Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors][merged small][merged small][merged small]

inter eos nascuntur actiones, quae appellantur negotiorum gestorum; sed domino quidem rei gestae adversus eum, qui gessit, directa competit actio, negotiorum autem gestori contraria. Quas ex nullo contractu proprie nasci, manifestum est; quippe ita nascuntur istae actiones, si sine mandato quisque alienis negotiis gerendis se obtulerit, ex qua causa hi, quorum negotia gesta fuerint, etiam ignorantes obligantur. Idque utilitatis causa receptum est, ne absentium, qui subita festinatione coacti, nulli demandata negotiorum suorum administratione, peregre profecti essent, desererentur negotia, quae sane nemo curaturus esset, si de eo quod impendisset nullam habiturus esset actionem. Sicut autem is, qui utiliter gesserit negotia, habet obligatum dominum negotiorum gestorum, ita et contra iste tenetur, ut administrationis rationem reddat; quo casu ad exactissimam quisque diligentiam compellitur. (S. 1. I. de oblig. qu. ex c. 3, 27.)

2. Vormundschaftsführung (siehe unten §. 89). y) Tutores quoque, qui tutelae judicio tenentur, non proprie ex contractu obligati intelliguntur (nullum enim negotium inter tutorem et pupillum contrahitur); sed, quia sane non ex maleficio tenentur, quasi ex contractu teneri videntur. (S. 2.

[ocr errors][merged small]

I. eod.)

3. Erbschaftsantritt (obligationes ex testamento). Vgl. unten $. 107.

4. Vermögensgemeinschaft. (Die drei Theilungsklagén: actio communi dividundo; familiae erciscundae; finium regundorum.)

d) Item si inter aliquos communis sit res sine societate, veluti quod pariter eis legata donatave esset, et alter eorum alteri ideo teneatur communi dividundo judicio, quod solus fructus ex ea re perceperit, aut quod socius ejus in eam rem necessarias impensas fecerit: non intelligitur proprie ex contractu obligatus esse, quippe nihil inter se contraxerunt; sed .. quasi ex contractu teneri videtur. Idem juris est de eo, qui

Ru

solidmatan

solvit, re obligatur: nam proinde ei condici potest, . . . ac si mutuum accepisset. . Sed haec species non videtur ex contractu consistere, quia is, qui solvendi animo dat, magis distrahere vult negotium quam contrahere. (Gaj. III, 91.)

b) Condictio causa data causa non secuta (s. cond. ob causam datorum).

c) Condictio ab turpem causam. ol
d) Condictio ab injustam causam.

ol
e) Condictio sine causa.
B. Obligationes quasi ex delicto. Hauptfälle:
1. Actio de effusis et dejectis.

24 poracky kiedic.
2. Actio de posito et suspenso. sg. sian, pelat. Astellen

3. Actio furti adversus nautas, caupones etc.
$) Item exercitor navis aut cauponae aut stabuli de dolo aut
furto, quod in nave aut caupona aut stabulo factum sit, quasi
ex maleficio teneri videtur, si modo ipsius nullum est maleficium,
sed alicujus eorum, quorum opera navem aut cauponam aut
stabulum exerceret; cum enim neque ex contractu sit adversus
eum constituta haec actio et aliquatenus culpae reus est, quod
opera malorum hominum uteretur, ideo quasi ex maleficio teneri
videtur. In his autem casibus in factum actio competit, quae
heredi quidem datur, adversus heredem autem non competit.
(S. 3. I. h. t. 4, 5.)

4. Die Actiones noxales. n) Noxa autem est corpus, quod nocuit, id est servus; noxia ipsum maleficium, veluti furtum, damnum, rapina, injuria. (S. 1. I. de nox. act. 4, 8.)

of urpure 9) Constitutae sunt autem hoxales actiones aut legibus aut edicto praetoris: legibus veluti furti lege XII tabularum, damni "injuriae lege Aquilia. Omnes autem noxales actiones caput sequuntur: nam si filius tuus servusve noxam commiserit, quamdiu in tua potestate est, tecum est actio; si in alterius

timinde

tibi dederit aut servus tuus esse coeperit ... incipit tecum
noxalis actio esse. (Gaj. IV, 76, 77.)
5. Actio de pauperie.

damar
1) ,,Si quadrupes pauperiem fecisse dicetur" actio ex
lege XII tabularum descendit: quae lex voluit, aut dari id quod
nocuit, id est animal quod noxiam commisit, aut aestimationem
noxiae offerri. (L. 1. pr. D. si quadrup. 9, 1.) Ulp.

§. 71.

( crelection
Sicherung der Forderungsrechte.
Uebersicht der Sicherungsmittel (Cautiones). Real- und Verbal-
caution. Insbesondere:

1. Das Angeld (arrha).
a) Arrha confirmatoria.

b) Arrha poenitentialis (Wandelpön). femel buy for bemelemento?
a) Nam quod arrhae nomine datur argumentum est emtionis
et venditionis contractae. (Pr. I. de emt. 3, 23.)

2. Konventionalstrafe.
3. Bürgschaft.
4. Pfandrecht.

$., 72.

12

Santa

Die Bürgschaft.
[Gaj. III, 115—127; Inst. tit. de fidejussorib. 3, 20.]
Wesen der Verbürgung. - Römische Formen derselben:

1. Adpromissiones: Sponsio, fidepromissio, fidejussiosuude... a) Pro eo quoque qui promittit solent alii obligari, quorum alios sponsores, alios fidepromissores, alios fidejussores appellamus. Sponsor ita interrogatur: idem dari spondes? fidepromissor: idem fidepromittis? fidejussor: idem fide tua esse jubes? (Gaj. III, 15.)

B) Sponsoris vero et fidepromissoris similis condicio est, fidejussoris valde dissimilis. Nam illi quidem nullis obligatio

Intenta :

min for rent

2. Constitutum debiti (alieni). 8) Constituere autem et praesentes et absentes possumus, sicut pacisci, et per nuntium et per nosmet ipsos et quibuscunque verbis. (L. 14. $. 3. D. de pec. const. 13, 5.) Ulp. Vgl. oben §. 68 7, 8, E.

3. Mandatum credendi (sogenanntes mandatum qualificatum).

) Lucius Titius, cum pro Sejo, fratre suo, apud Septicium intervenire vellet, epistolam ita emisit: „si petierit a te frater meus, peto, des ei nummos fide et periculo meo.“ (L. 24. D. de fidejuss. 46, 1.) Marcell.

4. Die sogenannten beneficia fidejussorum.

a) Regreß (benef. cedendarum actionum). ) Fidejussoribus succurri solet, ut stipulator compellatur ei, qui solidum solvere paratus est, vendere ceterorum nomina. (L. 17. D. de fidej. 46, 1.) Jul. b) Benef. divisionis (ex epistola Divi Hadriani).

diaprida danes are

sametissa c) Benef. ordinis s. excussionis. 5) Si quis crediderit et fidejussorem acceperit, non statim ab initio fidejussorem ... conveniat neque debitore neglecto intercessoribus molestus sit, sed primo eum, qui pecuniam accepit et debitum contraxit, conveniat. (Nov. 4. c. 1.)

5. Verbot der Frauenbürgschaft.
a) Begriff der intercessio.

b) Das St. Vellejanum (a. 46 p. Chr.).
n) Et primo quidem temporibus Divi Augusti, mox deinde
Claudii, edictis eorum erat interdictum, ne feminae pro viris
suis intercederent. Postea factum est Senatusconsultum, quo
plenissime feminis omnibus subventum est. Cujus SCti verba
haec sunt: Qvod MARCVS SILVANVS ET VELLEJVS TVTOR, CON-
SVLES, VERBA FECERVNT DE OBLIGATIONIBVS FEMINARVM, QVAE
PRO ALIIS REAE FIERENT, QVID DE EA RE FIERI OPORTERET,

ITA CONSVLVERVNT: QVOD AD FIDEJVSSIONES

DE

EA RE

ET

MVTVI

AD QVOS DE EA RE IN JVRE ADITVM ERIT, SI DEDERINT OPERAM, VT IN EA RE SENATVS VOLVNTAS SERVETVR. (L. 2. pr. $. 1. ad SC. Vellejanum 16, 1.) Ulp.

§. 73.

Pawn

Das Pfandrecht.
1. Heutiger Begriff des Pfandrechtes. (Rei obligatio.)
2. Geschichte des Pfandrechts.

A. Das Fiduciarpfand. a) Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel mancipatur, vel in jure ceditur. (Isidor. orig. V, 25. §. 23.)

B) „Dama, L. Titi servus, fundum Bajanum, qui est in agro qui Veneriensis vocatur, . . . HS. n(ummo) I fidi fiduciae causa, mancipio accepit ab L. Bajanio. Pactum conventum factum est inter Damam ... et L. Bajanium: quam pecuniam L. (Titius) Bajanio dedit dederit ... usque eo is fundus fiduciae esset, donec ea omnis pecunia persoluta . . esset. Si pecunia sua quaque die L. Titio heredive ejus data , soluta non esset, tumuti eum fundum . . . L. Titius heresve ejus . ubi et quo die vellet pecunia praesenti venderet.“ ... (Inscr. Bruns font. p. 200.) B. Das Pignus.

auw y) Pignus est quod propter rem creditam obligatur, cujus rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor, dominium penes debitorem est. (Isidor. orig. V, 25. §. 22.)

5) Pignus appellatum a pugno, quia res, quae pignori dantur, manu traduntur. (L. 238. §. 2. D. de V. S. 50, 16.) Gaj.

a) Si is qui pignori rem accepit, cum de vendendo pignore nihil convenisset, vendidit, . . . furti se obligat. (L. 74. D. de furt. 47, 2.) Javol.

C. Die Hypotheca (Interdictum Salvianum; Actio Serviana).

[ocr errors]
« PredošláPokračovať »