Obrázky na stránke
PDF
ePub

tuerunt. Si autem illi inter sanctos resurgent, id spiritus ex illius unius spiritu propagatus, non tamen est inter eos qui bene egerunt; inter quos et illi ad eum revertitur, sed ad Dominum a quo illi datus resurrecturi sunt, nisi inter eos qui male egerunt, est. Verum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ne aliquas humanas animas credamus corpora ul non omni modo huic opinioni quam defendi sua non recepturas, sive in resurrectionem vitæ, volo, videatur esse contrarium, admonendam tansive in resurrectionem judicii? Quæ sententia prius- tum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoquam refellatur, ipsa novitate jam displicet:deinde niis ex his angustiis me coneris eruere. Nam licet quis ferat, si credant se illi qui ad Baptismum cum nemo faciat optando, ut verum sit quod verum non suis parvulis currunt, propter carnes eorum, non est : tamen si fieri posset, optarem ut hæc senten. propter animas currere ? Beatus quidem Cypria- tia vera esset ; sicut opto ut, si vera est, abs te liquinus non aliquod decretum condens novum, sed dissime atque invictissime defendatur. Ecclesiæ fidem firmissimam servans, ad corrigen

CAPUT IX. 27. Hæc autem difficultas etiam dum eos qui putabant ante octavum diem nativi- illos sequitur, qui jam existentes alibi animas, et tatis non esse parvulum baptizandum, non carnem, ab initio divinorum operum præparatas, a Deo mitti sed animam dixit non esse perdendam ; et mox opinantur in corpora. Nam et ab his hoc idem quæ. natum rite baptizari posse, cum suis quibusdam ritur : si animæ inculpatæ obedienter veniunt, quo coepiscopis sensuit (Cypr. epist. 59, ad Fidum). mittuntur; cur in parvulis, si non baptizati vitam

24. Sed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi istam finierint, puniuntur ? Eadem prorsus in utraquod videndum fuit, fortasse non vidit, sentiat que sententia difficultas est. Illi sibi videntur de quisque quod libet ; tantum contra apostolicam hac facilius exire questione, qui animas assevemanifestissimam fidem nemo sentiat, quæ ex unius rant pro meritis vitæ prioris singulas singulis cordelicto omnes in condemnationem duci prædicat: poribus implicari. Hoc enim putant esse in Adam ex qua condemnatione non liberat, nisi gratia Dei mori, in carne scilicet quæ propagata est ex Adam, per Jesum Christum Dominum nostrum, in quo supplicia pendere : a quo reatu, inquiunt, gratia uno omnes vivificantur quicumque vivificantur. Christi liberat pusillos cum magnis. Hoc quidem Contra Ecclesia fundatissimum morem nemo sen- recte, veraciter, optimeque, quod gratia Christi libetiat, ubi ad Baptismum, si propter sola parvulo- rat a reatu peccatorum pusillos cum magnis. Sed rum corpora curreretur, baptizandi offerrentur et in alia superiore vita peccare animas, et inde præmortui.

cipitari in carceres carneos, non credo, non ac25. Quæ cum ita sint, quærenda causa est atque quiesco, non consentio. Primum, quoniam per reddenda, quare damnentur animæ quæ novæ nescio quos fieri circumitus id aiunt isti , ut post creantur singulis quibusque nascentibus, si præter nescio quanta volumina sæculorum iterum ad istam Christi Sacramentum parvuli moriantur : damnari sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda enim eas, si sic de corpore exierint, et sancta Scrip- redeundum sit:qua opinione quid horribilius cogi. tura, et sancta est testis Ecclesia. Unde illa de ani- tari possit, ignoro. Deinde, quis tandem justus demarum novarum creatione sententia, si hanc fidem functus est, de quo non (si isti vera dicunt) sollifundatissimam non oppugnat, sit et mea ; si oppu

citi esse debeamus, ne in sinu Abrahæ peccans, in gnat, non sit et tua.

flammas illius divitis dejiciatur (Luc. xv1, 22, 23) ? 26. Nolo mihi dicatur, pro hac sententia debere cur enim non et post hoc corpus peccare possit, accipi quod scriptum est, Qui finxit spiritum ho. si et ante potuit ? Postremo, longe aliud est in minis in ipso (Zach. xii, 1) et, Qui finxit singillatim Adam peccasse, unde dicit Apostolus, in quo omcorda eorum (Psal. xxXI, 15). Aliquid fortissimum nes peccaverunt; et aliud est extra Adam nescio atque invictissimum requirendum est, quod nos ubi peccasse, et ideo in Adam, id est in carnem non cogat Deum credere ullarum animarum sine quæ ex Adam propagata est tanquam in carcerem culpa aliqua damnatorem. Nam vel tantumdem trudi. Illam vero opinionem, quod ex una fiant valet, vel plus est forsitan creare, quam fingere ; omnes animæ, nec discutere volo, nisi necesse sil; et tamen scriptum est, Cor mundum crea in me, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si vera Deus (Psal. L, 12): nec ideo putari potest, animam est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse jam non sit. hoc loco optare se fieri, priusquam aliquid esset. 28. Quamvis autem desiderem, rogem, votis arSicut ergo jam existens creatur innovatione justi- dentibus exoptem et exspectem ut per te mihi Dotiæ, sic jam existens fingitur conformatione doc. minus hujus rei auferat ignorantiam : tamen si, trinæ. Nec illud quod in Ecclesiaste scriptum est, quod absit, minime meruero, patientiam mihi peTunc convertetur in terram pulvis sicut fuit, et tam a Domino Deo nostro ; in quem sic credimus, spiritus revertetur ad Dominum qui dedit illum ut si aliqua nobis non aperiat etiam pulsantibus, (Eccle. X11, 7); istam confirmat sententiam, quam nullo modo adversus eum murmurare debeamus. volumus esse nostram : plus enim hoc suffragatur Memini prius ? ipsis Apostolis dictum, Multa habeo eis qui ex una putant omnes esse animas. Nam vobis dicere ; sed non potestis illa porlare modo sicut convertitur, inquiunt, pulvis in terram, sicut (Joan. xvi, 12). In his, quantum ad me attinet, etiam fuit ; et tamen caro, de qua hoc dictum est, ad ho- hoc deputem : neque qui hoc sciam me indigner minem non revertitur, ex quo propagata est, sed

*M88. quindecim: Per nescio quos circuitus id agunt isti. ad terram, unde primus homo factus est ; sic et * Mss. tredecim : Meminerimus ipsis, etc,

SEU

indignum, ne boc ipso etiam convincar indignior. tavi esse quærendum, ne forte ex illis opinionibus Multa enim alia similiter nescio, quæ commemo incarnationis animæ aliquam teneamus incautius, rare vel enumerare non possum : et hoc tolerabi quæ liberandam prorsus animam parvuli contraliter ignorarem, nisi metuerem ne aliqua istarum dicat, negans eam esse in isto malo. Hoc igitur opinionum contra illud quod firmissima retinemus firmissime retento, quod anima parvuli de reatu fide, incautis obreperet mentibus. Sed antequam peccati liberanda est, nec alio modo liberanda, nisi sciam quænam earum potius eligenda sit, hoc me gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum : non temere sentire profiteor, eam quæ vera est non si possumus etiam ipsius mali causam et originem adversari robustissimæ ac fundatissimæ fidei, qua nosse, vaniloquis, non disputatoribus, sed litigaChristi Ecclesia nec parvulos homines recentissi toribus paratius instructiusque resistimus ; si aume natos a damnatione credit, nisi per gratiam tem non possumus, non quia latet miseriæ princinominis Christi, quam in suis Sacramentis com pium, ideo pigrescere misericordiæ debet officium. mendavit, posse liberari.

Adversus eos autem qui sibi videntur scire quod

nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ignoranDE SENTENTIA JACOBI

tiam nostram non ignoramus. Aliud est enim quod LIBER,

nescire malum est; aliud quod sciri vel non potest, EPISTOLA CLXVII " (a).

vel non opus est, vel ad vitam quam quærimus in

differens est : hoc vero quod de Litteris apostoli Augustinus Hieronymo, de loco qui est Jacobi 1, 10, « Qui offenderit in uno, factus est omnium reus: »

Jacobi nunc requiro, in hac ipsa qua vivimus, et multa admiscens de Sloicis, qui docebant omnia

ut semper vivamus Deo placere studemus, actione

versatur. peccata esse paria;et quisquis haberet unam virtu. lem,habere omnes;qui careret una,nullam habere. 3. Quomodo igitur intelligendum est, obsecro te,

CAPUT PRIMUM. – 1. Quod ad te scripsi, hono Quicumque totam Legem servaverit, offendat autem rande mihi in Christo frater Hieronyme, quærens de in uno, factus est omnium reus ? Itane qui furtum anima humana, si nascentibus singulis novæ sin fecerit, imo vero qui dixerit diviti, Sede hic, paugulæ nunc usque fiunt, ubi peccati vinculum con peri autem, Tu sta illic, et homicidii, et adulterii, et trahant, quod per Sacramentum gratiæ Christi etiam sacrilegii reus est ? Quod si non est, quomodo qui in infantibus recenter natis solvendum esse non in uno offendat factus est omnium reus ? an illud dubitamus, cum in non parvum volumen proce quod dixit de divite et paupere ad ista non pertideret, nolui ulla alia onerare quæstione : sed quod net, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium urget acrius, multo minus est negligendum. Proin reus ? Sed recolendum est unde venerit illa sende quæso, et per Deum obsecro ut exponas mihi, tentia, et quæ illam superiora pepererint, quibusquod multis existimo profuturum, aut si jam vel que connexa dependeat. Fratres mei, nolite, iuquit, abs te vel ab alio aliquo expositum habes, dirigas in personarum acceptione habere fidem Domini nosnobis, quomodo accipiendum sit quod in Epistola tri Jesu Christi gloriæ. Etenim si introierit in conJacobi apostoli scriptum est, Quicumque enim to

ventum vestrum vir annulum aureum habens in tam legem servaverit, offendat autem in uno, factus veste candida, introierit autem el pauper in sordiest omnium reus. Quæ res talis ac tanta est, ut quod do habitu, et intendatis in eum qui indutus est veste hinc tibi non jam olim scripsi, multum me poe præclara, el dicatis ei, Tu sede hic bene ; pauperi niteat.

autem dicatis, Tu sta illic, aut, Sede sub scabello 2. De agenda namque præsenti vita, quomodo ad pedum meorum: nonne judicatis apud vosmetipsos, vitam perveniamus æternam, non de præterita per

et facti estis judices cogitationum iniquarum ? Auscrutanda, quam penitus demersit oblivio, sicutest dite, fratres mei dilectissimi ; nonne Deus elegit illud quod de anima quærendum putavi, hæc ver pauperes in hoc mundo, divites in fide, et hæredes titur quæstio. Eleganter autem dictum esse narra regni quod repromisit Deus dilligentibus se ? Vos tur quod huic rei satis apte convenit. Cum quidam autem exhonorastis pauperem : propter illum sciruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum ma

licet cui dictum est, Sla illic : cum habenti annugis exciperet ne moreretur, quam suffocaret ne lo lum aureum dictum esset, Tu sede hic bene. Ac deinde queretur ; accessit alius, et eo viso admirans ait 1 : sequitur, eamdem ipsam sententiam latius versans Quomodo huc cecidisti ? At ille : Obsecro, inquit, et explicans: Nonne, inquit, divites per potentiam cogita quomodo hinc me liberes ; non quomodo opprimunt vos, et trahunt ad judicia ? nonne ipsa huc ceciderim, quæras. Ita quoniam fatemur, et blasphemant bonum nomen, quod invocatum est sufide catholica tenemus, de reatu peccati tanquam per vos ? Si quidem legem perficitis regalem, secunde puteo, etiam parvuli infantis animam Christi gra dum Scripturam, Diliges proximum tuum sicut teitia liberandam ; satis est ei quod modum quomo psum, bene facitis si : autem personas accipitis, do salva fiat novimus, etiamsi nunquam quomodo peccatum operamini, redarguti a lege quasi transin malum illud devenerit, noverimus. Sed ideo pu gressores. Vide quemadmodum transgressores legis · Mss. decem, miserans ait.

appellat, qui dicunt diviti, Sede hic, et pauperi, Sta * Emendata est collatis bl. c. fs. mr. tt. vc. duobus illic. Vide, ne putarent contemptibile esse peccatum e. duobus sb. octo v. et Am. Bad. Er. Lov. (a) Alias 29 : quæ autem 167 erat, aund 89. Scripta eo

in hac una re legem transgredi, secutus adjunxit, dero tempore.

Quicumque autem totam legem servaverit, offendat

autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim tiam in bono ponit : unde, Estoteastuti ut serpendixit, Non machaberis, dixit et, Non occides. Quod tes (Matth. X, 16) ; et illud, Ut et innocentibus det sinon occides, mecharis autem, factus es transgressor astutiam (Prov. 1, 4). Quanquam et apud illos Rolegis : propter id quod dixerat, redarguti a lege, manæ linguæ disertissimus dixerit, Neque illi taquasi trinsgressores. Quæ cum ita sint, consequens men ad cavendum dolus, aut astutia deerant (Salvidetur (nisi alio modo intelligendum ostendatur) lust., de Bello Catilin.), astutiam ponens in bono: ut qui dixerit diviti, Sed hic, et pauperi, Sta illic, sed apud illos rarissimum, apud nostros frequentishuic non honorem, quem illi deferens, et idololatra, simum est. Itemque in partibus temperantiæ, aper. et blasphemus, et adulter, et homicida, et ne, quod tissime contraria est effusio parcimoniæ : ea vero longum est,cuncta commemorem,reus omnium cri quæ tenacitas dici vulgo solet, vitium quidem est, minum judicandus sit:offendens quippe in uno, fac tamen parcimoniæ simile, non natura, sed fallacistus est omnium reus.

sima specie. Item dissimilitudine manifesta contraCAPUT II. – 4. At enim qui unam virtutem ha ria est injustitia justitiæ: solet autem quasi imitabet, omnes habet; et qui unam non habet, nullam ri justitiam vindicandi se libido, sed vitium est. habet ? Hoc si verum est, confirmatur ista sententia. Ignavia fortitudini perspicue contraria est : duritia Sed ego eam exponi volo, non confirmari ; quæ per vero distat natura, fallit similitudine. Constantia, seipsam apud nos omnibus philosophorum aucto pars quædam virtutis est; ab hac, inconstantia lonritatibus firmior est. Et illud quidem de virtutibus ge abhorret, et indubie contrasistit : pertinatia veet vitiis, si veraciter dicitur, non est consequens ut ro constantia dici affectat, et non est ; quia illa est propter hoc omnia peccata sint paria. Nam illud de virtus, hoc vitium. inseparabilitate virtutum, etsi forsitan fallor, tamen 7. Ut ergo non iterum eadem commemorare nesi verum memini, quod vix memini, omnibus phi cesse sit, exempli gratia ponamus aliquid unde poslosophis placuit, qui easdem virtutes agendæ vitæ sint cætera, intelligi. Catilina, ut de illo scripserunt necessarias esse dixerunt. Hoc autem de parilitate qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre popeccatorum, soli Stoici ausi sunt disputare, contra terat,eratque patiens inediæ, algoris, vigiliæ, supra omnem sensum generis humani : quam eorum va quam cuiquam credibile est, ac per hoc et sibi et nitatem in Joviniano illo qui in hac sententia Stoi suis magna præditus fortitudine videbatur (Sallust., cus erat, in aucupandis autem et defensandis vo de Bello Catilin.). Sed hæc fortitudo prudens non luptatibus Epicureus, de Scripturis sanctis diluci erat; mala enim pro bonis eligebat: temperans non dissime convicisti (Hieron. lib. 2 cont. Jovin.). In erat; corruptelis enim turpissimis foedabatur: justa qua tua suavissima et præclarissima disputatione non erat; nam contra patriam conjuraverat. Etideo satis evidenter apparuit, non placuisse auctoribus nec fortitudo erat; sed duritia sibi, ut stultos fallenostris, vel ipsi potius, quæ per eos locuta est, ve ret, nomen fortitudinis imponebat:nam si fortitudo ritati, omnia paria esse peccata. Quomodo autem esset, non vitium, sed virtus esset; si autem virtus fieri possit ut etiamsi hoc de virtutibus verum est, esset, a cæteris virtutibus tanquam inseparabilibus non tamen ideo cogamur fateri æqualitatem om comitibus nunquam relinqueretur. nium peccatorum, quantum possum, adjuvante 8. Quapropter dum quæritur etiam de vitiis utrum Domino aperire conabor : quod si effecero, appro- ipsa similiter omnia sint, ubi unum erit; autnulla babis ; ubi vero causæ defuero, tu supplebis. sint, ubi unum non erit; laboriosum est id osten

5. Certe hinc persuadent, qui unam virtutem ha dere, propterea quia uni virtuti duo vitia opponi buerit habere omnes, et omnes deesse cui una de solent, et quod aperte contrarium est, et quod spefuerit, quod prudentia, nec ignava, nec injusta,nec cie similitudinis adumbratur. Unde illa Catilinæ!, intemperans potest esse : nam si aliquid horum quia fortitudo non erat, quæ esset, cum secum virfuerit, prudentia non erit. Porro si prudentia tunc tutes alias non habebat, facilius videbatur: quod erit, si et fortis, et justa,et temperans sit, profecto vero ignavia fuerit, ubi exercitatio quaslibet graubi fuerit, secum habet cæteras. Sic et fortitudo vissimas molestias perpetiendi atque tolerandi, suimprudens esse non potest, vel intemperans, vel pra quam cuiquam credibile est, fuit, ægre persuainjusta : sic temperantia necesse est ut prudens, deri potest. Sed forte acutius intuentibus, ignavia fortis, et justa sit : sic justitia non est, nisi sit pru apparet ipsa duritia; quia laborem bonorum studens, fortis, et temperans. Ita ubi vera est aliqua diorum quibus vera acquiritur fortitudo, neglexeearum, et aliæ similiter sunt ; ubi autem aliæ de. rat. Verumtamen quia sunt audaces qui timidi non sunt, vera illa non est, etiamsi aliquo modo simi sunt, et rursus timidi quibus abest audacia, cum sit lis esse videatur.

utrumque vitium; quoniam qui vera virtute fortis 6. Sunt enim, ut scis, quædam vitia virtutibus est, nec temere audet, nec inconsulte timet ; cogiaperta discretione contraria, ut imprudentia pru mur fateri vitia plura esse virtutibus. dentiæ. Suntautem quædam tantum quia vitia sunt, 9. Unde aliquando vitium vitio tollitur; ut amore ideo contraria, quadam tamen specie fallaci simi. laudis, amor pecuniæ : aliquando unum cedit, ut lia, ut eidem prudentiæ, non imprudentia, sed as plura succedant; velut qui ebriosus fuerit, si moditutia. Nuncenim eam dico astutiam, quæ usitatius cum biberit, et tenacitatem et ambitionem didicerit. in malitiosis intelligi et vocari solet ; non sicut Possuntitaque vitia etiam cedere vitiis succedentipostra loqui Scriptura consuevit, quæ sæpe astu 1 Mss. duo: Illa Catilinæ duritia, quia forliludo, etc.

bus, non virtutibus; et ideo plura sunt. Virtus vero sive quia nemo eam vincit, sicut mortem ; sive quia quo una ingressa fuerit, quoniam secum cæteras in hac vita usque ad mortem est mensura charitatis, ducit, profecto vitia cedent omnia quæcumque ine sicut Dominus ait; Majorem hac charitatem nemo rant: non enim omnia inerant, sed aliquando toti habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis dem, aliquando plura paucioribus, vel pauciora suis (Joan. xv, 13) ; sive potius, quia sicut mors pluribus succedebant.

animam avellit a sensibus carnis, sic charitas a conCAPUT III. – 10. Hæc utrum ita se habeant, dili cupiscentiis carnalibus.Huic subservit scientia,cum gentius inquirendum est. Non enim et ista divina est utilis; nam sine illa inflat (1 Cor. viii, 1) : quod sententia est, qua dicitur, Qui unam virtutem habue vero illa ædificando impleverit, nihil ibi ista jnane rit, omnes habet ; eique nulla inest,cui una defuerit: quod inflet, inveniet. Utilem porro scientiam defised hominibus hoc visum est, mullum quidem inge niendo monstravit, ubi cum dixisset, Ecce pietas niosis, studiosis, sed tamen hominibus.Ego verone est sapientia ; continuo subjunxit, Abstinere vero a scio quemadmodum dicam, non dico virum, a quo malis, scientia est. Cur ergo non dicimus, qui hanc denominata dicitur virtus, sed etiam mulierem quæ virtutem habet, habere omnes; cum plenitudo legis viro suo servattori fidem, si hoc faciat propter præ sit charitas (Rom. XII, 10) ? An quanto magis est in ceptum et promissum Dei, eique primitus sit fide homine, tanto magis est virtute præditus : quanto lis,non habere pudicitiam,aut pudicitiam nullam vel autem minus, tanto minus inest ei virtus ; quia ipsa parvam esse virtutem; sic et maritum qui hoc idem est virtus; et quanto minus inest virtus, tanto maservat uxori : et tamen sunt plurimi tales, quorum gis est vitium ? Ubi ergo illa plena et perfecta erit, sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique nihii ex vitio remanebit. illud qualecumque peccatum ex aliquo vitio venit. 12. Proinde mihi videntur Stoici falli, quia profiUnde pudicitia conjugalis in viris feminisque reli cientem hominem in sapientia nolunt omnino hagiosis cum procul dubio virtus sit, non enim aut bere sapientiam ; sed tunc habere cum in ea omnino nihil, aut vitium est, non tamen secum habet om perfectus fuerit: non quia illum provectum negant: nes virtutes. Nam si omnes ibi essent, nullum esset sed nisi ex profundo quodam emergendo, repente vitium; si pullum vitium, nullum omnino pecca emicet in auras sapientiæ liberas, nulla ex parte tum:quis autem sine aliquo peccato ? quis ergo sine esse sapientem. Sicut enim nihil interest ad homialiquo vitio, id est fomite quodam, vel quasi radice nem præfocandum, utrum aquam stadiis multis peccati,cum clamet qui supra pectus Domini recum super se habeat altam, aut uno palmo, aut digito: bebat, Si dixerimus quia peccatum non habemus, sic illos qui tendunt ad sapientiam, proficere quinos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est dem dicunt, tanquam ab imo gurgitis surgentes (I Joan. 1, 8)? Neque hoc apud te diutius agendum in aerem, sed nisi totam stultitiam velutopprimenest; sed propter alios qui forte hoc legerint, dico. tem aquam, proficiendo velut emergendo evaseNam tu quidem in eodem ipso opere splendido con- rint, non habere virtutem, nec esse sapientes : ubi tra Jovinianum (Lib. 11) etiam hoc de Scripturis autem evaserint, mox habere totam, nec quidsanctis diligenter probasti: ubi etiam ex hac ipsa quam stultitiæ remanere, unde omnino ullum pecEpistola, cujus verba sunt quorum nunc intellectum catum possit existere. requirimus, posuisti quod scriptum est, In multis 13. Hæc similitudo, ubi stultitia velut aqua, et saenim offendimus omnes (Jacobi 111, 2). Non enim ait, pientia velut aer ponitur, ut animus a præfocatione Offenditis, sed offendimus, cum Christi loqueretur stultitiæ tanquam emergens, in sapientiam repente apostolus: et cum hoc loco dicat, Quicumque autem' respiret, non mihi videtur satis accommodata nostratotam legem servaverit, offendat autem in uno, fac rum Scripturarum auctoritati : sed illa potius, ut vilus est omnium reus ; ibi non in uno, sed in mul tium vel stultitia tenebris, luci autem virtus vel satis; nec quosdam, sed omnes dicit offendere. pientia comparetur,quantum ista similia de corpora

11. Absit autem ut quisquam fidelis existimet tot libus ad intelligibilia duci possunt. Non itaque sicut millia servorum Christi, qui veraciter dicunt se ha de aquis in aerem surgens, ubi earum summum bere peccatum, ne seipsos decipiant, et veritas in eis transierit, repente quantum sufficit inspiratur ; non sit, nullam habere virtutem, cum virtus magoa sed sicut de tenebris in lucem procedens, paulatim sit sapientia: dixit autem, ipsa sapientia, homini, progrediendo illuminatur. Quod donec plenissime Ecce pietas est sapientia (Job xxvIII, 28, sec. LXX). fiat, jam eum tamen dicimus tanquam de abditisAbsit ergo ut dicamus tot ac tantos fideles et pios sima spelunca egredientem, vicinia lucis afflatum homines Dei non habere pietatem, quam Græci vel tanto magis, quanto magis propinquat egressui : ευσέβειαν, vel expressius et plenius θεοσέβειαν vocant: ut illud quod in eo lucet, sit utique ex lumine quo quid autem est pietas, nisi Dei cultus ? et unde ille progreditur; illud autem quod adhuc obscurum est, colitur, nisi charitate? Charitas igitur de corde puro sit ex tenebris unde egreditur. Itaque et non justiet conscientia bona et fide non ficta, magna et vera

ficabitur in conspectu Dei omnis vivens (Psal. virtus est, quia ipsa est et finis præcepti (1 Tim. 1,5). CXLI, 2); et tamen justus ex fide vivit (Habac. 11, 4). Merito dicta est fortis sicut mors (Cant. viii, 6):

Etinduti sunt sancti justitia (Job. xxix,14), alius ma

gis, alius minus et nemo hic vivit sine peccato, et · Edd., et quæ primitus. Sed melius Mss. Casal. et Vatic., eique primitus ; vel, uti habent alii tres Vatic., et cui pri.

hoc alius magis, alius minus; optimus autem est, mitus sit fidelis, scilicet Deo.

qui minimum.

CAPUT IV. – 14. Sed quid ego, tanquam oblitus cidium facies, non furaberis, non concupisces,et si cui loquor, doctori similis factus sum, cum propo- quod est aliud mandalum,in hoc sermone recapitulasuerim quid abs te discere velim ? Sed quia de pec- tur,in eo quod est, Diliges proximum tuum tanquam catorum parilitate, unde in id quod agebam incidit leipsum. Dilectio proximimalum non operatur. Ple. questio, examinandam tibi sententiam meam pro- nitudo autem legis, charitas (Rom. xi, 9, 10). Nemo mere statueram,jam eam tandem aliquando conclu- autem diligit proximum, nisi diligens Deum, et hoc, dam. Quia etsi verum est, eum qui habet unam, quantum potest, proximo impendat, quem diligit omnes habere virtutes; eum qui unam non habet, tanquam semetipsum, ut et ille diligat Deum; quem nullam habere:nec sic peccata sunt paria. Quia ubi si ipse non diligit, nec se, nec proximum diligit. Ac virtus nulla est, nihil quidem rectum est; nec tamen per hoc qui totam legem servaverit, si in uno offenideo non pravo pravius est, distortoque distortius. derit, fit omnium reus; quia contra charitatem faSi autem, quod puto esse verius, sacrisque Litteris cit, unde tota lex pendet. Reus itaque fit omnium, congruentius, ita sunt animæ intentiones, ut corpo- faciendo contra eam in qua pendent omnia. ris membra, non quod videantur locis, sed quod 17. Cur ergo non dicantur paria peccata ? An forte sentiantur affectibus; et aliud illuminatur amplius, quia magis facit contra charitatem, qui gravius aliud minus, aliud omnino caret lumine et tene- peccat; minus, qui levius? et hoc ipso quod admitbroso inumbratur obstaculo:profecto, ita ut quisque tit, fit quidem omnium reus: sed gravius peccans, illustratione piæ charitatis affectus est, in alio actu vel in pluribus peccans, magis reus; levius autem magis,in alio minus,in alio nihil; sic potest dici ha- vel in paucioribus peccans, minus reus: tanto mabere aliam, et aliam non habere, aliam magis, jore scilicet realu, quanto amplius; lanto minore, aliam minus habere virtutem. Nam et, Major est in guanto minus peccaverit : lamen etiamsi in uno isto charitas,quam in illo,recte possumus dicere; et, offenderit, reus omnium est, quia contra eam facit Aliqua in isto, nulla in illo, quantum pertinet ad cha- in qua pendent omnia ? Quæ si vera sunt, eo modo ritatem quæ pietas est: et in ipso uno homine quod et illud absolvitur quod ait homo etiam apostolicæ majorem habeat pudicitiam quam patientiam etma- gratiæ, In mullis enim offendimus omnes (Jacobi jorem hodie quam heri, si proficit; etadbucnon ha- 111, 2). Omnes enim offendimus, sed unus gravius, beat continentiam, et habeat non parvam miseri- alius levius, quanto quisque gravius leviusve ' peccordiam.

caverit: tanto in peccato committendo major, quan15. Et ut generaliter breviterque complectar quam to in diligendo Deo et proximo minor ; et rursus, de virtute habeam notionem, quod ad recte viven- tanto minorin peccati perpetratione, quanto major dum attinet, virtus est charitas, qua id quod dili- in Dei et proximi dilectione. Tanto itaque plenior gendum est diligitur. Hæc in aliis major, in aliis iniquitatis, quanto inanior charitatis. Et tunc perminor, in aliis nulla est, plenissima vero quæ jam fecti sumus in charitate, quando nihil restat ex non possit augeri, quamdiu hic homo vivit, est in infirmitate. nemine ; quamdiu autem augeri potest, profecto 18. Necsane,quantum arbitror, putandum est leve illud quod minus est quam debet, ex vitio est. Ex esse peccatum in personarum acceptione habere fi. quo vitio non est justus in terra, qui faciat bonum, dem Domini nostri Jesu Christi, si illam distantiam et non peccet (III Reg. viii, 46): ex quo vitio non jus- sedendi ac standi ad honores ecclesiasticos referatificabitur in conspectu Dei omnis vivens. Propter mus: quis enim ferat eligi divitem ad sedem honoris quod vitium, si dixerimus quod peccatum non habe- Ecclesiæ, contempto paupere instructiore atque mus,nosmetipsos seducimus,et veritas in nobis non sanctiore? Si autem de quotidianis consessibus loest (1 Joan. 1, 8): propter quod etiam quantumlibet quitur, quis non hinc peccat? Si tamen peccat, nisi profecerimus, necessarium est nobis dicere, Dimitte cum apud seipsum intusita judicat, ut ei tanto melior nobis debita nostra (Matth. vi, 12); cum jam om. quanto ditior illo esse videatur:hocenim videtur si. nia in Baptismo dicta, facta, cogitata, dimissa gnificasse,cum dicit,Nonne judicatis apud vosmetipsint. Videt itaque, qui recte videt, unde, et quando, sos, et facti estis judices iniquarum cogitationum ? et ubi speranda sit illa perfectio cui non sit quod CAPUT VI. — 19. Lex itaque libertatis, lex chariadjici possit. Si autem præcepta non essent, non tatis est de qua dicit: Si tamen legem perficitis regautique esset ubi se homo certius inspiceret, et vi- lem secundum Scripturas, Diliges proximum tuum deret unde averteretur, quo conaretur, quare gra

sicut teipsum, bene facitis. Si autem personas accitularetur, quid precaretur. Magna est ergo utilitas pitis, peccatum operamini,redargutia legetanquam præceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut transgressores. Et post illam sententiam ad intelligratia Dei amplius honoretur.

gendum difficillimam, de qua satis dixiquod dicen. CAPUT V. – 16. Quæ si ita se habent, unde fiet dum putavi, eamdem legem libertatis commemoomnium reus, si in uno offendat, qui totam legem rans, Sic loquimini, inquit, et sic facite, sicut per servaverit? An forte, quia plenitudo legis charitas est legem libertatis incipientes judicari. Et quoniam qua Deus proximusque diligitur, in quibus præcep- quid paulo ante dixerit, novit, quoniam in multis tis charitatis tota lex pendet et Prophetæ (Matth.xxii, offendimus omnes, suggerit dominicam tanquain 40), inerito fit reusomnium, qui contra illam facit, in quotidianam quotidianis, et si levioribus, tamen qua pendentomnia? Nemo autem peccat, nisi adver- vulneribus medicinam. Judicium enim, inquit, sine sus illam faciendo:quia, Non,adullerabis,non homi- * Mss. undecim, magis minuere peccaverit.

« PredošláPokračovať »