Obrázky na stránke
PDF
ePub

ipsius Augustiniresponsione nullo negotio eognoscimus.Itaque ex hac aperte constat primo, non tantum de illo consultationis libro, deque Hieronymi ad eum responso; sed etiam patet, 0ptatum ejus rei quam Augustinus ab Hieronymo quæsivit, inventionem avidissime cupiisse. Secundo, 0ptatum graviter apud Augustinum fuisse conquestum de nescio quot senibus et a doctis sacerdotibus institutis viris, quos ad suæ modicitatis intelligentiam assertionemque veritate plenissimam (id est sententiam de singularum animarum creatione) revocare non potuerit;itaque se novellum $ doctorem, tantorum ac talium episcoporum traditionestimuisse corrumpere, et convertere homines in meliorem partem ob defunclorum injuriam formidasse. Tertio,0ptatum ejusque sequaces in eo praecipuum suum Achillem collocasse, quod, nisi singulæ hominum animæ crearentur, Deus dici non posset fecisse homines, et facere et facturus esse, neque aliquid esse in cœlis aut in terra, quod non ipso eonstiterit et constet auctore ; atque inde sequi, traducis et propaginis patronos negare esse opus Dei animas nostras. Quarto, opinionem illam de propagatione animarum per traducem, 0ptato visam fuisse inventionem novam, et inauditum dogma. Postremo, 0ptatum ab Augustino præcise voluisse et oontendisse. ut unum horum definiret: utrum animæ cæteræ ex illo uno homine, sicut corpora per propagationem. an sine propagatione, sic utillius unius (scilicet Adæ), a Creatore singulis singulæ fiant. Haec præcipua Optatianæ ad Augustinum epistolæ capita fuerunt, ad quæ summa modestia, judicio ac eruditione hic, ut infra liquebit, respondit. V. Summa Augustinianæ (quam secundam ad 0ptatum recte dicimus) epistolæ eo redit, ut suam de origine animæ ignorantiam aperte ac demisse confietatur, nec certum quid in hac controversia quidquid visum fuerit 0ptato aliisque, statui posse autumet ; dum certa, perspicua, nullique fraudi obnoxia ex divinis Scripturis testimonia in medium afferantur, id quod a negantibus traducem hactenus haudquaquam praestitum sit. Caeterum, ad consultationem suam mullum adhuc ab Hieronymo responsum tulisse se, neque se librum consultationis suæ sine hoc evulgare audere : Ne ille, inquit, qui mihi fortasse, ut desidero, responsurus est, interrogationem meam disputatione operosissima elaboratam, sine sua responsione quae adhuc desperanda non est, per manus hominum notitiamque diffundi jure succenseat ; idque jaclantius quam utilius fecisse me judicet, quasi ego potuerim quaerere quod ille non potuerit enodare, cum forsitan possit, idque dum faciat rrspectandum sit. Ad calcem epistolæ 0ptatum, quantum potest admonet, ut quam cautissime, pelagianam hæresim devitet, cum de animarum origine sive cogitat, sive jam disputat ; me ipsi surripiat esse credendum, ullam prorsus animam, nisi unius mediatoris, non eae Adam trahere originale peccatum generatione devinctum, regeneratione solvendum. VI. Hactenus recensita omnia D. Augustini de ori• gine animæ scripta typis jam in publicum prodierunt, si duas modo epistolas excipias, quas ultra primam typis jam vulgatam, Augustinum ad 0ptatum episcopum scripsisse dicimus ex S. Fulgentio, qui lib. 3 de Veritate Prædestinat. et Grat., cap. 18, ita ait : In tribus quoque epistolis, quas ad Optatum episcopum de hac quæstione composuit (Augustinus) disputatione refulget non minus copiosa quam profunda, et eo magis laudabili, quia congrua temperie moderata. Cum igitur æstate proxime elapsa pro Religiosis nostris junioribus in re litteraria ac antiquarum membranarum intelligentia melius ac solidius informandis, evocato in adjutorium ad monasterium nostrum R. P. Bernardo Pezio, viro pluribus jam titulis de re litteraria optime merito, ac tot jam doctis Operibus claro, omnes bibliothecæ nostræ codices attentissime excuteremus, præ

ter alia complura, quæ Deo propitio vitam largente, cum orbe erudito suo tempore communicabimus, feliciter quoque tanquatn thesaurus in agro absconditus e tenebris eruta fuit secunda hæc ad eumdem 0ptatum Epistola, quæ omnes viros doctos et eruditos huc usque latuit, et fortassis in solo (nisi vehementer fallimur) codice bibliothecæ nostræ Gottwicensis exstat. Exaratus is est in membranis saeculi minimum duodecimi in-folio (ut aiunt), et signatus nunc post instauratam bibliothecam nostram litt. G. N. 10. Ex quo illustre hoc cimelium exprompsimus, et (ut quidem spes est) totius Ecclesiæ 8c reipublicæ litterariæ commodo evulgandum duximus.

VII. In eodem porro codice post secundam ad 0ptatum Epistolam, superest nobis alia æque inedita ejusdem Augustini ad Petrum et Abraham, quos Hipponensis Præsul dominos dilectissimos et sanctos filios vocat, quos et audivit sic instituisse vitam,qua Deo serviebant, ut ad legendum sua adversus Pelagianos Ethnicosque scripta vacarent. Ex quibus intelligimus, hunc Petrum et Abraham vel monasticen coluisse, vel certe relicto sæculari strepitu, privatam sacratioribusque pietatis studiis dieatam vitam ruri (ut illud aevum ferebat) degisse. His,cum pluscula ex Augustino quæsiissent,rescripsit sanctissimus Doctor,pluribus opusculis suis,aut ad omnia, aut pene ad omnia se jam respondisse. Princeps vero quæstio Petri et Abrahami fuerat (ut ex responso Augustini apparet) utrum parvuli,quinihil male vivendo addiderunt ad originale peccátum, si ante susceptum Baptismum decedant,a Deo condemnentur; id quod S. Augustinus tam in hæc Epistola, quam álibi incunctanter constanterque affirmat. Si enim parvuli, ait, cum baptizantur, non inaniter dicitur,sed veraciter agitur,ut inter credentes habeantur, unde etiam nova proles ore Christianorum omnium nuncupantur ; profecto su non crediderint, cond >mnabuntur ; ac per hoc, quia nihil ipsis male vivendo addiderunt ad originale peccatum, potest eorum merito dici in illa damnatione minima pœna, non tanen nulla. Docet deinde vir summus, quidquid hominum per concupiscentiam seminatur, opus esse ut renascatur. Quia, inquit, etsi de renatis parentibus nascitur, non potest huic præstare generatio carnalis, quod illis non praestitit nisi regeneratio spiri#ualis : sicut non solum de oleastri, sed etiam de olurae semine non nascitur, nisi oleaster, quamvis olea non sit oleaster.

Postremo tradit, quo modo etratione cum Gentilibus,quidivinarum Scripturarum auctoritatem haudquaquam agnoscunt, âgendum sit,utad fidem christianam recte feliciterque traducantur: ac denique largius disserit de famigeratissimo suo de Civitate Dei opere, cujus quartus decimus liber, inquit, si Dominus voluerit, enodatas habebit omnes, quas mihi proposuistis in vestra epistola quaestiones.

Ex quibus una constat hanc Augustini Epistolam ante annum 420 exaratam fuisse, cum librum decimum quartum de Civitate Dei eodem hoc anno ediderit. Sed de his plura vide in Præfatione ad tomum vii editionis Benedictinæ Operum sancti Augustini. Nobis in hano ineditarum hactenus Augustini Epistolarum bigam satis dissertum videtur, tollendaque demum manus de tabula, ne, quod aiunt, prologus longior nuam argumentum evadat. Id nullum adhuo monemus,hanc posteriorem S. Augustini Epistolam in nostro Gottwicensi codice inscribi de Natura et 0rigine Animæ, cum rectius inseribenda fuisset, de Pœnis Parvulorum qui sine Baptismo decedunt, quod et nos in hujus editionis fronte retinendum pntavimus,tametsi haudquaquam nos lateat,quanta horum duorum articulorum vicinitas in præsenti controversia Augustini sit. Sed hoc tanti non est, ut eruditum et Augustinianarum Epis-, tolarum cupidum Lectorem longius detineamus.

PRÆFATIO D. JACOBI MARTIN

IN EASDEM EPISTOLAS. Quantum in Ecclesiæ, reique litterariæ commo- Qua in re cura omnis nostra brevi abjecta est, sidum cedant dierum ac noctium evigilatiemensique mulque summa lætitia affecti sumus;quippe utramlabores in evolutandis veteribus archivorum char que Epistolam non solum in Possidii lndiculo contis, intimisque forulorum recessibus indagandis ac signatam, sed etiam Epistolam ad Optatum a D. perlustrandis, demonstrant binze istæ Divi Augusti Fulgentio memoratam, plurimumque probatam ni jamjam repertæ Epistolæ : horum enim duntaxat fuisse invenimus, ope thesaurus, quein hodie in Gallia publici juris 2° Ut lectiones quasdam antiquarii festinatione,nefacimus, nobis defossus est. Quiquidem eo est ha gligentia, oscitantiaveautimperitia corruptas vitia, bendus pretiosior, quod ab eo tempore quo celeber tasque, non quidem emendaremus (nefas enim rima illa Benedictina Operum Augustinianorum edi duximus Gottwicensis codicis textum vel leviterimtio Parisiis prodiit, nulla nos spes tenebat Africani, mutare); sed ut genuinas lectiones meditatione atino Christiani orbis, Doctoris scripta alia reperien que animi exercitatione aliunde petitas auspicaredi, quam ea quæ tunctemporis typis mandata sunt: mur,indeque ad infiinam paginam indigitaremus; enimvero doctissimiEditores impigerrime desuda ut Epistolas integrasinoffenso pede decurrere liceret. funt, cum ut Gallicanorum, Vaticanorum, Belgico. 3o Ut sua cuique Epistolæ admonitio prævia in. rum, Anglicanorum, aliorumque undequaque ac- strueretur, ac utriusque Epistolæ summa in fronte cersitorym, aut saltem propriis in locis pervoluto affigeretur, nec non breviores notulæ, quæ pro inrum codicum manuscriptorum copia, Augustinum tegrarum sectionum compendio essent, e regione ad pristinumnitorem restituerent, tum ut ejusdem concinnarentur. eximii Præsulis lucubrationes ineditas, si quæ inve- 4° Ut plurimos harumce Epistolarum locos cum Diri possent, in lucem einitterent: cumque ea in re aliis supparibus hinc inde collectis conferremus, tantam navassent operam, quanta major yix esse quo Divi Præsulis mentem quivis posset facillime posset, nihil nobis ad spem ostendebatur, quo ea. rum scriptionum jacturam resarciremusquasa Doo 5° Ut Epistolas istas in capitulationes, capitulatore nostro elaboratas fuisse constanter scimus,quæ tiones veroin varias sectiones, prout sensus rerum. que tamen temporis invidia, aut bibliothecarum que argumentum postulabat, claritatis ergo mulpræfectorum incuria ad nos usque non pervenerunt. tiplicaremus distinguerem usque, ac earumdem

Sed ecce, quod felix, faustum fortunatumque sit, capitulationum et sectionum numericas notas in Reverendissimus Dominus Godefridus Besselius,ab marginibus per ordinem distribueremus. bas Gottwicea sis monasterii, dum immortalem sibi 6° Ulquidquid difticileinter legendum occurreret gloriam parat, non solum in ædibus incendio uni- observationibus criticis, historicis, chronologicisverso depastis in integrum reficiendis, sed etiam in que illustraremus, atque elucidaremus: quin etiam junioribus monachis peræque ad scientiam, atque sicubi a Magistris in his quæ ad rem nostram specad regularem disciplinam probe instituendis, op- tant, erratum est, moneremus, erroresque pro portune Bernardum Pez in Germania clarissiinum virili parte emendaremus. monachum ad se vocat, ut alumnis suis fastidium, 70 Tandem ut omnia et singula sic componeremus quod in legeadis vetustarum membranarum apici institueremusque ut binæ istæ Epistolæ ex elimata bos frequentissime occurrit, levaret, minueretque. illa et percelebri Benedictina officina exire viderenCum autem Bernardus Pez is sit, cui genus omne tur: eam enim ob oculos semper habuimus, labolitterarum characterumve pervium est, quique scrip- remque nostrum ad ipsius normam direximus ta quævis pon ex opinione, sed ex veritate æstimare confecimusque. An suscepta opera e sententia apprime novit, ubi primum in codicem decimi ter successerit, viderent erudili ; ac si quid peccatum tii circiter sæculi, qui binas ista Epistolas contine- est, condonent ; sin vero quid boni offendunt, bat incidit, confestim margaritarum reconditarum deincepsque D. Augustini Operum Collectioni e pretium deprehenbit, doctissimoque Abbati auctor sudore nostro quid oroatus perfectionisve accedit, est, ut eas brevi cum Ecclesia communicet : quod id omne velin sanctissimum Episcopum, qui exermaturius certe actum est ; nam anno proximo ela- citationum nostrarum argumentum suppeditavit, pso (a) utraque Epistola præfatione diserta, variis- aut potius in Deum optimum maximum refundant, que ornata nagpificis cælaturis, Vindobonæ (Vien- a quo est omne datum optimum, et omne donum pernam vocant) typis mandata est.

fectum (Jacobi 1, 17). Verum celeritas isthæc nostratibus parum pro- Quanti autem faciendus sit codex Gottwicensis, fuit; vix enim unum alterumve Epistolarum Alle nedum e binis istis, quas solus suppeditat, Epistogustinianarum exemplar e Germania ad nos evec- lis apparet, verum etiam ex quatuor optimis tum asportatumque est. Unde ansam consiliumque variantibus lectionibus, quarum ope genuinus cepimus eas iterum prelo subjiciendi : et ne Gallia fragmenti Hieronymiapæ septuagesimæ octava his se tantisper orbatam spoliatamque fuisse que- Epistolæ textus restituitur:omnes enim illæ lectiones Palur, imo potius ut sic secum optime actum esse si ad diligentis critices regulas expenduntur, utraexistimet, provisum est ut Parisina nostra editio que manu excipiendæ sunt ; ac proinde tum quid emendatior, ornatior, uberiorque, prodeundo sus laudis manus ac solertia librarii mereatur, tum tineret famam Parisinarum aliaruin editionum quæ quam accuratus fuerit codex antiquus quo libraPatriam consecrant, quasque certatim nationes rius ipse usus est, testantur. Nec sententiæ nostræ exteræ aut accersere aut imitari gestiunt, ambiunt adversantur qui interdum occurrunt lapsus : ejusque. Quapropter diu multumque excitata est ani modi enim errores sæpius casu, quam voluntate madversio et diligentia nostra, ipsæ Epistolæ fre- ac negligentia, fiunt, ut peritissimi quique norunt. quentissime lectæ atque expensæ, quin etiam scri. Non hic prolixiori utemur oratione, ut Epistolis ptura scripturæque vestigia ac ductus frequentis Augustinianis apimos gratiamque hominum coneime a nobis expressa, atque, ut ita dicam, de ciliemus ; utramque enim sat superque commencocta et recocta sunt ;

dat et argumenti dignitas, et modus tractandi res, 1° UI exploratum comperlumque haberemus, is et reconditæ doctrinæ copia, et prætantissimi Scriptas lucubrationes non o spuria atque adulterina of toris nomen: ubique autem aut quid discas,aut quoficina, sed ex genuino Augustini musæo manasse. modo discas, aut qui melior fias invenies. Porro si

vulgarium auctorum fragmenta tanto studio terra (a) 1739.

marique requiruntur, tanto labore colliguntur, ac crobium Africæ proconsulem eo die data dicimus. ma et direpta Italia transire in Siciliam moliebaCXIII-CXVI. - Scriptæ circa hoc tempus, sive non tur juxta Orosium in lib. 7, c. 43, inde ad subigenante 409 nec post 423.

dam Africam navigaturus juxta Jornandem in lib. Quatuor proxime subsequentes epistolæ,ad Cres de Geticis rebus. conium, ad Florentinum, ad Fortunatum, ad Genero

CXXIII. - Scripta forte sub finem an. 410. sum, super eadem causa, conscriptæ, neque ante Centesima vigesima tertia Hieronymi tota est æni. annum 409, neque post 423, collocandæ fuerunt. gmatica, qua in explicanda cum in diversa ferantur Quippe in iis Augustinus adducit legem de exhiben auctores, non facile dixeris quinam ejus mentem dis vel transmittendis reis ab Honorio latam die consequantur,an qui prima verba de condemnatis 21 januarii an. 409, quæ in cod. Theod. 1. 9, tit. 2, in Palæstina Pelagianis intelligunt, an potius qui 1.6, sic habet : Si quos præcepto judicum præmisso totam epistolam sive de capta Urbe,sive de Origenisinscriptionis vinculo eos adminiculum curiæ proprie tis interpretantur. Vide Not. in eamd. epistolam dirigere jussum fuerit ; municipalibus actis interro- et quod observamus infra ad epist. cxcv. gentur, an velinl juxta præceptum triumphalis patris nostri Iriginta diebus sibi concessis sub moderata et di

EPISTOLÆ TERTIÆ CLASSIS, ligenti custodia propter ordinationem dornus propriæ, Quas Augustinus a tempore collationis habitæ cum parandosque sibi sumptus, in civitate residere. Quod si Donalistis Carthagine,et Pelagianæ hæreseos in Afrifieri voluerint, hoc genus beneficii cupientibus non ne cam invectæ, ad obitum usque suum scripsit, id est getur. Ipsissima, ut perspicis, verba in prædictis ab anno Christi 411 ad 430. epistolis relata, ut minime durium sit quin hanc

CXXIV-CXXVI. - Scriptæ circa ineuntem an. 411. ipsam legem jam tum vidisset Augustinus. Quippe cum lex super eadem re a Theodosio edita an. 380,

Centesima vigesima quarta ad Albinam, Piniaverbis constet longe diversis in Cod. Theod. ibid.

num, et Melaniam, hieme scripta est, haud multo leg. 2. Ionuit etiam Augustinus illius se legem

post eorum adventum in Africam,quo nonnisi sub obtendere, qui tunc temporis imperium administra

finem anni 410 trajecerunt, scilicet ex Sicilia, ut bat, quando eam constanter appellat Imperatoris

refert scriptor vitæ Melaniæ junioris. In ista enim

insula moratos illos fuisse isto eodem anno, prolegem, id est Honorii, qui an. 423, die 15 augusti decessit.

dit Ruffinus in epistola ad Ursacium. Vide Noi.in CXVI-CXVIII. – Scriptæ forte an. 410 aut ineunte 411.

hanc cxxiv epistolam. Paucis quoque apud ThaEpistola centesima decima septima, Dioscori, et

gastem transactis diebus, ut credere pronum est, centesima decima octava, Augustini ad Dioscorum,

cum Hipponem visendi Augustini causa esse conquæ canescente jam Augustino scriptæ sunt, uti

tulissent Pinianus et Melania, contigit ea res,de qua rescribens de seipse n. 9, testari videtur, vix repo.

in duabus proxime sequentibus epistolis tractatur: ni possunt citius anno Christi 410. quo Augustinus quas idcirco ad initiuin anni 411 revocamus. annum ætatis 56 agebat. Neque rero serius ineunte

CXXVII. — Scripta forte an. 411. 411, quoniam n. 12, ubi Discorum de pernoscen. Circiter annum 411 prodiit Epistola centesima dis hæreticorum tunc temporis Ecclesiæ fidem vigesima septima ad Armentarium et Paulinam, uti impugnantium erroribus potius quam de sopiti olim probe ex illis infertur verbis n. 1: Nisi forte adhuc veterum philosophorum dissidiis recoquendis ad mundus amandus est, tanta rerum labe contritus, ut monet, recensens Donatistas, Maximianenses, Ma etiam speciem seductionis amiserit ; et istis n. 4, Modo nichæos ex Africa, tum Arianos, Eunomianos, etc., cum ipsa Roma, domicilium clarissimi imperii, barex Oriente, non facit ullam de Pelagianis mentio. barico vastaretur incursu. nem ; in quos tamen ante anni 411 finem celebrata CXXVII. – Scripta an. 411 paulo ante 1 diem junii. fuit synodus apud Carthaginem. Itaque Alypius a Edicto Marcellini secundo, quo ille proposuit jam Dioscoro sener dicitur ætatis nomine,non primatus; præsentibus apud Carthaginem utriusque partis episcocum hanc dignitatem in Numidia nonnisi sub ex- pis, inquit Augustinus in Brevic. collat. die 1, c. 3, trenios Augustini annos sit consecutus.

qui locus et qui modus collationis futurus esset ; admoCXIX, CXX. – Scriptæ forte circa idem tempus. nens ut ei pars utraque rescriberet utrum placerent

In villam se receperat Augustinus, cum ipsi data quæ Edicto comprehendit, responsum est a Catholicis est epistola centesima decima nona, Consentii, ut epistola hic centesima vigesima octava. Quod resibi diciturn. 1. Huc porro si quis spectare velit quod criptum a duobus tantummodo primatibus nomine idem sanctus ad Dioscorum, n. 34, scribit,seipsum cæterorum episcoporum subsignatum reperitur, post ægritudinem aliquantum ab Hippone removis ab Aurelio videlicet Carthaginensi et a Silvano jam se, nihil repugnabimus. Id solum observamus epis Numidiæ primate : attamen in frequentissimo contolam centesimam vigesimam ad Consentium res ventu episcoporum pene trecentorum confectum criptam fuisse circiter hoc tempus. Quippe Augusti- fuisse, prodit Augustinus in lib. de Gestis cum Emenus,utin.13 significat,multajam tum ad quæstionem rito. Unde colligitur pertinere ad dies elapsos proxide Trinitate pertinentia litteris mandaverat : porro me ante Carthagincnsem collationem, haberi cæpopus de Trinitate, quod in Epist.clxxiv, a se juve tam i die Junii an. 411. ne inchoatum, a sene editum dicit, elaborabat ab

CXXIX. - Scripta paulo post superiorem. anno prope 400,licet non ante annum 416 absolverit. Ejusdem temporis estepistola centesima vigesima CXXI. – Scripta circa an. 410.

nona,qua nimirum episcopi Catholici occurrendum Paulini epistolam hic ordine centesimam vigesi putarunt rescripto,seu Notoriæ, ut vocant, Donatismamprimam,esse apparet et aliquanto posteriorem tarum, qui pro suis partibus Marcellino respondeXcv sub finem anpi408 scripta ; cum istius sibijam da bant, non sibi placere quod in Edicto suo propotæ aliud exemplum hic n. 14 sibi transmitti petat: et suerat, ut ad collationis locum hi soli ex episcopis aliquanto priorem cxlix scripta circiter annum 414, convenirent, quos ad ipsam causam peragendam chm hancinter et illam,aliquot ultro citroque Episto cæteri delegissent; petentes ut omnes potius qui læ, atque in iis Augustini responsio ad quæstiones Carthaginem venerant, adesse permitteret, ex hic a Paulino propositas, emanaverint, quæ tamen Brevic. collat. die. I, c. 4. omnes interciderunt. Confer epistolam cxLix, n. 1.

CXXX. - Scripta versus an. 412.
CXXIL. – Scripta circa idem tempus.

Epistola centesima trigesima ad Probam data est Epistola centesima vigesima secunda, qua suos aliquanto tempore post ipsius in Africam advenHipponenses ob ingruentium malorum metum in tum, et habito jam aliquoties abipsa colloquio cum eleemosynorum erogatione refrigescentes inflammat Augustino, ut ex n. 1 prespicitur. Porro Probam Augustinus, refertur a Baronio ad finem anni 409, cum Juliana et Demetriade nepte se recepit in Afrieo quod tempori huic quo interitus Romani time cam mos ut barbarorum manus, in quas capta Urbatur imperii, valde congruat. Verum non minus be inciderat, effugere licuit : de quo legenda est quadrat in finem anni 410, quo Alaricus capta Ro- Hieronymiepist. viii ad Demetriadem. Quocirca potest Augustini prior ad ipsam epistola collocari an

CXLII. – Scripta circa idem tempus. no 411, aut anno 412, certe non multo serius, tum Proxime adjungi curavimus epistolam Saturnino quia n. 30, ubi ipsius purus Julianæ viduæ memi- et Eufrali aliisque clericis ex Donatistarum schisnit, viduas virginesque sub cura Probæ cons- mate ad Ecclesiam conversis inscriptam : quoniam titutas ad studium orationis exhortans,nullum ver- n. 3 quædam de convictis in Carthaginensi collabum habet de Demetriade, quam proculdubio lau- tione Donatistarum episcopis dicuntur sub iisdem dasset hoc loco, si illa jam virginitatem professa verbis, quæ in epistola cxli, n. 4 et 6, legere est. fuisset; quod ipsa anno 413 præstitit ; tum etiam Præterea circiter finem admonet Augustinus oran. quia hanc epistolam commemorat in fine libri de dum pro illis, qui adhuc schismati inhærent, quo Bono Viduitalis, quem Demetriade virginitatis ins in eis sanetur carnalis animi infirmitas ex diuturna titutum recens amplexa conscripsit, juxta illud consuetudine contracta: unde intelligas ipsum aliibidem c. 19, quæ modo cæpit.

quanto post collationem Carthaginensem scribere. CXXXI. -- Scripta circa idem tempus.

CXLIII. - Scripta circa finem an, 412. Centssima trigesima prima ad eamdem Probam scri Prodiit epistola centesima quadragesima tertia pta remitti non potest in longum tempus. Jam tum ad Marcellinum circiter finem anni 412, quo probe enim, sive anno 413, grandieva erat Proba el ad colligitur ex n. 12, ubi quidpiam de virginitate senectam provecta, ut patet ex lib. de Bono Vidui. S. Mariæ Deiparæa sein epistola cxxxvii scriptum, tatis, cap. 19 et 23.

neutiquam propterea quod res mira et singularis CXXXU. – Scripta circa ineuntem an. 412. sit, fide indignum esse observat Augustinus. Adde Centesima trigesima secunda ad Volusianum non quod hic n. i respondet Marcellini litteris acceptis pullo tempore prior est, epistolis CXXXV et cxXXVI, per Bonifacium episcopum, qui Bonifacius apud quæ sub ineuntem annum 412 conscriptæ fuerunt. Marcellinum egit eo tempore,quo data fuit epistola CXXXIII. – Scripta circa idem tempus.

CXXXIV, utibin.2 indicatur : postqueinde revertens Cum Donatistas post Collationem Carthaginensem prædictas littera secum attulisse creditur. contumaces plecti vellet Honorius Imperator, sanci

CXLIV. – Scripta circa hoc tempus. vissetque in eos legem die 30 januarii an. 412,quæ Centesimam quadragesimam quartem ad Cirtenexstat in codice Theod. lib. 17, tit. 5, 1.52, lum vero ses a Donatistarum factione ad catholicam unitatem illi insurgere vehementius in Catholicos,et ferocius con versos datam circiter idem tempus arbitramur: sævire creperunt. Audito autem corum quosdam tum quia vi veritatis evicta dicitur eorum contumajudicibus exhibitos, simulque de homicidio in Res. cia, qua eidem veritati manifestissimæ et quodamtitutum presbyterum patrato, deque lanocentii, al- modo publicæ ; id est re jam ante per Carthaginenterius catholici presbyteri cæde,de oculo ipsius ef

sem collationem ad liquidum perducta, resistefoso digitoque preciso fuisse convictos,scripsit Au

Enisce convictos serinsit An. bant : tum quia hic sedulo monet S. Doctor, ut gustinus epistolam centesimam trigesimam tertiam suam illi conversionem divino operi tribuant, non ad Marcellinum Tribunum, enixe rogansne iis mortis

humano: quasi adversus alium detectum nuper in pæna infligeretur. Quapropter visum est istam Africa Pelagianum errorem communiri eosdem epistolam paulo post initium anni 412 collocare. oporteat. Confer hujusce epistolæ initium cum fine CXXXIV. - Scripta cum superiore.

epistolæ cxLI.

CXLV. – Scripta circa an. 412 aut 413. Eodem tempore atque super eadem re data est

In epistola centesima quadragesima quinta ad centesima trigesima quarta ad Apringium judicem,

Anastasium commonstrat Augustinus haudquaqui Marcellini frater fuit, ex n. 2, et tum procon

quam per legem, sed per gratiam, neque omnino sulatum gessit ex superiore epistola n. 3.

servili timore, sed tantummodo libera charitate CXXXV-CXXXVIII. – Scriptæ sub initium an, 412.

impleri justitiam : idque argumenti tractare se diQuatuor subsequentes epistolæ,scilicet centesima

cit n. 8, propter quosdam qui nimium arrogant hutrigesima quinta Volusiani, centesima trigesima

manæ voluntati, quam lege data putant ad eam imsexta Macellini ad Augustinum,centesima trigesima

plendam sibi posse sufficere : ubi parcit adhuc hære. septima Augustini ad Volusianum, et centesima tri

ticorum istorum nomini, quos nonnisi post comgesima octava ad Marcellinum, haud multo tempo.

pertain eorum pertinaciam exagitare decreverat. re præcesserunt epistolam cxxxix, in qua, n. 3, is

Est igitur collocanda epistola circiter annum 413. tas duas a se recens datas Augustinus memorat.

CXLVI. - Scripta circa an. 413.
CXXXIX. - Scripta an. 412.

Ad eumdem annum 413 revocatur epistola centeEpistola centesima trigesima nona ad Marcellinum

sima quadragesima sexta, quam Pelagio scripsit paulo posterior est epistolis cxxxm et cxxxiv, de

Augustinus, cum jam hæresim illius non quidem quibus Augustinus hic n. 2 : Si Proconsul, inquit,

ex scriptis a Pelagio editis, sed sparso rumore ac vel simul ambo in illos estis sententiam prolaturi, et

sermone intellexisset, uti testatur in lib. de Gestis forte ille persistit velle gladio vindicare, quanquam sit Pelagii, c. 26. Jam enim audieram, inquit, contra Christianus, et quantum advertere poluimus, non sit

gratiam, qua justificamur, quando hinc aliqua comme. ad hæc cruciamenta proclivis ; tamen si necesse fuerit,

moratio fieret, aperta eum contentione conari. etiam Gestis jubete allegari Epistolas meas, quas de hac CXLVII, CXLVIII. - Scriptæ videntur an. 413. re singulas vobis mittendas putavi.

Librum de videndo Deo ad Paulinam, et CommoCXL. - Scripta posl superiorem.

nitorium ad Fortunatianum Siccensem super eodein £tatem centesimæ quadragesimæ epistolæ ad

argumento conscriptum, quæ hic sunt epistolæ cenHonoralum, qui liber est de Gratia novi Testamenti tesima quadragesima septima et centesima quadrainscriplus, habemus cum ex lib. 2 Retract. c. 36, gesima octava, recenset Augustinus in Retractatioubi Augustinus fidem facit quæstiones illas, qui- nibus proximo loco post eos libros, quos anno 412 bus enodandis incumbit in hacce epistola, ad se aut 413 elaboravit. Enimvero Fortunatianus qui eo tempore quo contra Donatistas vehementer exerce Siccensem ecclesiam anno 411 ex Carthaginensi colbatur, et contra Pelagianos exerceri jam coeperal,mis latione regebat,habuit Urbanum successorem circi. sas fuisse ; tum etiam ex superiore epistola cxxxix, ter annum 413, quandoquidem hic ipse Episcopus in qua S. Doctor, n. 3 dicit : Nunc in manibus ha- Romam inter susceperat,indequejam redierat anno beo librum ad Honoratum nostrum de quæstionibus 415, ex fragmento i tomi 10. quibusdam quinque, quas mihi proposuit, et per litteras

CXLIX. – Scripta sub an. 414. intimarit : cui non continuo respondere vides quam mi Vix ante annum 414 collocari possit epistola cennime oporteat.

tesima quadragesima nona ad Paulinum : tum quia CXLI. — Scripta 14 junii an. 412.

hanc inter et cxxi epistolam anno 410 rescriptam a Epistola centesima quadragesima prima Concilii Paulino, cujus quæstionibus iterato solutionem Zeriensis ad Donatistas, diem et Consulem adscrip adhibet Augustinus,missæ sunt ultro citroqueepis. tum habet.

tolæ aliquotque exciderunt ex n. 2, tum etiam quia

hic 11, 32 fit mentio Urbani Siccensis episcopi, qui 412 scriptæ, conficitur has omnes epistolas, de si idem est ac Urbanus presbyter in epistola CXLIII, quibus dicimus, prodiisse sub hoc tempus ; videnn. 1, commemoratus, nondum episcopalem digni- turque dictatæ paulo ante clxix ad eumdem Evotatem anno 412 in finem inclinante consecutus fue- dium, quæ est exeuntis anni 415. rat. Vix etiam possit serius reponi. Quippe Peregri

CLXV. -- Scripta non multo post an. 410. nus diaconus, qui Urbano ad sarcinam episcopatus Centesima sexagesima quinta Hieronymi est, ad subeundam pergente cum eo simul profectus fue Marcellinum Tribunum in Africa agentem transrat, nondum remeaverat Hipponem, cum hancce missa, ex. n. 1. Egit vero Marcellinus in ea regione epistolam dictaret Augustinus, uti in fine testatur. tres circiter annos a 410 ad 413, quo anno mense CL. — Scripla circa e.ceuntem an. 413.

septembri hæreticorum dolis occisus in Martyrum Centesima quinquagesima ad Probam et Julianum numerum migravit. Vide Not. iu hanc epist. scripta est occasione consecrationis filiæ earum

CLXVI. – Scripta an. 415 verno tempore. Demetriadis, quæ audita Augustini exhortatione Centesima sexagesima sexta ad Hieronymum ocad mundi contemptum inceusa fuerat, et virginem casione Orosii presbyteri in Palæstinam anno 415, professa. Tametsi vero Demetrias jam tum audivis- sub vernum tempus navigantis dictata est ex. n. 2. set ipsum Carthagine, cum eo collationis cum Do

CLXVII. – Scripta simul cum superiore. natistis habendæ causa se contulit Augustinus,non

Alteram quoque hic centesimam sexagesimam videtur tamen velum suscepisse ante annum 413.

septiinam simul ipsi perferendam accepit Orosius. Quippe cum Hieronymus epistolam vii ad Deme.

Eodem enim tempore cum superiore scriptam triadem super eadem consecratione (quam quidem fuisse indicat non modo Augustinus hacce epistola ubique velocissiine fama celeberrima prædicavit,

CLXVII, n. 1, et clxix, cap. 4, n. 13, et lib. 2 Reut hic Augustinus n. 1 dicit) nonnisi hoc anno, aut,

tract. c. 45, sed etiam Hieronymus rescripto suo, quod longe verisimilius est, insequente scripserit.

quæ est epistola hic CLXXII, n. 1. Quo fit ut hancce Augustini epistolam ad finem

CLXVIII. --- Scripta forte an. 415. anni 413 aut ad subsequentis exordium pertinere Timasii et Jacobi est centesima sexagesima octava judicemus.

epistola, qua gratiarum actionem Augustino exhiCLI. – Scripta exeunte an. 413, aut ineunte 414.

bent pro libro de Natura et Gratia ; quem librum De S. Marcellini cæde serınonem in epistola cen

anno 415 editum esse nulli dubitanus. tesima quinquagesima prima ad Cæcilianum habe

CLXIX. - Scripta exeunte an. 415. ri ostenditur in notis ad eamdem epistolam : un

Ad Evodium centesimam sexagesimam nonam de facile intelligas datam fuisse circiter exeuntem

epistolam dedit Augustinus post perfectum librum annum 413. CLII-CLV. – Scriptæ circa an. 414.

de Natura et Gratia, eodemque anno quo librum

quartum el quintum de Civitate Dei, duasque ad Quatuor subsequentium epistolarum tempus hac

Hieronymum epistolas CLxvi et clxvii dictaverat, ratione constituimus. Macedonius in centesima quin

uti profitetur ipse hic n. 1 et 13. quagesima secunda,n. 3, dicit se nondum recepisse

. CLXX, CLXXI. – Scriptæ forte an. 415. quæ ipsi Augustinus de suis scriptis promiserat,

Centesima septuagesirna ad Maximum et centerogatque ut ea demum transmittat. Tuin in episto

sima septuagesima prima ad Peregrinum eodem la centesima quinquagesima quarta Augustino re

tempore datæ fuerunt; non ante annum 415: siguinuntiat se receptos ab ipso libros perlegisse. Hos

dem Peregrinus episcopus, quo tam familiariter autem libros nemo qui Augustini rescriptum, id

utuntur hic dugustinus et Alypius, videtur fuisse est epistolam hic centesimam quinquagesiinam

idem cum illo Peregrino, qui diaconatus munere quintam n. 2 inspexerit, non intelliget esse illos

fungebatur adhuc anno 412, ex epistola cxxxix, et ipsos tres priores operis de Civilate Dei, qui anno 413 prodierunt, el quibus quartum et quintum li.

cxLix, imo post annum 413, ex epistola cxlix, n. 34. brum addidit Augustinus an. 415 juxta epistolam

CLXXII. - Scripta ineunte an. 416.

Hieronymi epistola hic centesima septuagesima CLXix, n. 1. CLVI, CLVII. -- Scriptie an. 414.

secunda reddita putatur Augustino per Orosium Epistolas centesimam quinquagesimam sextam

redeuntem ex Palæstina in Africam anno 416, sub Hilarii Syracusani, et centesimam quinquagesimam

vernum tempus. septimam Augustini ad eumdem Hilarium scriptas

CLXXIII. - Scripta circa hoc tempus. anno 414 colliges ex nota nostroin epist. 157. Saltem

Centesima septuagesima tertia ad Donatum preshaudquaquam putabis Baronio ad annum 411 eas

byterum aliquanto tempore posterior est Cartharevocanti assentiendum : quando Augustinus hic

ginensi collatione, de cujus Actis ibi sermonem han. 22 multa jam de quæstionibus contra Pelagia

bet Augustinus n. 7; posterior etiam legibus ab nos ab Hilario propositis, testatur se dixisse in

Honorio postmodum datis in Donatistas ; haud. aliis suis opusculis et ecclesiasticis sermonibus.

quaquam enim donatus ille per vim comprehensus CLVIII-CLXIV, – Scriptæ sub an. 414.

ad Ecclesiam sic adduceretur, quomodo hic n. 1 Quod ad Evodii litteras Augustinique adipsum re

refertur, si legum imperialium auctoritas non inscripta attinet, ea præpostere admodum fuerunt in

tercessisset. Quo autem anno id contigerit, an stahactenus editis ordinata. Constat enim centesimam

tim post leges andita Marcellini cæde rescriptas in quinquagesimam octavam Evodii, quæ olim ordine

schismaticos, an posteaquam Dulcitius Tribunus CcLvi fuit, occasionem dedisse centesimæ quinqua

legum imperialium exsecutor in Africam venit, gesimæ nonæ, quæ fuitcad Evodium;tum hanc scri

incertum est. ptain fuisse pauco tempore ante centesimam sexage

CLXXIV. - Scripta circa hoc tempus. simam secundam, qua Augustinus Evodianis cente Centesima septuagesima quarta ad Aurelium non simæ sexagesimæ et centesimæ sexagesimæ primæ citius anno 416 reponi potest, cum in libro 13 de respondens n. 3, testatur se nuperrime epistolam Trinitate,quod opus num eris omnibus suis absoluillam clix rescripsisse. Mox vero subsecuta est epi- tum hic Aurelio transmittitur, men tio fiat libri 12 de stola centesima sexagesima tertia ab Evodioante scri- Cwilate Dei, quinon ante annum 416 periecius pta quam clxii recepisset. Quippe superiorum

CLXXV. Scripta an. 416. epistolarum suarum quæstiones iterato proponit Concilii Carthaginensis ad lnnocentium epistola, Evodius adjungeas alias duas. Unde Augustinus hic hic ordine centesima septuagesima quinta, refertur duabus discussis in epistola centesima sexagesima in annum 416, primum quia Orosius Presbyter, qui quarta, n. 22, monet se ad quæstiones illas antehac Africanis patribus synodum de more agentibus scrimissas, excepta quæ de Dei visione per corpus pro- bendæ hujusce epistolæ occasionem, Herotis videliponebatur, responsum dedisse. Jam vero cum in cet et Lazari in Pelagium litteras protulit, rediitex epistolis clxi et clxu quæstio versetur de senten- Palæstina hoc ipso anno verna tempestate. Tum tia quadam epistolæ CXXXVII, ad Volusianum an, quia rescriptum Innocentii ad eumdem synodum

« PredošláPokračovať »