Obrázky na stránke
PDF
ePub

802

809

847

riæ, non solum gratiam habitualem receperint, sed Cap. XX. Ulrum ante legem gratiæ omnes apparitiones etiam actus gratiæ liberos elicuerint.

601 Dei ad homines per Angelos factæ fuerint, ila ut non CAP. VIII. Utrum Angeli fuerint sanctificati per pro- solum propriam, sed etiam Dei personam gerentes priam dispositionem. 605 homines juvent, ad eosque loquantur.

765 CAP. IX. Corollaria er præcedenti doctrina, quibus Cap. XXI. Utrum in novo Testamento Deus per ministe

gralia et merilum Angelorum in primo instanti rium Angelorum hominibus apparuerit, et cujus ormagis erplicatur. 607 dinis hi Angeli sint.

781 Cap. X. Utrum Angeli in primo instanti incequalem gratiam cum proportione ad naturam acceperint. 611

LIBER VII. Cap. XI. Utrum Angeli sancti in secunda mora, seu ins

DE MALIS ANGELIS, EORUMQUE LAPSU ET CULPA. lanti vialores fuerint, et augmentum gratiæ et gloriæ

CAP. I. Ulrum Angeli in bonos et malos recte, et suffimeruerint, et per quos actus, quibusve auxiliis id

cienter distribuantur.

790 fecerint, et in statu gratiæ perseveraverint. 616

CAP. II. Utrum dæmones, seu aliqui Angeli natura sua CAP. XII. Utrum omnes Angeli, qui in secundo instanti

mali sint. ad Deum conversi sunt, ex speciali Dei dono usque

796

CAP. III. Unde habeat Angelus, ut possit peccando fieri ad finem viæ in gratia perseverint.

624

malus, et an possit fieri crealura natura sua impec

cabilis. LIBER VI.

CAP. IV. Utrum potuerit Angelus peccare sine pravio DE STATU BEATITUDINIS SANCTORUM , EORUMQUE MINISTERUS. defectu in suo intellectu speculativo.

Cap. V. Utrum quoties voluntas peccal, intellectus ex Cap. I. Utrum Angeli sancti statim in secundo instanti,

necessitate consideret fortius turpe objectum, quam seu intrinseco termino essentiale præmium suorum

honestum.

815 meritorum receperint.

633

CAP. VI. Ulrum omne peccatum voluntatis defectum CAP. II. Otrum Angeli sancli immediate post secundum

aliquem in intellectu practico supponat. instans consummati meriti beatiludinem receperint,

825 ' Cap. VII. Utrum de facto mali Angeli per ignorantiam ac proinde totum eorum negotium tribus instantibus

vel cum plena scientia , et advertentia peccaverint. 838 comprehensum fuerint.

637

Cap. VIII. Utrum Luciferi peccatum superbiæ proprie CAP. III. Vtrum sancti Angeli in lertio post suam crea

fuerit, vel esse potuerit.

842 tionem instanti beatitudinem acceperint. 640

CAP. IX. Ulrum Cap. IV. (trum beatitudo ex solis præcedentibus meri

primum pecculum Luciferi fuerit

superbia. tis, vel eliam ex sequentibus prævisis, et secundum

CAP. X. Utrum primum peccatum superbiæ in Lucifero proportionem naturalium sanctis Angelis data sit. 643

fuerit nimius, seu inordinatus appelitus suæ beatituCAP. V. Quid Angeli beati in Deo, seu Verbo a prin

dinis naturalis.

857 cipio viderint, et an in ea cognilione aliquo modo

Cap. XI. Utrum primum peccatum Luciferi fuerit inorprofecerint.

649

dinatus appetitus supernaturalis bealitudinis. 864 CAP. VI. Ctrum Angeli in sua beatitudine essentiali, et

Cap. XII. Utrum Lucifer peccaverit Dei æqualitatem in cognitione rerum in Verbo aliquo modo profecerint,

absolute appetendo.

871 et quomodo.

655 CAP. VII. Utrum Angeli in his donis, quæ ad voluntatem

Cap. XIII. Utrum peccatum Luciferi fuerit circa excel

lentiam unionis hypostaticæ, illam suc naturæ inorpertinent, et in aliis dotibus gloriæ a principio beati

dinate appetendo.

880 tudinis perfecti fuerint.

Cap. XIV. Utrum aliqua alia excellentia fuerit, vel esse CAP. VIII. Utrum sancti Angeli saltem in accidentali

potuerit objectum superbiæ Luciferi.

891 beatitudine suis meritis crescant.

673

Cap. XV. Utrum Lucifer alia peccata præler superbiam CAP. IX. Utrum ex sanctis Angelis, quidam assistentes

commiserit.

897 et alii ministrantes sint.

676

Cap. XVI. Utrum Lucifer, seu princeps malorum AngeCAP. X. Quomodo intelligatur Scriptura, cum supe

lorum fuerit primus omnium Angelorum etiam sanriores et assistentes Angelos ad aliqua ministeria

ctorum, quoad perfectionem naluralem. 910 nitti, vel ea exequi significat, et quid in hac contro

CAP. XVII. Utrum Lucifer alios Angelos ad peccandum tersia probabilius videatur.

684
induxerit.

915 Cap. XI. Utrum quidam Angeli alios illuminent. 700

Cap. XVIII. Quale fuerit inferiorum Angelorum peccaCap. XII. Quid sit illuminatio unius Angeli ab alio, et

tum, et quomodo eis Lucifer illud persuadere poquomodo a locutione disserat.

702
tuerit.

922 Cap. XII. Utrum unus Angelus illuminando alium, ali

Cap. XIX. Utrum mali Angeli in primo suæ creationis quid in illum efficiat, vel quomodo illum illuminet,

momento peccaverint.

931 vel ad veritatem cognoscendam juvet.

710 Cap. XIV. Nonnullis difficultatibus circa resolutionem

CAP. XX. Utrum Angeli in primo instanti creationis capitis præcedentis satisfil.

suc peccare potuerint.

934 719

Cap. XXI. Utrum Angeli nulla interveniente mora, staCAP. XV. Quo progressu et ordine supernaturales illu

tim in secundo instanti peccaverint.

953 minationes Angelorum a Deo, usque ad infimos Angelos deriventur.

727

LIBER VIII. CAP. XVI. Utrum possint Angeli hominum viutorum,

DE POENIS ANGELORUM, QUI PECCAVERUNT, ET DE BELLO vel illuminare menles, vel voluntates excitare. 737

QUOD CONTRA DEUM ET HOMINES GERUNT. CAP. XVII. Utrum sancti Angeli ad custodiendos homimes deputati sint, et quomodo.

746 Cap. I. Utrum omnes Angeli qui peccaverunt damnati CAP. XVIII. Quomodo inter Angelos distributa sint mini- sint, vel aliquid eorum pæniluerint, veniamque consteria angelicæ custodiæ.

seculi sint.

58 CAP. XIX. De actionibus angelicæ custodice, ejusque ef- Cap. II. Quando mali Angeli damnati sint, et ultimo

966 fectibus

760 supplicio affecli.

668

[ocr errors]

757

1022

CAP. III. De instantibus, seu morulis, in quibus nego- intentionalem actionem, aut per realem etiam effectio

tium malorum Angelorum consummatum cst. 970 nem dæmones torqueat. Cap. IV. An pana dæmonum recte, ac sufficienter in Cap. XIV. Quomodo ignis inferni dæmones cruciet, vel pænam damni, et sensus dividatur. 972 quid in illis efficiat.

1033 Cap. V. An tristitia dæmonum de amissa gloria ad Cap. XV. An tanta sit dæmonum afflictio, ut nullam pænam damni vel sensus perlineal.

976 omnino voluptatem aut delectationem capere posCap. VI. Quanta sit in Angelis malis cæcitas mentis, sint.

1049 seu intellectus, et ad quam pænam pertineat. 978 CAP. XVI. Utrum dæmones in certo aliquo loco, qui Cap. VII. Utrum voluntas dæmonis per damnationem infernus, vel gehenna dicitur, ad eorum supplicium manserit obstinata in malo quod in via commisit, ita destinalo delineantur, vel quis sit eorum pænalis ut in perpetuum retrocedere non possit. 983 locus.

1054 CAP. VIII. Utrum dæmonis sint ita obstinati in malo, Cap. XVII. Nonnulla dubia circa pænalia malorum ut nullum actum voluntatis undique honestum habere Angelorum loca resolvuntur.

1064 possint.

988 Cap. XVIII. Utrum damnatorum Angelorum, munus, et CAP. IX. An propria causa obdurationis dæmonum sil v eluti proprium ministerium sit homines tentare seu divini auxilii, vel concursus denegatio. 990 ad peccandum inducere.

1067 CAP. X. Utrum dæmonum obstinatio ex aliqua positiva Cap XIX. An omnes tentationes, ac subinde omnia pec

causa intrinseca, vel extrinseca proveniat. 996 cata hominum ex dæmonum actione proveniant 1076 Cap. XI. Quæ sit probabiliter causa obstinationis - CAP. XX. Utrum ad ministeria malorum Angelorum monum, cum impotenlia vel abstinendi a peccato vel pertineat hominibus nocere, aliave mala pænæ peccaiterum bene operandi. 1002 toribus inferre.

1084 Cap. XII. Utrum dæmones ab igne corporeo et sensibili Cap. XXI. Ulrum ministeria dæmonum per varios ortorqueantur.

1010 dines, el principatus divisa sint, et quomodo sint CAP. XIII. Utrum ignis per solam apprehenisonem, vel distributa.

1088

[blocks in formation]

1. Tractationem hanc etiam pertinere ad theologiam. — Cum duplex sit de Deo consideratio; altera absoluta, qua divinam naturam, ejusque attributa, et personas, quæ in illa subsistunt, contemplamur; altera respectiva, qua eumdem Dominum ut se creaturis communicat, easque ad se convertit, ac revocat, speculamur; utramque scholastica Theologia complectitur. Ideoque licet multa de creaturis disputet, nunquam ab objecto suo, quod Deus est, divertitur ; quia creaturæ, non nisi velut a Deo emanant, vel ad eum tendunt, vel, quod perinde est, ut earum cognitio ad Deum pro hujus vitae statu melius cognoscendum necessaria est, considerat. Atque ita de Deo sub priori ratione absoluta disputant Theologi cum Magistro, in lib. 1 Sententiarum, sub posteriori vero in 2, a principio. D. Thomas autem, in sua prima parte, utramque considerationem amplexus est, nam priorem per primas quadraginta quatuor quæstiones, posteriorem vero per reliquas quæstiones, vel potius per cæteras suæ Theologiæ paries prosequitur.

2. Ratio protracti operis.- Nos vero priorem hujus doctrinæ partem in opere, quod De Deo uno, et trino inscripsimus, pro tenuitate nostra elaboratam superioribus annis in lucem emisimus, et pro temporum opportunitate alteram prosequi promisimus. Et quamvis in cæteris operibus postea editis ab intentione proposita non discesserimus, in omnibus enim Dei veram cognitionem vel illustrare, vel defendere conati sumus: propter varias nihilominus vel docendi, vel scribendi occurrentes occasiones inchoatum opus continenter prosequi non potuimus. Id vero aliis jam occupationibus ex parte liberati, et commodiorem temporis occasionem nacti, tandem præstamus, divinam clementiam exorantes, ut qui dedit incipere, donet et perficere.

3. Inscriptionis ratio.-Præsentem ergo parlem secundam universam De Deo creaturarum omnium effectore inscribimus, quia omnem de Deo considerationem, quæ per respectum ad creaturas sumitur, in aliquo genere causæ fundari necesse est. Nullum enim habitudinis genus inter Deum et creaturam spectari potest, quod in ratione causæ et effectus non nitatur, vel ad illam revocetur. Duobus autem præcipue modis Deus est cæterarum rerum causa, nimirum, vel efficiens, vel finalis. Et juxta hæc duo causarum genera, bipartita est hæc respectiva de Deo contemplatio : una enim de Deo ut prima efficiente causa, altera de eodem ut ultimo fine existit. Illæ autem duæ causarum rationes ita inter se comparantur, ut licet finalis in mente operantis, seu in intentione præcedat, ab efficiente executio incipiat, et per ejus influxum perfectio ipsius operantis nobis potissimum manifestetur. Et ideo post absolutam de Deo uno, et trino disputationem, hæc de Deo creaturarum omnium effectore convenienti methodo subsequitur, quem etiam ordinem D. Thomas in sua prima parte observavit. Unde licet hoc opus, quia partem scientiæ Theologiæ continet, merito de Deo inscribatur, nihilominus in operibus ejus explicandis directe, ac proxime versari necesse est ; quia non potest Deus sub illo respectu nisi cognitis ejus operibus recte cognosci; et ideo opus ipsum in varios tractatus de diversis Dei effectibus dividemus. Et primus quidem de opere creationis in genere futurus esset, quoniam ab illo opera Dei extra ipsum incipiunt. Atque ita de illo lam D. Thomas, in sua prima parte, a quæstione 44, usque ad 49, quam Magister, ac reliqui Scholastici in principio libri secundi Sententiarum disputarunt. Nos vero in tomo primo Metaphysicæ, disputione 20, de creatione disseruimus, quam disputationem hic repetere necessarium non duximus, neque sub illa generali ratione aliquid ad Theologicum institutum pertinens addendum in præsenti occurrit. Nam si quid forte desideratum fuerit, totum id de variis creaturis disputando, melius in particulari dicetur.

4. Distributio totius secundæ partis de Deo creatore.— Erunt igitur præsentis operis, seu secundæ partis de Deo, tres tractatus principales. Primus de creaturis incorporeis, quas Angelos vocamus : Secundus de corporalibus , prout a Deo sex diebus creatæ, ornatæ, ac distinctæ sunt, ubi etiam de primi hominis creatione, innocentiæ statu, illiusque amissione dicemus. Terlium de anima præsertim rationali cum D. Thoma instituemus (1). Nam sicut homo inter omnes creaturas singularem habet corporis et spiritus compositionem, ita peculiarem etiam considerationem, postulat; maxime illius partis, quæ in eo præcipua est, et omnis boni, vel mali, felicitatis, vel miseriæ fundamentum. Quem tractatum ob eam maxime rationem huic operi adjungendum duximus, quoniam sicut in Metaphysica speculativæ Theologiæ fundamenta jecimus; ita hic ad moralem Theologiam viam parare cupimus. Pendet autem moralis doctrina ex interna animi et facultatum, ac operum ejus cognitione; ideoque quidquid ad eum finem utilius judicabimus, diligenter in hoc tractatu de anima, quem ob hanc causam sæpius promisimus, diligenter inquirere, et expedire curabimus.

Tractatus universi de Angelis, seu de spiritualibus creaturis, præludium.

1. Naturalis Theologia et Philosophia de Angelis etiam tractant inferiori quodam modo.-Disputatio de spiritualibus creaturis per se spectata ad naturalem Theologiam, seu Metaphysicam pertinet, cujus proprium est de rebus, quæ in suo esse abstrabunt a materia, disserere; imo etiam a Philosopho naturali sub habitudine ad sensibilem motuai cælestis corporis attingitur. Et ita de Angelis sub ratione coelestium motorum agit Aristoteles, in lib. 8 Physicor., et plura in lib. 12 Metaph., ubi eos intelligentias vocat, de quibus in aliis suis operibus sæpius mentionem facit. Et antiqui ejus expositores lam Græci, quam Arabes, Plato etiam multa de his spiritibus, quos interdum Deos secundarios, interdum animas cælorum et astrorum , interdum species separatas appellat, disputavit, cujus mentem late exposuit D. Thomas, opusc. 15, cap. 1. At Marsilius Fiscinus, in Comment. ad Convivium Platonis, orat. 6, cap. 3, et in argumento ad librum, seu dial. 11, de Legibus, in principio, verba Platonis in bono sensu interpretatur. Et alia ex Philosophis congerit de Angelis Augustinus Eugubinus, in lib. 8 peren. Philosoph. Et propterea nos, in tomo 2 Metaph., de spiritualibus substantiis disputationem 35 instituimus, in qua naturam, et proprietates earum ex effectibus, vel principiis naturalibus, quoad fieri potuit, investigamus, quæ hic repetenda non sunt, sed vel altiori modo eadem confirmanda, vel ea, quæ ratio naturalis non assequitur, addenda erunt.

2. Aliiori vero christiana Theologia.-Nomen Angelorum ab officio, non a natura desumptum est.At vero Theologia Christiana sub altiori lumine, et ex principiis a Deo revelatis de eisdem substantiis disputat, quam etiam proprio nomine a divinis Scriptoribus desumpto Angelos appellat. Circa quod nomen sciendum est, ab

(1) Tertium hunc tractatum auctoris mors interrupit; suffectus tamen est ex ejusdem prælectionibus olim datis in schola.

innoli dicuntur.— Hinc etiam e converso una

officio esse desumptum, quamvis jam substantias ipsas, quatenus spirituales sunt, et immateriales, significet. Ita Dionysius, c. 4, de Divin. nom., et communiter Patres in id Psal. 103 : Qui facit Angelos suos spiritus, et in id ad Hebr. 1: Omnes sunt administratorii spiritus. Sicque accipiendum est, quod dixit Gregorius, homil. 34, in Evang., Angelorum vocabulum nomen est officii, non naturæ ; utique juxta primavam suam impositionem. Idemque habet Isidorus, lib. 7 Origin., c. 5, et lib. 2 Sentent., cap. 10. Et prius docuerant Cyrillus, lib. 1, in Joan., cap. 2, et antea Hilarius, lib. 3, de Trinitate, unde ostendens posse hoc nomen Verbo Dei tribui sine præjudicio divinitatis. Sic etiam Augustinus 2, de Trinit., cap. 13, dicit nomen Angeli interdum Verbo incarnato attribui, ut Isa. 9, Magni consilii Angelus. Et Malachia 3, dicitur Angelus Testamenti, et addit posse etiam de Spiritu sancto dici, quia de illo dictum est, Quæ ventura sunt, annuntiabit vobis, Joan. 16. Pater autem non dicitur Angelus, quia non mittitur, ut notavit Isidorus, lib. 7 Orig., cap. 3.

3. Homines ratione officii Angeli dicuntur.-Hinc etiam e converso homines ratione officii solent in Scriptura Angeli vocari, ut Joan. Baptista, Malach. 3: Ecce ego mitto Angelum meum, ut Christus exposuit, Matth. 11. Et Sacerdotes, Malach. 2, A pocal. 1, 2 et 3. Quo modo multi exponunt illud 1 Corinth. 11 : Mulier habere debet potestatem supra caput propter Angelos. Unde merito dixit Tertullianus, lib. contra Judæos, cap. 9, non esse novum Spiritui sancto Angelos appellare eos, quos ministros virtutis suæ præfecit. Unde Hieronymus, epist. 150, ad Algas., q. 5, dixit Apostolos vocari Angelos. Idemque de Prophetis dixit Ambrosius, ad Gal. 5. Nihilominus frequentiori usu ac communi superiores spiritus Angeli vocantur , juxta illud Pauli ad Hebr. 1: Omnes sunt administratorii spiritus in ministerium missi. Ubi etiam allegat illud Psal. 103 : Qui facit Angelos suos spiritus, id est, eos, qui natura sunt spiritus, facit esse Angelos suos, injungendo eis officium nuntiandi, ut ibi exponit Augustinus, et 15, de Civit., cap. 23, unde Dionysius, cap. 4, de cælesti Hierarch., dicit, coelestes spiritus ideo præ omnibus Angelicum cognomen meruisse, quod cum in eos primo divinæ claritatis fulgor emanet, ipsi postmodum in nos enuntiationes illas sublimiores superne trajiciunt, et similia habet Chrysostomus, homilia , de Incomprehensione natura, a medio.

4. Nomen Angeli in bonam partem communius accipitur.Nomen Angeli monibus tribuitur.-Ex quorum Patrum verbis colligimus Angelorum nomen absolute dictum, et quasi per antonomasiam in bonam partem accipi, et sanctos Angelos significare, quia illi sunt przecipue Dei nuntii, quos ispe proprie ad sua mysteria manifestanda, et ad bonum totius universi procurandum miilit. Et hinc etiam homines singularis sanctitatatis Angeli vocari solent, ut Augustinus notat, libro Quæst. in Genes., q. 3, et Ambrosius, lib. de Noe et Arca, c. 4. Nihilominus tamen etiam hoc nomen invenitur dæmonibus tributum in Scriptura, ut Malih. 25 : Qui paratus est diabolo et Angelis ejus, ubi etiam nomen Angeli officii esse videtur, quia mali Angeli inferiores ministri sunt diaboli, id est, supremi spiritus mali, de quo dicitur Apocalyps. 12: Projectus est draco ille magnus, etc. Et angeli ejus cum eo missi sunt. Et sic etiam Paulus 2, ad Corinth. 12, vocat Angelum Satanæ, et 1 Corinth., dixit, Nescitis quoniam Angelos judicabimus. Quod exponens Augustinus, in Psal. 86, ait : Minalur Apostolus se judicaturum Angelos. Quos Angelos, nisi Apostatas Angelos? Solel denique Angelorum nomen, et generaliter, et specialiter sumi. Nam inter spiritus Angelicos varii sunt gradus, seu ordines, ut infra videbimus, quibus omnibus commune est Angelorum nomen, interdum vero insimus illorum ordo Angelorum esse dicitur, quasi generis nomine infimæ speciei applicato. In presenti vero de Angelis generaliter loquimur, ut bonis et malis; supremis, mediis, et infimis nomen commune est, eorumque naturam significat.

5. Scripsil D. Dionysius de Angelis pauca.-Id negans Erasmus rejicitur.Et Cajetanus dubitans.—De his ergo substantiis post ea, quæ Canonici Scriptores

Ei Cai Cripsil D. ; naturam sieh malis; suprapplicato. In mordo Ang

« PredošláPokračovať »