Obrázky na stránke
PDF
ePub

S. AURELII AUGUSTINI

HIPPONENSIS EPISCOPI

EPISTOLÆ

SECUNDUM

ORDINEM TEMPORUM NUNC PRIMUM DISPOSITÆ,

ET QUATUOR IN CLASSES DIGESTÆ

Classis I continet epistolas quas scripsit nondum episcopus, ab anno Christi videlicet 386 ad 395.

II, quas episcopus ante collationem Carthaginensem cum Donatistis habitam, et ante detectam in Africa

Pelagii bæresim scripsit, ab anno 396 ad 410.
III, quas scripsit reliquo vitæ tempore, ab anno 411 ad 130.
IV, nonnullas ipso etiam episcopo scriptas complectitur, quarum tempus minus compertum.

PRIMA CLASSIS.

EPISTOLA PRIMA' (a). Consilium aperit Augustinus suorum librorum de

Academicis, et Hermiogenianum sententiam rogat de eo quod sub finem tertii libri de iisdem philosophis pronuntiavit.

HERMOGENIANO AUGUSTINUS. 1. Academicos ego, ne inter jocandum quidem, unquam lacessere auderem:quando enim metantorum virorum non moveret auctoritas, nisi eos puta. rem longe in alia, quam vulgo creditum est, fuisse sententia? Quare potius eos imitatus sum quantum valui, quam expugnavi, quod omnino non valeo. Vi. detur enim mihi satis congruisse temporibus, ut si quid sincerum de fonte Platonico flueret, inter um. brosa et spinosa dumeta potius in pastionem' paucissimorum hominum duceretur, quam per aperta manans, irruentibus passim pecoribus, nullo modo posset liquidum purumque servari. Quid enim con, venientius pecori est, quam putari animam corpus esse? Contra hujusmodi homines opinor ego illam utiliter excogitatam Dei veri (6) artem atque rationem. Hoc autem sæculo cum jam nullos videamus philosophos, nisi forte amiculo? corporis, quos qui, dem haud censuerim dignos tam venerabili nomine, reducendi mihi videntur homines (si quos Academicorum per verborum ingeniuma rerum comprehens sione deterruit sententia *) in spem reperiende veri

tatis : ne id quod eradicandis altissimis erroribus pro tempore accommodatum fuit, jam incipiat inserendæ scientiæ impedimento esse.

2. Tantum enim tunc variarum sectarum studia flagrabant, ut nihil metuendum esset nisi falsi approbatio.Pulsus autem quisque illis argumentis ab eo quod se firmum et inconcussum tenere credideral, tanto constantius atque cautius aliud quærebat, quanto et in moribus major erat industria, et in natura rerum atque animorum altissima et implicitissima latere veritas sentiebatur. Tanta porro nunc fuga laboris et incuria bonarum artium, ut simul atque sonuerit acutissimis philosophis esse visum nihil posse comprebendi,dimittant mentes et in æternum obducant. Non enim audent vivaciores se illis credere. ut sibi appareat quod tanto studio, ingenio, otio, tam denique multa multiplicique doctrina, postremo vita etiam longissima Carneades invenire non potuit. Si vero etiam aliquantum obnitentes adversus pigritiam, legerint eosdem libros, quibus quasi ostenditur naturæ humanæ denegata perceptio; tanto torpore indormiscunt, ut nec cælesti tuba evigilent.

3. Quamobrem cum gratissimum habeam fidele judicium tuum de libellis meis, tantumquein te momenti ponam, ut nec error in tuam prudentiam, nec in amicitiam simulatio cadere possit, illud magis peto diligentius consideres, mihique rescribas utrum approbes quod in extremo tertii libri suspiciosiusfortasse quam certius, utilius tamen, ut arbitror, quam incredibilius putavi credendum. Equidem quoquo modo se habeant illæ litteræ, non tam me delectat quod, ut scribis, Academicos vicerim (scribis enim hoc amantius forte quam verius), quam quod mihi abruperim odiosissimum retinaculum, quod ab phi

Recensita est ad Mss, bl. eb. gg. gv. n. r, sb, th. vc. duos t. duos y. ad edit. Lov.

Sic Mss. At Lov., in possessionem. — Er. ut Lov. M. : Mss. duodecim habent, clanculo corporis.

3 Lov., perversorum ingenium a rerum comprehensione deterruissel in spem, etc. At qua ratione perversi Academici, siquidem, ut mox dictum est, artem et rationem te. gendi veri (sic enim legendum censemus, non, Dei veri, ut libri omnes habent, utiliter excogitarunt ? Quaprop

(a) Alias 213 : quæ autem 1 erat, nunc 132. Scripta circa fin. an. 386.

(b) Forte, tegendi veri.

ter locum emendavimus ad decem Mss. qui habent, per verborum ingenium... deterruit, sive, terruit; e quibus tamen nonnisi duo retinent vocem sententia,

losophiæ ubere desperatione veri, quod est animi liberatum est, quatenus debeatcommitti fidei.Exspepabulum, refrenabar.

ctas quid istuc sit. Quid censes? Prope persuasisti EPISTOLA II (a).

mihi, non quidem beatum esse ine;namid solius sa

pientis prædium est; sed certe quasi beatum: utdiZenobio desiderium exponit suum, ut disputationem cimus hominem, quasi hominem in comparatione inter se cæptam, inter se finiant.

hominis illius quem Plato noverat:autquasi rotunda ZENOBIO (6) AUGUSTINUS.

et quasi quadra ea quæ videmus, cum longe ab eis 1. Bene inter nos convenit, ut opinor, omnia quæ

absint quæ paucorum animus videt. Legienim littecorporeus sensus attingit, ne puncto quidem tempo

ras tuas ad lucernamjam cænatus; proxime eratcuris eodem modo manere posse, sed labi,effluere et

bitio, sed non ita etiam dormitio: quippe diu mecum præsens nihil obtinere, id est, ut,latine loquar, nones.

in lecto situs cogitavi, atque has loquelas habui, Ause. Horum itaque perniciosissimum amorem, pæna

gustinus ipse cum Augustino:Nonne verum est quod rumque plenissimum, vera et divina philosophia mo

Nebridio placet,beatos nos esse? Non utique; nam net frenare atque sopire; ut se toto animus, etiam

stultos adhuc esse, nec ipse audet negare. Quid, si dum hoc corpus agit, in ea que semper ejusdem

etiam stultis beata vita contingit? Durum quasi vero modisunt, nec peregrino pulchro placent,feratur at

parva, vel alia ulla miseria sit quain ipsa stultitia. que æstuet. Quæ cum ita sint, et cum te,verum ac

Unde ergo illi visum est? an lectis illis libellis etiam simplicem,qualis sine ulla sollicitudineamari potes,

sapientem me ausus est credere? Non usque adeo in semetipsa mens videat, fatemur tamen congres

temeraria estlætitia gestiens, præsertim hominis cusum istum atque conspectum tuum,cum a nobis cor

jus quanti ponderisconsideratio sit, bene novimus. pore discedis, locisque sejungeris, quærere nos,

Illud igitur est: scripsit quod nobis putavit dulcissi. eoque dum licet cupere. Quod profecto vitium, site

mum fore; quia et illi dulce factum est quidquid pobene novi,amas in nobis; et cum omnia bona optes

suimus in illis litteris, et scripsit gaudens, nec cu. charissimiset familiarissimis tuis, ab hoc eos sanari

ravit quid committendum gaudenti calamo esset. metuis.Siautem tam potenti animoes,ut etagnoscere

Quid, si Soliloquia legisset? Lætaretur multo exunhunc laqueum, et eo captos irridere valeas, ne tu

dantius, nec tamen reperiret plus aliquid, quod magnus atque alius. Ego quidem quamdiu desidero

me appellaret, quam beatum. Cito ergo summum absentem,desiderari me volo. lovigilo tamen,quan

nomen effudit in me, nec sibi aliquid reservavit tum queo,etenitor, ut nihil amem quod abesse a me

quod de melætiorasseveret. Vide lætitia quid faciat! invito potest. Quocum officio commoneo te interim,

2. Sed ubiest ista beata vita ? ubi? ubinam ?-0 si qualiscumque sis, inchoatain tecum disputationem

ipsa esset, repelleret atomos Epicuri. O si ipsa esset, perficendam, si curæ nobismetipsis sumus. Nain

sciret nihildeorsum esse præter mundum. O si ipsa eam cum Alypio perfici nequaquam sinerem, etiam

esset, nosset extrema sphæræ tardius rotari quam si vellet. Non vult autem. Non enim est humanita

medium, et alia similia quæ similiter novimus. Nunc tis ejus nunc mecum operam dare, ut in quam

vero quomodo vel qualiscumque beatus sum, qui nemultis possemus litteris te nobiscum teneamus,

scio cur tantus mundus sit, cum rationes figurarum nescio qua necessitate fugientem.

per quas est, nihil prohibeantesse, quanto quis vo

luerit, ampliorem? Aut quomodo non mihi diceretur, EPISTOLA III“ (c).

imonon cogeremur confiteri corpora in infinitum seNebridio respondet Augustinus immerito se ab ipso

cari,uta certa velut basi in quantitatein certam cervocari beatum, qui tam multa ignoret. Qua in re

tus corpusculorum numerus surgeret? Quare cum sita sit rera beatitudo.

corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto

cinamus esse amplissimum, quo amplius esse non NEBRIDIO (d) AUGUSTINUS.

possit; nisi forte illud quod Alypio aliquando dixi 1. Utrum nescio quo, ut ita dicam, blandiloquio occultissime, habet magnam vim: ut quoniam nutuo factum putem, an vereita se res habeat;incer merus ille intelligibilis infinite crescit, non tamen tum apud me est. Nam repente accidit, nec satis de infinite minuitur, nam non eum licet ultra mona

dem resolvere; contra sensibilis(nam quid est aliud * Ad Mss. cb. gg. gv. n. r. duos sb. duos t. duos v. sensibilis numerus, nisi corporeorum vel corporum recognita est, et ad edit. Lov. ** In hujus recensione adbibiti sunt a. bn. bg. c. cc.

quantitas ?)minui quidem infinite, sed infinite cresff. gv. n. r. s. t. duo a. duo sb. quatuor v. et Edd. Am. cere nequeat. Et ideo forlasse merito philosophi in Bad. Er. Lov. (a) Alias 214 : quæ autem 2 erat, nunc 135. Scripta

rebus intelligibilibus divitias ponunt,in sensibilibus circa idem tempus.

egestatem. Quid enim ærumnosius quam minus (6) Is haud dubie est cui libros de Ordine, nun. atque minus semper posse fieri? Quid ditius, quam cupavit Augustinus, an. 386. Videbis in tom. I, lib. 1 de Ordine, c. 1 et 2.

crescere quantum velis, ire quo velis, redire cum (c) Alias 151:quæ autem 3 erat,nunc 137. Scripta an.387. velis, quousque velis, et hoc multum amare quod

(d) Nebridius dulcis amicus Augustini laudatur In Confessionum libris, maximeque in lib. 9, c. 3, quo loco

minui non potest ? Quisquis namque intelligit isnon mullo post ejusdem Augustini baptismum carne os numeros, nihil sic amat ut monadem; nec misolutus esse dicitur ; id est, antequam Augustinus presbyteratum adeptus fuisset, adeoque ante an. Christi 391. Porro ipsi scribere cupit Augustinus ex agro Cas. · Unus vaticamus codex,beata vita, ubi, nisi in anima ? siciaco juxta lib. 9 Conf., c. 4, quem agrum aliquot O si ipsa esset. Vaticani alii duo habent, beata vita, ubi menses anni exeuntis 386 et 387 ineuntis incoluit.

vera? O si ipsa, etc,

1

NEBRIDIO ACGUSTINUS.

rum, cum per eam fiat, ut cæteri amentur. Sed simi sapientes,quos solos beatos fas est vocari, nec tamen cur tantus est mundus ? poterat enim esse timeri voluerunt, nec cupi, an cupiri, tu videris. vel major, vel brevior. Nescio: tale est enim. Et Et belle accidit. Nam volo me declinationis hujus cur hoc loco potius quam illo? Nec in ea re debet gnarum facias. Cum enim abjungo verba similia, esse quæstio, ubi quidquid esset, quæstio esset. incertior fio. Nam ita est cupio, ut fugio, ut sapio, Unum illud multum movebat, quod infinite cor utjacio, ut capio ; sed utrum fugiri an fugi, utrum pora secarentur. Cui fortasse responsum est, de sapiri an sapi, sit modus infinitus, ignoro. Possem vi contraria intelligibilis numeri.

attendere jaci et capi, ni verererneme caperet et pro 3. Sed exspecta ; videamus quid sit hoc nescio ludibrio jaceret quo vellet, qui aliud jactum et cap. quid, quod suggeritur menti: certe sensibilis mun tum,aliud fugitum,cupitum, sapitum esse convindus nescio cujus intelligibilis imago esse dicitur. Mi ceret.Quæ item tria, utrum penultima longa et intierum autem est quod in imaginibus videmus, quas xa, an gravi brevique pronuntianda sint, similiter specula referunt:nam quamvisingentia specula sint nescio. Provocaverim te ad epistolam longiorem ; non reddunt majores imagines, quam sunt corpora peto, ut paulo diutius te legam. Nam non queo tanetiam brevissima objecta. In parvis autem specillis, tum dicere, quantum volupe est legere le. sicut in pupillis oculorum, etsi magna facies sese

EPISTOLA IV (a). opponat, brevissima imago pro modo speculi for. Augustinus Nebridio, significans ei quantum profecerit matur. Ergo et imagines corporum minui licet, si

in secessu, contemplatione rerum æternarum. specula minuantur:augeri, si augeantur, non licet. Hicprofecto aliquid latet, sed nunc dormiendum est.

1. Mirum admodum est, quam mihi præter spem Neque enim Nebridio beatus quærendo videor, sed fortasse aliquid inveniendo. Id autem aliquid quid

evenerit, quod cum requiro quibus epistolis tuis mihi

respondendum remanserit, unam tantum inveni quæ est ? an illa ratiocinatio, cui tanquam unicæ meæ blandiri soleo, et ea me nimis oblectare ?

me adhuc debitorem teneret,qua petis ut tanto no4. Unde constamus ? Es animo et corpore. Quid

stro otio, quantum esse arbitraris tecum,aut nobishorum melius ? Videlicet animus. Quid laudant in

cum cupis, indicemus tibi quid in sensibilis atque

intelligibilis naturæ discernentia profecerimus. Sed corpore ? Nihil aliud video quam pulchritudinem. Quid est corporis pulchritudo ? Congruentia par

non arbitror occultum tibi esse, si falsis opinionibus tium cum quadam coloris suavitate. Hæc forma ubi

tanto quisque inseritur magis, quanto magis in eis vera melior,an ubi falsa ? Quis dubitet ubi vera est,

familiariu que volutatur, multo id facilius in rebus

veris animo accidere. Ita tamen paulatim ut per ætaesse meliorem ? Ubi ergo vera est ? In animo scilicet. Animus igitur magis amandus est quam cor

tem proficimus. Quippe cum plurimum inter pue

rum et juvenem distet, nemo a pueritia quotidie pus. Sed in qua parte animiista est veritas? In mente

interrogatus se aliquando juvenem dicet. atque intelligentia. Quid huic adversatur ? Sensus. Resistendum ergo sensibus totis animi viribus ? Li

2. Quod noloin eam partem accipias, ut nosin his

rebus quasi ad quamdam meatis juventutem firquet. Quid si sensibilia nimium delectant ? Fiat ut

mioris intelligentiæ robore pervenisse existimes. non delectent. Unde fit ? Consuetudine jis carendi appetendique meliora. Quid si moritur animus ?

Pueri eniin sumus, sed, ut dici assolet, forsitan

belli, et non mali 1. Nam plerumque perturbatos Ergo moritur veritas, aut non est intelligentia veritas, aut intelligentia non est in animo, ant potest

et sensibilium plagarum (b) curis refertos mentis mori aliquid in quod aliquid immortale est : nihil

oculos illa tibi notissima ratiuncula in respiratioautem horum fieri posse Soliloquia nostra jam con

nem · levat, mentem atque intelligentiam oculis et tinent, satisque persuasum est; sed nescio qua con.

hoc vulgari aspectu esse meliorem : quod non ita

esset,nisi magis essent illa quæ intelligimus,quam suetudine malorum territamur atque titubamus. Postremo etiamsi morituranimus, quod nullo modo

ista quæ cernimus. Cui ratiocinationi utrum nihil

valide inimicum sit, peto mecum consideres. Hac posse fieri video, non esse tamen beatam vitam in lætitia sensibilium hoc otio satis exploratum est.

ego interim recreatus, cum Deo in auxilium depreHis rebus fortasse atque talibus Nebridio meo si

cato, et in ipsum,et in ea quæ verissimo vera sunt non beatus, at certe quasi beatus videor : videar

attolli copero, tanta nonnunquam rerum manenet mihi ; quid inde perdo, aut cur parcam bone

tium præsumptione compleor, ut mirer interdum

illa mihi opus esse ratiocinatione, ut hæc esse creopinioni ? Hæc mihi dixi : deinde oravi, ut sole.

dam, quæ tanta insunt præsentia, quanta sibi bam, atque dormivi. 5.Hæc placuit scribere tibi.Delectat enim me quod

quisque sit præsens. Recole tu quoque; nam te fateor mihi gratias agis, si nihil te quod in buccam venerit

hujus rei esse diligentiorem, ne quid forte nesciens celem ; et gaudeo, quia sic tibi placeo. Apud quem

rescriptis adhuc debeam. Nam mibi non facit fidem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non

1 Am. Er. et Mss. duo, non male.

* Mss. plerique, in respiratione. possum ? At si in potestate fortunæ est, ut hominem

Hanc recognovimus ad a bl. bg. cb. gg. gv, n. r. amet homo, vide quam beatus sim, qui de fortuitis sb. duos t. duos v. ad Am. Bad. Er. et Lov. tam multum gaudeo, et talia bona, fateor, desidero

(a) Alias 117 : quæ autem 4 orat, nunc 136. Scripta

circa idem tempus. mibi ubertim accrescere. Fortunæ autem bona veris (6) Id est phantasiarum.

NEBRIDIO AUGUSTINUS.

AUGUSTINO NEBRIDIUS.

tam multorum onerum,quæ aliquando numeraveram enim,quemadmodum animus intellectualis ad intelligitam repentina depositio: quamvis te accepisse litte- bilia sua videnda a sensu admonetur potius quain alirasmeas non dubitem,quarum rescripta non habeo. quid accipit, ita et phantasticus animus ad imagines EPISTOLA V(a).

suas contemplandas, a sensu admoneri potius quam aliAugustinum Nebridius deplorat,quod nimium interpel- quid assumere. Nam forte inde contingit, ut ea quæ letur civium negotiis ab otio contemplationis. sensus non videt, ille tamen aspicere possit : quod siAUGUSTINO NEBRIDIUS.

gnum est, in se et a se habere omnes imagines. De hac Itane est, mi Augustine, fortitudinem ac tolerantiam re quoque quid sentias, respondebis. nególiis civium præstas, necdum tibi redditur illa ex

EPISTOLA VII (a). optata cessatio ? Quæso, qui te lam bonum homines in Augustinus quæstionem utr amque a Nebridio motam distorpellant ? Credo qui nesciunt quid ames, quid con

Cutit. Memoriam sine phantasia esse posse. Animam cupiscas. Nullusne tibi est amicorum, qui eis amores sensibus non usam carere phantasiis. Objectio resol

vitur. referat tuos ? nec Romanianus, nec Lucinianus ' y Me certe audiant. Ego clamabo, ego testabor te Deum

CAPUT PRIMUM. – Memoriam sine phantasia esse posse. amare, illi servire atque inhærere cupere. Vellem ego

1. Proæmio supersid am, et cito incipiam quod me te in rus meum vocare, ibique acquiescere. Non enim timebo me seductorem tui dici a civibus tuis, quus ni

jamjamque vis dicere, præsertim non cito desiturus.

Memoria tibi nulla videtur esse posse sine imaginimium amas, et a quibus nimium amaris.

bus velimaginariis visis, quæ phantasiarum nomine EPISTOLA VI " (b).

appellare voluisti: ego aliud existimo. Primum ergo Scribit Nebridius videri sibi memoriam sine phanta

videndum est non nos semper rerum prætereunsia esse non posse ; tum etiam phantasiæ vim non a

tium meminisse, sed plerumque manentium. Quare, sensu, sed a se potius imagines rerum habere.

cum sibi memoria præteriti temporis vindicet tena.

citatem; constateam tamen partim eorum esse quæ 1. Epistolas tuas perplacet ita servare ut oculos meos.

nos deserunt, partim eorum quæ deseruntur a noSunt enim magnæ, non quantitate,sed rebus,et magna

bis. Nam cum recordor patrem meum, id utique rum rerum magnas continent probationes. Illæ mihi

recordor quod me deseruit, et nunc non est: cum auChristum, illæ Platonem, illæ Plotinum sonabunt.Erunt

tem Carthaginem, id quod est, et quod ipse deserui. igitur mihi, et ad audiendum propter eloquentiam dul

In utroque tamen generum horum, præteritum temces, et ad legendum propter brevitatem faciles, et ad in

pusmemoria tenet. Nam et illum hominem, et istelligendum propter sapientiam salubres. Curabis ergo

tam urbem, ex eo quod vini, non ex eo quod video, quod tuæ menti sanctum bonumve fuerit visum, me do

memini. cere. His autem litteris respondebis,cum de phantasia

2. Hic tu fortasse quæris : Quorsum ista ? præseret memoria subtilius aliquid disputaris. Mihi enim ita

tim cum animadvertas utrumlibet horum non posse videtur, quod quamvis non omnis phantasia cum me

in memoriam venire, nisi viso * illo imaginario: At moria sit, omnis tamen memoria sine phantasia esse

mihi satis estsicinterim ostendisse, posse dici earum non possit. Sed dicis : Quid, cum recordamur nos in

etiam rerum, quæ nondum interierunt, memoriam. tellexisse, aut cogitas se aliquid 2 Contra hæc ego res.

Verum quid me adjuvet, facito intentus accipias, pondeo, et dico propterea hoc evenisse, quia cum intel

Nonnulli calumniantur adversus Socraticum illud leximus vel cogitavinus corporeum ac temporale ali

nobilissimuminventum, quo asseritur, non nobis ea quid, genuimus quod ad phantasiam pertinet : nam aut

quæ discimus, veluti nova inseri, sed in memoriam verba intellectui cogitationibusque nostris adjunximus,

recordatione revocari ; dicentes memoriam prætequæ verba sine tempore non sunt, et ad sensum vel

ritarum rerum esse, hæc autem quæ intelligendo phantasiam pertinent : aut tale aliquid intellectus

discimus, Platone ipso auctore, manere semper, nec noster cogitatione passus est, quod in animo phantasticos

posse interire, ac per hoc non esse præterita : qui memoriam facere potuisset. Hæc ego inconsiderate ac

non attendunt illam visionem esse præteritam, qua perturbate, ut soleo, dixi : tu explorabis, et falso re

hæc aliquando vidimus mente; a quibus quia dejecto, veritatem in litteris conferes.

fluximus, et aliter alia videre cæpimus, ea nos re2. Audi aliud : cur, quæso te, non a se potius quam a

miniscendo revisere, id est, per nemoriam. Qua. sensu phantasiam habere omnes imagines dicimus? Potest

mobrem si, ut alia omittam, ipsa æternitas semper * In Mss. aliquot scribitur hic, Lucianus ; at in Epist. 10, manet, nec aliqua imaginaria figmenta conquirit, Lucilianus : mox in Victorino cod. legitur, mei certe. Audiant me, etc.

quibus in mentem quasi vehiculis veniat, nec tamen * Sic Mss. tres. At Edd. habent, quod in animo phan- venire posset, nisi ejus meminissemus, potest esse tasticam memoriam, etc. Recognita est ad a. bl. bg. cb. 8. 88. gv, n. r. sb.

quarumdam rerum sine ulla imaginatione memoria. duos t. duos v. ad Am. Bad Er. et Lov.

CAPUT II. – Animam sensibus non usam carere phanEpistol. VI et Vil ad Nebridium emendandis adhi

tasiis. buimus a bl.bg. cb. ff. gg. gv. n. r. sb. vc. duos t. duos v. et Am. Bad. Er. Lov.

3.Jamvero quod tibi videtur anima etiam non usa (a) Alias 114 : quæ autem 5 erat, nunc 438. Scripta circa fin. an. 388.

: Ms. Q., nisi illo imaginario. Alii Cdd., viso. (6) Alias 71 : quæ autem 6 erat, nunc 92. Scripta circa (a) Alias 72 : quæ autem 7 erat, nunc 143. Scripta init. an. 389.

circa idem tempus.

sensibus corporis corporalia posse imaginari, fal falsas imaginationes quibusipsa ratio vix resistit ; sum esse convincituristo modo. Sianima priusquam tametsi nec ipsam disciplinam disserendi carere corpore utatur ad corpora sentienda,eadem corpora hoc malo facile est, cum in divisionibus et conimaginari potest, et melius, quod nemo sanus ambi olusionibus quosdam quasi caloulos imaginamur. git, affecta erat antequam bis fallacibus sensibus 5. In hac tota imaginum silva, credo tibi non vi. implicaretur, melius afficiuntur animæ dormientium deri primum illud genus ad animam, priusquam quam vigilantium melius phreneticorum quam tali inhæreat sensibus, pertinere ; neque hinc diutius peste carentium ; his enim afficiuntur imaginibus, disputandum : de duobus reliquis jure adhuc quæri quibus ante istos sensus vanissimos nuntios aflicie posset, nisi mauifestum esset animam minus esse bantur : et aut verior erit sol quem vident illi, quam obnoxiam falsitatibus, nondum passam sensibilium ille quem sani atque vigilantes ; aut erunt veris sensuumque vanitatem : at istas imagines qui dufalsa meliora. Quæ si absurda sunt secuti sunt, bitaveritistis sensibilibus multo esse falsiores ?Xam nihil est aliud illa imaginatio, mi Nebridi, quam illa quæ putamus et credimus, sive tingimus, et er plaga inflicta per sensus, quibus non, ut tu scribis, omni parte omnino falsa sunt, et certe longe, ut cercommemoratio quædam fit ut talia formentur iä nis, veriora sunt quæ videm us atque sentimus. Jaw anima, sed ipsa hujus falsitatis illatio, sive, ut ex in illo tertio genere quodlibet spatium corporale pressius dicatur, impressio. Quod sane te movet, animo figuravero, quanquam id rationibus discipliqui fiat ut eas facies formasque cogitemus quas

narum minime fallentibus cogitatio peperisse vinunquam vidimus,acute movet.Itaque faciam quod deatur, ipsis rursum rationibus arguentibus, falultra solitum modum hanc epistolam porrigat; sed sum esse convinco. Quo fit ut nullo pacto animam non apud te, cui nulla est pagina gratior, quam credam nondum corpore sentientem nondum quæ me loquaciorem apportat tibi.

per sensus vanissimos mortaliet fugaci substantia 4. Omnes has imagines, quas phantasias cum mul verberalam, in tanta falsitatis ignominia jacuisse. tis vocas, in tria genera commodissime ac verissime

CAPUT I. – Objectio resolvitur. distribui video:quorum est unum sensis rebus im 6. Unde ergo evenit ut quæ non vidimus cogite. pressum, alterum putatis, tertium ratis. Primigené. mus ? Quid putas, nisi esse vim quamdam minuendi risexempla sunt, cnm mihiluam faciem, vel Cartha et augendi animæinsitam,quam quocumque venerit ginem, vel familiarem quondam nostrum Verecun necesse est afferat secum ? quæ vis in numeris dum (a), et si quid aliud manentium vel mortuarum præcipue animadverti potest. Hac fit, verbi gratia, rerum, quas tamen vidi atque sensi, in se animus for ut corvi quasi ob oculos imago constituta, quæ vimat. Alteri generi subjiciuntur illa quæ putamus ita delicet aspectibus nota est, demendo et addendo se habuisse vel ita se habere, velut cum disserendi quædam, ad quamlibet omnino nunquam visam gratia quædam ipsi fingimus nequaquam impedien imaginem perducatur. Hac evenit ut per consue. tia veritatem, vel qualia figuramus cum legimus his tudinem volventibus sese in talibus animis, figuræ torias, et cum fabulosa vel audimus vel componimus hujuscemodi velutsua sponte cogitationibus irruant. vel suspicamur. Ego enim mihi ut libet atque ut oc Licet igitur animæ imaginanti, ex his quæ illi rencurritanimo. Æneæ faciem fingo,ego Medeæ cum suis sus invexit, demendo, ut dictum est, et addendo, anguibus alitibus junctisjugo, ego Chremetis et ali. ea gignere quæ nullo sensu attingit tota ; partes cujus Parmenonis. In hoc genere suntetiam illa,quæ vero eorum quæ in aliis atque aliis rebus attigerat. sive sapientes, aliquid veri talibus involventes figu Ita nos pueri apud mediterraneos nati atque nuris, sive stulti, variarum superstitionum conditores, triti, vel in parvo calice aqua visa, jam imaginari pro vero attulerunt ; utesttartareus Phlegethon, et maria poteramus ; cuin sapor fragoruin et cornoquinque antra gentis tenebrarum, el stylus septen rum, antequam in Italia gustaremus, nullo modo trionalis continens cælum, et alia poetarum atque

veniret in mentem. Hinc est quod a prima ætate hæreticorunu mille portenta. Dicimus tamen etinter cæci, cum de luce coloribus que interrogantur, disputandum, puta esse tres super invicem mundos quid respondeant non inveniunt. Non enim colo . qualis hic unus est; et, puta quadrata figura terram ratas ullas patiuntur imagines, qui senserunt nullas. contineri ; et similia. Hæc enim omnia ut se cogi 7. Nec mirere quo pacto ea quæ in rerum natura tationis tempestas habuerit, fingimus et putamus. figuranturet fingipossunt, non primo in anima quæ Nam de rebus quod ad tertium genus attinetimagi

omnibusinest commisia volvantur, cum ea nunquam num,numeris maxime atque dimensionibus agitur: extrinsecus senserit. Nam etiamnos cum indignando quod partim est in rerum natura, velutcum totius autlætando, coeterisque hujuscemodianimi motibus. mundi figura inve pitur, ethancinventionem in ani multos in nostro corpore vultus coloresque formamo cogitantis ima go sequitur ; partim in disciplinis mus, prius nostra cogitatio quod facere possimustatanquam in figuris geometricis et rhythmicis musicis les imagines concipit. Consequunturista miris illis et infinita varietate numerorum:quæ quamvis vera, modis et committendis cogitationituæ,cum in anima sicutego autumo,comprehendantur, gignunt tamen sine ulla corporalium figura falsitatum numeri acti

tantur occulti. Ex quointelligas velim, cum tam mul(a) Grammaticus et civis Mediolanensis in cujus vil tos animi motus esse sentias expertes omnium, de lam Aug. nondum baptizatus cum suis se receperat. Lib. 9 Cone, c. 3.

1 Sic elegantiores Mss. Àtexcusi habent,corporalingura.

« PredošláPokračovať »