Obrázky na stránke
PDF
ePub

ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata sunt, quasi per paenitentiam dei dicuntur ablata.

CCCXXVII.

DE EO QVOD SCRIPTVM EST: LX SVNT REGINAE ET LXXX 5
CONCUBINAE ET ADVLESCENTYLAE, QVARVM NON

EST NVMERVS. 358 Denarius numerus potest significare uniuersitatis scientiam.

quae si ad interiora et ad intelligibilia referatur, quae senario numero significantur, fit quasi decies sexies, quod est LX; si 10 ad terrena et corruptibilia, quae octonario numero significari possunt, fiunt decies octies, quod est LXXX. reginae ergo sunt animae regnantes in intelligibilibus et spiritalibus. concubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est: acceperunt mercedem suam. adulescen- 15 tulae, quarum non est numerus, quarum non est determinata scientia et diuersis dogmatibus periclitari possunt, ut numerus quod dictum est significet certam et indubitatam confirmationem scientiae.

(DE TEMPORIBVS AETERNIS. 359 Quaeri potest, quomodo ab apostolo Paulo dictum sit: ante

tempora aeterna. (si enim tempora, quomodo aeterna? nisi forte ante omnia tempora) intellegi uoluit. quia, si dixisset: ante tempora, neque addidisset: aeterna, posset accipi ante

5 (et 15) Cant. 6, 7

15 Matth. 6, 2

21 Tit. 1, 2

1 incipiant V: incipiunt P 3 sequitur cap. CCCXXV in GP 4 cap. CCCXLVIIII PCCCLV G 11 octonario Pa. octoginario V octogenario Pi 14 de quibus V: et de quibus P 20 quae seclusi om. MV cap. CCCL P CCCLVI G aeternis G: om. P 21 ab G'P: om. G' 22 si enim omnia tempora a: om. GP

23 ante intellegi add. G' in mg.: eternā quia, si a: quasi GP 24 posset a: possit GʻP ut possit Gs accipi ante quaedam G#: accipiant aequenda Gancipiente quadam P

quaedam tempora, quae ante se haberent alia tempora. a eterna autem maluit (dicere quam omnia fortasse ideo, quia tempus) non coepit ex tempore. an aeterna tempora aeuum significauit, inter quod et tempus hoc distat, quod illud stabile 5 est, tempus autem mutabile?]

CCCXXVIII.

DE HOMINE FACTO AD IMAGINEM ET SIMILITUDINEM DEI.

Cum exteriorem et interiorem hominem diuina scriptura 360 commemoret et tantum eos discernat, ut ab apostolo dictum 10 sit: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed

interior renouatur de die in diem: quaeri potest, utrum unus horum factus sit ad imaginem et similitudinem dei. nam illud quaerere stultum est: si unus, quis horum ? quis

enim dubitat eum potius qui renouatur quam eum qui corrum15 pitur dicere? utrum autem ambo, magna quaestio est. nam si

exterior homo est Adam et interior Christus, bene ambo intelleguntur. sed cum Adam, sicut a deo factus est, bonus non manserit et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absurde

uideri potest hoc ipsum ei fuisse carere imagine dei et simili20 tudinem amittere. ac per hoc ipse renouatur et ipse est etiam

interior. quomodo ergo est ipse exterior? an secundum corpus, ut interior sit secundum animam et interioris sit resurrectio et renouatio, quae nunc fit secundum mortem prioris uitae,

id est peccati, et secundum regenerationem nouae uitae, id est 25 iustitiae ? quos item duo homines sic appellat, ut unum uete

rem, quem debemus exuere, alterum nouum et eum induendum

7 cf. Gen. 1, 26

10 II Cor. 4, 16

25 cf. Col. 3, 9 sq.

6 сар.

1 ante se a: ante ea Pantea G haberent] halerent P 2 dicere - quia tempus a:

om. GP

3 tempore G: tempora P an GP2: in G}; om. Pi 4 distat G'P: discat G1 CCCLI P CCCLVII G 8 et interiorem G’PV: om. G1

9 commemoraret P 19 imaginem P similitudine V 20 ac V: hac P

nterioris V: terior P 25 item V: idem duo V; duos GP 26 eum piv: enim pa VIIII.

66

commemoret. quorum rursus illum appellat imaginem terreni hominis, quia secundum peccatum primi hominis geritur, qui est Adam; alterum imaginem caelestis hominis, quia secundum iustitiam secundi hominis geritur, qui est Christus Iesus. exterior autem homo nunc corrumpitur, futura resurrectione 5 innouatur, cum istam mortem persoluerit, quam naturae debet lege illa, quae in paradiso per praeceptum dei data est.

Quomodo autem non sit incongruum, quod dicitur etiam corpus factum ad similitudinem dei, facile intellegit qui diligenter attendit quod dictum est: et fecit deus omnian bona ualde. nemo enim dubitat, quod sit ipse primitus bonus. multis enim modis dici possint res similes deo: aliae secundum uirtutem et sapientiam factae, quia in ipso est uirtus et sapientia non facta, aliae in quantum solum uiuunt, quia ille summe et primitus uiuit, aliae in quantum sunt, 15 quia ille summe ac primitus est. et ideo quae tantummodo sunt nec tamen uiuunt aut sapiunt, non perfectae, sed exiguae sunt ad similitudinem eius, quia et ipsa bona sunt in ordine suo, cum sit ille supra omnia bonus, a quo bona sunt. omnia uero, quae uiuunt et non sapiunt, paulo amplius participant 20 similitudinem. quod enim uiuit, etiam est; non autem quidquid est, etiam uiuit. iam porro quae sapiunt, ita illi similitudini sunt proxima, ut in creaturis nihil sit propinquius. quod enim participat sapientiae, et uiuit et est; quod autem uiuit, necesse est ut sit, non necesse est ut sapiat. quare cum homo possit as particeps esse sapientiae secundum interiorem hominem, secundum ipsum ita est ad imaginem, ut nulla natura interposita formetur et ideo nihil sit deo coniunctius. et sapit enim et uiuit et est: qua creatura nihil est melius.

Quod si exterior homo uita illa accipitur, qua per corpus » sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus

1 cf. I Cor. 15, 49

10 Gen. 1, 31

3 quia GP: qua V 4 iesus christus P 5 nunc V: qui nunc GP 7 dei V: om. P 12 possint V: possunt P 14 uiuunt GP: uiunt V 22 similitudini PV: similitudine a

.

non

habemus communes nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis dei, non solum quia uiuit, quod etiam in bestiis apparet, sed amplius 5 quod ad mentem conuertitur se regentem, quam inlustrat sapientia, quod in bestiis non potest ratione carentibus. corpus quoque hominis quia solum inter animalium terrenorum corpora non pronum in aluum prostratum est, cum sit uisibile et ad

intuendum caelum erectum, quod est principium uisibilium, 10 quamquam non sua, sed animae praesentia uiuere cognoscatur,

tamen non modo quia est et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia tale est, ut ad contemplandum caelum sit aptius, magis hoc ad imaginem et similitudinem dei

quam cetera corpora animalium facta iure uideri potest. 15 tamen quia homo sine uita non recte appellatur, non corpus

solum homo exterior neque sola uita, quae in sensu est corporis, sed utrumque simul rectius fortasse intellegatur.

Neque inscite distinguitur, quod aliud sit imago et similitudo dei, qui etiam filius dicitur, aliud ad imaginem et similitudi20 nem dei, sicut hominem factum accipimus. sunt etiam qui non

frustra intellegant duo dicta esse, ad imaginem et simili. tudinem, cum, si una res esset, unum nomen sufficere potuisse asserunt. sed ad imaginem mentem factam uolunt, quae nulla

interposita substantia ab ipsa ueritate formatur ; qui etiam 25 spiritus dicitur, non ille spiritus sanctus, qui est eiusdem

substantiae, cuius pater et filius, sed spiritus hominis. nam ita hos discernit apostolus: nam nemo scit, quid agatur in homine nisi spiritus hominis; et nemo scit, quid

agatur in deo nisi spiritus dei. item de spiritu hominis 30 dicit: saluum faciet spiritum uestrum, animam et

corpus. et iste enim factus est a deo sicut et cetera creatura.

21 Gen. 1, 26

27 I Cor. 2, 11

30 I Thess. 5, 23

1 sensibilibus quae V: sensibilibusque P 8 pronum V: p nomū P et PV: sed a 14 facta PV; factum a 19 qui PV: quia PT ad P: om. V

3

scriptum est enim in Prouerbiis hoc modo: scito, quoniam dominus corda omnium nouit; et qui finxit spiritum omnibus, ipse scit omnia. ergo iste spiritus ad imaginem dei nullo dubitante factus accipitur, in quo est intellegentia ueritatis; haeret enim ueritati nulla interposita 3 creatura. cetera hominis ad similitudinem facta uideri uolunt, quia omnis quidem imago similis est, non autem omne, quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusiue dici potest. sed cauendum in talibus, ne quid nimis asseuerandum putetur, illa re sane salubriter custodita, ne, quoniam corpus quod libet 10 per localia spatia porrectum est, aliquid tale credatur esse substantia dei. nam res, quae in parte minor est quam in toto, nec indigenti animae conuenit; quanto minus maiestati dei!

CCCXXVIIII.

DE EO QVOD AIT IN EVANGELIO: ERVNT IN VNA DOMO 15 DIVISI DVO ADVERSVS TRES ET TRES ADVERSVS

DVO. EX PSALMO XLIIII.

361 Accingere gladium tuum circa femur, potentis

sime. gladium tuum quid, nisi uerbum tuum ? illo gladio strauit inimicos, illo gladio diuisit filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. legimus haec in euangelio: non ueni pacem mittere, sed gladium, et: erunt in una domo quinque aduersum se, et duo aduersum tres et tres aduersum duo erunt diuisi, id est filius aduersus patrem, filia aduersus matrem suam, nurus aduersus socrum suam. 25 haec diuisio quo gladio facta est, Christus attulit. et re uera, fratres, etiam cotidianis exemplis uidemus haec. placet iuueni alicui seruire deo, displicet patri: diuisi sunt aduersum se.

18 Ps. 44, 4

1 Prou. 24, 12 20 cf. Matth. 10, 35

15 (et 22) Luc. 12, 52 21 Matth. 10, 34

6 facta P: factam V 10 quoniam P?V: quando P:

quodlibet GP: quolibet V 13 indigenti V: digenti P dignitati G? dignatio G magestati P sequitur cap. CCCXVIIII in GP 14 cap. CCCLIII P CCCLVIIII G 23 et duo V: duo P

« PredošláPokračovať »