Obrázky na stránke
PDF

quod si de se ipsis Angeli nesciunt, non æquales, sed membris meis, repugnantem legi mentis meæ, et captiheatiores erimus. Veritas autem nobis eorum promi- vantem me in trge peccati, quæ est in membris meis. Irosit æqualitatem ( Mauh. XIII, 30 ). Certum est igitur felix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hu. hoc eos nosse per speciem, quod nos per fidem, nul- jus ? Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum lam scilicet ruinam cujusquam sancli angeli jam fu- (Rom. vii, 23-25 ). Quoniam in eis caro concupiscit luram. Diabolus vero el angeli ejus, elsi beati erant adversus spiritum, et spiritus adversus carnem (Galat. antequam caderent, et se in miseriam casuros esse v, 17), atque in tali certamine laborantes ac perick nesciebant, erat lamen adhuc quod eorum adderetur Lantes dari sibi pugnandi vincendi que virtutem per beatitudini, si per liberum arbitrium in veritate sle Cbristi gratiam poscunt. Ille vero nulla tali rixa de tissent. donec islam summa beatitudinis plenilu- se ipso é adversus se ipsuin lentatus alque turbatus, dinem, lanquam præmium ipsius permansionis acei- in illo beatitudinis loco sua secum pace fruebatur. perent, id est, ut magna per Spiritum sanclom data 30. Proinde etsi non interim letiore nunc ; verumabundantia charitatis Dei, cadere ulterius omnino non tamen polentiore gratia indigent isti : et quæ potenpossent, et hoc de se certissime nossent. Hanc pleni- tior quam Dei unigenitus Filius, æqualis Patri et tudinem beatitudinis non babebant : sed quia nescie- corternus, pro eis homo faclus, et sine suo ullo vel bant suam futuram miseriam, minore quidem, sed originali vel proprio peccato ab hominibus peccatori. lamen beatitudine sine ullo vilio fruebantur. Nam si bus crucifixus ? Qui quamvis die tertio resurrexit. suum casum futurum nossent ælernumque supplicium, nunquam moriturus ulterius; perlulit tamen pro morbeati utique esse non possent, quos hujus tanti mali talibus mortem , qui mortuis præstitit vilam, ut remetus jam tunc miseros esse compelleret.

dempli ejus sanguine, tanto ac lali pignore acceplo 28. Sic el hominem fecit cum libero arbitrio, el dicerent : Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui quamvis sui futuri casus ignarum, tamen ideo bealum, Filio suo proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus quia et non mori el miserum non fieri in sua polestale tradidit eum, quomodo non el cum illo omnia nobis doesse sentiebat. In quo slalu rcclo ac sine vilio, si per navil ( Rom. við, 31, 32 ) ? Deus ergo naluram no? ipsum liberum arbitrium manere voluisset, profecto stram, id est animam rationalem carnemque hominis sine ullo mortis et infelicitatis experimento, acciperet Christi · suscepit, susceptione singulariter mirabili illam, merito hujus' permansionis, beatitudinis ple- vel mirabiliter singulari, ut nulli justitiæ suæ præcenitudinem, qua et sancti Angeli sunt beati, id est, ut dentibus mcrilis Filius Dei sic esscl ab initio quo esse cadere non possel ulterius, el hoc certissime scircl. homo cæpisset, ut ipse et Verbum quód sine initio est, Nam neque ipse possel eliam in paradiso bealus esse, una persona esset. Neque enim quisquam lanta rei imo ibi non esset, ubi esse miserum non deceret, si hujus el fidei cæcus est ignorantia, ut audeat dicere. eum sui casus präscientia timore · lanti mali misc. quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria Glium ho. rum faceret. Quia vero per liberum arbitrium Deum ninis nalum, per liberum tamen arbitrium bene videseruit, justum judicium Dei expertus est, ut cum vendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse lola sua stirpe, quæ in illo adhuc posila lola cum illo ut esset Dei Filius, resistente Evangelio alquc dicente, peccaverat, damnarelur. Quotquot enim ex hac stirpe Verbum caro factum esi ( Joan. 1, 14 ). Nam ubi hoc cratia Dei liberantur, a damnatione utique liberanlur, factum est, nisi in ulero virginali, unde suit initium qua iam tenentur obstricti. Unde etianisi nullus libe- hominis Christi ? liemque Virgine requirenle , quo. rarelur, justum Dei judicium nemo juste reprchen- modo fieret quod ei per angelum nuntiabalur, ange. deret. Quod ergo pauci in comparatione pereuntium, lus respondit, Spiritus sanctus superveniet in le ", cl in suo vem numero multi liberantur, gratia lit, gratis virlus Aliissimi obumbrabit tibi : propterea, quod nascelil, gratiæ sunt agendic quia fil, ne quis velut de suis lur ex le Sanctum, vocabitur Filius Dei ( Luc. I, 35 ). meritis extollatur, sed omne os obstrualur ( Rom. uu, Propterea , inquit : non propter opera, quae nondum 19), el qui glorialur, in Domino glorietur.

nali utique nulla sunt; sed proplerea quia Spiritus CAPUT XI. - 29. Quid ergo ? Adam non habuit sanctus superveniet in le, el virlus Allissimi obumbrabit Dei gratiam ? Imo vero babuit magnam, sed disparem. ubi, quod nascelur ex le Sanctum, vocabitur Filius Dei. Ille in bonis eral, que de bonitale sui Condiloris ac- Isla nativitas profecio gratuita conjunxit in unitate ceperat : neque enim ea bona ct ille suis merilis personze hominem Deo, carnein Verbo. Islam nativi. comparaveral, in quibus prorsus nullum paliebalur lalein bona opera.secula suni, non bona opera memalum. Sancti vero in hac vila, ad quos pertinct lie rucrunt. Neque enim meluenduin erat, ne isto inelaberationis hæc gratia, in malis sunt, ex quibus cla- bili modo in unitatcm persone a Verbo Deo nalura mant ad Deum, Libera nos a malo ( Malih. vi, 13 ). bumana suscepla, per liberum voluntatis peccaret Ille in illis bonis Christi morte non eguit : istos a arbitrium, cum ipsa susceptio lalis esset, ul natura realu et hæreditario el proprio, illius Agni sanguis hominis a Deo ila suscepta , nullum in se moluin absolvit. Ille non opus habebat eo adjutorio, quod sic velus codex Corbeiensis. Al edili, a se ipso. implorant isti cum dicunt : Video aliam legein in Thir, :0, ex mss. restituimus.

3 Am. Er. et Lov., Christus. Melius posteriores quadra

opusculi hujus editioncs, christi ; quiilus consenti anti'Sac Mss. Ellili, hujusmodi.

qilissinius codex Corbciensis. i l'alicani dno Mss., esse.

Plerique Mss., rcnici super le 3 kounulli Mss., el limor.

8 Quallior ss , in uni cilen

male volumtatis aduillerci. Per hunc Mediatorem quoniam non talis nalura lacla erat, ut sine divino adju Deus ostendit eos, quos ejus sanguine redemit, facere corio possel manere si vellet, non utique sua culpa ceci. se cx malis deinceps in æternum bonos, quem sic dissent: adjutorium quippe defuisset, sine quo manere suscepit, ut nunquam esset malus, nec ex malo fa- non possent. Nunc autem quibus deest tale adjutorium, clus semper essel bonus ".

jam poena peccati est : quibus autem dalur, secundum 31. Llam gratiam non babuit homo primus, qua gratiam dalur, non secundum debitum; et lanto amplius nunquam vellet esse malus ' : sed sane habuit, in dalur per Jesum Christum Dominum nostrum, quibus qua si permancre vellet, nunquam malus esset, et id dare Deo placuit, ut non solum adsil sine quo persine qua ctiain cum libero arbitrio bonus esse non manere non possumus, ctiam si velimus, verum etiam posset, sed cain lamen per liberum arbitrium dese tantum ac tale sit, ut velimus. Fil' quippe in nobis rere posset. Nec ipsum crgo Dcus esse voluit sine per hanc Dei gratiam in bono recipiendo et persesua gratia, quain reliquit in ejus libero arbitrio. Quo veranter lenendo, non solum posse quod volumus, niam liberum arbitrium ad malum suflicil, ad bonum verum etiam vellc quod possumus. Quod non fuit in aulem parum est , nisi adjuvelur ab omnipotenti homine primo : unum enim horum in illo fuit, alterum bono. Quod adjutorium si homo ille per liberum non non fuit. Namque ut reciperet bonum, gratia non deseruissel arbitrium, semper essel bonus : sed de egebat, quia nondum perdiderat : ut auiem ju eo scruit, el desertus est. Tale quippe crat adjutorium, permaneret, egebat adjutorio gratiæ, sine quo id quod desercret cum vellet, et in quo permaneret si omnino non posset : et acceperat posse si vellet, sed vellet: non quo fieret ut vellet. Haec prima est gratia non habuit vellc quod posset ; nam si habuisset, perquz dala est primo Adam : sed hac potentior est in severasset. Posset enim perseverare si vellet' : quod sccundo Adam. Prima est enini qua fit ut habeat homo ul nollel, de libero descendit arbitrio ; quod tunc ila justitiam si velit: secunda ergo plus potest, qua etiam liberum erat, ut el bene velle possct el male. Quid erit lit ul velit, el lantum velit, lantoque ardore diligal, ut autem liberius libero arbitrio, quando non poterit carnis voluntatem contraria concupiscentem voluntate servire peccato, quæ sulura erat : el homini, sicut spiritus vincal. Nec illa quidem parva eral, qua de facta est Angelis sanctis, merccs merili ? Nunc autem monstrala est etiam potentia liberi arbitrii, quoniam per peccalum perdito bono merito, in his qui liberansic adjuvabatur, ut sine hoc adjutorio in bono non lur factum est donum graliæ, quæ merces meriti fumaneret, sed hoc adjutorium si vellct desereret. Hæc iura erat. aulem lanto major est, ut parum sit homini per illam CAPUT XII. - 33. Quapropier, bina isla quid reparare perditam libertatem, parum sit denique non inter se differant, diligenter el vigilanter intuendum possc sine illa vel apprehendere bonum, vel per est; posse non peccare, et non posse peccare, posso manere in bono si velit, nisi eliam efficiatur ut non mori, et non posse mori, bonum posse non develit.

serere, et bonum non posse deserere. Potuit eniin 32. Tunc ergo dedlerat homini Deus bonam ' vo- non peccare primus homo, potuit non mori, potuit lunlalem; in illa quippe eum fecerat qui fecerat re- bonum non deserere. Numquid dicturi sumus, Non ctum : dederal adjulorium , sine quo in ea non potuit peccare, qui lale habebat liberum arbitrium ! posset permanere si vellet; ul autem vellei, in ejus aut, Non potuit mori, cui dictum est, Si peccaveris, libero reliquit arbitrio. Posset ergo permanere si morte morieris (Gen. 11, 17)? aut, Non poluit bonum vellet : quia non deerat adjutorium per quod possel, deserere, cum hoc peccando deserueril, et ideo moret sine quo non posset perseveranter bonum teucré luus sit? Prima ergo libertas voluntatis erat, posse quod vellet. Sed quia noluit permanere, profecto ejus non peccare ; novissima eril multo major, non posse culpa est, cujus merilum fuisset, si permanere voluis. peccare : prima immortalitas crat, posse non niori ; sel : sicut fecerunt Angeli sancti, qui cadentibus aliis novissima crit muito major, non posse mori : prima per liberum arbitrium, per idem liberum arbitrium crat perseverantie poleslas, bonum posse non deseslelerunt ipsi, et hujus permansionis debitam merce- rere ; novissima erit felicitas perseverantiæ, bonum dem recipere meruerunt, tantam scilicet beatitudinis non posse deserere. Numquid, quia erunt bona noplenitudinem, qua eis certissimum sit' semper se vissima potiora alque meliora, ideo fuerunt illa prima in illa esse mansuros. Si autem hoc adjutorium vel vel nulla vel parva ? angelo rel homini, cum primum facti suut, defuisset ; 34. liemque ipsa adjutoria distinguenda sunt. Aliud

illa Valicani quatuor Mss. Alii libri habent, ne ex malo est adjutorium sine quo aliquid non fil, et aliud est factos, etc. In posterioribus nonnullis editiouibus adjecta i articula negante legilur, ne ex malo faclus non semper

adjutorium quo aliquid fil. Nam sine alimentis non tsset bonus.

* Sic omnes Mss. At editi, est. s Quinque Mss., pia nunquam esset malus.

Editi, eliam si rellel. Plerique manuscripli omittunt, Lov., nihil est. Editi alii et Mss., parum est.

etiam ; cujus particulæ loco unus e Vaticanis habei, Adam. • Am. Er. et Lov., sed & Concinojus aliquot Mss., " Henricus Gravjus legi volebat, quæ liberlus futura sed hac.

eral : quia scilicel pronomen, quæ, non concordat genere o l'isterciensis Ms., secunda p'us polens ; omisso, ergo cum libero arbitrio, quod in prima parte sententiæ præ

6 Casalensis Ms., contrariam concupiscente volunliite cessil. Sed non ineleganter factuin est ut concordaret cum spiritus Duo alii Mss., contraria concupiscentena voluntati nomine postea sequente, scilicet, merces. Eo locutionis spiritus.

modo Cicero in libro de Legibus ait, i Animal providum, i Quinque Mss., liberam.

( sagax, quem vocamus hominem. ; Et actione quinta in • Apud Lov., dederat et adjulorium.

Verrem, i Carcer ille, quæ lalumiæ vocantur. » Et eum Tres e Valicanis Mss., fii.

passim imitatur Augustinus.

possumus vivere, nec tamen cum adfuerint alimenia', virtutis el charitatis et continentiae (ll Tim. 1, 7), quó eis fit ut vivat qui mori voluerit. Ergo adjutorium cuncta minantia, cuncta invitanlia, cuncia cruciantia alimentorum est sine quo non fit, non quo fit ut vi superarent? Mi ergo sine peccato ullo 'data est, cuni vamus. At vero beatitudo quam non habet homo, qua conditus est, voluntas libera, et cam fecit serviro cuin data fuerit, continuo fii bealus. Adjutorium est peccalo : horum vero cum fuissel voluntas serva peć. enim non solum sine quo non lit, verum etiam quo cati, liberata est per illum qui dixit, Si vos Filius libefit propter quod datur. Quapropter hoc adjutorium raveril, tunc vere liberi eritis (Joan. vw, 36). Et acci. et quo fit est, et sine quo non fit : quia et si data piunt tantam per istam gratiam libertatem, ut quamvis, fuerit homini beatitudo, continuo lit beatus; et si quamdiu hic vivunt, pugnent contra concupiscentias data nunquam fuerit, nunquam erit. Alimenta vero peccatorum, eisque nonnulla subrepant, propter que jion consequenter faciunt ut homo vivat : sed tamen dicant quotidie, Dimille nobis debita nostra(Matth. sinc illis non potest vivere. Primo ilaque homini, v1, 12); non tamen ultra serviant peccato quod est qui in co bono quo factus fuerat reclus acceperat posse ad mortem, de quo dicit Joannes apostolus, Est pecnon peccare, posse non mori, posse ipsum bonum calum ad mortem ; non pro illo dico ul rogel' (1 Joan. 'non deserere, datum est adjutorium perseverantiæ, v, 16). De quo peccalo (quoniam non expressum est) non quo fieret ut perseveraret, sed sine quo per li- possunt multa el diversa sentiri : ego autem dico id berum arbitrium perseverare non posset. Nunc vero esse peccatum, fidem quæ per dilectioncm operatur, sanctis in regnum Dei per gratiam Dei prædestinatis deserere usque ad morleni. Huic peccato ultra noi non tale ' adjutorium perseverantiæ datur, sed tale serviunt, non prima conditione, sicut ille, liberi ; seil ut eis perseverantia ipsa donelur ; no: solum ut sine per secundum Adam Dei gratia liberali, et ista libe • isto dono perseverantes esse non possint, verum etiam ratione habentes liberum arbitrium quo serviant ut per hoc donum non nisi perseverantes sint. Non Deo, non quo caplivenlur a diabolo. Liberati enim a solum enim dixil, Sine me nihil polestis facere : verum peccato servi facti sunt justilije (Rom. vi, 18), in qua eliam dixit, Non ros me elegislis ; sed ego elegi vos, cl slabunt usque in finem, donante sibi illo perseveranposui vos, ut eatis, el fructum afferalis, et fructus vester tiam, qui eos præscivit, el prädestinavit, et secundum maneat (Joan. xv, 5, 16). Quibus verbis eis non so propositum vocavit, et justificavit, et glorificavit ; lum justitiam, verum etiam in illa perseverantiam se quoniam illa quæ de ' his promisit, etiam futura jam dedisse monstravit. Christo enim sic cos ponente ut fecit : cui promillenti credidit Abraham, el deputalun eani, et fructum afferant, et fructus eorum maneal, est illi ad justitiam. Dedit enim gloriam Deo, plenissime quis audeat dicere, Non mancbit' ? ? quis audeat di- credens, sicut scriplum est, quia quæ promisil, polens cere, Forsilan non manebit? Sine pænitentia sunt enim est el facere. dona el vocutio Dei (Roin. X1, 29) : sed vocalio eorum 36. Ipse ergo illos bonos facit, ut bona faciant. qui secundum propositum vocali sunt. Pro his igitur Neque enim proplerea eos promisit Abrahæ, quia interpellante Christo ne deficiat sides eorum, sine præscivil a se ipsis bonos futuros. Nam si ita est, non dubio non deficiet usque in finem : ac per hoc perse. suum, sed corum est quod promisil. Non autem sic verabil usque in finem, nec eam nisi manentem vitæ credidit Abraham, sed, non est infirmatus in fide, dans hujus inveniet ' finis.

gloriam Deo, et plenissime credens quia quæ promisit, 35. Major quippe libertas est necessaria adversus polens est et facere (Rom. iv, 3, 19-21). Non ait, Qui lot et lantas tentationes , qux in paradiso non fue præscivil, potens et promillere; aut, Qux prædixit, runt, dono perseverantia munila atque firmala, 11t potens est ostendere; aut, Quæ promisit, polens est cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis præscire : sed, quæ promisil, potens est el facere. Ipse vincalur bic mundus : hoc sanctorum martyria do- igitur eos facil perscverare in bono, qui facit bonos. cuerunt. Denique ille (a) et terrente nullo, et insuper Qui autem cadunt et pereunt, in prædestinatorum contra Dei terrenlis imperium libero usus arbitrio, numero non fuerunt. Quamvis ergo de omnibus re-non stetit in tanta felicitale, in lanla non peccandi generatis et pie viventibus loqueretur Apostolus, difacililale : isti aulem, non dico terrente mundo, sed cens, Tu quis es qui judices alienum servum ? suo domine sævienle ne stareni, slelcrunt in fide; cum videret stat aut cadil; continuo tamen respexit ad prædestiille bona prxsentia quże fuerat relicturus, isti sutura natos, et ail, Slabit autem : et nc lioc sibi arrogarent, quc accepturi fuerant non viderent. Unde hoc, nisi Polens est enim Deus, inquit, slaluere eum (Id. xiv, 4). donante illo, a quo misericordiam consecuti sunt ut Ipse ilaquc dat perseverantiam, qui statuere potensi lideles essent (1 Cor. vii, 25), a quo acceperunt spi- est eos qui stant, il perseverantissime stent; vcl reritum, non timoris, quo persequentibus cederent, sed siluere qui ceciderunt *: Dominus enim erigit elisos · Editi, non tantum tale. Abest, lamtum, a Lovaniensium

(Psal. cxlv, 8). Mss. Belgicis, nullo excepto, a Vaticanis novæ editionis gra 37. Vi ergo non acciperet hoc aonum Dei, id est in tia collatis, et ab omnibus quos vidimus Gallicis. » Hic edili prætereunt,quis audeat dicere, non manebit ?

bono perseverantiam, primus homo, sed perseverare llabent id omnes prope MSS.

Editi, ut royel ouis. Abest, quis, a Mss., et a grrco 3 Am. Er. et Mss., invenit.

textu Joannis. * Corbeiensis Ms., necessaria, et inter tot el lantas lenta

? Hic in editis omissum, de ; quod exstat i MSS. tiones.

3 Vetustissimus Corbeiensis Ms., ci (a) id est, Ariam.

sic Uss. Editi, cecid:rint. Sanct August. X.

(Tronie.)

vel non perseverare in ejus relinquerelur arbitrio, in possent. Sulwentum est igitur infirmitati voluntatis lides vires habebat ejus voluntas, quz sinc ullo fue- humanae, ut divina gratia indeclinabiliter el insepara. riil instilula peccato, el vibil illi cx sc ipso 'concupi- biliter ' agerelur; et ideo, quamvis infirina , non tascentialiter resistebat, ut dignc tanız bonitati et men dcficeret , neque adversitate aliqua vincerelur, lantie bene viven li facilitati perseverandi commil- lla Saclum est ut voluntas hominis invalida et imbelerelur arbitrium : Duo quidem præsciente quid esset cilla in bonio adhuc parvo perseveraret per virtutem farcturus injuste; prrscienic tamen, non ad hoc co. Dei : cum voluntas ' primi hominis fortis et sana in gente : sed simul sciente quid de illo ipse faceret bono ampliore non perseveraverit, habens virtutcra juste. Nunc vero posteaquam est illa magna peccati liberi arbitrii; quamvis non defuluro adjutorio Dei merilo amissa libertas, etiam majoribus donis adju- sinc quo non possct perseverare si vellet , non lamen vanda reinansit infirmitas. Placuit enim Deo, quo lali quo in illo Deus operaretur ut vellet. Fortissimo maxiinc humane superbiam præsumptionis exstin- quippe dimisit alque permisit facere quod vellct : ingueret, ul: on glorietur omnis caro coram ipso, id est, firmis servavit, ut ipso donante invictissime quod omnis homo. Vuile aulem non gloriclur caro coram bonum est vellent, el. lioc deserere invictissime noliuso, nisi de merilis suis ? quæ quidem potuit habere, lent. Dicente ergo Christo, Rogavi pro lc ne deficio sed perdidit; el per quod habere potuit, per hoc per- fides lua (Luc. XXII, 32 ), intelligamus ei dictum, qui didit , hoc est, per liberum arbitrium : propter quod ædificatur super petram. Atque ita bomo Dei non sonon restat liberandis visi gratia liberantis. Ita ergo lum quia misericordiam conseculus est ut fidelis es, non gloriatur omnis caro coram ipso. Non enim glo- set, verum etiam quia fides ipsa non delicit, qui gloriariantur injusti, qui' non habent unde; nec justi, quia Tur, in Domino glorietur. ex ipso habent unde, nec habent gloriam suam nisi CAPUT X!II. — 39. Hirc de his loquor, qui prædeipsum, cui dicunt, Gloria mea, el exaltans capul meu" stinati sunt in regnum Dei, quorum ita certus est nis(Psal. iii, 4). Ac per hoc ad omnem hominem perti- merus, ul nec addalur eis quisquam, nec minualur er nel quod scriptum cst, ut non glorielur omnis caro eis : non de his qui, cum annuntiasset et loculus es. coram ipso. Ad justos autem illud, Qui glorialur, in sel, multiplicati sunt super numerum (Psal. XXXIX, 6). Doinino glorietur. Hoc enim * Apostolus apertissime Ipsi enim vocati dici possunt, non autem electi, quia ostendit, qui cum dixisset, Ul non glorielur omnis caro non secundum propositum vocati. Certum vcro esse coram ipso ; ne putarent sancti sinc gloria sc rcman- nunierum electorum, neque augendum neque minuensisse, mox addidit, Ex ipso autem vos estis in Jesu dum, quamvis et Joannes Baptista significel, ubi dicit, Christo, qui factus est nobis sapientia a Deo, cl justitin, Facile ergo fruclum dignum pænitentiæ : et nolile dicere el sanctificalio , et redemplio; ul, quemadmodum scri- apud vosmelipsos, Patrem habemus Abraham; polens est plum est, Qui gloriatur, in Domino glorielur (1 Cor. 1, cuim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahæ 29-31). llinc est quod in hoc loco miseriarum, ubi (Matth. m, 8, 9); ut ostendat sic islos esse ampulanIcutatio cst vila humana super terram (Job vii, 1), dos si non fecerint fruclum, ut rion desit numerus qui virius in infirmitale per facilur (II Cor. XII, 9): quæ vir- promissus est Abrahæ : tamen apcrlius in Apocalypsi lus, nisi ut qui gloriatur, in Domino gloriclur ?

dicitur, Tene quod habes , ne alius accipiat coronam 38. Ac per hoc nec de ipsa perseverantia boni tuam (Apoc. ni, 11). Si enim alius non est acceplurus voluit Dcus sancios suos in viribus suis, sed in ipso nisi iste perdiderit, certus est numerus. gloriari : qui eis non solum dal adjutorium quale pri- 40. Quod autem cliam perseveraluris sanctis sic mo liomini dedit, sine quo non possint perscverare si isla dicuntur, quasi eos perseveraturos habeatur invelint; sed in eis etiam, operatur el velle : ut quo- certum : non aliter hæc audire debent, quibus expeniam non perseverabunt, nisi et possint el velint, dit non allum sapere, sed timere (Rom. xi, 20). Quis perseverandi eis et possibilitas el voluntas divinæ enim ex multiludine lidelium, quamdiu in hac morta gratiæ largitale donelur. Tantum quippe Spiritu san- litate vivitur, in numero prædestinatorum se esse clo accenditur voluntas eorum, ut ideo possint , quia prasumat ? Quia id occullari opus est in hoc loco, ubi sic volunt; ideo sic velint, quia Deus operalur ut ve.

' In B., insuperabiliter, cum hac adnotatione : « Am. et lint. Nam si in tanta infirmilale vitæ hujus ( in qua Er., inseparabiliter, mendose ac dissentientibus Mss. » Plelainen inlirmilale propler elationem reprimendam rique igitur edili ac Mss. ferunt, insuperabililer. Sic eliam

editio Lov. anni 1577, que hæc in nota subjicil : alla persici virtutem oportebal) ipsis relinqueretur vo

a recle manuscripti omnes pro, inseparabiliter. Nou sentit luntas sua , ut in avljulorio Dei sine quo perseverare a autem Augustinus eleclos à via recla declinare et superari

« a lentatione non posse; sed tam potentem eis dari granon possent, mancrent si vellent, nec Deus in cis

a tiam, ut quantumvis infirmi et inbecilles, tamen nec des operaretur ut vellent, inter lol et lanlas tentationes a clinent nec superentur : ut noa neganda peccandi impone

« lcntia, sed eventus tantum significetur. Id quod sequentia infirmitate sua voluntas ipsa succumberet, ct ideo

« verba salis indicant : el ideo quamvis infirma, non tamen perseverare non possent, quia deficientes infirmitate a deficeret neque adversitate aliqua vinceretur. Et infra :

« infirmis servavil, ul ipso donante invictissime quod bonum ncc vellent, aut non ila vellent infirmitate voluntatis

a est rellent , et hoc deserere inrictissime nolleni. > Vocere

insuperabiliter nihilominus expunximus, utpote novis erro. Sic Mss. At editi, er se ipsa.

ribus faventem. M. · Editi, el beue vivendi, facilitati : omisso, tantæ ; quod · Edili, cum et voluntas. Abest, et, a Mss. ex Mss. restituilur.

3 Plures Mss., ut. 3 Lov. el posteriores editiones, quia.

plures Mss., quæ. In proxiinc sequente versu abest, Editi, eliani.

honio Dei, a plerisque viss.

sic cavenda est clalio, ul ellam per salane angelum, lum nullis bonis , sed etiam multis malis opcribus ne extolleretur, tanlus colaphizaretur apostolus præccdcntibus, misericordia ejus prævenit hominem. (Il Cor. XII, 7). llinc Apostolis dicebatur, Si manserilis ut liberelur a malis, el quæ fecit, et quæ facturus in me (Joan. xv, 7): dicente illo qui eos utique scie- suerat nisi Dei gratia regerelur', et quæ passurus bat esse mansuros. Et per prophetam, Si volueritis el fuerat in æternum nisi erueretur a polestate tencbra. andieritis me (sai. 1. 19): cum sciret ipse in quibus rum, et transferretur in regnum Filii charilalis Dei operaretur ct velle (Philipp. II, 13). El similia multa (Coloss. 1, 13). Verumtamen quia el ipsa vila alerna, dicuntur. Nam propter hujus utilitatem secreli , ne quam certum est bonis operibus debitam reddi, a forte quis extollatur, sed omnes etiam qui bene cur- tanto Apostolo gratia Dei dicitur (Rom. vi, 23), cum runl timeant, dum occullum est qui perveniant : pro- gratia non operibus reddalur, sed gratis detur; sine pler hujus ergo utilitatem secreli credendum est ulla dubitatione confitendum est , ideo gratiam vilam quosdam de filiis perditionis, non accepto dono per æternam vocari, quia his merilis redditur, qux graseverandi usque in finem, in fide qux per dilectionem tia contulit homini. Recle quippe ipsa intelligitur quæ operalur incipere vivere, et aliquandiu fideliter ac in Evangelio legitur, Gralia pro gratia (Joan. 1, 16). juste vivere, et postea cadere, neque de hac vita id est, pro his meritis quæ contulit gratia. priusquam hoc eis contingat auferri. Quorum si ne- 42. Hi vero qui non pertinent ad hunc predestina mini contigisset , tamdiu haberent homines istum torum numeruin , quos Dei gratia sive nondum hasaluberrimum timorem, quo vitium elationis opprimi- benles ullum liberum suæ voluntatis arbitrium, siro tur, doncc ad Christi gratiam qua pie vivilur perve- cum arbitrio voluntatis, ideo verc libero , quia per nirent, deinceps jam securi nunquam se ab illo esse ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum : hi crgo casuros. Que presumptio in isto terlalionum loco qui non pertinent ad istum certissimum et felicissinon expedit, ubi tanta est infirmitas , ut superbiam mum numerum, pro merilis justissime judicantur. possit generare securitas. Denique etiam hoc erit; sed Aut cnim jacent sub peccato, quod originaliler gene. tunc, quod jam est in angelis, etiam in hominibus rationc : traxcrunt, et cum illo hæreditario debilo erit, quando ulla superbia esse non poterit. Numerus hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum ; ergo sanctorum per Dei gratiam Dei regno prædesti- aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt : uatus, donata sibi etiam usque in finem perseverantia, arbitrium, inquam, liberum, sed non liberatum; liba illuc integer perducetur, et illic integerrimus jam sine rum justitiæ, peccati aulem servum, quo volvuntur fina beatissimus servabitur, adherente sibi miseri- per diversas noxias cupiditales, alii magis, alii minus; cordia Salvaloris sui, sive cum convertuntur, sive sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis sup. cum prælianlur, sive cum coronantur.

pliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed lem41. Nam et lunc esse illis Dei misericordiam neces porales sunt, nec perseverant; deserunt . et descrunsariam sancta Scriptura teslalur, ubi sanctus : de tur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto Domino Deo suo dicit animæ sua, Qui coronal le in perseverantiæ dono, judicio Dei justo ct occullo. miseratione et misericordia ( Psal. cui, 4). Dicit etiam CAPUT XIV. - 43. Patiantur ergo homincs se Jacobus apostolus, Judicium sine misericordia illi qui corripi quando peccant, nec de ipsa correptione connon fecil misericordiam (Jacobi 11, 13): ubi ostendit fra gratiam argumentenlur, nec de gratia contra coretiam in illo judicio, in quo justi coronantur, injustic reptionem : quia et peccali justa pæna debelur, et ad que damnantur, alios cum misericordia , alios sine ipsam pertinet justa correplio, quie medicinaliter adhimisericordia judicandos. Propter quod etiam maler betur, etiamsi salus Xgrotantis incerta est : ut si is Machabæorum filio suo dicit, Ui in illa miseratione cum qui corripitur, ad prædestinalorum numerum pertinet, fralribus le recipiam (Il Machab, vii, 29). Cum enim rex sit ei correplio salubre medicamenlum; si autem non justus, sicut scriptum est , sederit in throno, non ad pertinet, sit ei correptio pænale tormentum. Sub isto versabitur ante eum omne malum. Quis gloriabitur ca. ergo incerto ex charitale adhibenda est, cujus cxitus stum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse ignoratur; el pro illo cui adhibetur, orandum est ut a peccato (Prov. xx, 8, 9, sec. LXX)? Ac per hoc etiam sanclur. Cum aulem homines per correptionem in ibi Dei misericordia necessaria est , qua fit bealus, viara justiliä seu veniunt seu revertuntur, quis opecui non imputavit Dominus peccatum (Psal. xIXI, 2). ratur in cordibus eorum salutem , nisi ille qui quoliScd tunc pro bonorum operum meritis justo judicio bet plantante atque rigante, el quolibet in agris vel etiam ipsa misericordia tribuelur. Cum enim dicitur, arbustulis operante dat incrementum Deus; cui voJudicium sine misericordia illi qui non fecit misericor- lenti salvum facere nulluin bominum resistit arbidiam; manifestatur in his in quibus inveniuntur bona trium ? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolen. opcra misericordiæ, judicium cum misericordia fieri; tis est potestate, ut divinam voluntatem non impe. ac per hoc etiam ipsam misericordiam meritis bono

diat, nec superct potestatem. Etiam . de his enim qui ruin operum reddi. Non sic est nunc, quando non so faciunt quic non vult, facit ipse quae vult. I Am. et Fr. omi, lunt, Nam. Habent postri Mss.

i Sic novem Mss. Editi vero, regeneraretur. i Nonnulli Mss., sed lunc, quando quod.

· Am. Er. et plures Mss., quæ gratia in Erangclio. a Fditi, ubi sanctus Darid. Abest, Darid, a MSS.

5 Edili, de generatione. Abesl, de, a iss. Plures Mss., de Domino dicil animæ suæ : omisso, Deo . Duo Mss., sed deserunt. SUID.

B sola edilio Lov., hominis. • am. Er. el aliquot iss., fict. Due Mss.. hal.

6 Edili, ne his enini, omisso, etium, quod exsta: ni Mss

« PredošláPokračovať »