Obrázky na stránke
PDF
ePub

(Rom. vii, 24) ? ut te lugentem consoletur, liberationem ipsam pollicens gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Quarto, jam desidera te implerejustitiam multo vehementius atque ferventius, quam a nequissimis hominibus voluptates carnis desiderari solent; nisi quod in spe adjutorii diviniest in isto appetitu tranquillus ardor, et tlainua securior. In isto autem quarto vitæ gradu orationibus instanter incumbitur, ut esurientibus et sitientibus saturitas justitiæ concedatur; ut non solum onerosum non sit, verum etiam delectet abstinere a voluptate oinniscorruptionis, sive suce,sive alterius, vel obluctando. Quod ut facile divinitus tribuatur, quintus adjungitur, consilium exhibendæ misericordiæ, ut in eo quod potes adjuvesinopem ; quia in eo quod nondum potes, ab Omnipotente adjuvari cupis. Munus autem misericordiæ geminum est ; cum vindicta donatur, et cum humanitas exhibetur. Quæ duo breviter Dominus ita complexus est : Dimittite, et dimitletur vobis ; dale, et dabitur vobis (Luc. VI, 37 et 38). Hoc autem opus etiam ad mundationem cordis valet, ut quantum in hac vita licet, incommutabilem Dei substantiam pura intelligentia cernere valeamus. Tenetur enim aliquid ad versus nos, quod relaxandum est, ut acies nostra erumpat in lucem : unde ipse Dominus, Verum date, inquit, eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis (Luc. x1, 41). Quapropter sexta consequitur cordis ipsa mundatio. Ut autem in lucem veram reclus et purus dirigatur aspectus, neque illa quæ bene atque ladabiliter facimus, neque illa quæ acute sagaciterque dispicimus, ad tiuem placendi hominibus, vel subre niendi necessitatibus corporis referenda sunt.Gratis enim se vult Deus coli; quia neque quidquam est propler quod ipse appetendus sit. Cum ad istam iolelligentiæ puritatem bonæ vitæ gradibus venerimus, sive tardius, sive celerius, tunc dicere audeamus, valere nos aliquantum mente contiogere summæ atque inetfabilis Trinitatis unitatem : ubisumma pax erit ; quia ultra quod exspectetur non est, cum reformati ad sui generis imaginem filii Dei ex hominibus facti, paterna incommutabilitate perfruugtur. Primo enim,Beati pauperes spiritu; ubi timor Dei est. Deinde, Beati mites ; ubi pielas docilis. Tertio, Beati lugen. tes ; ubiscientia propriæ infirmitatis. Quarto, Beati qui esiuriunt et sitiunt justiliam ; ubi fortitudo conandi domitas habere libidines Quinto, Beali misericordes, quoniam ipsorum miserebitur ; ubi consilium est adjuvandi, ut adjuvari merearis. Tunc ad sextum pervenitur gradum, in quo dicitur, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. v, 3-8) ; ubi purus iutellectus et habilis ad intelligendum quantulacumque ex parte Trinitatem cernere non potest, nisi et laudem humanam non appe tamus, quamvis laudanda faciamus. Proinde septimo gradu pervenimus ad pacis illius tranquillitatem, quam dare non potest mundus. Nam etiam illis virtutibus quatuor, quas memorabili pridem industria philosophi quoque indagare potuerunt, id est, prudentiæ, fortitudini, temperantiæ atque justitiæ, si ad perfectum religionis cultum tria hæc jungentes addamus, id est, fidem, spem et charitatem, septenarium profecto numerum invenimus. Recte enim hæc tria non omittuntur, sine quibus nec Deum colere, nec ei quemquam novimus posse placere.

EPISTOLA CLXXII * (a). Hieronymus Augustino, laudans quidem illius duos libel

los de Origine animæ, ac de Senientia Jacobi ; sed excu

sans cur non responderil. Domino vere sancto, et omni mibi affectione venerabili

papæ AUGUSTINO HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. Virum honorabilem fratrem meum, filium Dignationis tuæ, Orosium presbyterum, et sui merito, et te jubente suscepi. Sed incidit tempus difficillimum, quando mihi tacere melius fuit quam loqui, ita ut nostra studia cessarent, et, juxta Appium, canina exercerelur facundia. Itaque duobus libellis luis, quos meo nomini dedicasti, eruditissimis et omni eloquentiæ splendore fulgentibus, ad tempus respondere non polui : non quo quidquam in illis reprehendendum putem; sed quia juxta

[ocr errors][merged small]

Absit ut resistant tibi vera dicenti, cui consenserant a veritate devianti ; absit ut nolint tecum recta sentire, cum quo eos delectavit errare. Tu tantum ora pro eis, et insta eis. Immo vero adduc eos ad domum Vei tecum, qui in domo tua sunt tecum ; vel te non pigeat in domum Dei cum illis venire, qui in domum tuam soliti fuerant convenire ; præsertim cum Catholica mater aliquos a te petit, aliquos repetit : petit eos quos apud te invenit ; repetit eos quos per te perdidit. Non excrucietur damnis, sed potius læteturlucris : acquirat lilios quos non babuit, non plangat quos habuit. Oramus ad Deum, ut facias quod hortamur ; et speramus de misericordia ejus, quod litteris sancti fratris et coepiscopi nostri Peregrini, et rescriptis Dilectionis tuæ, cito de hac re gaudio explebitur cor nostrum, et ligua nostra exsulta. tione (Psal. cxxv, 2).

EPISTOLA CLXXI * (a). Excusat formam superioris epistolæ ad Maximum datæ. Domino beatissimo, et venerabiliter charissimo fratri et

coepiscopo PEREGRINO, ALYPIUS et AUGUSTINUS, in Domino salutem.

Ad honorabilem fratrem nostrum Maximum litteras dedimus, credentes eum gratanter eas suscepturum: utrum tamen aliquid profecerimus, proxima occasione, quam reperire potueris, dignare rescribere. Sciat sane prolixas epistolas ad familiarissimos nostros, non solum laicos, verum etiam episcopos, sic quomodo ista scripta est, ad eos scribere nos solere, ut et cito scribantur, et charta teneaturé commodius cum leguntur, ne forte istum morem nostrum nesciens, factam sibi arbitretur injuriam.

FRAGMENTUM (6).

EPISTOLÆ HACTENUS IMEDITÆ AUGUSTINI AD MAXIMUM, In Primasii super Apocalypsim Commentariis repertum,

libro secundo ad hæc verba : Hos septem quin etiam gradus... idem doctoramplissimus Augustinus multis memoral : ad Maximum (c) denique scribens dicit sic :

Præceptis Dei, quæ ut benæ agamus accepimus vitam tuam moresque conformes, a religioso timore incipiens. Initium sapientiæ limor Domini (Psal. cx, 10), ubi frangitur et debilitatur humana superbia. Deinde ut pietate mansuelus et mitis, etiam quæ nondum intelligis, et quæ imperitis videntur absurda sibique contraria in Scripturis sanctis, non oblucteris animosa contentione, nec superimponas sensum luum sensibus divinorum Librorum ; sed cedas potius, atque intellectum mitis differas, quam secretum immitis accuses. Tertio, cum tibi ad cognitionem tuiaperiri cæperit infirmitas humana, et scieris ubi jaceas, quain penalia vincula inortalitatis de Adam propagatus tecuin trahas, et quam longe peregrineris a Domino ; atque pervideris aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuæ, et captivum te ducentem in lege peccati, quæ est in membris tuis : exclames, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus

Sic optimæ notæ Mss. At Lov. : Nos scribere non 80lere, ut et cito scribantur, et certa teneantur.

* Recensita ad cb. 88. gv. n. r, sb. vc. duos t, duos v. et Lov.

(a) Alias 220 : quæ autem 171 erat, nunc 76. Scripta post superiorem.

(6) Hoc D. Augustini ad Maximum epistolæ fragmentum in tomo tertio apud PP. Benedictinos et in tomo octavo editionis GG. inopportune relegatum invenitur. Quapropter, vestigiis eorum nimis insistentes, in eumdem errorem incauti primumimpegeramus ; ubi vero rem habuiraus conspectam, nobis visum est impensas et operam non male perituras, si suo loco, huic scilicet tomo 2, pretiosum illud fragmentum restitueretur. M.

(c) Dubitare vix licet, quin hic ipse sit Maximus medicus Thenitunus, qui cum Arianam hæresim ejurasset, recepit epistolam nunc ordine 170 Alypii et Augustini nomine scriptam ad roborandum illum in Trinitatis tide. Hinc nimirum fieri putamus, ut hic Trinitatem semel et iterum commemoret Augustinus ; cum id minime postulet res ipsa que tractatur Confer istud fragmentum ad librum secundum de Doctrina Christiana, cap. 7; et ad librum primum de Sermone Domini in monte,

cap. 3.

beatum Apostolum, « Unusquisque in suo sensu abundet; fecisisti, qui jumento tibi mox admoto uti noluisti, alius quidem sic, alius autem sic » (Rom. xiv, 5). et te ad terram graviter collisisti : nam utique Certe, quidquid dici potuit, et sublimi ingenio de Scri alius qui adductus est tecum, collega tuus illesus pturarum sanctarum hauriri fontibus, a te positum atque venit, qui talia sibi ipse non fecit. dissertum est. Sed, quæso Reverentiam luam, parum 2. Sed neque hoc putas tibi fieri debuisse, quia neper patiaris me tuum laudare ingenium. Nos enim inter minem existimas cogendum esse ad bonum. Atnos eruditionis causa disserimus. Cæterum amuli, et tende quid Apostolus dixerit, Qui episcopatum desidemaxime hæretici, si diversas inter nos sententias vide rat, bonum opus concupiscit (I Tim. sai, 1); et tamen tam rint, de animi calumniabuntur rancore descendere. Mihi multi ut episcopatum suscipiant tenentur inviti, autem decretum est te amare, te suspicere, colere, mi perducuntur, includuntur, custodiuntur, patiuntur rari, tuaque dicta quasi mea defendere. Certe et in dia tanta quæ nolunt, donec eis adsit voluntas suscilogo, quem nuper edidi (Lib. 3 adversus Pelagianos), piendi operis boni : quanto magis vos ab errore tuæ Beatitudinis, ut dignum fuerat, recordatus sum : pernicioso, in quo vobis inimici estis, trahendi estis, magisque demus operam ,ut perniciosissima hæresis de et deducendi ad veritatem vel cognoscendam vel ecclesiis auferatur, quæ semper simulat pænitentiam, ut eligendam, non solum ut honorem salubriter habeadocendi in ecclesiis habeat facultatem ; ne, si aperta se tis, sed etiam ne pessime pereatis ! Dicis Deum deluce prodiderit, foras expulsa moriatur.

disse liberum arbitrium ; ideo non debere cogi 2. Sanctæ ac venerabiles filiæ tuæ Eustochium et hominem nec ad bonum. Quare ergo illi de quibus Paula, el genere suo et exhortatione lua digne gradiun supra dixi,coguntur ad bonum ?Attende ergo quod tur, specialiterque salutant Beatitudinem tuam; omnis considerare non vis. Ideo voluntas bona misericorquoque fraternitas quæ nobiscum Domino Salvatori ser. diter impenditur, ut mala voluntas hominis dirigavire conatur. Sanctum presbyterum Firmum , anno tur. Nam quis nesciat nec damnari hominem, nisi præterito, ob rem earum Ranennam, et inde Africam merito malæ voluntatis, nec liberari nisi bonam Siciliamque direximus, quem putamus jam in Africa habuerit voluntatem ? Non tamen ideo qui diligunpartibus commorari. Sanctos tuo adhærentes lateri, ut tur, malæ suæ voluntati impune et crudeliter permeo obsequio salutes, precor. Litteras quoque meas ad mittendi sunt ; sed ubi potestas datur, et a malo sanctuin presbyterum Firmum direxi ; quæ si ad te ve prohibendi, et ad bonum cogendi. nerint, ei dirigere non graveris. Incolumem le, et mei 3. Nam si voluntas mala semper suæ permittenda memorem, Christus Dominus custodiat, domine vere est libertati ; quare Israelitæ recusantes et murmusancte, et beatissime papa. Et subter ? : Grandem rantes tam duris flagellis a malo prohibebantur, et latini sermonis in ista provincia natariorum patimur ad terram promissionis compellebantur ? Si volunpepuriam ; et idcirco præceptis luis parere non possu

tas mala semper suæ permittenda est libertati , mus, maxime in editione Septuaginta, quæ asteriscis quare Paulus non est permissus uti pessima volunperubusque distincta est : pleraque enim prioris labe tate qua persequebatur Ecclesiam, sed prostratus ris, fraude cujusdam amisimus.

est ut excæcaretur, et excæcatus est ut mutaretur, EPISTOLA CLXXIII" (a).

mutatus ut mitteretur, missus ut qualia fecerat in

errore, talia pro veritate pateretur ? Si voluntas Augustinus Donato, villæ Mutugennæ in diæcesi Hip mala semper suæ permittenda est libertati; quare

ponensi presbytero donatislæ, qui jussus comprehendi monetur pater in Scripturis sanctis, filium durum et adduci ad ecclesiam, conatus est sibi vim inferre, non solum verbis corripere, sed etiam latera ejus suadet ut re sobrie perpensa resipiscat, docens pra tundere, ut ad bonam disciplinam coactus et dovam voluntatem recte cogi ad meliora.

mitus dirigatur (Eccli. xxx, 12) ? Unde idem dicit : Donato presbytero partis Donati, AUGUSTINUS Tu quidem percutis eum virga ; animam autem ejus liepiscopus Ecclesiæ catholicæ.

beras a morte (Prov.XXI, 14). Si mala voluntas sem1. Si posses videre dolorem cordis mei, et sollici

per suæ permittenda est libertati; quare corripiuntudinem pro salute tua, fortassis miserereris animæ

tur negligentes pastores, et dicitur eis : Errantem tuæ, placens Deo (Eccli. xxx, 24) in audiendo verbo,

ovem non revocastis, perditam non requisistis (Ezech. non nostro, sed ipsius; nec ejus Scripturas sicin me

XXXIV, 4) ? Et vos oves Christi estis, characterem

dominicum portatis in Sacramento quod accepismoria tua figeres, ut contra eas cor clauderes. Displicet tibi quia traheris ad salutem, cum tam multos

tis ; sed erratis et peritis. Non ideo vobis displiceanostros ad perniciem traxeritis. Quid enim volui

mus, quia revocamus errantes, et quærimus perdi

tos. Melius enim facimus voluntatem Domini mus,nisi le comprehendi, et præsentari, et servari ne

monentis ut vos ad ejus ovile redire cogamus, pereas ? Quod autem in corpore læsus es, ipse tibi

quam consentimus voluntati ovium errantium, ut 1 Sorbonicus Ms. bis habet, Firminum, cæteris refra

perire vos permittamus. Noli ergo jam dicere quod gantibus. * Edd. omittunt et subter, quod in Mss. plerisque exhi

te assidue audio dicere : Sic volo errare, sic volo betur.

perire. Melius enim nos hoc omnino non permitti3 Sic. Mss. At Edd. traxeris. * Hanc contulimus cum a. bg. bl. c. cc. ft. g. gv. j.

mus, quantum possumus. r. n. 8. vd. duobus bn. duobus s. duobus t. quatuor v. 4. Modo quod te in puteum, ut morereris, misisti, et cum Am. Bad. Er. Lov. (0) Alias 204 : quæ autem 173 erat, nunc 66. Scripta

utique libera voluntate fecisti. Sed quam crudeles circa an. 416.

essent servi Dei, si huic malæ tuæ voluntati te per

mitterent, et non te de illa morte liberarent ! quis at sobriam cogitationem; attende diligenter utrum eos non merito culparet ? quis non impios recte ju ad errorem et impietatem voceris, et patere pro dicaret ? Et tamen tu te volens in aquam misisti ut veritate quaslibet molestias. Si autem tu potius in morcreris ; illi te nolentem de aqua levaverunt, ne errore atque in impietate versaris, quo autem vocamorereris : tu fecisti secundum voluntatem tuam, ris ibi est veritas et pietas, quia ibi est christiana sed in perniciem tuam;illi contra voluntatem tuam, unitas et sancti Spiritus charitas ; quid adhuc tibi sed propter salutem tuam. Si ergo salus ista corpo esse conaris inimicus ? ralis siccustodienda est, ut etiam in nolentibus, ab 7. Ideo præstitit misericordia Dei ut et nos et epieis qui eos diligunt, servetur ; quanto magis illa spi scopi vestri tam frequenti numerosoque conventu ritualis, in cujus desertione mors æterna metuitur ! Carthaginem veniremus, atque inter nos de ipsa disQuanquam in ista morte quam tibi tu ipse in ferre sensione ordinatissime conferremus. Gesta convoluisti, non solum ad tempus, sed etiam in æter: scripta sunt, postræ etiam subscriptiones tenentur ; num morereris ; quia etsi non ad salutem, non ad lege, vel patere ut tibi legantur, et tunc elige quod Ecclesiæ pacem, non ad Christi corporis upitatem, volueris. Audivi quod dixeris posse te nobiscum de non ad sanctam et individuam charitatem, sed ipsis Gestis aliquid agere, si omittamus verba epis. ad mala aliqua cogereris, nec sic tibi ipse mor coporum vestrorum, ubi dixerunt, Neccausa causa, tem inferre dehuisti.

nec persona personæ præjudicat. Hæc verba vis omit5. Considera Scripturas divinas, et discute quan tamus, ubi per eos nescientes veritas ipsa locuta est. tum potes, et vide utrum hoc fecerit aliquis ali Sed tu dicturus es hic eos errasse, et in falsam senquando justorum atque fidelium, cum ab eis tanta tentiam incautius cecidisse. Nos autem dicimus hoc mala perpessi sint, qui eos ad æternum interitum, eos verum dixisse, et hoc per teipsum facillime pronon ad vitam æternam, quo tu compelleris, adige bamus. Si enim episcopi vestri electi ab universa bant. Audivi quod dixeris apostolum Paulum signi parte Donati, qui causam omnium sustinerent, et ficasse hoc fieri debere, ubi ait, Elsi tradidero cor si quid egissent gratum et acceplum cæteri habepus meum ut ardeam (I Cor. xi, 3) ; quia videlicet rent, tamen in eo quod illos temere et non recte omnia bona dicebat, quæ sine charitate nihil pro

dixisse arbitraris, non vis ut tibi præjudicent ; vesunt, sicut sunt linguæ hominum et Angelorum, et rum ergo dixerunt, quia nec causu causx, nec persona omnia sacramenta, et omnis scientia, et omnis pro personæ præjudicat. Et ibi debes agnoscere, quia si phetia, et omnis fides ita ut montes transferantur, persona tot episcoporum tuorum in illis septem et rerum suarum distributio pauperibus ?; ideo vi

constitutorum non vis ut præjudicet personæ detur tibi etiam hoc inter bona numerasse, ut sibi Donati Mutugennensis presbyteri, quanto minus quisque inferat mortem. Sed attende diligenter et

non debet præjudicare Cæciliani persona, etiamsi agnosce quemadmodum dicat Scriptura,quod tra

mali aliquid in illo esset inventum, universæ unidat quisque suum corpus ut ardeat. Non utique ut

tati Christi, quæ non in una villa Mutugenda conipse se in ignem mittat, quando persequentem pati

cluditur, sed toto terrarum orbe diffunditur ? tur inimicum; sed quando ei proponitur ut aut mali

8. Sed ecce facimus quod voluisti; sic tecum agialiquid faciat, aut mali aliquid patiatur, eligat non

miis, ac si non dixerint vestri, Nec causa causa, facere mala quam non pati mala : atque ita cor persona personæ præjudicat. Tuinveni quid illi dicere pus suum tradat in potestatem interfectoris, sicut

nec

debuerint, cum eis objecta esset causa et persona tres illi viri feceruntqui auream statuam cogeban.

Primiani, qui damnatores suos et damnavit cum tur adorare, et nisi facerent, minabatur eis ille qui

cæteris, et damnatos ac detestatos in suos rursus cogebat, caminum ignis ardentem. Idolum adorare

honores suscepit, et baptismum quem mortui dedenoluerunt ; non ipsi se in ignem miserunt : et ta

rant (quia deipsis in illa præclara sententia dictum men etiam de illis sic scriptum est, quod tradiderunt

erat quod mortuorum funeribus plena sint littora [In corpora sua, ut neque servirent, neque adorarent ullum? Bagaitano concilio]), agnoscere potius et acceptare, deum, sed Deum suum (Dan. 111, 14-95). Ecce quomodo

quam exsufflare et rescindere maluit, totumque dixit Apostolus, Si tradidero corpus meum ut ardeam.

dissolvit quod male intelligentes dicere soletis, Qui 6. Quod autem sequitur, vide : Si charitatem non

baptizatur a mortuo ?, quid ei prodest lavacrum ejus habeam, nihil mihi prodest. Adistam charitatem voca

(Eccli. xxxiv, 30) ? Si ergo non dicerent, Nec causa ris, ab ista charitate perire non sineris ; et putas

causx, nec persona personæ præjudicat, rei tenerentibi aliquid prodesse, si te ipse præcipites in inte

tur in causa Primiani : cum autem hoc dixerunt, ritum, cum tibi nihil prodesset, etiamsi alter te occi

inmunem fecerunt Ecclesiam catholicam, sicut deret charitatis inimicum! Foris autem ab Ecclesia

nos asserebamus, a causa Cæciliani. constitutus, et separatus a compage unitatis et vin

9. Sed cætera lege, cætera discute. Vite utrum in culo charitatis, æterno supplicio punireris, etiamsi

ipsum Cæcilianum, de cujus persona præjudicare pro Christi nomine vivus incendereris : hoc est enim

conabantur Ecclesiæ, aliquid mali probare potuequod ait Apostolus, Etsi tradidero corpus ineum ut ar

rint. Vide utrum non potius etiam pro illo multa deam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest.

egerint,ut pluribus lectionibus,quas contra se protuRevoca ergo animum ad sanam considerationem,

lerunt et recitaverunt, causam ejus bonam omnino

1 Hic in vulgatis interjectum est, et iterum langil, mor. 1 Edd., pauperibus prosit.

tuum, quod abest a Mss. et vero a Donatistis prætermitti : Ms. quatuor, illum.

solebat, ex. lib. 1 Retract., C. 21, n. 3.

1

firmaverint. Lege ista, vel legantur tibi. Considera rando, sancto fratri et consacerdoti papæ AURELIO' omnia, retracta diligenter, et elige quid sequaris : AUGUSTINUS, in Domino salutem. utrum nobiscum in Christi pace, in Ecclesiæ catho

De Trinitate, quæ Deus summus et rerus est, li. licæ unitate, in fraterna charitate gaudere ; an pro

brosjuvenis inchoavi,senex edidi.Omiseram quippe nefaria dissensione, pro Donati parte, pro sacrilega

hoc opus, posteaquam comperi præreptos mihi divisione, importunitatem nostræ circa te dilec

esse sive subreptos antequam eos absolverem. et tionis diutius sustinere.

retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. Non 10. Attendis enim et sæpe repetis, sicut audio, enim singillatim, sed omnes simul edere ea ratione quod in Evangelio scriptum est recessisse a Domino decreveram,quoniam præcedentibus consequentes septuaginta discipulos, et arbitrio suæ malæ atque inquisitione proficiente nectuntur. Cum ergo per impiæ discessionis fuisse permissos, cæterisque eos homines (quia priusquam vellem, ad quosdam duodecim qui remanserant, fuisse responsum, Num illorum pervenire potuerunt) dispositio mea nequiquid et vos vultis ire (Joan. vi, 68)? Et non attendis vissetimpleri,interruptam dictationem reliqueram, quia tunc primum Ecclesia novello germine pul- cogitans hoc ipsum in aliquibus meis scriptis conlulabat, nondumque in ea fuerat completa illa pro queri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosphetia, Et adorabunt eum omnes regesterræ ; omnes dem libros editos, sed ablatos priusquam mihi edigentes servient illi (Psal. Lxxi, 11): quod utique tione mea digni viderentur. Verum multorum fraquanto magis impletur, tanto majore utitur Ecclesia trum vehementissima postulatione, et maxime tua potestate, ut non solum invitet, sed etiam cogat ad jussione compulsus, opus tam laboriosum, adju. bonum. Hoc tunc Dominus significare volebat, qui vante Domino terminare curavi ; eosque emendatos quamvis haberet magnam potestatem, prius tamen non ut volui, sed ut potui, ne ab illis qui subrepti elegit commendare humilitatem. Hocet in illa con jam in manus hominum exierant, plurimum disvivii similitudine satis evidenter ostendit, ubi misit creparent, Venerationi tuæ per filium nostrum con. ad invitatos, et venire noluerunt, et ail servo : Exi diaconum charissimum misi et cuicumque audien. in plateas et vicos civilatis, et pauperes, et debiles, dos, describendos, legendosque permisi: in quibus et cæcos, et claudos introduc huc. Et ait servus si servari mea dispositio potuisset, essent profecto, domino, Factum est ut imperasti, et adhuc locus est. etsi easdem sententias habentes multo tamen enoEt ait do'ninus servo, Exi in vias et sepes, el com datiores atque planiores, quantum rerum tantarum pelle intrare, ut impleatur domus mea(Luc. xiv, 21 explicandarum difficultas et facultas nostra patere23). Vide nunc quemadmodum de his qui prius ve tur. Sunt autem qui primos quatuor vel potius quinnerunt, dictum est, Introduc huc; non dictum est,

que

etiam sine proæmiis habent, et duodecimum compelle : ita significata sunt Ecclesiæ primordia sine extrema parte non parva : sed si eis hæc edi. ad hoccrescentis,ut essent vires etiam compellendi. tio potuerit innotescere, omnia si voluerintet valueProinde, quia oportebat ejus jam viribus et magni- rint, emendabunt, Peto sane ut hanc epistolam, tudine roborata etiam compelli homines ad convi seorsum quidem, sed tamen ad caput eorumdem vium salutis æternæ, posteaquam dictuin est, Fac. librorum jubeas anteponi. Vale. Ora pro me. tum est quod jussisti, el adhuc est locus ;Exi,inquit,

EPISTOLA CLXXV* (a). in vias et sepes, el compelle intrare. Quapropter si ambularetis quieti extra hoc convivium salutis

Patres concilii Carthaginensis, Innocentio pontifici æternæ et à sanctæ unitatis Ecclesiæ, tanquam in

Romano, de actis adversus Pelagium et Celesviis vos inveniremus ; nunc vero quia per mulas

tium. mala et sæva quæ in nostros committitis, tanquam Domino beatissimo et honorandissimo,sancto fratri spinis et asperitate pleni estis, vos tanquam in sepi. INNOCENTIO, AURBLIUS, NUMIDIUS, RUSTICIANUS, FIDENTIAbus invenimus, et intrare compellimus. Qui com NUS, EVAGRIUS,', ANTONIUS, PALATINUS, ADEODATUS, VINpellitur, quo non vult cogitur ; sed cum intraverit, CENTIUS, PUBLIANUS 3, THEASIUS, Tutus, PANNONIUS”, jam volens pascitur. Cohibe itaque tam iniquum et

VICTOR, RESTITUTUS, Rusticus, FORTUNATIANUS, alius Res. impacatum animum, ut in vera Ecclesia Christi

AMPELIUUS, AMBIVIUS , Felix, DONATIANUS, invenias salutare convivium.

A DEODATUS, OCTAVIUS, SEROTINUS, MAJORINUS, POSTHUMIA

TITUTUS,

EPISTOLA CLXXIV * (a).
Augustinus Aurelio Carthaginensi episcopo, trans-

millens libros de Trinitale, absolutos demum se-
cundum ipsius Aurelii aliorumque desiderium,
et emendatos.

Domino beatissimo, et sincerissima charitate vene.

1 Bad. Am. Er. et Lov., Mundius Rusticanus, Fidentius. At Mss. Vatic. et Gallic. necnon Conciliorum editiones, Numidius, Rusticiamus, Fidentianus. Quanquam in Rus. ticiano haud ita consentiunt : nam plerique Cad. hoc loco, Rusticus ; postea autem in Rescripto Innocentii, quæ est bic Epistola 181 habent, Rusticiano.

2 M38. Gallic. et unus e Vatic. scriptum hic habent, Antoninus. At in epist. 181, Antonio. 3 Concil. Editiones, Publicanus.

Sic Mss. constanter. At Edd., Panthonius. & Bad.Am.Er. et Lov., Animus.Conc.Edd., Avimus.Mss. porro episcopi hujus nomen hic prætermittunt ; sed in Epist. 181 restituunt Ambivio vel Ambibio.

** Recognita ad cb. ff. gg. rm. th. vc. duos v. Am Bad. Er. Lov.

(a) Alias 90 : quæ autem 175 erat, nunc 239. Script. an. 416.

• Sic. Lov. At Mss. quindecim et antiquiores Edd. omittunt, salutis æternæ, el.

* Huc ascita ex 4 Tomo, ubi olim edita fuit ante libros deT rinitate. (a) Ex tomo 3, præfixa libris de Trinit. :

:quæ autem 174 erat, nunc 238. Scripta circiter an. 416.

NUS", CRISPULUS ", VICTOR, alius Victor, Leucius 3, Ma- postea pervenisse dicatur, nisi hæc apertissime RIANUS, FRUCTUOSUS, FAUSTINIANUS, QUODVULTDEUS, CANDO- enathemaverint, ipso anathemari oportere, ut si RIUS, MAXIMUS, MEGASIUS, RUSTICUS, RUFINIANUS, PROCULUS, ipsorum non potuerit, saltem eorum qui ab eis SEVERUS, THOMAS, JANUARIUS, OCTAVIANUS, PRÆTEXTATUS,

decepti sunt vel decipi possunt, cognita sententia SIXTUS 5, QUOD VULTDEUS, PENTHADIUS, QUOD VULTDEUS,

quæ in eos lata est, sanitas procuretur. CYPRIANUS, SERVILIUS, PELAGIANUS, MARCELLUS, Venan

2. Hoc itaque gestum, domine frater, sanctæ ChaTIUS, DIDYMUS, SATURNINUS, BIZACENUS ?, GERMANUS, GER

ritati tuæ intimandum duximus, ut statutis nostræ MANIANUS, INVENTIUS, MAJORINUS, INVENTIUS *, CANDIDUS,

mediocritatis etiam apostolicæ Sedis adhibeatur auCYPRIANUS, ÆMILIANUS, ROMANUS, AFRICANUS, MARCELLINUS, et cæteri. qui in concilio ecclesiæ Cartha

ctoritas, pro tuenda salute multorum, et quorum. ginensis adfuimus.

dam perversitate etiam corrigenda. Id enim agunt 1. Cum ex more ad Carthaginensem ecclesiam isti damnabilibus disputationibus suis, ut non de. solemniter venissemus, atque ex diversis causis

fendendo, sed potius in superbiam sacrilegam excongregata ex nobis synodus haberetur, compres- tollendo liberum arbitrium, nullum relinquant lo

noster Orosius nobis litteras sanctorum fra. cum gratiæ Dei, qua christiani sumus, qua et ipsum trum et consacerdotum nostrorum dedit Herotis 10 nostræ voluntatis arbitrium vere fit liberum, dum a et Lazari, quarum formam his constituimus esse carnalium concupiscentiarum dominatione liberasubdendam. His ergo lectis, Pelagium et Celestium

tur, dicente Domino, Si vos filius liberaverit, tunc auctores argui 11 nefarii prorsus,et ab omnibus nobis

vere liberi eritis (Joan. vii, 36) ; quod auxilium anathemandi 12 erroris advertimus.Unde factum est

fides impetrat, quæ est in Christo Jesu Domino 008ut recensendum peteremus; quid ante ferme quin

tro 1. Isti autem asserunt, sicut a fratribus qui quennium super Celestii nomine hic apud Carthagi

etiam eorum libros legerunt, cognovimus, in eo nem fuerit agitatum. Quo recitato, sicut ex subditis

Dei gratiam deputandam, quod talem hominis insadvertere poterit Sanctitas tua, quamvis et judicatio

tituit creavitque naturam, quæ per propriam vomanifesta constaret, qua illo tempore episcopali

luntatem legem Dei possit implere, sive naturaliter judicio excitum hoc tantum vulnus ab Ecclesia

in corde conscriptam, sive in litteris datam : eamvideretur : nihilominus tamen id communi deli

dem quoque legem ad gratiam Dei pertinere, quod beratione censuimus, hujusmodi persuasionis auc

illam Deus in adjutorium hominibus dedit (Isai. tores, quamvis et ad presbyterium idem Celestius

vm, 20, sec. LXX).

3. Illam vero gratiam qua, ut dictuin est, chris! Apud Bad. Am. Er. Lov., Posthumanus. In Ms. Vic

tiani sumus,cujus Apostolus prædicator'est,dicens, tor., Postumanius ; in uno e Vatic., Pontinianus ; in Condelector enim legi Dei secundum interiorem hoAliis Cad., Posthumianus. 2 Sic in Mss. At in Edd. scribitur, Trispulus.

minem : video autem aliam legem in membris meis 3 Unus e Vatic. Mss. constanter, Leontius.. Gcrm,

repugnantem legi mentis meæ, et captivantem me vero habet hic tantum, Eleutius. Mox omnes Mss., Ma sub lege peccati, quæ est in membris meis. Miser rianus, pro quo Edd., Macianus vel Macinus. Sic omnes Mss. constanter. Ad Bad. Am. Er. et Lov.,

ego homo ! quis me liberabit de corpore mortis huMegarius, Rusticus, Rufianus, Proculianus Thomas, præ. jus? Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostermisso Severi nomine, quod in omnibus Mss. exhibetur. Ex his etiam nonnulli habent hic, Rusticius ; sed

trum(Rom. vii, 22-25), qolunt omnino cognoscere; in epist. 181, Rustico.

sed nec aperte quidem oppugnare audent : sed 5 Mss. Gallic. hic, Protextius, Sextius. At in Epist. 181

quid aliud agunt, cum hominibus animalibus non concordant cum Edd.

Sic Mss. constanter, excepto codice Rem. Ecclesiæ, percipientibus quæ sunt Spiritus Dei (I Cor.11,14) perquo scribitur Pelaianus. At in vulgatis, Pelagius.

suadere non cessant, ad operandam perficiendam'Edd., Tiazacenus. Unus e Vatic. Mss., Bizatenus. Alter cum Gallic. nostris, Bizacenus.

que justitiam et Dei mandata complenda solam & Mss. Vatic. duo, Viventius. Gallic. tres, Invenitus, sibi humanam sufficere posse naturam ? non atMajorinus, Inventinus, qui tamen in Epist. 181 utroque

teodentes quod scriptum est, Spiritus adjuvat inloco habent scriptum. Invenito. Porro in Concil. Editionibus Juventius bis legitur.

firmitatem nostram (Rom. viii, 26) ; et,Non volentis, ' In Edd. de est et cæteri, quod quidem in Vatic. et

neque currenlis, sed miserentis est Dei (Id. 1x, 16); Gallic. Mss. reperitur.

10 Mss. Vatic. habent Anerolis. Edd. Concil., Avero et quod unum corpus sumus in Christo, singuli authis. Bad. Am. Er. et Lov., Herodis. Sed verius Gallic. Lem alter alterius membra ; habentes dona diversa Mss., Herotis. Erat hic Arelatensis; Lazarus vero, A quensis in Gallia episcopus : qui ambo suis pulsi sedibus

secundum gratiam quæ dala est nobis (Id. x11,5,6); cum in Palæstinam venissent, libellum contra Pelagium et, Gratia Dei sumid quod sum, et gratia ejus in me et Celestium Primati dederunt, Eulogio videlicet Cæsareensi, cujus auctoritate Diospolitana synodus an. 415

vacua non fuit, sed abundantius omnibus illis la. celebrata fuit.

boravi ; non ego aulem, sed yratia Dei mecum ; et, 11 Ita in omnibus Gallic. Mss. At in Edd. de est argui.

Gratias Deo,qui dedit nobis victoriam per Dominum 13 Edd., anathematicandi ; et infra, anathemalizarini, ipsos anathematizari, etc. At Gallic. Mss.constanter ana.

nostrum Jesum Christum (1 Cor. xv, 10, 57); et, Non themandi, anathemaverint et anathemuri ; quam vete quia idonei sumus cogitare aliquid quasi ex nobisrem lectionem probat Claudius Salmasius, not. in Ter

mel,ipsis;sed sufficientia nostra ex Deo est (Il Cor. Ill, tull. lib. de Pallio, c. 3, ad illud « animata stamina volves ; » ubi restitui vult, nemata, ex verbo nemare, quod 5); et Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, fit a græco néma ; sicuti a plasma plasmare, a chrisma chrismare, a sagma sagmare ; quo pactp etiam Veteres 1 Mss. Corb. et Cerm. omittunt : Quod aurilium fides observat dixisse ab anathema anathemare hanc lectio impelr at quæ est in Christo Jesu Domino nostro. nem alibi retinuerunt Lov. Er., etc.

* Mss. tres Gallic. : Tessis est.

« PredošláPokračovať »