Obrázky na stránke
PDF
ePub

ad eas, quas 10 in Joann., cap. 19. aus Dei. dixerat

qui ea formacit. Non opus erat Jesu testibus Et præterea circa id : Non erat qui cognosceret ad eas, quas formacerat mentes cognoscendas. me, de intentione exponit, dicens : Hanc auCyrillus, lib. 2, in Joann., cap. 19, expendens tem intentionem nemo cognoscit, unde merito verba in Nathanael, Rabbi, tu es filius Dei. dixerat Deo: Tu cognovisti semitas meas. Idem Noterat (inquit) soli Deo corda hominum pa- confirmat Cassianus, collat. 7, cap. 13, affetere. Id cum inesse Domino perspexisset, filiuin rens alia Scripturæ loca. Unde tandem GenDei profitetur : et lib. 3, cap. 3, ponderat, so- nadius, de Ecclesiast. dogmatibus, cap. 81, litum fuisse Christum corda Judæorum aspi- dixit : Internas animæ cogitationes diabolum cere, cogitationisque motus corum examinare, non videre certi sumus. et ad ea, quæ illi mente versabant, orationem 8. Notatio circa dicta testimonia. Notatio accommodare. Qua re marime natura se Deum altera.-In his autem Patrum testimoniis duo esse ostendebat, quod libr. 4, cap. 5, exemplo sunt observanda. Unum est, sæpe hoc Patres demonstrat Origenes, libr. 1, in Job, circa loqui in particulari de cordibus hominum, id verba illa, Circuiri terram. Videns (ait) uni- est, de eorum cogitationibus, seu affectibus, tersa, quæ opere fiunt, ea vero quæ in corde, ut Augustinus exponit, Psalm. 25, enarrat. 2, atque in animo tractantur, nesciens. Basilius, circa id: Ure renes meos et cor meum, nihilomilibr. 3, contr. Eunomium ex verbis Pauli 4 Co- nus tamen idem a fortiori intelligunt de vorint. 2, supra citatis, sic divinitatem Spiritus luntatibus angelicis , quia non minus est dosancti probat : Quemadmodum nemo alienus, ac mina suorum actuum voluntas angelica, quam peregrinus intrinsecas potest animæ cogitatio- humana, nec ratio aliqua in voluntate humana nes inspicere, ita qui cum Deo in secretis cum inveniri potest, cur actus ejus sint aliis occuleo communicat, non est alienus, vel peregrinus ti, quæ non in Angeli voluntate magis militet. ab eo, quia profunditatem ejus investigare po- Sed loquuntur Patres frequentius de hominitest. Indicat Damascenus, lib. 2, cap. 3, qua- bus, quia ad ipsos et ad mores ipsorum instenus dicit, Angelos nec linguam, nec aures truendos loquebantur, sicut Scriptura etiam habere, quia circa sermonis adminiculum cogi- loquitur. Aliud est, sæpe etiam solum dicere tationes suas, atque consilia inter se communi- Patres, cor hominis esse occultum aliis homicant, in hoc enim supponit Angelum non co- nibus, sicut dixit Gregorius 25, Moral, c. 7: gnoscere alterius cogitationes, vel consilia, Aliena corda humanis oculis clausa sunt et nesnisi ab illo sibi communicentur.

citur, qui repellitur, quia penetrare nequeunt, 7. Idem, ut certum supponit Augustinus, quo ab unoquoque cogitantur : et lib. 18, cap. dict. libr. 2 Retract, capit. 30, ut supra retuli, 27, alias 31, de hominibus in beatitudine dicit, et idem significat tract. 32, in Joan, et clarius quod uniuscujusque mentem ab alterius oculis in Psalm. 7. Opera nostra (inquit) possunt esse membrorum corpulentia non abscondet, unde sinota hominibus, sed quo animo fiant, solus ille gnificat nunc occultari cor unius hominis aliis writ, qui scrutatur corda, Deus ; et libr. 10 hominibus propter corporis impedimentum, Confession., cap. 2, tanquam singularem Dei quod sine dubio Angelis obstare non potest. excellentiam prædicat : Cujus oculis nuda est Verumtamen Gregorius ibi noluit causam adabyssus humana conscientia , et in Psalm. 41: equatam reddere, sed hominibus magis famiAbyssus abyssum invocat, per abyssum cor ho- liarem. Et in priori loco statim dicit cogitatiominis interpretatur : Quid enim (ait) est pro- nes, quæ latent homines, supremum judicem fundius hoc abysso? Cujus cogitatio penetratur? non latere, et similiter alii Patres omnem creaCujus cor inspicitur ? et infra : Que tamen turam excludunt, nam statim addunt, solum abyssus nuda est oculis Dei, utique solius. Et Deum cogitationes internas cognoscere, et illa Psalm. 41, expendens verba Pauli 1, Corinth.4: particula nemo, sæpe in hoc sensu in Scriptura Nolite ante tempus judicare, etc. Antea quam sumitur. hoc fiat (inquit) in hac peregrinatione mortalis vitæ quisque cor suum portat, et omne cor

CAPUT XXII. omni corde clausum est. Item in Psalm. 141, illa verba : Effundo in conspectu ejus, etc., de VARIÆ OPINIONES CONTRA RESOLUTIONEM SUPEinterna oratione exponit, quæ cogitatione fit, RIORIS CAPITIS REFERUNTUR ET REJICIUNTUR. et subdit : Ibi ergo effunde precem tuam, ubi solus ille ridet, qui remunerat. Unde ibidem 1. Opinio Durandi in pracedenti capite, num. Prosper cadem verba exponens, ait, id est, in 4, jam tacta rejicitur. — Ex dictis in præcesecreto cordis, quod solus Deus audit, et videl. denti capite, certitudo assertionis in eo positæ

sufficienter probatur, et consequenter inde im- ergo videt an sit actus amoris, vel odii. Proprobantur nonnullæ opiniones theologorum, batur consequentia, quia neque in reipsa fingi quæ non solum improbabiles, sed etiam pa- potest actus, qui non sit determinatus in rarum tutæ mihi videntur. Prima fuit Durandi, tione amoris, vel odii, vel alia simili : neque qui in 2, d. 3, quæst. 7, num. 18, et quæst. 8, etiam potest quis ex amante fieri odio habens, num. 6, ausus est dicere, Angelum licet non quin actum mutet, vel realem modum actus. videat actus voluntatis futuros, videre tamen At vero Angelus, si videt actum, videt omnem illos statim, ac existunt, quod sine dubio erro- realem modum ejus, præsertim essentialem et neum est. Et ideo idem Durandus, d. 8, 9.5, individualem, ergo repugnantia dicit illa senpost longam disputationem rem indecisam re- tentia, affirmans Angelum videre actum, et linquit tanquam dubiam, et utrinque probabi- negans videre qualis sit. lem. In quo valde etiam errat, rem certam in 3. Hervæi opinio refellitur a Durando, ut dubium revocando. Et ab hac opinione non parum cohærens. — Tertia opinio est Hervæi, multum discrepat Scotus, in 2, d. 9, quæst. 2, in 3, d. 8, quæst. 3, dicentis, cognoscere Anad 1, secundæ opinionis, et in 4, d. 45, q. 4, gelum actus voluntatum, seu cordium, quoad ad 2, nam simpliciter videtur docere, Angelos substantias eorum, et species et habitudines ad posse cognoscere virtute naturali occulta cor- objectum determinatum, vel per modum fugæ dium, et de facto cognoscere. Et ita illi tribuit vel prosecutionis, denique quoad omnia, præMarsilius, in 2, quæst. 8, sed de illius senten- terquam quoad gradum intensionis, vel conatia dicemus melius in capite sequenti.

tus. Quam sententiam merito impugnat Du2. Opinio Argentinæ exploditur. — Altera randus, tanquam non consequenter loquentem: opinio ad hanc proxime accedens, quæ eidem quia si Angelus videt intuitive et evidenter Durando non multum displicuit, dicit Ange- amorem voluntatis meæ, cur non videbit inlum posse videre affectus voluntatis, quando tensionem talis amoris, cum species repræsensunt; non tamen videre, quales sint, id est, an tet rem, sicut est, et lumen Angeli non minus sit amor, vel odium, complacentia, vel dis- sit sufficiens ad modum intensionis, quam ad plicentia, fuga, vel prosecutio. Ita Argentina, actum intuendum. Respondet Hervæus, ratiod. 7, quæst. 1, art. 2, in fine, ubi nullam ra- nem esse, quia species unius Angeli remote tionem adducit de actu voluntatis, sed solum repræsentat existentem in corde alterius, et de actu intellectus, de quo in capite vigenti per speciem remote repræsentantem minus tertio, dicemus. Hæc ergo opinio omnino re- exacte res videtur. At hoc frivolum est, quia jicienda est, quia et immediate repugnat mul- vel Hervæus loquitur de re cogitata ab alio tum doctrinæ sanctorum in Scriptura funda- Angelo, vel de ipsa cogitatione alterius Angeli: tæ : et deinde per evidentem consequentiam si de objecto cogitationis alterius loquatur, ostendi potest, vel illam destruere, vel repu- impertinens est ratio, quia hic non agimus de gnantia dicere. Quia si Angelus videt actum cognitione objecti, sed de cognitione actus. voluntatis, videt illum in se et intuitive, ergo Unde licet sit verum, quod per speciem cogividet, qualis sit, ergo videt, an sit odium, vel tationis alterius Angeli non ita perfecte coamor. Quod argumentum, ait Durandus, esse gnoscatur res cognita ab alio, sicut ab illo coefficax, si supponatur distinctio specifica inter gnoscitur, non inde sequitur, cogitationem actus voluntatis odii, vel amoris : posse autem ipsam non exacte videri ab alio, si illam per solvi, si quis mordicus defendat, omnes actus speciem ejus cognoscit. Eo vel maxime, quod voluntatis esse ejusdem speciei. Sed imprimis simul ac unus Angelus videt amorem vel cogihoc satis est ad absolutam efficaciam rationis, tationem alterius de tali re, potest simul uti quia dicere, inter actus complacentiæ, et dis- specie, quam habet tam amoris, quam rei aplicentiæ, et similes, non esse differentiam matæ ab alio, et sic utrumque perfecte cognosspecificam , satis improbabile et incredibile cere, ac subinde videre amorem non solum est, ut ipse etiam Durandus fatetur. Verumta- quoad entitatem, sed etiam quoad intensionem. men, etiamsi non esset differentia specifica, Si vero loquitur Hervæus de actu ulterius Ansatis esset numerica, quæ certe negari nullo geli, et species ejus, quam alios habere concemodo potest inter actus complacentiæ et dis- dit, quid est, quod ait, illam speciem remote plicentiæ ejusdem rei. Unde fit argumentum, repræsentare talem actum, aut per illam requia visio intuitiva Angeli terminatur ad rem mote cognosci. Nam talis species immediate singularem, ut est in se, quia universalia non repræsentat ipsum actum, et cognitio, quæ per videntur, et quia cognitio Angeli perfecta est, illam fit, immediate etiam ad illum terminatur, ergo æque potest quoad intensionem ac quem habere potest. Alter sensus magis inquoad entitatem, vel alias conditiones intelligi. tentus ab Henrico.-Sed de hac sententia idem

4. Eadem opinio temeritatis arguitur. — Me- judicium, quod de præcedenti ferendum est : rito ergo refellitur Hervæus, quod inconstan- non enim potest ab audacia et temeritate exter loquatur: multo vero magis reprehensibi- cusari sic limitando Scripturæ, et Patrum senlis est, eo quod audacter ac temere ausus sit tentias, quia non de sola intentione, sed absotantam testimoniorum multitudinem suo arbi- lute de omnibus actibus liberæ voluntatis lotrio interpretari, ac si in eis tantum dicatur, quuntur. Nam Scriptura non de uno vel alio solum Deum cognoscere de corde humano, actu, sed de ipso corde hominis dicit, solum quid plus diligat, vel quantum diligat, non Deum illud nosse aut intueri. Et Christus non vero quod et quid diligat, vel odio habeat, cum solum revelando intentiones, sed etiam cogitafere omnes Patres citati absolute de ipsis acti- tiones de his vel illis rebus, divinitatem suam bus, seu cogitationibus cordis loquantur, et ostendebat. Deinde non loquitur Henricus consoli Deo cognitionem earum reseryari testen- sequenter, quia non magis potest ipse reddere tur. Et certe Christus Dominus non revelabat rationem, cur lateat Angelum intentio mea, in quo gradu intensionis Judæi hoc vel illud quam amor, vel voluntas mea, ergo si unum cogitabant et proponebant, sed absolute cogi- negat, quia non invenit rationem, neget etiam tationes eorum se nosse monstrabat, et inde aliud, vel si non audet utrumque negare, et divinitatem suam ostendebat, ut sancti colli- unum credit sine ratione propter auctoritatem, gunt. Et ad hunc modum facile possunt reliqua credat etiam aliud, quia non minus eadem testimonia contra istam sententiam induci. auctoritate confirmatur. Præterea hæc sentenQuod autem fuerit fundamentum ejus, et quo- tia non solum sine ratione est, sed etiam contra modo ei satisfaciendum sit, in capite sequenti, rationem. Quod ita ostendo, quia per intentioreddendo rationem veritatis Catholicæ decla- nem vel intelligit Henricus specialem actum rabitur.

voluntatis distinctum ab electione, usu et aliis, 5. Opinio Henrici. - Quarta fuit opinio prout communiter philosophi morales loquunHenrici, quodl. 3, quæst. 13, dicentis, Ange- tur, vel intelligit specialem modum interni lum cognoscere actus elicitos voluntatis amo. actus, seu quemcumque actum voluntatis quoris vel odii et hujusmodi, non tantum per ef- ad proprium motivum ejus. Henricus sine ulla fectus, sed in seipsis, ut circa tales res versan- dubitatione non loquitur in priori sensu, nultur amando, vel odio habendo, vel in univer- lum enim actum realiter a voluntate elicitum sum per modum prosecutionis, aut fugæ, ni- et ab ea distinctum, eique additum putat esse hilominus tamen non cognoscere, ad quem occultum naturali cognitioni Angeli, quia rafinem illos dirigat, qui illos habet. Nam hoc tio, quam de cogitationibus adducit, in omniait latere omnem creaturam de voluntate alte- bus æque procedit, quia omnes sunt res crearius, et hoc esse secretum Deo reservatum, tæ, et naturales entitates habent, ac proinde quod vocat mentis intensionem, et virtutem sunt cognoscibiles. Unde manifestum est, si internam. Atque hoc secundum videtur dixis- supponamus communem doctrinam moralem, se Henricus, ut aliquo modo Scripturis, et Pa- quod intentio voluntatis est specialis actus tribus responderet, aliam enim rationem non ejus, contra rationem dici, illam non posse affert. Primum autem probat communi diffi- cognosci ab Angelo in seipsa, si alii actus poscultate infra tractanda, quia non apparet ratio sunt naturaliter ab eo videri, quia etiam alii ob quam isti actus in rerum natura positi sint actus sunt liberi et boni, aut mali moraliter, objecta cognitioni naturali Angelorum impro- et e contrario etiam intentio habet naturalem portionata. Quæ ratio tam de actibus intellec- entitatem propriam et per propriam speciem tus, quam voluntatis procedit. Et ideo Henri- repræsentabilem. Alium ergo sensum intendit cus licet in principio illius quæstionis de solis Henricus, dicit enim intentionem non esse aliactibus intellectus loqui videatur, postea ex- quid intelligibile ultra substantiam voluntatis, tendit sermonem ad actus affectionis in volun- sed esse quemdam respectum in illa fundatum tate conceptos. Unde in summa sententia ejus et ab ea in re non distinctum, et nihilominus est, solam intensionem voluntatis latere An- illo respectu cæteros actus dirigi, et ideo prout gelum, reliquos vero actus etiam liberos vo- sic directos, cognosci non posse naturaliter, luntatis cognoscere.

quia nec ille respectus cognosci valet. 6. Repellitur ut temeraria.- Et parum con- 7. Qui etiam reprobatur.-Cur sola volunsequens.- Et ut contraria rationi in uno sensu tas divina delit sine reali additione actus.

Sed hæc sententia hoc modo explicata singu- tum, propter intrinsecum ejus motivum tenlaris est, et prorsus intelligi non potest. Primo dit: alia est quia intenditur aliquid propter quidem, quia intentio voluntatis aliquid posi- rationem illi extrinsecam, ut eleemosyna proptivum, et liberum est, non per modum poten- ter vanam gloriam, vel propter satisfactionem tiæ, sicut est ipsa voluntas, sed per modum pro peccatis. Quando intentio est prioris modi, actus. Ergo per intentionem aliquid vult libere impossibile est videre intuitive realem actum, voluntas, quod antea non volebat, et ideo vel seu affectum voluntatis et non videre, qua inmeretur tanquam bene operans, vel demere- tentione fiat: quia si ego sum affectus ad scientur tanquam peccans, non pure omittendo, sed tiam propter honestatem ejus, ille actus affecaliquid committendo, seu agendo, ergo impos- tionis habet specialem modum realem intrinsibile est intelligere talem intentionem sine secum, et (ut est probabilius) essentialem ex omni entitate, vel modo reali positivo addito tali objecto, et motivo intrinseco, ergo si Anvoluntati, et distincto ab illa. Probatur conse- gelus videt intuitive, et quidditative talem afquentia, tum quia per illam intentionem ali- fectum, necessario videt qua intentione fiat, ter se habet voluntas, quam prius, realiter, ac quia in eo actu intendere nihil est aliud, quam positiva, tum etiam quia non est alia ratio, ob velle propter talem honestatem propriam taquam alii affectus actuales voluntatis aliquid lis objecti, ergo non potest esse magis occulta necessario addant voluntati distinctum ab illa, intentio, quam affectio in tali actu. Idem est nisi quia per illos vult aliquid, quod antea non de actu amoris, vel odii propter malitiam in volebat, tum præterea quia alias voluntas objecto inventam. Quod si distinguamus in creata per seipsam, et sine mutatione physica his absolutam voluntatem, quam vocant simsui inciperet velle, intendendo hoc, vel illud, plicem, quamque D. Thomas ponit ut distincquod incredibile est. Nam de sola voluntate tam ab intentione et priorem illa, ab una ad divina propter infinitam ejus credimus, per alteram efficax sumitur argumentum. Quia æternum, et necessarium actum velle libere non potest Angelus videre intuitive talem vohoc, vel illud sine additione reali, et in ipsa- luntatem, vel amorem alicujus, quin videat met hoc non admitteremus, nisi ab æterno motivum amandi, cum quo habet intrinsecam omnia, quæ vult, immutabiliter vellet, vel, connexionem, ergo etiamsi ultra illum actum quod perinde est, si in tempore posset incipere voluntas habeat intentionem consequendi tale aliquid velle : cum ergo voluntas creata de bonum, eodem modo cognoscetur ipsa intennovo incipiat aliquid intendere, quod est velle, tio, tam quoad substantiam actus (propter geimpossibile est, quod in faciat sine reali mu- neralem rationem Henrici, quæ si efficax est, tatione sua, ergo necesse est intentionem esse de omnibus procedit) quam quoad esse intenaliquid reale distinctum ab ipsa, erit ergo co- tionis, quia est essentialis tali actui, et cognosgnoscibilis ab Angelo, si quidquid reale de citur quidditative. Unde etiam necesse est, ut novo in voluntate est, ab Angelo est cognosci- quoad formale motivum, et rationem finis cobile. Tum denique, quia intentio non potest gnoscatur, quia inde specificam rationem esesse tantum respectus rationis sine fundamento sentialem, seu entitativam accipit, ut ex 1, 2, reali, quia talis respectus non potest esse nisi suppono. Quæ ratio æque procedit de omni voluntarie excogitatus, ut per se patet : hoc ratione reali, quæ sit modus intrinsecus actus, autein fundamentum non est sola potentia vo- quia si Angelus videt actum intuitive, profecto luntatis : nam potest esse ipsa potentia cum videt omnem realem modum in eo existencogitatione talis objecti, et aliis requisitis, et tem : neque major repugnantia in uno, quam talem intentionem non habere, ergo est aliquid in alio cogitari potest, ut contra præcedentem aliud reale additum voluntati, et consequenter, opinionem dicebamus. vel non est respectus, sed absolutum, vel si est 9. Item quoad actum propter finem extrinrespectus, erit realis, transcendentalis saltem, secum.–Atque idem discursus applicari potest et non tantum rationis. Ac subinde non erit ex ad intentionem finis extrinseci, quia si actus eo capite magis occulta, quam cæteri actus ipsi quoad substantiam cognosci possunt, evoluntatis.

tiam quoad hanc relationem cognoscentur, 8. Improbatur deinde Henricus quoad ac- quod est cognoscere de actu, qua intentione tum voluntatis propter finem intrinsecum. - fiat. Probatur ergo assumptum, quia actus voTandem impugnatur illa sententia, quia du- luntatis non refertur ad finem extrinsecum, plex cogitari potest intentio voluntatis, una est nisi per imperium alterius actus, quo finis ille ntrinsece inclusa in actu, quatenus in objec- intenditur, et in cujus virtute alter actus elicitur, seu fit, sed Angelus videns actum impe- Gent., et aliis locis citatis semper hoc ad ratum, videre etiam potest imperantem, quia voluntatis libertatem reducit, ut videbimus. ita est res distincta actu existens in voluntate, Unde etiam Thomistæ in hanc sententiam insicut actus imperatus, et in utroque procedit clinant. .. æqualiter Henrici fundamentum : videndo au- 11. Non est probabilis opinio quoad actus tem utrumque actum, videt qua intentione necessarios ex inadvertentia. – Verumtamen uterque fiat, quia de ipso actu intentionis id ut hæc opinio probabilis sit, distinguere oporvidet ex vi objecti ejus, quia illum quidditati- tet de actibus, qui sine libertate fiunt: nam ve cognoscit, nt in proxime præcedenti puncto quidam sunt, qui per se et ab intrinseco haprobatum est : videndo autem actum electio- bent fieri quasi per naturalem dimanationem, nis, seu imperatum, etiam videt et efficaciam ut est amor in Patria, supposita visione et inimperantis, et emanationem imperati, quia tra naturæ ordinem aliqui censent, Angelum utrumque perfecte cognoscit, seu comprehen- hoc modo amare seipsum necessitate naturali dit, ergo necessario etiam videt, propter quem et fortasse etiam Deum ut auctorem naturæ, finem actus imperatus fiat. Denique relatio ta- saltem amore concupiscentiæ propriæ. Alii aclis actus interni voluntatis in finem extrinse- tus sunt, qui per se habent fieri libere, per cum necessario addit aliquid reale ipsi volun- accidens vero contingit naturaliter fieri ex tati in aliquo actu ejus, quia illa relatio non fit, defectu animadvertentiæ intellectus, ut sunt nisi volendo, nec velle fit sine actu : ergo si motus primo primi in nobis. De his posterioalii actus videntur ab Angelo, etiam iste vide- ribus non est vera, nec probabilis dicta opinio. bitur, ut jam probatum est, ergo videtur re- Primo quia in his actibus magis consideranlatio ad finem extrinsecum, quæ per illum fit. dum est quod est per se, quam quod est per Nec refert, quod relatio sit actualis, vel virtua- accidens : sed isti actus per se et natura sua lis tantum, quia prior fit per actum præsen- petunt libere fieri, ergo sequuntur proprietatem, de quo ratio facta procedit, posterior fit tem actuum liberorum, ut propterea sint exin veritate actus præteriti, qui etiam videri tra objectum naturale rerum ab Angelo scibipotuit, et memoria retineri, et virtus ejus præ- lium. Secundo quia idem actus a voluntate sens, quatenus aliquid physicum, seu reale est, elicitus omnino immutatus in se manens et poterit etiam videri.

prius non libere factus, potest incipere esse 10. Quinta opinio asserens actus voluntatis liber, addita solum in intellectu majori advernecessarios, non autem liberos cognosci ab An- tentia, ergo si antea esset notus, etiam postea gelo. - Quinta opinio esse potest, aliquos ac- cognosceretur per idem principium, per quod tus elicitos voluntatis non posse cognosci ab antea cognoscebatur. Dices, cognosci quidem Angelo, aliquos vero illi esse notos. Duplices etiam postea quoad totam entitatem suam, non enim sunt actus a voluntate eliciti, quidam tamen cognosci, an liber sit. Sed contra, quia liberi, alii naturales, quia nimirum necessario si actus ipse voluntatis in se cognoscitur, multo fiunt : hos ergo posteriores dicit hæc opinio, magis cognoscetur advertentia intellectus manon esse improportionatos cognitioni angeli- jor, vel minor, quæ illum antecedit : cognita cæ, sed tantum priores. Et ratio discriminis antem advertentia cognoscetur, an ille actus reddi potest, quia posteriores actus non pro- liber sit, necne, ergo si tales actus cognosci dennt a voluntate, ut voluntas est, sed ut possent, quando non sunt liberi, etiam libere quædam natura est, ut D. Thomas loqui so- facti cognoscerentur. Denique ut isti actus sint let, et ideo non transcendunt ordinem aliorum occulti, quando fiunt hoc, vel illo modo, oporeffectuum naturalium : sicut ergo Angelus tet, ut substantia eorum occulta sit et quod alias res naturales cognoscit, ita et illos actus. desit principium necessarium ad intuendos ilSecus vero est de actibus liberis, quia ad su- los, prout in re sunt facti, ut capite post seperiorem quemdam ordinem pertinent, ut quenti declarabimus, ergo utcumque fiant, post caput sequens explicabimus. Potestque semper sunt occulti. hæc sententia tribui D. Thomæ, quia ubicum- 12. Evasio. Responsio. — Dices : esto que docet, non posse Angelum cognoscere ac- non cognoscat Angelus, vel dæmon hos actus tus cordis, seu a voluntate elicitos, ex libertate voluntatis in seipsis per proprias eorum speejus rationem reddit. Sic enim dicto art. 4, di- cies, videbit saltem in motu phantasiæ, et apcit, actiones internorum habituum non co- petitus sentientis, quia ex isto naturaliter segnosci ab Angelo, quia unusquisque utitur ha- quitur motus internus voluntatis : et dæmon bitibus, cum vult, ut in dict. cap. 154, 3 contr. optime novit, non esse in potestate nostra,

« PredošláPokračovať »