Obrázky na stránke
PDF
ePub

biliter dicit; et ubi sentitis vos non intelligere, in. sed etiam ipsam bonam voluntatem per Dei graterim credite divinis eloquiis, quia et liberum est tiam consecuti sunt.Ac sic impletur quod scriptum hominis arbitrium, et gratia Dei,sine cujus adjuto- est: Ira et indignatio, tribulatio et augustia in rio,liberum arbitrium, nec converti potest ad Deum, omnem animam hominis operantis malum, Judæi nec proficere in Deo. Et quod die creditis, ut etiam primum, et Græci: gluria autem, et honor, et par sapienterintelligatis orate. Et ad hoc ipsum enim, omni operanti bonum, Judæo primum, et Græco id est, ut sapientier intelligamus, est utique liberum (Rom. 11, 9, 10). arbitrium. Nisi enim libero arbitrio intelligeremus 2. De qua difficillima quæstione, hoc est de volunatque saperemus, non nobis præciperetur dicente tate et gratia, non opus habuietiam in hac epistola Scriptura : Intelligite ergo qui insipientes estis in diutius disputare ; quopiam et aliam jam eis depopulo, et stulti aliquando sapite (Psal. xcii, 8). Eo deram, tanquam citius redituris. Et scripsi ad vos ipso quippe quo præceptum et imperatum est ut etiam librum (a), quem si adjuvante Domino, diliintelligamusatque sapiamus, obedientia nostra re- genter legeritis, et vivaciter intellexeritis, nullas quiritur, quæ nulla potest esse sine libero arbitrio. existimo inter vos de hac re dissensiones ulterius Sed si posset hoc ipsum sine adjutorio Dei gratiæ jam futuras. Portant autem secum et alia, quæ vofieri per liberum arbitrium, ut intelligeremusatque bis dirigenda esse credidimus, quibus cognoscatis saperemus, non diceretur Deo, Damihi intellectum quemadmodum catholica Ecclesia, in Dei miseriet discam mandata tua (Psal. cxviii, 125) ; neque cordia, Pelagianæ hæresis venena repulerit. Quod in Evangelio scriptum esset, Tunc aperuit illis enim scriptum est ad papam Innocentium Romanæ sensum, ut intelligerent Scripturas (Luc. XXIV,45); urbis episcopum, de concilio provinciæ Carthagi. nec Jacobus apostolus diceret, $i quis autem ves- nensis et de concilio Numidiæ, et aliquanto dilitrum indigel sapienlia, postulet a Deo, qui dat om gentius a quinque episcopis, et quæ ipso ad tria nibus afff uenter, et non improperat ; et dabitur ei ista rescripsit; item quod papæ Zosimo de Africano (Jacobi 1, ö).Potens est autem Dominus qui et vobis concilio scriptum est, ejusque rescriptum ad unidonet et nobis, ut de vestra pace et pia consensione versos totius orbis episcopos missum (0) ; et quod nuntiis celerrimis gaudeamus. Saluto vos, non so posteriori concilio plenario (c) totius Africæ contra lum meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum ipsum errorem breviter constituimus; et supra me sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque insa moratum librum meum,quem modo ad vos scripsi: tanter oretis. Sit vobiscum Dominus.

hæc omnia et in præsenti legimus cum ipsis, et EPISTOLA CCXV (a).

per eos misimus vobis. Augustinus Valentino ejusque monachis, de eodem

. 3. Legimus eis etiam librum beatissimi martyris argumento, simul transmiltens ipsis librum de

Cypriani de Oratione Dominica, et ostendimus queGratia et Libero Arbitrio.

madmodum docuerit omnia quæ ad mores nostros Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum

pertinent, quibus recte vivimus, a Patre nostro qui sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem.

in cælis est, esse poscenda, ne de libero præsu1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei ser- mentes arbitrio, a divina gratia decidamus. Ubi vos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, etiam demonstravimus quomodo admonuerit idem nobiscum egisse Paschal, noverit Charitas vestra. gloriosissimus martyr, etiam pro inimicis nostris, Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructio qui nondum in Christum crediderunt, nos ut cre res ad vos redirent adversus novos hæreticos Pela- dantorare debere : quod utique inaniter fieret, nisi gianos, in quorum errorem cadit qui putat secun

Ecclesia crederet etiam malas atque infideles hodum aliqua merita humana dari gratiam Dei 1, quæ minum voluntates, per Dei gratiam in bonum posse sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum

converti. Sed hunc librum sancti Cypriani, quia die Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judi

xerunt etiam illic apud vos esse, non misimus. Meam cium Dominus venerit, non judicari hominem se. quoque epistolam ad Sixtum Romanæ Ecclesiæ cundum opera sua, qui jam per ætatem uti potuit (a) Librum de Gratia et Libero Arbitrio. libero voluntatis arbitrio, nihilominusin errore est,

(0) Vid. supra epist. 190, cap. 6, n. 22.

C) Plenarium istud concilium apud Carthaginem in ba. Soli enim parvuli qui nondum solum originale pec silica Fausti die 1 maii an. 418, babitum fuit ab Aurelio catum damnabuntur, quibus per lavacrum regene

Carthaginensi et Donatiano Teleptensi Byzacenæ provid

ciæ primate, cum aliis ducentis tribus episcopis ex prorationis non subvenit gratia Salvatoris. Cæteri au vinciis Byzacena, Maruitania utraque Silifensi et Cess. tem omnes qui jam utentes libero arbitrio, sua pro

riensi, ex Tripolitana, Numidia et Hispania, ut præfertur

in vetusto libro Gandavensi et in Codice canonum Ecpria peccata originali peccato insuper addiderunt,

clesiæ Romanæ. Qui libri, eidem concilio assigaant cele si de potestate tenebrarum per gratiam Dei non bres octo illos sive novem canones adversus Pelagi eruuntur, nec transferuntur ad regnum Christi,

hæresim constitutos, quos nonnulli ad Milevitaquo anni

416 perperam retulere. Assignat etiam Codex canonum non solum secundum originis, verum etiam secun- Eccles. Afric, necnon Photius in cod. 53, et Cælestinos dum propriæ voluntatis merita, judicium reporta. in appendice Epist. ad Galliæ episcopos. Enim vero tri

bus postremis canonibus sententia Pelagianorum de bunt. Boni vero etiam ipsi quidem secundum suæ Justorum anamartësia proscribitur ; atque hinc fit ut bonæ voluntatis merita præmium consequentur, illam eorum sententiam deinceps, id est post Carthagi.

nensem synodum, insectetur Augustinus ut hæreticam: i Sic Ms. sexdecim. At vulgati habent: Putat aliquo qui tamen antea in aliquot opusculis post Milevitanam merito humano gratiam Dei dari.

conscriptis, scilicet in epistola quæ hic est 177, n. 16 et (a) Alias 47 : quæ autem 215 erat, nunc 268. Scripta 17, et in lib. de Gestis Pelagii c. 30, de ista quæstione sic oodem anno. post Pascha.

loquebatur, tanquam detinita nondum fuisset ab Eeclesis

[ocr errors]
[ocr errors]

presbyterum datam (a), quam secum ad nos attu 7. Sed respondetur nobis, Cur ergo dixit, Ne delerunt, legimus cum eis; et ostendimus adversus clines in dexteram, neque in sinistras; cum potius dieos esse conscriptam,qui dicunt gratiam Dei secun cere debuisse videatur, Tene dexteram, et ne declidum merita nostra dari, hoc est adversus eosdem nesin sinistram, si bonæ sunt viæ quæ adextris sunt? Pelagianos.

Cur, putamus, nisi quia ita viæ sunt bonæ quæ a 4. Quantum ergo potuimus, egimus cum istiset

dextris sunt, ut in dexteram tamen declinare non sit vestris et nostris fratribus, ut in fide sana catholica bonum ? Declinare quippe ille est intelligendus in perseverent : quæ neque liberum arbitrium negat,

dexteram,qui bona ipsa opera, quæ ad vias dextesive in vitam malam sive in bonam, nequo tantum ras pertinent, sibi vult assignare, non Deo. Et ideo ei tribuit, ut sine gratia Dei valeat aliquid, sive ut

cum dixisset, Vias enim quæ a dextris sunt, novit Doex malo convertatur in bonum, sive ut in bono per minus: perversæ autem sunt quæ á sinistris sunt;tanseveranter proficiat, sive utad bonum sempiternum

quam diceretur ei, Quomodo ergo non vis ut declipervenial, ubi jam non timeat ne deficiat. Vos quo nemus ad dexteram ; secutus adjunxit, Ipse autem que, charissimi, etiam in hac epistola exhortor,

rectos faciet cursus tuos ; itinera autem tua in pace quod nos omnes exhortatur Apostolus, non plus sa

producet. Sic ergo intellige, quod tibi præceptum pere quam oportet sapere; sed sapere ad temperantiam,

est, Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias tuas dirige, sicut unicuique Deus partitus est mensurom fidei (Rom. ut noveris, cum hoc facis, a Domino Deo tibi præs3).

tari ut hoc facias, et non declinabis ad dexteram, 5. Attendite quid per Salomonem moneat Spiritus quamvis ambules in viis dextris, non confidens in sanctus : Rectos cursus, inquit, fac pedibus tuis, et

virtute tua : et ipse erit virtus tua, qui rectos faciet dias tuas dirige : ne declines in dexteram, neque in

cursus tuos, et itinera tua in pace producet. sinistram; averte autem pedem tuum a via mala. Vias

8. Quapropter, dilectissimi, quicumque dicit, Voenim quæ a dextris sunt, novit Dominus : perversæ

luntas mea mihi sufficit ad facienda opera bona,devero sunt quæ a sinistris sunt. Ipse aulem rectos faciet

clinatin dexteram. Sed rursus illi qui putant bonam cursus tuos ; itinera autem tua in pace producel (Prov.

vitam esse deserendam, quando audiunt sic Dei gra. IV, 26, 27). In his verbis sanctæ Scripturæ conside

tiam prædicari,ut credatur et intelligatur voluntates rate, fratres, quia si non esset liberum arbitrium,

hominum ipsa ex malis bonas facere, ipsa etiam non diceretur, Rectos cursus fac pedibus tuis, et vias

quas fecerit custodire, et propterea dicunt, Faciatuas dirige; ne declines in dexteram, neque in sinistram,

mus mala, ut veniant bona (Rom. 111,8); in sinistram Et tamen sine Dei gratia, si posset hoc fieri, non

declinant. Ideo vobis dixit, Non declinetis in dextepostea diceretur, Ipse autem rectos faciet cursus tuos,

ram, neque in sinistram, hoc est, non sic defendatis et itinera tua in pace producet.

liberum arbitrium, ut ei bona opera sine Dei gratia 6. Nolite ergo declinare in dexteram neque in si

tribuatis; nec sic defendatis gratiam, ut quasi de nistram ; quamvis laudentur viæ quæ a dextris sunt,

illa securi, mala opera diligatis: quod ipsa gratia et vituperentur quæ suot a sinistris. Hoc est enim

Dei avertat a vobis. Talium quippe verba sibi propropter quod addidit, Averte autem pedem tuum avia

ponens Apostolus ait, Quid ergo dicemus? permanemala, hoc est a sinistra: quod manifestat in conse

bimus in peccato, ut gratia abundet? atque his verbis quentibus, dicens, Vias enim quæ a dextris sunt,

hominum errantium, et Dei gratiam non intelligennovit Dominus: perversæ vero sunt quæ a sinistris sunt,

tium, respondit ut debuit, dicens, Absit. si enim morEas utique vias ambulare debemus, quas novit Do

tui sumus peccato, quomodo vivemus in eo (Id. vi, 1,2)? minus: de quibus in Psalmo legitur, Novit Dominus

Nihil potuit dici brevius et melius. Quid enim nobis diam justorum, et via impiorum peribit (Psal. 1, 6).

gratia Dei utilius confert in hoc præsenti seculo maHanc enim non novit Dominus, quia sinistra est ? :

ligno, nisi ut moriamur peccato? Ac per hoc ipsi sicut dicturus est etiam illis ad sinistram constitutis,

gratiæ invenietur ingratus, qui propter illam vult Non novi vos (Matth. XXV, 12, et Luc. XII, 27), Quid

vivere in peccato, per quam morimur peccato. Deus est autem quod ille non novit, qui utique novitom

autem qui dives est in misericordia, det vobis et nia sive bona hominum, sive mala ? Sed quid est,

sanum sapere, et usque in finem proficienter in Non vos novi, nisi tales vos ego non feci? Quemad

bono proposito permanere. Hoc pro vobis, hoc pro modum illud quod dictum est de ipso Domino Jesu

nobis, hoc pro omnibus qui vos diligunt, et pro eis Christo, quia non noverat peccatum (II Cor. V, 21);

qui vos oderunt, instanter in pace fraterna et vigiquid est non noverat, nisi quia non fecerat ? Ac per

lanter orate. Deo vivatis. Si quid de vobis mereor, hoc quod dictum est, Vias que a dextris sunt, novit

veniat ad me frater Florus. Dominus, quomodo intelligendum est, nisi quia ipse

EPISTOLA CCXVI (a). fecit vias dextras, id est vias justorum, quæ sunt

Valentinus Augustino, renuntians quæ exstiterit causa utique opera bona, quæ præparavit Deus, sicut di

dissidii, quive auctores tumultus in suo cænobio; tum cit Apostolus, ut in illis ambulemus (Eph. 11, 10) ? Vias

declarans fidem suam de libero arbitrio et de justitia autem sinistras perversas, id est vias impiorum, Dei remunerantis ; ac denique Florum, quem ipsi non utique novit, quia non eas ipse fecit homini,

mittit, ab erroris suspicione liberans. sed homo sibi : propter quod dicit, Odivi autem ego

Domino vere sancto, ac nobis venerabiliter super perversas vias malorum, ipsæ sunt a sinistris.

Emendata ad cl. j. sb. V. et Lov. 1 Mss. cl., Dominus, quae a sinistra est.

(a) Alias 256 : quæ autem 216 erat, nunc 85. Scripta (a) Epist. 194,

paulo post superiores,

[ocr errors]

omnia præferendo, et pia exsultatione colendo viebant, quia ipse illis, ut putabant, vulnera libri hujus beatissimo papæ AUGUSTINO, VALENTINUS servus attulisset; in quo poterant medicinam infrmi cognoscere. tuæ Sanctitatis, etomnis congregatio quæ tuisora. Unde et sanctum presbyterum Sabinum ad majorem tionibus mecum sperat in Domino, salutem. auctoritatem rogavimus, et ipsius Sanctitas librum cum

1. Venerabilia scripta, et librum tuæ Sanctitatis, ita liquidis interpretationibus legit; nec sic anima sauciata tremebundo corde suscepimus, ul sicut beatus Elias, curata est. Quibus propter ipsam pietatem sumplus decum in speluncæ limine sturet, faciem suam gloria Do dimus, ne vulnera ipsorum cumularemus, quæ posset mini transeunte velavit ; ita nos objurgatos oculos texi sanare libri hujus gratia, in qua refulget tua sancta mus, quia per rusticitatem fratrum nostrorum nostro præsentio. Quibus profectis, quies et pax per omnes frajudicio erubuimus, quorum inordinata profectione tuam tres exsultavit in Domino. Quinque enim, vel amplius meruimus Beatitudinem salutare ; quia tempus loquendi, fratrum animositate isla est innala contenlio. et tempus tacendi, ne dum per dubitantes et de veritate 4. Sed quia interdum, domine papa ?, provenit gaxfluctuantes scriberemus, de dictis sapientiæ tuæ, quæ est dium ex tristitia, non adeo mæstificamur, quia per ignasicut angeli Dei, dubitare cum dubitantibus videremur. ros et curiosos suavissimis monitionibus tuæ Sanctitatis Non enim erat nobis necessarium interrogare de beatitu illuminari meruimus. Nam et dubitatio beati Thomæ dine, et de sapientia tua, quæ est nobis nola per Dei apostoli foramina clavorum quærentis (Idem. XX, 25), gratiam. Nam ad librum dulcissimum Sanctitatis tuæ confirmatio fuit Ecclesiæ universalis. Accepimus igitur, ila sumus alacriter jucundati, ut sicut Apostoli Domi domine papa, medicamentum pie curantium tuarum cum num post resurrectionem prandentem secum non aude gratia litterarum, et contudimus pectora nostra , ut salbant interrogare quis esset ; sciebant enim quia Jesus est tem sic sanetur conscientia nostra : quam per liberum (Joan. XXI, 12): ita et nos nec voluimus, nec ausi sumus arbitrium nostrum, quod donat misericordia, curat e interrogare de libro, utrum tuæ Sanctitatis esset ; cum vivificat gratia ; sed in hoc tempore, quando adhuc miipsa fidelium gratia quæ ' in eo liberaliter commenda sericordiam cum dilatione cantamus. Nam cum cæperitur, nobis tuum, domine sancte papa, eloquiis vivacis. mus judicium cantare Domino, reportaturi sumus mersimis contestetur.

cedem pro opere nostro, quia misericors el justus 2. Incipiamus autem, domine beatissime papa, ipsius Dominus, miserator el rectus (Psal. cxi, 4). Quia sicut ordinem perturbationis exponere. Charissimus frater docet nos Sanctitas tua,repræsentari nos oportet ante trinoster Florus servus Paternitatis tuæ,cum ad Uzalensem bunal Christi,ut recipiat unusquisque nostrum propria patriam fuisset suadente charitate profectus, eulogias corporis, prout gessit, sive bonum, sive malum (Il Cor. monasterii inter suæ civitatis morus, de opusculis v, 10): quia veniet Dominus, et merces ejus cum ipso nobis tuæ altulit Sanctitatis, uno fratre Felice, qui ad (Isai. XL, 10) : quia stabit homo et opus: ejus ante tuam Sanctitatem tarde post comiles suos venisse digno- ipsum : quia veniet Dominus sicut clibanus ardens, ut scitur, eumdem librum devote dictante ; ventum est ad incendat impios tanquam stipulam (Joel. 11, 3, 5); et monasterium cum eodem libello, fratre Floro ad Car timentibus nomen Domini orietur sol justitiæ, quando thaginem de Usalensi civitate profecto. Mihi non mon impii punientur judicio justitiæ (Malach. iv, 1 3). Hoc strato libro, imperitis fralribus recitare cæperunt ; qui justus, cujus tu amicus es, domine papa, exclamat, conquorumdam non intelligenlium corda commovit, quia tremiscit, et suppliciter dicit : « Domine, ne intres in jucum diceret Dominus « Qui non manducaverit carnem dicium cum servo tuo » (Psal. CXLII, 2). Si gratia esset filii hominis, neque biberit sanguinem ejus,non habebit temunerantis, non tinereljustus secretarium judicium vitam in semetipso » (Id. vi, 54), discesserunt quis impie majestatis. Servitui Flori hæc fides est, pater; non sicintellexerunt, npn culpa Domini dicentis, sed duritia ut fratres isti sunt locuti. In præsentiarum audierunt impiissimi cordis.

ab illo dictum, non juxta merila nostra dari donum 3. Cæperunt memorati fratres, qui omnia subverte pietatis, sed per gratiam Redemptoris: nam de illo die, runt, innocentum animas commovere, mea parvitate quis dubitellonge esse gratiam, cum cæperit irasci justipenitus ignorante ; in tantum conventus illorum murmurantis nescii, ut nisi frater Florus de Carthagine repe

· Sic Ms. cl. [domine provenit).

* Sic Ms. cl. (contundimus pectora nostra). dans ", eorum perturbationes agnoscens, inihi sollicite : Sic Ms. cl. [corpus). nuntiasset, furtiva et tanquam servilis erat inter eos de ad Valentium epistola in codice 8. Maximi Treverensis renon intelligenda veritate contentio. Proposui ad auferen perta est a Jacobo Sirmondo, qni inde fragmentum istud

in Prædestinat. Histor. cap. 1, transtulit : « Honorabiles dus impias quæstiones, ut ad dominum sanctum patrem a fratres retulerunt nobis quia nescio quæ ibi quæstiones Evodium mitteremus, ut ipse nobis de hoc sacrosancto « inter vos natæ sunt de libero arbitrio et de justitia Dei.

« Laudamus quidem studium vestrum, sed nolumus esse libro propter ignaros aliquid certius rescripsisset (a).

« contentiosum:contentio enim perturbationem excitat, Nec hoc patientius accipere voluerunt; sed arripuerunt « sed studium pietatem requirit. Liberi arbitrii pleaissiprofectionem nobis laliter non optatam: fratre Floro

< mum affectum habuit bomo primo procreatus. Adam

a dico. Sed ubi sauciatum est ipsum liberum arbitrium, furore illorum propemodum conturbato , in

in quem c infirmatum est. Ergo est in homine nunc liberum ar

a bitrium, sed sauciatum. Iode dictum est : Infirmatas Sic Gallic. Mss. At editio Lov. omittit, quæ, et habet, « est in egestate vigor meus, et lumen oculorum meoran nobis tuis, domine, etc.

a non est mecum (Psal. XXXVII. 11). Ad hoc recuperandum Ms. Jolianus, monasterio. Et mox idem codex cum ( missus est medicus Salvator Christus, ut salvaret quod uno e Vatic. habet, nostris tuæ altulit, etc.

a perierat, et curaret quod vitiatum fuerats. Et post alia: * Sic Ms. cl. (quoniam).

a Legant ergo sancti Dei majorum dicta, sicut jam diri, • Lov., repetilas, sed melius Gallic. Mss., repedans. « qui babent divini muneris pium affectum ; et quando Sic Ms, cl. (illorum conturbato).

« non intelligunt, non cito reprehendant, sed orent ut (a) Rescripsit sane Evodius ; ejusque super hac ipsa rę a intelligant ».

lutem.

tia ? Hoc clamanus, pater, hoc te docente canimus, non propositi servientes deprecamur ut digneris nostro off securi, sed trepidi : « Domine, ne in furore tuo arguas cio salutare, ut cum tua Beatitudine omnes pro nobis me, neque in ira tua corripias me» (Psal. vi, 2). Hoc di. orare dignentur. Indiscrepans Trinitas Domini Dei nocimus : emenda nos, Domine, et de lege tua erudi nos, stri apostolatum tuum, quem elegit per gratiam, conut mitiges nos a diebus malis (Psal, xcm, 12, 13). Hoc servet nobis in Ecclesia sua, et nostri memorem coronet credimus docente te, venerabilis pater, quia Deus inter in Ecclesia magna ; quod optamus, domine. Si quid aurogat justum et impium, quia a dexteris et a sinistris tem famulus tuæ Sanctitatis frater suggesseril Florus, positis bonis et malis, imputat remuneranda opera pie pro regula monasterii, digneris pater, petimus, libenter tatis, enumerat puniendam tenacitatem impietatis. Ube accipere, et per omnia nos infirmos instruere, erit gratia, quando pro sui qualitate dispungentur opera,

EPISTOLA CCXVII* (a). sive bona, sive mala ? 5. Sed cur non directum non timet proferri menda

Augustinus Vitali Carthaginensi, delato quod doceret cium ? Liberum arbitrium Dei gratia curatum ' non ne

initium fidei non esse donum Dei, reclamat fortiter, gamus ; sed per Christi quotidianam gratiam profcere ipsumque ex precibus Ecclesiæ confutat ; ac duodecim credimus, adjuvari confidimus. Quid homines dicunt,

regulas proponit ad fidem Ecclesiæ pertinentes circa In mea est potestate ut faciam bonumo si tamen homines

quæstionem de gratia Dei. facerent bonum. O inanis gloriatio miserorum ! quotidie AUGUSTINUS episcopus servus Christi, et per ipsum peccata arguunt, et ipsi sibi assumunt nudum liberum servus servorum ipsius, Vitali fratri, in ipso sajactantes arbitrium ; non discutientes conscientiam suam, quæ non potest curari nisi per gratiam, ut dice

CAPUT PRIMUM. -- 1. Cum de te mihi essent nunrent :( Miserere mei ; sana animam meam, quia peccavi

tiata non bona, et rogavi Dominum, et donec mihi tibi (Psal, x1,5). Quid facerent qui de libero sibi glo

bona nuntientur, adhuc rogo ut litteras meas nec riantur arbitrio (quod non negatur : cum Dei duntaxat adjutorio), si jam absorpla esset mors in victoriam, si

aspernanter sumas, et salubriter legas. Si hanc exau

dit pro te orationem meam, etiam de te gratiarum jam mortale nostrum indueret immortalitatem, et cor

actionem donat ut offeram. Quod si impetro, procul ruptibile nostrum indueret incorruptionem (I Cor. xv,

dubio non contradices huic ipsi principio epistolæ 53, 54) ? Ecce fatent vulnera, et superbe petitur medi

meæ. Hoc enim pro te oro, ut sis rectæ fidei. Si hoc cina. Non dicunt sicut justus, « Nisi Dominus adjuvis

ergo procharis nostris non tibi displicet ut oremus, set me, paulo minus habitasset in inferno anima mea »

si hanc orationem recognoscis esse christianam, si (Psal. xcul, 17): non dicunt sicut sanctus, « Nisi

et tu pro charis tuis talia vel orare te recolis, vel Dominus custodierit civitatem, frustra vigilat qui cus

orare te debere cognoscis ; quomodo dicis quod te todit eam (Psal. CXXVI, 1).

audio dicere, Utrecte credamus in Deum et Evangelio 6. Sed ora, piissime pater, ut jam non curam gera

consentiamus, non esse donum Dei, sed hoc nobis esse a nomus, nisi pro peccato nostro lacrymis expiando, et Dei

bis, id est ex propria voluntate; quam nobis in nostro gratia commendanda. Ora, domine pater, ut non ur

corde non operatus est ipse ? Et ad hoc, cum audieris, geat super nos putens os suum (Psal. Lxvii, 16), ut

Quid est ergo quod ait apostolus, Deus in vobis operasalvemur a descendentibus in lacum (Psal. xxix, 4), ut

tur et velle, et perficere (Philipp 1, 13) ? respondes, non pereat cum impiis anima nostra (Psal. xxv, 9) per

Per legem suam per Scripturas suas, Deum operari ut superbiam nostram, sed sanetur per Domini gratiam.

velimus,quas vel legimus vel audimus: sed eis consentire Sicut ergo præcepisti, domine papa, frater noster Flo

velnon consentire ita nostrum est, ut, si velimus, fiat; si rus, serous Sanctitatis tuæ, omni alacritate perrexit, cui

autem nolimus, nihil in nobis operationem Dei valere non impedit, sed proficit fatigatio, ut accedat ei diluci

faciamus. Operatur quippe ille, dicis, quantum in ipso data cordis instructio ; quem tuæ Sanctimoniæ suppli

est ut velimus, cum nobis nota fiunt ejus eloquia : sed citer commendamus, pariterque deposcimus, utet ignaros

si eis acquiescere nolumus, nos ut operatio ejus nihil in tuis orationibus Domino commendes mansuetissime com

nobis prosit efficimus. Quæ si dicis, profecto nostris ponendos. Ora, domine et dulcissime pater, ut fugiat

orationibus contradicis. diabolus de congregatione nostra, et amota omni aliena

2. Dic ergo apertissime nos pro iis quibus Evanrum quaestionum procella, navis propositi nostri epiba

gelium prædicamus, non debere orare ut credant, tis (a) quietis onusta intra stationem tutissimi portus se

sed eis tantummodo prædicare. Exsere contra cure consistat, dum navigat per hoc mare magnum et

orationes Ecclesiæ disputationes tuas : et quando immensum, et in illo porlu, intra quem jam non erit me

audis sacerdotem Dei ad altare exhortantem poputuendum vitæ navigium, mercium indiscrepans accipiat

lum Dei orare pro incredulis, ut eos Deus converpretium placilarum. Hoc tuæ Sanctilatis impetraturos

tat ad fidem, et pro catechumenis, ut eis desiderium nos confidimus adjutorio, per gratiam quæ est in Chri

regenerationis inspiret, et pro fidelibus, ut in eo sto Jesu Domino nostro. Omnes filios apostolatus tui

quod esse cæperunt, ejus munere perseverent; ab. dominos nostros clericos, ac sanctos in congregatione

sanna pias voces; et die tenon facere quod hortatur · Lov. omittit, curatum : quam vocem habent Gallic. Mss.

1 Edd. , exerce. At Mss. præstantiores, exsere. * Ex Ms. Sorbonico restituimus hic negatur quod deest Hanc correximus ad a. bl ff, sb. 2 vc. ' v. Am. Bad. apud Lov.

Er. Lov. (a) Epibalat dicuntur milites classiarii, qui in navibus (a) Alias 107, quæ autem 217 erat, nunc 59. Scripta merentur.

circa an. 127.

id est, Deum pro infidelibus, ut eos fideles faciat mus, quam pectore quidem ficto, sed tamen cathonon rogare, eo quod non sint ista divinæ miseratio licos judices timens Pelagius ipse damnavit ! nis beneficia, sed humanæ officia voluntatis. Et

5. Etquomodo, inquies, respondebitur ? Quomodo homo in Carthaginensi eruditus Ecclesia, etiam

senses facilius et apertius, quam ut illud quod de beatissimi Cypriani librum de Dominica Oratione orando Deo superius egimus, sic amplectamur, ut condemna ; quam doctor ille cum exponeret, ea hoc menti nostrænulla subtrabat oblivionis irreptio, petenda esse ostendit a Deo patre, quæ tu dicis nulla calliditas argumentationis extorqueat?Sienim esse homini ab homine, hoc est a seipso.

quod scriptum est, A Domino gressus hominis diri3. Quod si de precibus Ecclesiæ et de martyro guntur, et viam ejus volet ; et, Præparatur voluntas a Cypriano parum putas esse quod dixi,aude'majora,

Domino (Prov. vin, 35, sec. LXX); et, Deus est enim qui reprehende Apostolum, qui dixil, Oramus ad Deum, operatur in vobis et velle : et multa hujusmodi, quine quid faciatis mali (II Cor. xii, 7). Neque enim die

bus commendatur vera Dei gratia, hoc est, quæ cturus es nihil mali eum facere qui non credit in non secundum merita nostra datui, sed dat merita Christum, aut qui fidem deserit Christi ; ac per

hoc

ipsa cum dalur; quia prævenit hominis voluntatem qui dicit, ne quid faciatis mali, nec ista vult fieri :

bonam, nec eam cujusquam invenit in corde, sed satisque illi non est præcipere, sed confitetur se

facit : si ergo ita præpararet atque ita operarelur Deum rogare ne fiant, sciens hominis voluntatem

Deus hominis voluntatem, ut tantummodo legem corrigi ac dirigi, ut ista non faciat. A Domino enim

suam atque doctrinam libero ejus adhiberet arbitrio, gressus hominis diriguntur et viam ejus volet (Psal. nec vocatione illa alta atque secreta sic ejus ageret XXXVI, 23) ; non dixit, Et viam ejus discet, aut, tene

sensum, ut eidem legi atque doctrinæ accommobit, aut, ambulabit,aut aliquid hujusmodi quod pos

daret assensum ; procul dubio eam legere, vel inses dicere a Domino quidem dari, sed homini jam telligere legendo, vel etiam exponere ac prædicare volenti: ut scilicet beneficium Dei quo gressushomi

sufficeret, nec opus esset orare ut Deus ad fidem nis dirigit, ut viam ejus discat, teneat, gradiatur, sua suam infidelium corda converteret, et conversis pro homo voluntate præcedat, et hoc Deidonum præce ficientem perseverantiam ejusdem gratiæ suæ lardente sua voluntate mereatur. Sed ideo dixit, A Do.

gitate donaret. Si ergo hæc a Domino poscenda esse mino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet,

non renuis, quid restat, frater Vitalis, nisi ut ab illo ut intelligeremus ipsam voluntatem bonam qua in

ea dopari fatearis, a quo poscenda esse consentis ? cipimus velle credere (quoniam Dei via quid est, nisi

Si autem negas ab illo nos poscere ista debere,eidem fides recta ?) illius esse donum qui gressus nostros doctrinæ ipsius contradicis ; quia et hoc in ea dipropterea dirigit primitus ut velimus. Non enim

dicimus, ut ab illo ista poscamus. ait Scriptura, A Domino gressus hominis diriguntur,

6. Orationem dominicam nosti, nec dubito te Deo quia viam ejus voluit; sed, diriguntur inquit, et volet.

dicere : Pater noster, qui es in cælis, etc. Sege expoNon igitur quia voluit, diriguntur ; sed quia diri

sitorem ejus beatissimum Cyprianum, et quemadguntur, volet.

modum exposuerit quod ibi dicitur, Fiat voluntastra, CAPUT II. - 4. Hic tu rursus fortasse dicturis es

sicut in cælo, et in lerra (Matth. vi, 9,10), diligenter hoc fieri a Domino, dum doctrina ejus legitur vel

attende, et obedienter intellige: profecto docebit te auditur, si homo veritati quam legit vel audit, sua

orare pro infidelibus inimicis Ecclesiæ, secundum consentiat voluntate. Si enim lateret eum, inquis,

præceptum Domini,dicentis,Orate pro inimicis vestris doctrina Dei, non dirigerentur gressus ejus, quibus di

(Id. v, 44) ; et hoc orare, ut fiat voluntas Dei, sicut rectis vellet viam Dei. Ac per hoc sic tantum putas

in eis qui jam fideles sunt et portant imaginem colea Domino gressus hominis dirigi ad eligendam viam

stis hominis, et propterea cæli nomine digni sunt;ita Dei, quia sine doctrina Dei non ei potest innotes

et in eis qui per infidelitatem nonnisi imaginem tercere veritas, cui propria voluntate consentiat.Cui si

reni hominis portant (1 Cor. xv, 47-49), et ob hoc consentit, inquis (quod in ejus libero arbitrio consti

terra merito nuncupantur.Nempe isti pro quibus initutum est), recte utique dicuntur ab illo dirigi gressus

micis Dominus nos jussit orare, et gloriosissimus ejus ut viam ejus velit, cujus doctrinam, suasione præ

martyrsic exposuit quod in oratione dicimus, Fia! cedente, subsequente consensione sectatur : quod liber

voluntas tua, sicut in cælo, et in terra, ut ipsis etiam tate naturali, si vult, facit, si nec ' vult, non facit ;

poscamus fidem quam fideles habent; nempe ergo pro eo quod fecerit, præmium, vel supplicium receptu

isti christianæ pietatis inimici, legem Dei atque dorus. Hæc est illa Pelagionorum mala, male diffamata

ctrinam qua Christi prædicatur fides, vel omnino aumeritaque reprobata, et ab ipso etiam Pelagio, li

dire nolunt: vel ad hoc audiunt sive etiam legunt ut mente damnari in orientalium episcoporum judicio irrideant et detestentur, et quanta possunt contradidamnata sententia (a), qua dicunt gratiam Dei non

ctione blasphement. Inaniter igitur et perfunctorie ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse,

potius quam veraciter pro eis, ut doctrinæ cui adver. vel in lege atque doctrina : et usque adeo, frater,

santur,credendo consentiant, Deo fundimus preces, erimus graves corde. ut de gratia Dei, imo adver

si ad ejus non pertinet gratiam convertere ad fidem sus gratiam Dei, eam pelagianam sententiam tenea

suam ipsi fidei contrarias hominum voluntates. Ina

niter etiam et perfunctorie potius quam veraciter maAntiquiores Edd., adde Lov., audi. · Mss.'duo Vatic. et unus e Gallic., si vult, non facit.

gnas cum exsultatione agimus Deo gratias, quando (a) Vid. lib. de Gestis Pelag., c. 14,

aliqui eorum credunt, si hoc in eis ipse non facit

« PredošláPokračovať »