Obrázky na stránke
PDF
[ocr errors]

Sed* tamen hæc aliqua si vis ratione tueri,
Et credi tam stulta cupis: jam pande quid hoc sit,
Quod bonus omnipotensque Deus non omnia subdit
Corda sibi, pariterque omnes jubet esse fideles ?
Nam si nemo usquam est, quem nom velit esse redemptum,
Haud dubie impletur quicquid vult summa potestas.
Non omnes autem salvantur, magnaque pars est
Quæ sedet in tenebris mortis, nec vivificatur.
An varii motus animorum talia gignunt ?
Libertasque facit causam non omnibus unam ?
Ergo hominis valida arbitrio divina voluntas,
Aut etiam invalida est, operis cui finis in illo est.
Quem frustra juvisse velit, nisi præferat ille
Affectum, cujus comitetur gratia cursum, &c.

At' vero omnipotens hominem cum gratia salvat,
Ipsa suum consummat opus: cui tempus agendi
Semper adest quæ gesta velit, non moribus illi
Fit mora, non causis anceps suspenditur ullis.
Nec quod sola potest, cura officioque ministri
Exequitur, famulisve vicem committit agendi :
Qui quamvis multa admoveant mandata vocantis,
Pulsant, non intrant animas. Deus ergo sepultos
Suscitat, et solvit peccati compede vinctos.

4 Phot. bibliothec. num. 54. r Vid. supr. cap. 8. pag. 251. * Prosp. de Ingratis, cap. 13. t Ibid. cap. 15.

VOL, V. - F F

Ille obscuratis dat cordibus intellectum :
Ille ex injustis justos facit, indit amorem
Quo redametur amans: et amor quem conserit, ipse est.
Hunc itaque affectum, quo sumunt mortua vitam,
Quo tenebræ fiunt lumen, quo immunda nitescunt,
Quo stulti sapere incipiunt, ægrique valescunt ;
Nemo alii dat, nemo sibi, non litera legis,
Nec naturalis sapientia : quæ semel acta
In præceps labi novit, consurgere nescit.

Et demum, apostrophe ad Deum facta, totum opus sic concludit:

Nonw autem hoc curam minui, studiumque resolvi
Virtutum, aut opus ingenii torpere putandum est,
Quod bona sanctorum tua sunt ; et quicquid in illis
Aut sanum aut validum est, de te viget: ut videatur
Nil actura hominis, te cuncta gerente, voluntas.
Quæ sine te quid agit ? nisi quo procul exulet a te,
Praecipites semper calles et devia motu
Ingressura suo: nisi fessam tu bone et ægram
Suscipias, referas, foveas, tuearis, honestes.
Tunc fiet cursus velox, oculique videntes,
Libera libertas, sapiens sapientia, justum
Judicium, et fortis virtus, et sana facultas.
Hujus opis semper, Pater, indigeamus: ab ipsa
Prodeat arbitrium nostrum ; nihil, hac sine, sensus
Corporei possunt, opus ut servile quiescat.
Et tua dum in nobis agitur, non nostra, voluntas;
Legitima in sanctis ducamus sabbata festis.

Ad secundum S. Germani in Britanniam contra Pelagianos susceptum iter jam accedo: quod non multo post prius tempore interposito contigisse volunt Beda", Vincentius*, et in quarto de vita ipsius libro Erricus Antissiodorensis ita canens:

Vix præsul positis humeros subduxerat armis
Immensum fessus, propriamque reviserat urbem :
Ecce ferebantur precibus mandata coactis
Cunctorum, quiqui fuerant ex parte piorum,
In miseros iterum pestem recidisse Britannos
Dogmatis insani.

“ Prosp. de Ingratis. cap. ultim. " Bed. histor. ecclesiastic. lib. 1. cap. 21. * Vincent, specul. historial. lib. 20. cap. 10.

Verum longius inter utrumque intercessisse spatium, ex tempore mortis S. Germani colligimus ; paulo post secundam hanc legationem illum obiisse, et Constantius, et reliqui omnes consentiunt. Et quidem ** ex probatissimis authoribus Germanum obiisse anno salutis CCCCXXXV." constare Camdenus' ait : quum tamen ante Baronium, chronologum profecto non optimum, nullus omnino author id affirmet: et Gallicano concilio in causa Chelidonii episcopi post novennium habito Germanum interfuisse testetur, qui tum vixit, Honoratus* Massiliensis episcopus. Anno CCCCXLVIII. expiravisse illum notat Carolus Sigonius*. Eo anno eundem, ** cum Severo Treverensi episcopo iterum ad Britanniam missum, renascentem Pelagianam hæresim confutavisse, et sequente anno in Italiam profectum mortuum esse," ait vulgatus Sigebertini chronici interpolator. Anno CCCCXLVIII. Robertus Antissiodorensis, anno proxime sequente Nussiensis monachus in magno chronico Belgico, Germanum Britanniam iterum invisisse significat: Constantinus Ghinius, in sanctorum canonicorum natalibus Julii 31. vel author potius, ut ex MS. Sarisburiensi liquet, qui de translatione S. Germani tractatum illi subjecit: in quo ista legimus: “ Sedit autem idem Dominus et apostolicus noster sanctissimus Germanus in episcopali cathedra annos triginta, dies viginti et quinque. Obiit vero plenus Spiritu sancto apud Ravennam Italiæ civitatem pridie Calendas Augustas; Valentiniano adhuc juvene imperante cum Placida matre."

Quinetiam ad ammum CCCCLI. pervenisse, illa scriptoris actorum S. Genovefæ significare videntur, de secunda hac Germani profectione agentis: “ Et urbe (Parisiorum) egressus, cursum est dispositi itineris executus : Eodem tempore Actila rex Hunnorum provincias Galliæ gravi coeperat populatione vastare." Matthæus Florilegus secundam hanc legationem ad annum CCCCXLIX. mor

y Camden. Britann. pag. 94, 95.

* Vit. Hilarii Arelatens. in Vincentii Barralis chronolog. Lerinens. part. 1. pag. 112. ubi pro cæli domum repone Chelidonium. Vid. tom. 1. concilior. Galliae, pag. 79. et 597. b.

* Sigon. de occidental. imper. lib. 13.

tem Germani, ex Sigeberti sententia, ad annum CCCCL. refert: quo etiam anno illum obiisse, non solum Sigebertus, (ex MSS. codicibus ab Auberto Miræo editis) sed etiam Robertus Antissiodorensis", Vincentius Bellovacensis*, et Antissiodorensium" episcoporum indiculi affirmant. Pro Sigonii tamen sententia facit Constantius: dum Calendas Maias*, quibus S. Amator vita functus est, in quartam feriam incidisse scribit, eoque charactere ad annum CCCCXVIII. recta nos ducit, atque post eum sedisse' Germanum in episcopali cathedra annos triginta, dies viginti et quinque subjicit. Ut manifesti convincatur erroris Hector Boethius*, qui tradit post annum demum Domini quingentesimum, Uthero Pendracone regnum Britannicum administrante, S. Germanum in Britanniam secundo adventantem “ obtinuisse apud Occam Saxonum regem in Anglia, virum a Christi pietate alienum, motum tamen vitæ ipsius integritate, doctrina et miraculis, ut impune inter Saxones Christi dogma prædicaret, capitali poena indicta in eos qui Germanum aut Severum vel levi afficerent injuria: Kenricum Saxonem, immanem in Christi cultores hostem, quod S. Germanum cum comitibus, dum Christi doctrinam piis concionibus seminaret, multa aeris intemperie noctem totam sub dio permanere coegisset, a rustica turba multis injuriis postridie acceptum, agresti manu crudeliter esse interfectum." Germanum denique et Severum victoriam illam Alleluiaticam" obtinuisse; quam ille cum Veremundo suo ad secundum hunc, quam cum Constantio et Beda ad primum Germani ad Britanniam adventum referre maluit. Hujus vero posterioris profectionis occasionem ita explicat Constantius: “ Interea' ex Britanniis nunciatur, Pelagianam perversitatem iterato, paucis autoribus, dilatari. Rursusque ad beatissimum virum preces omnium deferuntur, ut causam Dei, quam prius obtinuerat, tutaretur. Quorum petitioni festinus occurrit ; dum et laboribus delectatur, et Christo se gratanter impendit." Etsi autem vixerit tunc S. Lupus Tricassinus episcopus, atque etiam annos ad triginta S. Germano superstes fuerit ; non ille tamen itineris comes jam accessit, sed ** discipulus* ipsius Severus, totius' sanctitatis vir, (uti eum celebrat Constantius) qui tunc Treveris ordinatus episcopus, gentibus primæ Germaniæ verbum vitæ prædicabat.” Neque enim audiendi hic Petrus Merssæus Cratepolius et Petrus Bertius, qui in Trevirensium archiepiscoporum catalogo, Severum non solum cum S. Germano et Lupo in Britanniam profectum fuisse, quod ex chronicis pontificum Treverensium a Nussiensi quoque monacho in magno chronico Belgico est proditum, sed etiam, quod temporum ratio nullo modo patitur, anno salutis nostræ CCCCXX. (circa quem et Germani obitum non minus falso Jacobus Januensis" collocat) mortem obiisse, inconsulte pronunciaverunt. Sed secundæ hujus legationis historiam ita pergit narrare Constantius. ** Interea* sinistri spiritus pervolantes per totam insulam, Germanum venire, invitis vaticinationibus, nunciabant: in tantum, ut Elaphius quidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuncii relatione properaverit ; exhibens secum filium, quem in ipso flore adolescentiæ debilitas dolenda damnaverat, erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem" cruris usus negabatur vestigii. Hunc ElaphiumP provincia tota subsequitur, veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo: confestim benedictio et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscit populum in ea quam reliquerat credulitate durantem : intelligunt culpam esse paucorum ; inquirunt auctores, inventosque condemnant : cum subito

b Chronolog. Altissiodorens. edit. Trecis, ann. 1608.

c Vincent. Specul. historial. lib. 20. cap. 15.

" Aut. Demochar. de sacrificio Missæ, tom. 2. cap. 19. Johan. Chenu, in episcoporum Galliæ, chronolog. pag. 224.

• Constant. vit. S. Germani, lib. 1. cap. 5. f Id. lib. 2. cap. ult. * Boeth. Scotor. histor. lib. 9. h Supra, cap. 11. pag. 3S1. 1 Id. lib. 2. cap. 1.

* Bed. hist. ecclesiastic. lib. 1. cap. 21. et vit. S. Lupi, apud Surium, tom. 4. Jul. 29.

1 Constant. lib. 2. cap. 2. m Legend. Aur. cap. 102.

n Id. lib. 2. cap. 3. et 4. • prae siccitate (MSS.)

p Helasium MS. Cot.

« PredošláPokračovať »