Obrázky na stránke
PDF
ePub

Finge datos currus; quid ages ? poterisne rotatis
Obvius ire polis, ne te citus auferat axis ?

75
Forsitan et lucos illic urbesque deorum
Concipias animo delubraque ditia donis
Esse. Per insidias iter est formasque ferarum.
Utque viam teneas nulloque errore traharis;
Per tamen adversi gradieris cornua Tauri,

80
Haemoniosque arcus, violentique ora Leonis,
Saevaque circuitu curvantem brachia longo
Scorpion, atque aliter curvantem brachia Cancrum.
Nec tibi quadrupedes animosos ignibus illis,
Quos in pectore habent, quos ore et naribus efflant, 85
In promtu regere est: vix me patiuntur, ubi acres
Incaluere animi, cervixque repugnat habenis.
At tu, funesti ne sim tibi muneris auctor,
Nate, cave, dum resque sinit, tua corrige vota.
Scilicet, ut nostro genitum te sanguine credas,

90
Pignora certa petis : do pignora certa timendo,
Et patrio pater esse metu probor. Adspice vultus
Ecce meos, utinamque oculos in pectora posses
Inserere et patrias intus deprendere curas !
Denique quicquid habet dives, circumspice, mundus, 95
Eque tot ac tantis coeli terraeque marisque
Posce bonis aliquid : nullam patiere repulsam.
Deprecor hoc unum, quod vero nomine poena,
Non honor est. Poenam, Phaëthon, pro munere poscis. -
Quid mea colla tenes blandis, ignare, lacertis ? 100
Ne dubita: dabitur - Stygias juravimus undas
Quodcumque optaris; sed tu sapientius opta.

Finierat monitus ; dictis tamen ille repugnat,
Propositumque premit flagratque cupidine currus.
Ergo, qua licuit, genitor cunctatus, ad altos

105 74. quid ages? Cant., Pal. 2., Rhen., rium, quem fabula Centaurum fingit, inde Thu. et VI Heins. agas. Gal., Goth. 2. Haemonios b.e. Thessalos (1, 568.): nam pro v. I., Lips 2. et edd. Ven. 1486. et Centauri erant e Thessalia. XII, 210sqq. 1492. agis. Reliqui ages, quod in con- Hyg. P. A. II. c. 27. junctivum agas mutandi caussam non 83. aliter, b. e. in diversam partem. video ; cum praesertim potcris sequatur. De Scorp. vid. ad v. 95. rotatis, circumactis vertigine coeli.

est. III, 96. Cod. Bersm., Goth. 76. deorum. Unus Ambr., Pal. 2., 2., Par. 1., multi Heins. et ed. pr. ut, Rhen., Thu. et ed. pr. domosque, ex I, pro vulgato ubi. 89. Junge: et dum 301. - Eodem modo in fra IV, 437

sqq.

91. timendo, ipso timore, Tartaro urbem et forum tribuit.

eo quod timeo. 78. formae ferarum sunt ipsae ferae. 92. Probor construitur ut dicor, duDicit autem duodecim signa (v. 18.), bitor. VI, 208. Adspice ecce, ut en quae poetae vivere finxerunt. I, 73. Ce- aspice v. 283. terum quae signa sol annuo cursu transi- 94. deprendere, cognoscere. re dicitur, ea h. 1. diurno itinere transiri 97. Voss., Gron. exc. et VI Heins. finguntur; sc. licentia poetica.

patiare. 101. Styg. undas. Vid. v. 79. ut, fac, finge.

48. 102. sapientius, prudentius. 80. adversi, contra te versi. Spectat 104. Propositum premit, qui in propoenim Taurus, sidus, ad solem orientem. sito consistit. Goth. 1. et XI Heins. te. Hye. poet. Astron. II. c. 21.

net, ab inscito correctore. 81. Haemoniosque arcus, Sagitta- 105. qua, quantum, quatenus.

- 86. in prom

tu

[ocr errors]

res sinit.

Deducit juvenem, Vulcania munera, currus.
Aureus axis erat, temo aureus, aurea summae
Curvatura rotae, radiorum argenteus ordo;
Per juga chrysolithi positaeque ex ordine gemmae
Clara repercusso reddebant lumina Phoebo.

110
Dumque ea magnanimus Phaëthon miratur opusque
Perspicit, ecce vigil nitido patefecit ab ortu
Purpureas Aurora fores et plena rosarum
Atria. Diffugiunt stellae, quarum agmina cogit
Lucifer et coeli statione novissimus exit.

115
At pater, ut terras mundumque rubescere vidit
Cornuaque extremae velut evanescere Lunae,
Jungere equos Titan velocibus imperat Horis.
Jussa deae celeres peragunt, ignemque vomentes,
Ambrosiae suco saluros, praesepibus altis

120
Quadrupedes ducunt, adduntque sonantia frena.
Tum pater ora sui sacro medicamine nati
Contigit et rapidae fecit patientia flammae,
Imposuitque comae radios, praesagaque luctus
Pectore sollicito repetens suspiria dixit:

125
,,Si potes his saltem monitis parere parentis:
Parce, puer, stimulis, et fortius utere loris :
Sponte sua properant; labor est inhibere volantes.
Nec tibi directos placeat via quinque per arcus.
Sectus in obliquum est lato curvamine limes,

130 106. Vulcania. Vid. v. 5.

pr. ambrosio. praesepibus, a praese108. curvatura rotae, circulus rotae. pibus. 122. sacro medioamine, suco

109. juga, ligna transversa, quae im- divino. Conf. IV, 388. VI, 140, ponebantur cervicibus equorum. chryso- 124. imposuitque. Vid. v. 40. lithi. Vid. Plin. H. N. XXXVII. c. 9. 125. repetens, ducens, trahens. I, Prop. IV, 16, 44.

636. Neap. reprimens. 126. his, sc. Quosve dedit flavo lumine chryso- quae nunc propositurus est. Heinsius e lithos.

conjectura dedit hic. Male. Idem edidit 110. repercusso Phoebo. IV, 783. et paternis, quod exhibent Par. 2., Goth. 349. · 112. nitido. Medic. 1., Nor., 1.2., et IV Heins. Sed vulgata scriptura Rhen. et III Heins. rutilo. Reliqui omnes etiam gravior est. 127. stimulis, qui nitido.

114. cogit poetice, prae se erant pro flagello s. scutica. Leid., agit, quatenus ultimus e coelo decedit. Gron. et III Heins. fortibus. - Lucifer stella Veneris (ut soribit Cic. 128. volantes. Apte respondet illi de N. D. II. c. 20.), quae pwsyógos properant. Hinc male cod. Bersin., Graece, Lucifer Latinis dicitur cum Dresd., Lips. 2. a 2. m., Vrat., plurimi antegreditur solem, cum subsequitur Heins. et ed. pr. volentes. autem Hesperus. Cf. XV, 189.

129. arcus h. 1, sunt zonae coeletione, metaphora a re militari. Cf. XI, stes. I, 45. 97. 296. 116. pater, Phoebus. 130. „Sectus (ductus) est limes (zoVulgo tum 'pater. Gal. cum. Bersm. diacus, via solis) in obliquum (ad aequatunc. Joan., Goth. 2. a 1. m., Rhen., torem) lato curvamine (lato spatio sese Thu., VI Heins. et ed. pr. at pater. incurvans, ut fines utriusque zonae temVoss. et Leid. coelumque.

peratae attingat).“ Virg. Georg. I, 238. 118. Horis. Vid. ad v. 26.

via secta per ambas 119. Neap. et Urb. dei.

(zonas temperatas), 120. Ambrosia non modo cibus deo- Obliquus qua se signorum verteret rum est, sed etiam pabulum divinoruin

ordo. equorum. IV, 215. Hom. 11. V, 369. Loquitur autem iterum ita, quasi totus Goth. 2. a 2. m., plurimi Heins. et ed. zodiacus uno die percurrendus esset.

sta

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Zonarumque trium contentus fine polumque
Effugit australem junctamque aquilonibus Arcton.
Hac sit iter; manifesta rotae vestigia cernes.
Utque ferant aequos et coelum et terra calores,
Nec preme nec summum molire per aethera currum: 135
Altius egressus coelestia tecta cremabis,
Inferius terras; medio tutissimus ibis.
Neu te dexterior tortum declinet ad Anguem,
Neve sinisterior pressam rota ducat ad Aram:
Inter utrumque tene. Fortunae cetera mando,

140
Quae juvet et melius, quam tu, tibi consulat, opto.
Dum loquor, Hesperio positas in litore metas
Humida nox tetigit. Non est mora libera nobis ;
Poscimur, et fulget tenebris Aurora fugatis.
Corripe lora manu, vel, si mutabile pectus

145
Est tibi consiliis, non curribus utere nostris,
Dum potes et solidis etiam nunc sedibus adstas,
Dumque male optatos nondum premis inscius axes,
Quae tutus spectes, sine me dare lumina terris.“
Occupat ille levem juvenili corpore currum,

150
Statque super manibusque datas contingere habenas
Gaudet, et invito grates agit inde parenti.
Interea volucres, Pyroëis, Eous et Aethon,
Solis equi, quartusque Phlegon, hinnitibus auras
Flammiferis implent pedibusque repagula pulsant.

155 132. effugit, vitat, non procedit ad

Stat Phoebus in oriente ad occidentem polum australem. Bas. 1., Pal. 1. 2., conversus, igitur septentrionem ad dexRhen., III Heins. et pro v. 1. Vrat. effu- tram habens. gito, quod inscite dedit Heinsius. 140. tene sc. cursum. Conf. VIII, 206. Arctos, Ursa major, etiam Helice dicta, 142. Hesperia pro occidente est, quo sidus septentrionale. Vid. ad v. 401. et cum venisset nox, in mare sese praecipiad 507. 133. hac sit iter, verba mo- taret. metas. Cf. III, 145. nentis sunt. Nor. hac fit. Mendose. 144. poscimur, necessitas adest proConf. IV, 437. Ad manifesta vestigia vehendi. Cf. V, 333. Gron. 1. prov.l. vid. v. 167. 135. premere h. I. valet effulget, quod prave edidit Heinsius. justo inferius agere moliri, agere 147. solidis sedibus, ubi adstas, et cum notione laboris atque contentionis. non mobili curru. Thu., Goth. 1. 2. et Leid., Tbu. et Bern. per aëra.

Rhen. etiamnum. 136. Heinsius tacite edidit tecta, 148. male, malo s. damno tuo. Cf. quod etiam in cod, Bersm., Berol,, Dresd., XI, 136. IX, 493. Premere de sedendo Gal., Goth. 1. et in marg. 2., Rhen., et jacendo passim. Conf. 421. uno Sulm. et uno Vat. Ciof. et in Vrat. 150. juvenili corpore, juvenili levitate. legitur. Vulg. signa,

151. Cant., Lov. et multi Heins. leves 138. ad Anguem. Twisd. 2., Lips. 2. contingere. 152. inde primum recte et Vrat. in Angucm. Anguis, draco, si- emendavit Heinsius, quod est etiam in dus septentrionale inter Ursas. Virg. G. Berol., Briant., Gal., Goth. 1.,,Rben., 1, 244.

Lips. 2., utroque Sulm. et uno Vat. Maximus hic flexu sinuoso elabt- Ciof., Urs., Vrat. et ed, pr. Vulg. ille. tur Anguis

153. Nomina equorum Graeca, quoCircum, perque duas in morem flu- rum primum ac tertium solis effectui conminis Arctos,

veniunt : πυρόεις, αίθων 8. φλέγων. Arctos oceani metuentes aequore Eous a Gr. nõos. Eous autem primam tingui.

et corripit et producit. IV, 197. X, 44. pbi vid. not. Voss. Cf. Met. III, 45. 155.repagula, carceres, obices, quibus 139. Ara, sidus australe. dexter. via Solis praeclusa erat,

Cod. Bersm.,

[ocr errors]
[ocr errors]

Quae postquam Tethys, fatorum ignara nepotis,
Repulit, et facta est immensi copia mundi;
Corripuere viam, pedibusque per aëra motis
Obstantes scindunt nebulas, pennisque levati
Praetereunt ortos isdem de partibus euros.

160
Sed leve pondus erat, nec quod cognoscere possent
Solis equi, solitaque jugum gravitate carebat;
Utque labant curvae justo sine pondere naves,
Perque mare instabiles nimia levitate feruntur:
Sic onere insueto vacuos dat in aëre saltus

165
Succutiturque alte similisque est currus inani.
Quod simulac sensere, ruunt tritumque relinquunt
Quadrijugi spatium, nec, quo prius, ordine currunt.
Ipse pavet, nec qua commissas flectat habenas,
Nec scit qua sit iter, nec, si sciat, imperet illis. 170
Tum primum radiis gelidi caluere Triones,
Et vetito frustra tentarunt aequore tingi;
Quaeque polo posita est glaciali proxima Serpens,
Frigore pigra prius nec formidabilis ulli,
Incaluit sumsitque novas fervoribus iras.

175
Te quoque turbatum memorant fugisse, Boote,
Quamvis tardus eras et te tua Plaustra tenebant.
Ut vero summo despexit ab aethere terras
Infelix Phaëthon penitus penitusque jacentes ;
Palluit et subito genua intremuere timore,

180 Suntque oculis tenebrae per tantum lumen obortae, Gal., Goth. 1.2., Pal. 2., Par. 1.2., unus Dresd., Gal., Pal. 2. et margo Bersm. Sulm. et III Vat. Ciof., Vrat. et ed. pr. quadrupedes. Vulg. quadrijuges. flammigeris. Vulg. flammiferis. Hein- 171. Triones. I, 64. Quae stellae sius tacet. Naso prope nusquam flammi- quum nunquam occidant, fabula finxit,

tingui aequore eas fas non esse. Vid. 156. nepotis. Vid. ad v. 69. v.528 sqq. et cf. IV, 91. Virg. G. I, 246.

157. mundi. Ita II Bersm., Cael, 1. Arctos oceani metuentes aequore 2., Dresd., Gal., Goth. 1. 2., Rhen.,

tingui. Sulm. 1. et unus Vat. Ciof., Vrat., ple- 173. Serpens. Vid. v. 138. rique Heins. et ed. pr. Vulg. coeli, non 174. Calor serpentibus furorem addit. male, sed prius grandius dictum est. Cf. v. 763. Senec. Epist. XLII.

159. Par. 1. a 2. m., unus Thu. 175. sumsitque iras. Cf. III, 705. findunt. Reliqui scindunt, quod etiam 176. Bootes, et ipsum sidus boreale naturae est aptius.

juxta Ursam majorem s. Plaustrum, quod 160. euros. I, 61. 161. cogno- sequitur ac quasi servat, unde etiam Arscere, sentire. Dî ut forma majores ita ctophylax dictus. Vid. ad v. 401. et 436. etiam ponderosiores. IV, 449,

178. summo

terras. Ita Heinsius 163, labant, incertae huc et illuc nu- tacite edidit, quod exhibent etiam cod. tant. 164. ferri saepe de involuntario Bersm., Gal., Goth. 1., Rhen. et Lips. et celeri motu. 165. onere insueto 2. Dresd., Goth. 2., Vrat. et vett, respondet illi justo sine pondere v. 163. edd, terras Cod. Bersm., Cant., Flor., Gal., Pal. 2., 177. tardus, quia agebat plaustrum, Urb., Vat. 1. et II Heins. assueto. Leid. Quamvis cum indic, passim apud Nasoet Thu, insolito. Gal., Goth. 1., Rhen., nem. Vid. ad Tr. I, 2, 11. Met. I, 688. Vrat. et nonnulli e melioribus Heinsii in V, 581. 179. jaoentes. Berol., Cant., aëra. Reliqui in aëre, quod mutare non Flor., Médic, 2., Pal. 2., Thu., II Heins, debebant editores. est enim pro per aëra. et margo Gal. patentes. Male. De illo

168. quadrijugi. Ita Goth. 2., Vrat. penitus penitusque cf. not. ad XI, 723, a 2. m. et meliores Heinsii. Leid., Urb., 181. Multi Heins. abortae. Cf.IV,684.

ger dicit.

summo.

185

190

195

Et jam mallet equos nunquam tetigisse paternos;
Jam cognosse genus piget et valuisse rogando;
Jam Meropis dici cupiens ita fertur, ut acta
Praecipiti pinus borea, cai victa remisit
Frena suus rector, quam dis votisque reliquit.
Quid faciat? Multum coeli post terga relictum,
Ànte oculos plus est: animo metitur utrumque,
Et modo, quos illi fatum contingere non est,
Prospicit occasus, interdum respicit ortus;
Quidque agat ignarus, stupet et nec frena remittit
Nec retinere valet, néc nomina novit equorum;
Sparsa quoque in vario passim miracula coelo
Vastarumque videt trepidus simulacra ferarum.
Est locus, in geminos ubi brachia concavat arcus
Scorpios, et cauda flexisque utrimque lacertis
Porrigit in spatium signorum membra duorum.
Hunc puer ut nigri madidum sudore veneni
Vulnera curvata minitantem cuspide vidit;
Mentis inops gelida formidine lora remisit.
Quae postquam summo sensere jacentia tergo,
Exspatiantur equi, nulloque inhibente per auras
Ignotae regionis eunt, quaque impetus egit,
Hac sine lege ruunt, altoque sub aethere fixis
Incursant stellis rapiuntque per avia currum,
Et modo summa petunt, modo per decliva viasque
Praecipites spatio terrae propriore feruntur.
Inferiusque suis fraternos currere Luna
Admiratur equos, ambustaque nubila fumant;

200

205

183. jam cognosse. Par. 1. et melio- 195. Scorpios coeleste signum inter res Heins. jamque agnosse. Cognovit Sagittariuin et Virginem. Posiea brachia Phaëthon genus adhuc incognitum, ad- ejus proprium sidus, Libram, fecerunt. dubitatum non agnovit; et plurimi et per- Scripturam Scorpios Rhen. et meliores boni codd. et vett. edd. cognosse. Heins. Vulg. Scorpius.

184. Meropis. I, 763. fertur ut v.164. 198. Cur Phaëthontem puerum h. 1.

185. pinus. 1, 95. - Vulg. cum Par. 2. appellet, apparet. Huc pertinet Plin. cuncta. Sed Heinsius tacite edidit victa, N. H. XI. c. 25. Scorpionis autem cauquod cod. Bersm., Gal., Goth. 1. 2., da desinit in curvatam cuspidem et Par. 1., Rhen., Lips. 2. et ed. pr. tuen- semper in ictu est, nulloque momento tur: ac certe elegantius est.

meditari cessat, ne quando desit occa186. reliquit, perinisit. Fast. III, 593. sioni. 201. Berol., Gal., in textu Vincitur ars ventis nec jam mode- Goth. 2., Par. 1. 2., nonnulli Heins. et rator habenis

edd. Venn. summo tetigere jacentia Utitur, at votis eto.

tergo. Neap. et Urb. summum tetigere 189. fatum

- non est, per fatum non j. tergum. Reliqui cum ed. pr. summo licet. III, 478. Scripturam fatum con- sensere jacentia tergo, quod mihi genuifirmant cod. Bersm., Berol., Dresd.,

num videtur.

202. exspatiantur sc. Gal., Goth. 1. 2., Pal. 2., Lips. 2., e trita via. Vid. 130. 206. decliva ut Vrat., Urs., III Vat. Ciof. plurimi Heins. supra v. 19, acclivo. Cf. I, 39. et vett. edd. Alter Bersm., Par. 2, et 208. Etiam Luna s. Phoebe (I, 10.) Rhen. fato. Vulg. fas tum.

curru vehitur. Trist. I, 3. 191. Jun., Leid., Thu, et Sprot. et Lunaque nocturnos alta regebat 192. Cf. V, 402.

equos. 193. sparsa. Cf. XI, 309.

Ad' v. 211. cf. IV, 65. 194. simulacra fer. Vid. v. 78. 209. ambustaque. Ita Berol., Dresd.,

non.

« PredošláPokračovať »