Obrázky na stránke
PDF
ePub

fieri cæteris paribus ex parte objectorum in- hæc potentialitas, seu multiplicatio individuotelligibilium. Atque ita ad veritatem dictæ rum sub una specie in infinitum procedit, sententiæ, et assertionis satis est, quod Ange- ideo fieri potest, ut nunquam perveniatur ad lus superior plura individua ejusdem naturæ supremum Angelum, qui unamquamque quidcognoscat per unam speciem, quam inferior, ditatem per unam tantum speciem intelligat, et hoc modo posset verificari assertio in om- sed per plures. Quod si urgeas, saltem in indinibus Angelis , quamvis nullus eorum etiam viduis aliquando futuris esse certum terminum supremus haberet species universales repræ- finitum, et ita posse perveniri ad Angelum, sentantes simul plures quidditates, seu plura qui omnia illa individua per unam speciem individua specie differentia, verbi gratia, leo- cognoscat. Respondeo, tunc alium Angelum nem, et equum. Quia ut species sit universa- illo superiorem cognoscere etiam illa individua lis, satis est quod per eam multa simul co- per unam speciem, sed universaliorem, quia gnosci possint, ergo ut sit universalior, satis repræsentabit non solum futura individua, est quod in eodem ordine, seu in eadem specie sed etiam aliqua ex possibilibus : nam licet plura repræsentet. Accedit, quod species re- species repræsentans possibilia per se non depræsentans plura individua ejusdem speciei, beatur Angelo, non est tamen inconveniens, non videtur posse extendi ad repræsentanda quod ex consequenti, et ex abundantia perfecetiam individua alterius naturæ specificæ, nisi tionis ipsius speciei, ejus repræsentatio etiam prius repræsentet omnia individua in natura ad individua possibilia extendatur. Atque hoc specifica similia. Quia quo hæc similiora inter modo licet contingere possit, quod aliqui Anse sunt, eo videntur facilius posse per eam- geli inæquales in perfectione cognoscant omdem speciem repræsentari , quod non tantum nia, quæ sunt per æqualem numerum speciede aliquando futuris, sed etiam de omnibus rum , nihilominus semper Angelus superior possibilibus procedit, quia (ut sæpe dixi) esse, cognoscet per universaliores species per exvel non esse futurum, extrinsecum est, et im- tensionem ad repræsentationem rerum possipertinens ad intrinsecam speciei repræsenta- bilium. Quem modum dicendi quoad hanc tionem. Non videtur autem necessarium, quod partem etiam Capreolus indicavit. Neque obaliquis Angelus etiam supremus habeat species stabit, quod D. Thomas non solum dicit, Angerepræsentantes ita universales, ut omnia indi- lum superiorem intelligere per universaliores vidua possibilia unius speciei repræsentent, species, sed etiam per pauciores : nam id inquia illa sunt infinita, et non est necesse, ut telligendum est, quando cætera paria sunt ex species repræsentet infinita, ergo eadem ra- parte rerum repræsentatarum, nimirum, quia tione necessarium non est, ut una species e- eadem sunt in numero, et perfectione. tiam supremi Angeli repræsentet plures quid-. 10. Ampliatur expositio de universalitate ditates, sed satis est, quod singulæ species ejus specierum. — Denique ne juxta hunc dicendi repræsentent plura individua sub quacumque modum universalitatem specierum angelicanatura specifica, quam species inferiorum, et rum in repræsentando, ad solam repræsentaidem est cum proportione de cæteris. tionem plurium individuorum ejusdem natu

9. Respondetur jam ad rationem Ægidii.- ræ per eamdem speciem limitare videamur, Ad locum D. Thomæ allatum a Ripa in n. 6.— addo, fortasse etiam habere species repræsenSequendo igitur hunc dicendi modum, facile tantes plures quidditates. Unde probabile olim solvitur difficultas ab Ægidio, et aliis tacta, censui, quod non video ab aliis probari, in inquamvis enim Angeli quo perfectiores, eo uni- fimo ordine Angelorum solum esse universaliversaliores, ac proinde pauciores earumdem tatem specierum quoad repræsentationem inrerum habeant species, nihiloininus non se- dividuorum cum proportionata varietate intra quitur pervenicndum esse ad Angelum, qui illum gradum. In Angelis vero altioris ordinis omnia extra se per unam speciem intelligat : dari etiam species universales repræsentantes nam omnes Angeli saltem habent tot species plures naturas in sola specie ultima, et intra intelligibiles, quot sunt essentiæ specificæ, proximum genus differentes : non tamen reseu quidditates rerum, quas intelligunt, et ni- præsentando per unam speciem omnes natuhilominus de singulis quidditatibus omnes su- ras specificas illius generis, sed aliquas et pluperiores habent universaliores, et pauciores res, vel pauciores, juxta modum perfectionis, species respectu individuorum ejusdem natu- et cum proportionali varietate, et sic ascenræ, seu speciei, seu respectu totius potentiali- dendo cum proportione per species universatatis uniuscujusque naturæ specificæ, et quia liores in ordine ad res multas plusquam specie ultima differentes, et sub generibus magis, dubio non potest ostendi necessarium , quia vel minus remotis contentas. Nam hoc totum licet inter Angelos specie differentes semper non involvit repugnantiam, et consonat per- superior intelligat per universaliores species, fectioni Angelorum, et his, quæ de illorum nihilominus in infimo Angelo quoad naturam convenientiis, et differentiis essentialibus dixi- potest esse tanta multitudo specierum intellimus: nam optime illa distinctio per hos va- gibilium, et tam parva universalitas uniuscurios cognoscendi modos explicatur. Et ita e- jusque speciei, ut licet in omnibus superioritiam cessat difficultas tacta : nam cum in his bus fiat diminatio specierum, adhuc in suprespeciebus, et generibus intermediis possit qui- mo plures esse valeant, quod et unusquisque dam processus in infinitum cogitari, et uni- facile cogitare potest, et cum pendeat ex disversalitas hæc specierum possit etiam ad quid- positione divinæ providentiæ, non est difficile ditates possibiles nunquam futuras extendi, et intelligere, potuisse Deum universa hoc modo illæ possint in infinitum multiplicari, nun- disponere, et ad hunc ordinem naturalem caquam erit necessarium pervenire ad Angelum, pacitatem Angelorum adaptare. Tamen sicut qui per unam speciem omnia extra se intel- hoc possibile fuit, ita non repugnat, nec videligat, et ita difficultas cessat.

tur inconveniens, quod de facto supremus An11. Altera responsio ad prædictam ralionem gelus naturalia omnia per unam speciem coÆgidii. Unica species repræsentans omnia gnoscat, nec est incredibile id fecisse Deum ad possibilia nulli creaturæ est connaturalis. ostensionem potentiæ suæ, et ut infra naturæ Alter modus expediendi illam difficultatem est, ordinem se summo quodam modo communiconcedendo priorem illationem argumenti, et caret. negando posteriorem. Conceditur ergo, Ange- 12. Ad inconveniens in ratione Ægidii allalum valde perfectum, vel qui supremus fuerit, tum in fine numeri tertii. — Non tamen hinc posse per unam speciem omnia creata extra sequitur aliud inconveniens, quod in posteriori seipsum intelligere. Quia licet daretur talis parte rationis Ægidii inferebatur, superiorem, species, finita esset, et respectu objectorum na- scilicet, Angelum vel per nullam speciem coturalium esset ordinis naturalis. Item quia si gnoscere, vel non per pauciores species, quia talis Angelus cognoscit omnes res creatas per non possunt esse pauciores species, quam una tantum numerum specierum intelligibilium, et consequenter non cognoscere per universaascendendo cum proportione facile deveniri liores species, nihil enim horum sequitur. Ad poterit ad Angelum, qui per unam speciem quod explicandum recolendum est, quod sures easdem cognoscere valeat. Quapropter cum pra dixi, hanc universalitatem specierum soD. Thomas 3, contr. Gent., cap. 98, negare lum esse respectu rerum inferiorum, non vero videtur esse possibilem talem speciem, loqui- respectu superiorum, vel æqualium Angelotur de una specie repræsentante omnia possi- rum. Nam ex hoc principio infertur, ut detur bilia simpliciter, de qua verisimilius est, non aliquis Angelus cognoscens per unam speciem esse possibilem secundum naturæ ordinem, omnes res alias præter seipsum, necessarium quia nec esse potest connaturalis alicui An- esse, ut ille nec superiorem habeat, nec æquagelo, quia omnis Angelus determinatæ, ac fi- lem, quia si illos habeat, licet omnia infra se nitæ perfectionis est, illa vero species excede- per unam speciem cognoscat, oportebit, ut tot ret proportionem ad quamcumque determina- alias species intelligibiles habeat, quot Angetam, ac limitatam naturam. Unde si talis esset los æquales et superiores habet: ergo si supAngelus, esset profecto supremus inter omnes ponatur aliquis Angelus omnia extra se per possibiles, qui tamen dari non potest, ut nunc unam speciem cognoscens, consequenter supsuppono. Au vero talis species in supernatu- ponendum est, nullum superiorem habere : rali ordine possibilis sit, alibi est disputatum, imo nec habitum esse, non solum quia secunut in capite 13, num. 12, tetigimus. Verum- dum legem ordinariam Angeli omnes simul tamen illa species, quæ repræsentet omnia creati sunt, nec in eorum creatione futura est creata, vel creanda in aliquo tempore, non ex- successio, quantum ex doctrina fidei intelligicedit proportionem finitæ, ac limitatæ natu- mus, sed etiam quia licet daremus, Angelum ræ, et ideo non videtur repugnare pervenire alium supra omnes creatos Angelos fore creanad Angelum ita perfectum, ut omnia extra se, dum, illius speciem habuissent innatam Anet Deum per unam speciem intelligat. Imo geli a principio, ut supra cum D. Thoma dixi, andit Cajetanus, nunc supremum Angelum ita quia receperunt Angeli species innatas rerum mtelligere : sed hoc magis incertum est, et sine omnium aliquando futurarum. Ergo si crean

miberet duas, unajarum re- bolia non est

dus esset Angelus superior omnibus jam crea- gelum inferiorem cogoscere omnes superiores tis, eo ipso supremus Angelus nunc creatus suos per singulas species eorum, et quoad hoc non cognosceret omnia extra se per unam spe- nullam esse differentiam inter inferiores Anciem, quia saltem haberet duas, unam Angeli gelos, etiamsi inter se inæquales sint. Neque superioris creandi, et aliam reliquarum re- hoc est inconveniens, aut repugnans dictis, rum. Unde tandem concluditur, nunquam quia non est necesse, ut in omnibus, et sinposse ascendendo perveniri ad Angelum, qui gulis speciebus intelligibus omnis Angelus suvel sine specie cognoscat alia a se, vel qui non perior excedat inferiorem quoad numerum per pauciores species omnia cognoscat, quam rerum repræsentatarum, sed satis est, quod alius sibi inferior in essentia. Nam inferior indefinite aliquas species habeat universaliores ultra species rerum inferiorum semper habet in illo modo repræsentandi. Item quia compaaliam speciem sui superioris, quam ipse supe- ratio hæc in universalitate supponere debet in rior non habet, cum per suam substantiam se speciebus capacitatem universalis repræsentaintelligat.

tionis: nullus autem Angelus est capax uni13. Replicatio.Expeditur.—Dices, saltem versalium specierum respectu suorum supesequitur, Angelum inferiorem cognoscere om- riorum, imo nec respectu æqualium, sed tannia alia a se per speciem æque universalem ac tum respectu inferiorum, et ideo excessus in superiorem Angelum, quod non minus repu- universalitate invenitur in speciebus quæ res gnat dictis, quam cognoscere per æqualem spe- inferiores repræsentant, non vero in his, per cierum numerum. Sequela patet, quia uterque quas superiores vel æquales cognoscunt. cognoscet omnia sibi inferiora per unam spe- 15. Progreditur procima solutio. — Nihilciem. Hoc autem repugnare probatur, quia si ominus tamen semper species superioris AnAngelus in natura superior inferiorem superat geli erit perfectior in Angelo proxime inferiori in universalitate specierum, de omnibus rebus quam in remoto, seu minus perfecto, quia in et objectis debet universaliores species habere, unoquoque est juxta modum recipientis, et in quia omnes et singulæ species debent esse pro- eo, qui propinquius ad superioris perfectionem portionatæ lumini ejus, cui infunduntur. Res- accedit, est principium perfectioris cognitiopondetur tamen facile, negando sequelam, nis. Sicut etiam supposita distinctione numequia dato Angelo cognoscente omnia alia a se rica inter Angelos, perfectiorem speciem inper unam speciem, per illam speciem non co- telligibilem habet unus Angelus alterius Angnoscet seipsum: at superior Angelus cognos- geli ejusdem speciei, quam inferior Angelus ceret illum proxime inferiorem sibi simul cum de eodem habeat, etiamsi neutra species sit aliis rebus omnibus per unam speciem, et ita proprie universalis in pluribus rebus repræsenlicet uterque cognosceret omnia sibi inferiora tandis, juxta ea, quæ diximus, quia unus Angeper unam tantum speciem , nihilominus illa lus perfectius, et exactius per suam speciem species in superiori esset universalior, quia cognoscit sibi æqualem, quam inferior Angeplus aliquid repræsentaret, nimirum ipsum lus eumdem sibi superiorem cognoscat. Dices, Angelum inferiorem.

hunc excessum cognitionis provenire ex lu14. Ulterioris instantiæ solutio. - Sed in- mine, non ex specie, ita enim contingit inter stabis: nam saltem ille Angelus inferior cognos- homines, per species æquales unum visum cet superiorem per unicam speciem, sicut An- meliorem perfectius eamdem rem videre, vel gelus ipse inferior cognoscit se per suam es- intellectum acutiorem melius eamdem rem sentiam. Respondeo, hoc nullum esse incon- penetrare: sicut etiam melior artifex eodem veniens, quia superior Angelus altiori modo instrumento effectum perfectiorem efficit. se cognoscit, scilicet per essentiam suam, et Respondetur imprimis, hoc ipsum in homininon per speciem comparatio autem in univer- bus esse defectuosum, et minus perfectum : salitate inter proprias species, et cognitiones, nam ad consummatam perfectionem pertinet, quæ ab illis procedunt, facienda est. Imo addo, ut instrumentum sit proportionatum princietiam duos Angelos inter se inæquales cognos- pali virtuti. Unde licet demus, meliorem articere tertium utrique superiorem per species ficem cum eodem instrumento perfectius opeparticulares, id est, repræsentantes illum so- rari quam artificem inferiorem, nihilominus lum Angelum superiorem, quia respectu suo- idem melior artifex perfectius operaretur, cum rum superiorum nullus inferior Angelus est instrumento aptiori, quam cum minus apto. capax universalium specierum, ut supra dixi. Cum ergo in natura angelica omnia esse deUnde necessario sequitur, unumquemque An- beant ornatissima, et cum magna proportione, quo meliori lumine Angelus cognoscit aliquod naturalem illarum, ergo respectu talium reobjectum, eo etiam habet speciem meliorem, rum non potest species esse universalior in perfectiorique modo repræsentantem idem ob- modo, sed esse debet in numero rerum rejectum. Et fortasse etiam in visu, et intellectu præsentatarum. Probatur consequentia, quia hominis sicut est inæqualitas in perfectione non satis intelligi potest, quomodo inter duas individuali, ita etiam esse potest inter species cognitiones comprehensivas ejusdem rei una visivas, aut intellectuales quia ab acutiori in- sit universalior alia in modis, illæ ratione sunt tellectu abstrahuntur subtiliores, et meliores, intrinsecæ, et connaturales, vel extrinsecæ orac efficaciores, saltem per se loquendo, et nisi dinis naturalis, vel extrinsece ordinis superimpedimenta intercedant.

naturalis. Primæ necessario cognoscuntur per 16. Thomistarum quorumdam responsio alia. cognitionem comprehensivam, ut est per se -Addunt etiam nonnulli ex Thomistis, non notum, mediæ autem antequam rei adhæreant, solum superiorem Angelum habere universa- etiam cognoscentur per easdem species, saltem liores species indefinite, sed etiam univer- ut possibiles, si tamen jam sint in re etiam saliter, singulas species superioris Angeli esse cognoscentur per eamdem speciem, quia erit universaliores singulis speciebus Angeli infe- principium non tantum comprehendendi, sed rioris. Distinguunt autem duplicem universa- etiam intuendi rem, ultimæ vero non cognoslitatem, unam in multitudine rerum repræ- cuntur per species naturales, et ideo ad rem sentatarum, aliam in modo repræsentandi eam- non faciunt, quia tam a superiori, quam ab dem rem, ita ut per illam possint plures ra- inferiori Angelo ex vi specierum naturalium tiones ejusdem rei cognosci, quam per aliam. ignorantur, ut infra videbimus. Igitur major, Et de priori universalitate fatentur non esse vel minor universalitas specierum respectu innecessarium ejus excessum in omnibus, et feriorum rerum, in multitudine rerum repræsingulis speciebus superioris Angeli: quod non sentatarum ponenda est. solum de speciebus repræsentantibus res su- 18. Ex parte admittitur.-At vero respectu periores, sed etiam de speciebus rerum infe- Angelorum superiorum probabiliter defendi poriorum aliqui infirmant. De posteriori autem test modus loquendi Capreoli : nam probabile universalitate aiunt, saltem excessum ejus ne- est, Angelum inferiorem non comprehendere cessarium esse in omnibus speciebus Angeli superiorem. Unde fit consequens, quod ex duosuperioris respectu omnium rerum tam supe- bus inferioribus inter se inæqualibus, qui mariorum, quam inferiorum, quia superior An- gis accedit ad Angelum utroque perfectiorem, gelus, etiamsi per eamdem vel easdem species magis etiam penetret naturam ejus et virtualiqua cognoscat, semper cognoscit plures ra- tem, ac operandi modum, ac proinde ut plures tiones talium rerum, etiamsi res plures non rationes, ac modos in ipso, vel in se, vel in cognoscat, et ita semper quoad hoc habebit ordine ad effectus, quos potest efficere, cognosaliquo modo universaliores species. Hanc dis- cat, ergo consequenter etiam habebit speciem tinctionem indicat divus Thomas, quæstion. 8, universaliorem dicto modo respectu illius Ande Verit., art. 10, ad 2, et illa utitur Capreo- geli superioris, quam Angelus seipso inferior lus, supra ad 4, Aureoli ad expediendam diffi- habeat. Unde distinctio illa probabiliter accultatem propositam, et sequitur Soncinius, in ceptari potest, dummodo cum partitione acMetaphysica, quæstion. 60, ad 1.

commoda singula ejus membra cum respectu 17. Displicet ex parte. — Verumtamen doc- ad res inferiores, vel superiores accommodentrina hæc non recte accommodatur ad species, tur. Nam respectu inferiorum est propria uniquas unusquisque Angelus de rebus se inferio- versalitas plurium rerum repræsentatarum: res. ribus habet. Quia respectu earum non potest pectu autem superiorum est tantum in modo species perfectioris Angeli repræsentare uni- repræsentandi. Et præterea hic posterior moversalius (ut sic dicam) eamdem rem quam dus non est certus, sed probabilis, quia non species Angeli minus perfecti, repræsentando est certum, Angelum inferiorem non comprenimirum perfectiori Angelo plures rationes hendere superiorem, quod postea examinanillius rei, quam minus perfecto. Quia Angelus dum est. inferior per species de rebus se inferioribus 19. Ultima instantia. - Sed superest ulticognoscit eas perfecte ex parte ipsarum rerum, ma instantia, quia si supremus Angelus, qui quia non solum quidditative, sed etiam compre- nunc est, cognoscit omnia, quæ sunt infra iphensive res illas cognoscit, utique quantum ad sum, per unam speciem, ut supponitur et posito essentiam, proprietates, totamque capacitatem alio Angelo superiori isto, solum excederet ipsum quoad universalitatem speciei, quia per unam speciem cognoscat. Neque hoc posito seunam speciem cognosceret et ipsum Angelum quitur aliquid contra varietatem specierum sibi proxime inferiorem, et cætera omnia ipsis juxta perfectionem Angelorum, quia jam dixiinferiora : in numero autem specierum solum mus, hanc universalitatem spectandam esse esset differentia, quia primus Angelus omnia respectu rerum inferiorum. Unde licet suppopræter seipsum per unam speciem cognoscit, natur, quod singuli Angeli cognoscant res omsecundus vero habet peculiarem speciem primi nes sibi inferiores per unam speciem, nihilAngeli et alia omnia præter se, et superiorem ominus multitudo rerum inferiorum Angelo per aliam speciem cognoscit : si hoc (inquam) perfectiori semper est major, quam multitudo ita est, ut a nobis respondendo dictum est, rerum sub Angelo minus perfecto contenta, eadem ratione et proportione idem dicendum quia sub priori continentur etiam ipse Angeesset nunc de secundo Angelo respectu primi, lus minus perfectus et omnes illi æquales, qui et de tertio respectu sccundi, et sic usque ad tamen sub posteriori non comprehenduntur, ultimum. Atque ita ultimus Angelus per unam et ideo species superioris Angeli semper unitantum speciem omnia, quæ infra ipsum sunt, versalior. Verumtamen saltem sequitur ex illa cognosceret, et solum de Angelis haberet mul- hypothesi, unumquemque Angelum unam tantiplicatas species, et singulas de singulis tam tum habere speciem universalem proprie, et superioribus, quam æqualibus : et similiter ex multitudine rerum repræsentatarum, sciliascendendo ab infima specie Angelorum ad cet, illam qua omnia sibi inferiora cognoscit : penultimam, Angelus proximus infimo per nam circa reliqua non habet hoc modo species unam speciem intentionalem cognosceret om- universales, ut dixi, sed ad summum alio mones res materiales, et præterea omnes Angelos do improprio supra explicato circa solos supesibi inferiores, et solum de superioribus, et riores. Quoniam autem propter argumenta æqualibus haberet multiplicatas, et particula- facta difficile creditu est, in omnibus Angelis res species, et sic consequenter de cæteris, per etiam infimis esse species adeo universales singulas species ascendendo. Consequens vide- respectu rerum inferiorum, cum sint particulatur incredibile, ergo. Sequela videtur clara ex res respectu æqualium, vel superiorum; ideo paritate rationis et proportionis. Nam ita se vel neganda est illa hypothesis, et procedenhabet ultimus Angelus ad res sibi inferiores dum juxta dicta in priori modo respondendi : quoad proportionalem excessum in perfectione, vel neganda est sequela etiam data hypothesi, sicut alius quilibet superior ad omnia inferiora et consequenter neganda est proportio. Et rasibi, ergo etiam eodem modo se habet quoad tio reddi potest, quia quo spiritualis substantia universalitatem cognitionis et speciei, servata est majoris perfectionis substantialis, eo habet proportione. Falsitas consequentis patet, tum lumen eminentius cum speciali excellentia et quia nullum est fundamentum ad tribuendam universalitate, quam non possunt attingere ininfimo Angelo tantam universalitatem in cog- feriores substantiæ, etiamsi in infinitum sub noscendo : tum etiam quia sub infimo Angelo illa perfectiori multiplicentur. Sed quia hoc immediate est anima rationalis, quæ non nisi non facile potest convenienti ratione explicari, per species particulares singulas res cognoscit, priorem modum præferendum censeo. De qua ergo non est verisimile, fieri immediate tran- re aliquid addemus infra, tractando, quomodo situm ad Angelum tantam universalem cogni- possint Angeli plura simul intelligere. tionem habentem : tum præterea, quia difficilius videtur simul repræsentari per unam

CAPUT XVII. speciem omnia materialia, coelos, elementa, mixta, animantia omnia et omnes homines, UTRUM ANGELI NATURALITER HABEANT INDITAM quam repræsentari simul duos Angelos æqua SPECIEM DEI PROPRIAM, PER QUAM IPSIUS ESles, vel duas species angelicas proxime supe SENTIAM DIRECTE, ET IMMEDIATE COGNOSCANT. riores, sed infimus Angelus non potest cognoscere duos sibi superiores, vel æquales per 1. Deus proportionatum objectum intellectus unam speciem, ergo nec omnia materialia per Angelici. Status quæstionis. - Quamvis unam speciem.

DEUS in genere entis excellentior sit omnibus 20. Ejus responsio.—Respondeo conceden- rebus creatis, nihilominus in ratione objecti do, hoc totum valde probabiliter sequi ex illa intelligibilis habet quamdam majorem proporhypothesi, quod unus Angelus omnia sibi in- tionem cum natura intellectus angelici, quam feriora tam spiritualia, quam materialia per multæ res creatæ, ratione cujus sub naturali

« PredošláPokračovať »