se vehementer occupatum testatur hic

Hieronymus, non multo ante prædictum annum 420 reponi potest; quandoquidein Palladius Lausiacam historiam an. 419 aut 420 scribens, in vivis eam agere credit in cap. 125. Quod vero ad epistolæ perlatorem Innocentiuum presbylerum attinet, is anno 419, ad perquirendos Nicænos canones missus a Patribus Africadis ad Cyrillum, inde rediit in Africam anno eodem ante 26 novembris, ut ex Cod. can. Eccl. Afric. titulo, c. 137, liquet: eaque dubio procul occasione viso Hieronymo, epistolain de qua agitur, afferendam accepit, hoc ipso anno; non sùbsequenti. Quippe epistolæ initio, cum Hieronymus excusat quod Innocentius anno præterito quasi nequaquam in Africam reversus, ipsius ad Augustinum scripta non suinpserit, indicat unam et alteram lnnocentii peregrinationein in Oriente: quaruin prima, siquideum Innocentius de suo in Africam reditu incertus erat, non eadem est cum illa quam ad. 419 Africanæ synodi auctoritate suscepit. Neque recte Batonius iis ex verbis Hieronymi colligit epistolam anno sequenti a legatione lnnocentii datam fuisse. CCIII. — Scrvpta forte circa an. 420. Epistola ducentesium a tertia ad Largum eo tempore scripta est, quo ille res prosperas ante expertus, versabatur in adversis, potestque ad annum circiter #20 revocari; siquidem Largus iste, qui dominus insignis et praestantissimus salutatur, quique Eacimietatis titulo donatur, haud immerito creditur idem cum eo, qui proconsulatum in Africa gerebat amnis 415, 418 et 419. CCIV. — Scripta circa hoc tempus. Ducentesimam quartam ad Dulcitium tribunum et jussionum imperialium in Donatistas executorem, constat ex n. 4 et 9 datam fuisse paulo ante liberos contra Gaudentium: quod opus adversus Donatistas postremum emisit Augustinus circiter anuum 420. CCV. — Scripta forte versus am. 420. Dubitare vix licet, quin ducentesima quinta epistola Consentio eidem, cui contra Mendacium libér, atque eodem ferme tempore scripta fuerit. Is enim eui liber ille circiter annum (uti alias probabitur), 420 compositusnuncupatur, vivebat inter Priscilliänistas, qui per id tempus Hispaniam infestabant,multaque legenda miserat Augustino, ut in ejusdem libri exordio dicitur, agens de mendacii usu ad illorum retegendam hæresim, quam perjuriis etiam adhibitis occulture ipsi solerent. In hac autem epistola testatur Augustinus missam sibi fuisse epistolam a Consentio, et insuper in alia chartula quæstiones illas, ad quas modo respondet. Ubi epistolae domine significaré videtur scripta prolixiora, quibus postea in lib.contra Mendacium respondit, tarditatem rescriptorum suorum ibidem excusans. Deinde in hominem apud Hispaniam constitutum, atque inde in Africam confugere cogitantem convenit egregie, quod hic cap. 4, n. {, testatur Augustinus, optare quidem se videre Consentium, sed quietiorubus et tranquillioribus rebus humanis, ut id honestæ charitatis sit potius, quam molestae necessitatis. Porro in c. 4, n. 18, meminit scri£$° se libri de Fide et 0peribus, qui liber est anmi CCVI. — Scripta circa hoc tempus. Ducentesima sexta est ad Valerium, illum ipsum comitem, cui primus de N uptiis liber circiter initium anni 419 transmissus fuit. Ad idem fere tempus pertinere videtur isthæc epistola, qua sic ipsi scribi Augustinus, quasi jam ante in ipsius amicitiam et familiaritatem receptus. CCVII. — Scripta an. 421, aut paulo post. Ducentesima septima ad Claudium, cuui, quatuor contra Julianum libris transmissa est. Porro hi libri editi sunt sub annum 421, non citius, cum Augustinus in libro 4, c. 7, loquatur de Hieronymo quas jam defunto. hic autem ad. 420, die 30 sepfemb., obierit. CCVIII. — Scripta forte versus an. 423. Si epistola ducentesimaoctava, quæ Feliciæ data est, cum ccix ad Cœlestinum comparetur, venit in

mentem exorta scandala, quibus virgo illa ex Do Braolio confecta, quæ hic epistolæ ducentesimæ uatistarui schismate ad Ecclesiæ unitatem conver- decimæ tertiæ loco exhibentur, diei et Consulum sa perturbabatur,posse in Antopium episcopum re- notam præferunt. ferri ; qui nimirum Antonius præfeclus Fussalensi CCXIV, CCXV. - Scriptæ circa Pascha an. 426, plebi, quæ ex Donatistis redierat ad Catholicam

qui 427. communionem, huic Ecclesiæ pravis suis moribus Epistolæ ducentesima decima quarta, etducenteperverse adeo consulebat, ut ejus regimine senten. sima decima quinta, ad Valentinum Adrumetini motia episcoporum privatus fuerit.Quæ, nos conjectura nasterii abbatem, eodem tempore conscriptæ intelsi non fallit, pertinet epistola ad atinum circiter 423. liguntur ex primis earuni verbis, illa paulo ante CCIX. - Scripta forte ineunte an. 423.

Pascha,hæc paulo post idem festum,anni Christi non Ducentesima nona ad Cælestinum, initio pontifica quidem 418, quod Baronio visum fuit. Nam prolixior tas ipsius data intelligitur ex n. 1, ubi pontifici gratu: ad Sixtum epistola,de qua in epistolis hisce duabus latur Augustinus de ipsius electione citra ullum ple- agitur, cujusve epistolæ nou recta interpretatione bis Romanæ discidium peracta. Porro Celestinus emerserant quædam inter Adrumetinos monachos proxime successit Bonifacio; cujus obitum Baronius contentiones,non citius exeunte eodem anno 418 dicanno assignat423, octavo cal. novembris, diein scili tata est; sed an. 426 aut 427: quandoquidem liber de cet ex Anastasii fide, annum autem non alia auctori- Gratia et Libero Arbitrio, cum quo simul transmissæ tate statuens, nisi quod Prosper et Marcellinus in sunt, uti patet ex epistola ccxv, n. 2, vix potest vel tarChronicis, successoris ipsius ingressum eodem hoc dius reponi; cum in Retractationum libris circiter anno referant:cum evenire tamen potuerit, ut Boni aonum 427 elaboratis recenseatur: vel citius, cumin facio sub apni 422 finem defuncto Celestinus aon- iisden Retractationibus locum una cum libro de Cor. nisi anno 423 fuerit subrogatus. Et vero in ijsdem reptione et Gratia ad eosdem monachos postre. Chronicis ante Honorii imperatoris obitum, qui in mum teneat. mensem augustum anni 423 incidit, Celestini pon CCXVI. - Scripta paulo post duas superiores. tificatus exordium consignatur. Ad hæc Bonifacii Cum vero in superioribus litteris peliisset Augustipontificatum trium annorum et mensium aliquot nus, ut Florus quitupultus auctor fuisse dicebatur, spatio definiunt magão consensu prisci recentio ad se veniret, eo perlubenter et absque cunctatione resque, Latioi et Græci scriptores ; si exceperis Ni. ulla ad ipsum pergente, Valentinus epistolam hic ducephorum, cujus non tanta est fides; et nonnullas centesimatu decimam sextam rescripsit, ex. n. 6. Prosperi editiones, in quibus Bonifacio pontifici

CCXVII. -- Scripta sub idem tempus. tribuuatur aoni quatuor: quæ facilecum aliis conci Deducentesima decima septima ad Vitalem epistoliantur, si anum quartum non plenum intelliga. la, unum liquidum est; eam Pelagiana hæresi jam mus. Exstat in Corbeiensi codice aote ceatum et ante condemnata prodiisse : alterum verisimile admille annos exarato series Romanorum pontificum modum; scilicet posteriorem quoque esse epistolis in Vigilio desinens, quæ Celestino quidem annos 9, CCXIV et ccxv, in quibus inter soriptiones contra Pelamens. 10 et dies 6 adscribit : Bonifacio autem an. gianos emissas et instruendis Adrumeliais monanos tantum 3, mens. 8 et dies 6. Porro Bonifacius chis perutiles non profertur. Nempe cum in libro de ad pontificatum assumptus fuit die 29 decemb. an. Gratia et Libero Arbitrio, cap. 7 et subsequentibus 418. Itaque ad anni 422 tinem revocari potest ejus fuisset ab Augustino copiose assertum, ex Dei dono obitus, necnon Celestiai successoris ipsius elec ipsam bonæ voluntatis fideique initium provenire, tio ; quæ forte ad insequentem aonunu idcirco hoc permotus Vitalis (nisi male conjectamus) conrelata est in Chronicis, quod paucis ante ipsius tradicere cæpit, et testimoniis ex Philipp. 2 et ex initium diebus facta fuerit.

Psal. 36, in eodem libro, cap 16, adhibitis responCCX, - Scripta forte circa hoc tempus.

dere, ut patet in hacce epistola, n. 1 et 4. Porro verNon tequis suspicio est, epistolam ducentesimam siculum Psal. 36, quem in libro de Libero Arbitrio decimam ad Felicitatem et Rusticum scriptam esse tantuinmodo indicarat Augustinus, urget hic explioccasione tumultus in sanctimonialium sodalitio catque contra Vitalem ; tum etiam ipsum ex Eccle. exorti ; cujus com pescendi gratia subsequentem siæ precibus, quod argumentum in dicto libro cap. epistolam ad sanctimoniales misit Augustinus. 14, levissime tetigerat, operosius refellit. De cæteCCXI. – Scripta circa hoc tempus.

ris vero tam multis testimoniis et argumentis ad Dacentesima undecima Sanctimonialibus data, eamdem causam æque pertinentibus, quia satis saposterior est Carthagineasi collatione legibusque perque illic explicata eraat, nihil mirain est si tracdeinceps in schismaticos promulgatis. Quandoqui tandum hic non curavit. dem Ecclesia tum maxime de Donatistis in unitate

CCXVIII. Scripta forte eodem tempore. gaudebat, ex. n. 4. Nec sane multo ante an. 424. Subjicimus hoc loco epistolam ad Palatinum, in Quippe non recens obierat Augustini germana so- quadum eum Augustinus hortatur, ut pespem bene ror ejusdem monasterii præposita, ex n. 4, que vivendi collocet in propriis viribus, ipsa quippe oratio lamen, narrante Possidio cap. 26, Vidua Deo ser dominica, inquit, n. 3, admonet te, quod indigeas adjuviens mullo tempore usque in diem obitus sui præposita torio Domini tui. Et post ea, ab illo, ait, pete ut perfiancillarum Dei vizit.

ciatur a quo datum est ut inciperetur. Tum adducit CCXII. – Scripta circa an. 423.

testimonja ex Philipp. 2, et Psal. 36, uti in epistola Sub finem epistolæ ducentesimæ doodecimæ de superiore ad Vitalem : quæ suadere possint utramStephani martyris reliquiis, quæ an. 416 per Oro que epistolam pertinere ad idem tempus. sium Jerosolymis redeuntem, juxta Marcellini Chro

CCXIX. - Scripta sub an. 426 aut 427. aicum, primo in Occidentem advectæ fuerunt, sic De ætate epistolæ ducentesimæ decimæ nonæ, ab ad Quinlilianum loquitur Augustinus : quas, ait, non Augustino aliisque tribus Africanis episcopis ad Galignorat sanctitas vestra, sicut et nos fecimus, quam licanos Proculum et Cylinnium directæ occasione leconvenienter honorare debeatis. Ubi, nostra quideia porii, consule adnotationem in hanc epistolam. opinione, indicat memoriam ejusdem S. Martyris CCXX. - Scripta circa exeuntem an. 427. apod Hipponem exstructam. Atqui in c. 8, lib. 22 Epistola ducentesima vigesima ad Bonifacium, de Civitate Dei, cui scribendo versus finem ap. 426, data est tempore belli in ipsum tanquam in impeincumbebat, isthæc verba leguntur: Nondum est rii perduellem illati. Hinc enim Augustinus initio sibiennium ex quo apud Hipponem regium cæpit esse gnificat fideliorem litterarum suarum perlatorem quam ista memoria, etc. Quapropter epistolam hanc cir Petrum, nunquam potuisse reperire. Et n. 2 ait litteras citer an. 425 scriptam arbitramur.

ipsi in suis periculis nunquam mitti potuisse propCCXIII. - Scripta 26 septembris 426.

ter periculam perlatoris. Et ne ad eos, inquit, ad quos Acta ecclesiastica in designando Augustini successore nollem, epistola mea perveniret. Gestum est hoc bel

lum consulatu Hierii et Ardaburii, id est an. 427, in vidia Felicis magistri militum, juxta Prosperum in chronico, vel proditione Aetii comitis, juxta Paulum diaconum inThist. Miscel. lib. 14, cum Bonifacium Occidentalis Libyæ principatu potitum, et apud Africam potentia auctum animo ferret iniqujori. Unde Augustinus n. 5, sic Bonifacio loquitur, Justam quidemdicis haberete causam, cujus judeae ego non sum, etc. Et oblata quidem sumere debuisti, ut eis ulereris ad pietatem ; nóm autem negata vel delegata sic quaerere, ut propter illa in istam necessitatem perducereris. Neque feférenda videtur epistola longe ultra finem an. 427, cum nullam querelam Augustinus moveat de Wandalorum irruptione, qui subsidio vocati a Bonifacio, penetrarünt in Africam anno 428, mense maio. CCXXI-CCXXIV. — Scriptæ an. 427 et 428, Quodvultdei epistolæ duæ, Augustinique ad eas rescripta ejusdem sunt temporis et argumenti, nisi quod priores ad an. forte 427 pertinent, posteriores ad an. 428. Certe in ea quæ ordine est ccxxiv, testatur Augustinus libros duos Retractati9num, quos anno 427, vel ut serius 428, emisit in publicum, jam esse antehac absolutos. CCXXV. — Scripta anc. 428 aut 429. . . Prosperi epistola, hic ordine ducentesima vigesima quiinta, scripta fuit per id tempus qu9 Arelatensi eeclesiæ præerat Hilarius ex n. 9. Hic porro in locum Honorati octo vel novem diebus ante sacra Epiphania defuncti suffectus est, anno 428 aut 429, ut patet ex nota ad eamdem epist. CCXXVI. — Scripta eodem tempore. Ducentesima vigesima sexta, quæ Hilarii laici est, transmissa fuit simul cum superiore, ut hic testatur Hilarius n. 10. Unde utrique, Prospero Hilarioque, simul respondit Augustinus, nuncupato ainbobus libro de Prædestinatione Sanctorum. CCXXVII. — Scripta post Pascha, anno forte 428 aut 429. Ducentesimam vigesimam septimam ad Alypium senem nullus dubitaverit referendam esse ad annum circiter 429. Nisi forte quis alium hic ab Alypio Thagastensium episcopo subintelligendum putet,aut Senis nomine non significari primatem : quem titulum Alypio episcopo in epistola ccxxiv, ad Quodvultdeum data anno 428, nondum tribuebat Augustinus, ipsum fratrem duntaxat appellans. CCXXVIII. — Scripta sub an. 428 aut 429. Ducentesima vicesima octava ad Honoratum Thianensem episcopum scripta est, cum Vandali hostes impenderent, ex Possidio, cap. 30. CCXXIX-CCXXXI. — Scriptæ sub finem vitæ Augustini forte an. 429. Dario comitiepistolam ducentesimam vigesimam nonam scripsit Augustinus sub ultimam senectutem, ex n. 1. Venerat in Africam Darius procuraturus pacem, non ut eam per sanguinem quæreret, sed ne cujusquam sanguis quæreretur, legatione missus, ex n. 2, atque ut malis quæ ad quemdam ca

lamitatum apicem increverant, sicuti Darius ipse in epistola ccxxx, n. 3, rescribit, remedium finemque afferret. Quo in negotio quid profecisset indicans.Si non erstinximus bella, inquit, certe distulimus. Quo vero hæc referri possint, praeter Bonifacii Vandalorumque bellum nihil occurritaliud extrema Augustini ætate, aut saltem ab anno 421, ¶ haud dubie annum non præcessit isthæc Darii legatio: quandoquidem Enchiridion de fide, spe et charitate, quod opusculum non citius dicto anno editum fuit, ad Darium nunc temporis cum epistola ccxxxi, n. 5, legendum transmittitur. Narrat reipsa Procopius in lib. { de bello Vandalico, nonnullos ex Bönifacii amicis Carthaginem navigantes Placidiæ jussu ipsum convenisse : tumque Actii in Bonifacium fraiide detecta, jurasse Placidiam sese æquam Bonifacio fore si eum ad avertendam rei Romanæ in Africa stragem inclinarent. Hinc vero Bonifacium recessisse a Vandalis, qui Hipponem-regium, quo sese ille bello victus receperat, obsederunt. De hac Hipponis-regii obsidione, Bonifacio intra urbem recepto, scribit etiam Possidius, cap. 28, addens S. Augustinum tertio obsidionis mense febribus decubuisse, et ultima ægritudine exerceri cœpisse. EPISTOLAE QUARTÆ CI.ASSIS, Quarum tempus minus compertum.

Reliquæ sunt epistolæ numero triginta novem, in Classe quarta comprehensæ, quibus proprium certumque locum præscribere ex æ!a'e haudquaquam licuisset. Nam facile quidem intelliguntui scriptæ omnes Augustino jam $ : paucæ vero in illis sunt, quæ definiti paulo amplius temporis characterem gerant. Scilicet suspicio est Honórii ipsius leges contra idola anno 399, aut alias an. 408 sancitas indicari in ccxxxii ad Madaurenses epistola n. 3, his verbis: Videtis certe simulacrorum templa partim diruta, pa* tim clausa, partim in usus alios commutata ; ipsaque simulacra vel confringi, vel incendi, etc., atque ipsas hujus sæculi potestates.... contra eadem simulacra... impetus suos legesque vertisse. Tum quæ ad Pascentium diriguntur, prodiisse Augustifio nondum sene ; quando se ipse in ccxxxviii, n. 1, aetate ac dignitate Pascentio inferiorem profitetur : sed eo tamen tempore, quo S. Doctor famæ celebritate jam clarissimus evaserat, uti ex eadem epist., n. 8,Tapparet. Denique ad ultimos Augustini ânnos pertinere cci., ad Auaeilium, apud quem de sententia in Cl.ussicianum ab eo lata sic expostulat m. 2 : En adsum, semeae a juvene, et episcopus tot annorum a collega necdum anniculo paratus sum discere. Itemque ccllx ad Cornelium, et ccLxix ad Nobilium, in quibus se provectiorem ætatem degere significat. Has ergo aliasquelonge minus explorati temporis epistolas visum est habita argumenti ratione sic ordinare, ut primum locum occuparent quæ Christianæ fidei hostes, Paganos, Manichæos, Priscillianistas, Arianos spectant : tum demum quæ ad recte informandos mores conferunt, officiosæque aliquot S. Doctoris litteræ succederent.

Ex his nemo non videt, si modo rem tantisper expendat, quantum in recte ordinandis Augustini Epistolis operæ consiliique a nobis positum sit, quantum diligentiæ, ut studiosorum labores pro moduio levaremus. Hunc ordinem passim quidem ex certa, aut sane quam maxime probabili ratione ; sed tamen aliquando ex conjecturis, aut ex mutuo earumdem Epistolarum inter sese nexu et consecutione, aliquando etiam ex eruditorum hominum qui hac de re scripserunt auctoritate instituimus: rati in his rebus valere plurimum id generis argumenta, ubi certa et explorata nos deficiunt. Nobis hic operam nostram venditare non est animus : quin imo propriæ inscientiæ conscii, in errata non pauca, quæ eruditorum censuram mereantur, nos incidisse inficiari non audemus. Et vero ea, quamprimum a benevolis lectoribus exposita fuerint, et libenter agnoscemus, et quantocius emendare satagemus. Verum illud citra jactantiæ notam polliceri non veremur, novum hunc ordinem a nobis constitutum, qualisc umque tandem sit, longe conducibiliorem esse, quam antehac usu receptum : nec levi rei litterarie fructu ac fenere compensatum iri incommodum, quod ex futura illa mutatione nonnulli opponebant. Faxit Deus, ut id ex sententia contingat pro votis nostris, et laborem hunc nostrum lectores æqui boAb exacta PP. Benedictinorum editione, Rev. Godefridus Besselius, monasterii Gottwicensis in Ger. mania abbas, geminas Augustini epistolas in codicibus Mss. invenit, quas præfatione adornatas edidit Vindobonæ t732, quasque Jacobus Martim, Maurinus, cum nova praefatione, monitisque ac adnotationibus, Parisiis vulgavit {734. Gravis profecto moumenti est hujus ce modi adinvenlum ; sed, ne priorum editionum ordo misceatur, utramque epistolam non numero notantes peculiari, numero quem sequuntur voculam Bis præfiximus, ut videre est post epist. M. cxxxiv et ccii.

nique consulant.

PP. Bened.

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Ad eRUDltUM lectoRem In prædictas Epistolas. I. Animas hominum e nih:lo a Deo creari,ac singulas singulis hominibus infundi,hodie certissima sententia et catholica veritas est, de qua nulliorthodoxo dubitare impune liceat. Enimvero de hac magni momenti quæstione sub initium sæculi quinti non idem omnes catholicæ Ecclesiæ doctores sentiebant, id quod quam maxime ex plusculis magni Aurelii Augustini operibus liquet, quæ hac super controversia ad diversos exaravit.Celebriora ex his sunt Libri quatuor de anima et ejus origine scripti sub finem anni Christi 419,quorum primus est ad Renatum monachum, alter ad Petrum presbyterum, reliqui duo ad Vincentium Victorem, qui tot scribendoruim libellorum Augustino ansam et occasionem præbuerat. Rem ipsius Augustini verbis damus,qui libro II Retractationum,cap.56,hæc habet: Eodem tempore quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesaruensi invenit apud Hispanum quemdam presbyterum Petrum, nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum,utrum illa una primi hominis, ac deinde eae parentibus propagentur ; an sicut illi uni,sine ulla propagatione singulæ singulis dentur, me nescire confessus sum: verumtamen scire animam non corpus esse, sed spirilum. Et comtra ista mea ad eumdem Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Renatus monachus misit. Quibus ego lectis, responsione mea quatuor reddidi, unum ad Renatum monachum, et duos ad eumdem Victorem. Sed ad Petrum,quamvis habeat libri prolixitatem,tamen epistola est,quam molui a tribus cæteris separari. ln iis autem omnibus, in quibus multa necessaria disseruntur,defendi de origine animarum quæ singulis hominibus dantur,cunctationem meam, et multos errores, atque pravitates præsumptionis ejus ostendi. Hæc Augustinus de suis quatuor libris de Anima et ejus Origine. II. Verum non intra hos tantum libros serius editos ac evulgatos constitit perquisitio Augustini,quin etiam ad eruditissimum Hieronymum insignem dedit librum de 0rigine animæ hominis, in quo varias recensens de ortuanimæ sententias,cupitdoceri quæ otissimum consectanda sit,et qua ratione adversus impium Pelagianorum dogma defendi possit ea, quain ille (Hieronymus) in quadam epistola suam esse indicavit, singulas scilicet animas novas nascentibus fieri. Scriptum hunc librum anno 415,verno tempore,censent eruditissimi nostri Benedictini e Congregatione S. Mauri, in nova, eaque politissima candidissimaque editione Operum S. Augustini t. ii, Epist. 166. Dé hoc libro ita ipse Augustinus lib. 11 Retract., cap. 45, disserit : Scripsi etiam duos libros ad Hieronymum presbyterum sedentem in Bethleem unum de Origine animæ hominis, alterum de sententia Jacobi apostoli, ubi ait : « Quicumque totam legem sernaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus » (Jacobi, ii, 10); de utroque consulens eum. Sed in illo priore quaestionem, quam proposui, ipse non solvi: in posteriore autem, quid mihi de illa solvenda videretur, ipse non tacui ; sed utrum hoc approbaret etiam ille, consului. Tum subdit Augustinus, quid ad hanc consultationem suam Hieronymus responderit, quæque consecuta sint : Rescripsit autem, inquit modestis

simus Doctor, laudans eamdem consultationem meam, sibi tamen ad respondendum otium non esse, respondit. Ego vero, quousqüe esset in corpore, hos libros edere no. lui, ne forte responderet aliqüando, et cum ipsa res. ponsione ejus potius ederentur. Illo autem defuncto ad hoc edidi priorem ; ut qui legit, admoneatur aut non quœrere omnino quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quæstionis hujus admittere, quæ contraria non sit apertissimis rebus j;i; de originali peccato fides catholicâ novit in parvuis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnandis : posteriorem vero ad hoc, ut quæstionis, de qua ibi aqitur, etiam quæ nobis visa est,solutio ipsa noscatur. III. Porro cum episcopus Optatus de hoc eodem geligato ac spinoso argümento ad Renatum supra laudatum Cęsaream Mauritaniæ litteras dedisset,et creationem singularum animarum acriter defendis$et, eodem Renato et quodam Muresse petentibus, idem S. Augustinus amîplam ad Optatum epistolam rescripsit a medio anno 418, in qua pro more suo acute : perspicue 0ptato demonstrat, quid de animæ origini certum sit et exploratum, quid jure in dubium vocetur, satagenduimque esse in hâc controversia, ut salva sit inprimis fides, qua Ecclesia catholica credit, nullum hominem ex Aìdamo nasci, nisi vinculo damnationis obstrictum, neminemque inde liberari, nisi renascendo per Christum. Significat eidem præterea, se ad Hieronymum de hac quæstione non brevem librum scripsisse : Consulenis, inquit, eum, et petens ut prius me doceat, et tunc ad me mittat quos doceam. Qui liber meus, pergit Augustinus, ut non doctoris, sed inquisitoris et potius discere cupientis, apud me legi potest : mitti vero uspiam non debet, vel cuiquam foras dari, nisi cum rescripta, Domino adjuvante, percepero ; id quod ille sentit, promptissime ac libentissime defensurus, si me docere potuerit quomodo animae non eae Adam veniant, et tamen ex illó justam sortem damnationis inveniant, nisi ad remissionem peccatorum renascendo perveniant. Absit enim ut credamus, vel animas parvulorum in lavacro regenerationis falsam accipere peccatorum mundationem, vel Deum esse, aut aliquam naturam quam non condidit Deus, illius, eae qua mundantur, inquinationis auctorem.Donec ergo aut ille rescribat, aut ego, si Deus voluerit, aliquo modo discam, si nullam de illa peccatrice originem ducit,quæ causa sit animæ subeundi originale peccatum,quod necesse est esse in omnibus parvulis, 2t quo eam nec Deus cogit tnsontem, quia peccandi auctor non est, nec ulla mali natura, quia non est, nihil tale audeo praedicare. Concludit Epistolam suam Augustinus his verbis : Hæc sicut potui, non quidem ad me datis, sed tamen ad charissimos nostros Sanctitatis tuæ litteris, non peritia quam desiderasti, sed sollicita dilectione respondi, etc. IV. Hæc cum ab Augustino accepisset 0ptatus, biennii induciasiniit, nec Augustino gravissimis aliis scriptoribus obruto molestior esse voluit.Verum cum intra illud temporis spatium,Hieronymiad Augustini de animæ origine consultationem reponsum advenisse haudquaquam dubitaret, atque adeo Augustinum eo loco jam esse crederet, ut certam ferre sententiam super controversa quæstione posset,tandem alteram ad eumdem epistolam perscripsit. Periit quidem ea. Optali epistola, ejus sed argumentum ex

« PredošláPokračovať »