Obrázky na stránke
PDF
ePub

aut circumstantiarum nota, quæ certum tempus præ se ferat. Ex hac porro quadruplicis classis disistinctione id commodi eveniet, quod antea observabamus, ut studiosus lector ea quæ ad hæreses Donatistarum et Pelagianorum pertinent, uno fere conspectu ac tenore percipiat.

Deinde monendus est lector nonnullos tractatus,qui hactenus in Epistolarum ordinem relati sunt,loco motos a nobis non fuisse, tametsi id non levis momenti rationes suadere videbantur. In eo genere est publicum illud instrumentum, quo Eraclium futurum sibi successorem designat Augustinus, præter aliquot prolixiora opuscula, quæ ab ipso in Retractationibus censentur inter libros. Id vero a nobis præstitum haud fuit, quo vel sic lectorum commodo, quantum fas esset, consuleretur. Verum nihil cunctandum censuimus, quin reji. ceretur in Appendicem vulgata illa Altercatio cum Pascentio, quæ CLXXVI numerabator inter Augustini Epistolas. Hanc enim suppositiam esse manifestis constat argumentis, quæ in Admonitione eidem Altercationi præfixa retulimus.

Præterearem gratiam utilemque studiosis facturos nos arbitrati sumus, si quasdam huc revocaremus Epistolas, non solum quas Augustinus nomine suo misit ad alios, sed ex illis etiam quæ ad ipsum a multis sunt directæ. Sic Timasii et Jacobi, sic Honorii et Theodosii imperatorum, Quodvultdei, Prosperi, Hilariï atque Anonymiad Augustinum litteras : sicet ab ipso datas ait Pelagium, ad Simplicianum de opere ipsi dicato, ad Aurelium, ad Valerium, ad Claudium, ad Quodvulldeum super libris eorum nomine nuncupatis, quæ hic antea desiderabantur, suo inserendas loco curavimus: uti et catholicorum episcoporum rescripta ad Marcellinum tribunum, occasione collationis Carthaginensis, necnon Epistolam ad Proculum et Cylinnium Gallicanos antistites Leporii causa transmissam:quæ nimirum scripta non minus pro veris ac germanis Augustini fetibus habenda sunt, quam Epistolæ illæ Carthaginensis ac Milevitanæ synodi nomine ad Innocentium direclæ, quas uti a S. Doctore dictatas cum aliis ejus Epistolis omne recipiunt.

Huc vero etiam revocandus erat Tractatus de bono Viduitatis, nisi id prohibuisset ususjampridem receptus, qui Libri titulum ei assignat, tametsi vera sit Augustini ad Justitiam Epistola, eoque nomine nulla ejus peculiari mentio in Retractationum libris habeatur. Ejusdem conditionis estea Epistola quam S. Doctor fidelibus ad suæ dispensationis curam pertinentibus scripsit contra Petilianum, quæ ab Augustini tempore, sicuti in lib. 2 Retractationum, c. 25, testatur, prioris adversus ejusdem hæretici Litteras libri locum obtinuit. Occurrebat præterea Secundini Manichæi ad Augustinum Epistola, quæ ut nihil continet observatione dignum quod eruditorum oculis merito subjiciatur, relicta est in sexto Augustinianorum operum tomo, ob id solum legenda, ut ea plenius intelligantur quæ illic adversus Secundini errores disputat Augustinus.

Neque vero editas duntaxat Epistolas recudimus ; sed novas aliquot primi damus in lucem : in quibus occurrit Augustini tum presbyteri insignis ad Alypium episcopum Thagastensem Epistola, cujus perquam egregit esiargumentum.Jam pridem Christianorum convivia compotationesque in basilicis natali sanctorum per fieri solitas e medio tollere satagebat Augustinus. Ejus hanc in rem verba sunt in Epist. xxi ad Aurelium, n.ö: Auferendum est malum non aspere, sed sicut scriptum est, in spiritu lenitatis et mansueludinis. Non duriter, non modo imperioso ista tolluntur ; magis monendo quam minando. Sic enim agendum est cum mullitudine peccantium. Narrat ergo hic quemadmodum per tres dies, nominatimque in Leontii patali die, auctoritatibus ex divina Scriptura petitis, tum precibus,fletibus ac lacrymis apud solennem concionemiastabat, fæda ut hæcce consuetudo ab Ecclesia eliminaretur : quæ ubi paucorum movere animos intellexit, mox acriore studio aliaatque alia subjecit hortamenta,et imperata oralione piorum suffragia adhibuit; sic ut Deo donante tandem a compotationibus istis cessatum fuerit. Inter alia vero quæ hic referuntur ecclesias. ticæ disciplinæ monumenta, notandi ritus in sanctorum solemnitatibus tum usurpati, nempe sermo habitus ad populum; sacræ lectiones et Psalmorum modulatio alternis vicibus repetitæ ; acta Vespertina sacra, quæ quotidie celebrari solerent.

Prodeunt simul e tenebris aliæ duæ, quibus numerus Epistolarum Augustini ad Paulinum Nolensem in Possidii indice annotatus completur; breviores quidem illæ, sed Christianæ pietatis ac benevolentiæ sensu plenissimæ. His Paulini litteras et opusculum contra Paganos, quod ab ipso elaborari didicerat Augustinus, ardentissimis votis expertere se contestatur.

Proxilior insigniorque est ad Mercatorem Epistola, ex tertia parte olim exhibita in lib. ad Dulcitium,nunc autem primum ex integro data : quæ ut peracre Mercatoris ingenium, ita singularem modestiam Augustini prodit, qui succensentem quod sibi non rescripsisset, accipit gratantissime. Notandus in ea controversiarum inter Catholicos et Pelagianos status, quod ad quæstionem de Baptismo parvulorum ac de morte peccato retributa pertinet, liquido explicatus. Notanda itidem epocha Litterarum Augustini ad Sixtum et ad Cælestinum diaconum hic definita. Sed illud in primis observatione dignum est, quod ex eadem epistola intelligimus,nempe catholicos scriptores extra Africam positos sua Augustino scripta, quæ adversus Pelagianos edebant, dirigere solitos fuisse. Hujus quidem rei conjecluram capere licebat ex breviore ad Sixtum Epistola, n. 1. Verum id longe certius liquet ex his Augustini verbi ad Mercatoren: Ego itaque te, fili dileetissime, scribentem mihi vel ad me consideranda tua scripta mitlentem, absit ut negligenter accipiam, etc.

Jam vero in hacce editione capitulationes, quæ paucas in Epistolas antehac inductæ erant, retinemus; novas in aliis, nbi commodum videtur, instituimus; porro in omnibus sectiones designamus frequentes, affixis numericis notis, uti jam in primi tomi opusculis fieri cæpit, quo esset deinceps facilior Augustini

usus, expeditiorque locorum inquisitio. Deinde Epistolarum argumenta, quæ plurima gravissimis scatere erratis historiæque adversari observarant eruditi, castiganda curavimus. Et quanquam consilium nostrum minime sit animi nostri sensa et cogitata doctis obtrudere, temperare non potuimus tamen, quin notatiunculas quasdam annecteremus, tum in præcipuis vnlgati textus emendationibus, tum iis in locis qui ad stabiliendam Epistolarum epocham visi sunt idonei. Nihil porro est, quod hic omnia recenseantur menda, quæ sane innumera MSS. exemplarium ope resecuimus. Cur autem omnia resecare non licuerit, id in causa est quod aliquot S. Doctoris Epistolæ unico duntaxat codice MS. eoque non satis emendato continerentur, uti constabit codicum, quibus usi fuimus, Syllabum in fine voluminis adjectum consulenti.

Ne quid vero in hac Epistolarum editione, quod nostrum certe esset, desideraretur ; quatuor earum indices attexuimus. Primus quidem novum huncce Epistolarum ordinem cum hactenus vulgato compara. tum exhibet. Alter vulgatum prius ordinem continet, quatenus ad hunc novum reducitur. Tertius constat eorum nominibus alphabetico ordine digestis, ad quos Augustinus dedit Epistolas, vel a quibus ipse vicis. sim accepit. Postremus denique Epistolas distribuit in præcipua argumenta quæ in eis tractantur. Statue. ramus aliquando quintam quoque Epistolarum seriem intexere, quæ ordini illi responderet, qui in MSS. codicibus usitatior est. Verum incassus labor et prorsus inutilis fuit, tum ob maximam MSS. codicum varietatem, inter quos nescimus an duos tresve reperias qui inter se hac in re conveniant : tum maxime quod cauci adınodum reperiantur,qui media saltem ex parte S.Doctoris contineant Epistolas; adeo ut ex illis nihil certum, nihil fixum ordinatumque possit constitui ; si codices nonnullos exceperis annorum 600 circiterætatem præferentes, qui Epistolas sex aut septem priores exhibent ea serie, quam editio nes vulgatæ repræsentant, aliis longe diverso nulloque legitimo ordine contextis.

Postremo, nti aliorum tomorum,sic et istius opuscula excipiet rerum et Scripluræ quæ explicantur locorum index, quantum in nobis fuit, sincerus, et studiose comparatus.

Superest igitur ut,quod antea polliciti sumus, novi Epistolarum ordinis rationes hoc loco exhibeamus.

Epistolarum
ORDO CHRONOLOGICUS

ARGUMENTIS DEMONSTRATUS

EPISTOL.E PRIMÆ CLASSIS,
Quas Augustinus nondum episcopus scripsit, ab anno

Christi 386 ad 395.
1. – Scripta circa finem an. 386.
Ut primum locum in Retractationibus tenent libri
contra Adcademicos, in agro Cassiciaco scripti ab Au-
gustino paulo post ipsius conversionem:ita cæteras
ipsius Epistolas bicjure præcedit illa,quæ eorumdem
librorum occasione data fuit ad Hermogenianum. An-
Dus vero quoisthæc epistola, sive libri iidem prodie-
runt, hac ratione investigatur. Exorsus fuerat id
operis Augustinus aliquanto tempore ante suum nata-
litium diem, qui in 13 novemb. incidebat, ex lib. 1
Retractationum, c. 2. Cum autem id opus absolveret,
trigesimum tertium ætatis annum agebat, uti sub
ejusdem operis finem lib. 3, c. 20, n. 43, testatur.
Jam vero Possidius, cap. 31, fidem facit visisse Au-
gustinum annos septuaginta sex. Nullusque hactenus
in dubiuin revocavit, quin ejus obitus in 28 augusti
an. 430, juxta Prosperi chronicon, inciderit. llum
igitur natum fuisse oportet 13 novemb. an.354, con-
versum autem sæculo secessisse in villam Cassicia.
cum an. 386, eodemque labente anno libros de Aca-
demicis edidisse ; quatuor circiter menses ante ba.
ptismum, quem in sequenti anno percepit.

Quanquam hæc facilis et expedita chronologiæ ratio videatur, in ea tamen constituenda necesse est paulum immorari. Nam quoniam ex lib. 3contra Petil. litt.c. 25, liquet Augustinum non repetiisse Africam, nisi post Maximi tyranni necem, quæ exeunte julio vel augusto an. 388 contigit; cumque ex lib. 9 Coness. capp. 8, 10, 11, æque certum sit Monnicam ad

Ostia Tiberina,cum Augustinus in Africam post baptismumin Paschalisolemnitate Mediolani perceptum remearet, seseque simulnavigationi instaurarent,ex hac vita migrasse, anno ætatis ipsius Augustini 33, hinc fit ut viri eruditi in diversas abeant opiniones; velintque alii Possidium, ubi Augustinum annos 76 vixisse scribit, ipsius annos ex Consulum fastis pumerare, proque anno primo perbreve illud computare spatium temporis a die 13 novemb. quo in lucem editus est Augustinus, ad diem 1 januarii ; tum pro septuagesimo sexto id censere quoda1 diejanuarii ad 28 augusti extenditur. Sicque Augustinum natum esse 13 novemb. an. 335, conversum an. 387, baptizatum an. 388, et reipsa vixisse annos non 76, sed 74 supra novem aut decem menses. Dicuntalii Augustinum, tum in lib. 3 contra Academicos, supra laudato loco, tu in cap. 10 lib. 1 Soliloquiorum (quod etiam opus antesuum baptisma perfecit), ubi se 33 annum agere profitetur, non inchoatum currentemve annum, sed transactum prorsus et elapsum intelligere. Sic enim suos annos numerare solitum suspicantur ex lib. 6 Confess. c. 11, in quo se tricenariam ætatem gerere ait, posteaquam c.6 meminit se laudes Imperatoris recitasse, illum ipsum panegyricum esse rati, quem Bautoni consulatum ineunti dixit Kal. jan. an. 383, ex lib. 3 cont. Petil. litt. c. 25, licet verisimilius sit hanc aliam fuisse panegyrim, quam Imperatoris laudes appellat. Horum igitur calculo pertinet Augustini ortus ad an.354, conversio secessusque ad an, 387; baptisma denique refertur ad an. 388, quojam Augustinus, ætatis 33 expleto anno, tricesimum quartum decurrebat.

Verum bæ quæsententiæ verba Augustini Possi

[ocr errors]

V.

diique a genuino sensu per vim detorquent, nulla id conscriptas,fuisse ex allato loco lib. 9 Conf.subinexigente causa. Quid enim obstatquominus intelliga telligimus. mus Augustino sub matris obituni ad suos navigare

Scripta oirca fin. an. 388. paranti moram allatam fuisse aliquo casu ? quidve Quinta est ea quam a Nebridio recepit, cum esset cogit credere ipsum statim ab obitu matris in Afri Thagaste in Africa ; quo ex Italia rediit post Maximi cam solvisse, cum id minime dicat ? Quin potius in tyranni necem, quæ ap. 388, mense julio vel au1 Retractat, libro, capp. 7,8,9, recenset opuscula post gusto accidit. Miratur Nebridius Augustinum se Tha. baptismum a se Romæ conscripta, quibus profecto gastensium civium negotiis interpellatum non im. peiticiendis sat esse non potuisset tantillum temporis, patienter ferre, doletque nondum redditam ipsi quo in Urbe ante matris suæ mortem resedisset ; fuisse, quam tantopere exoptabat, a mundanis quando quidem ab itineris labore, quem Mediolano curis cessationem. Videtur itaque collocanda isthæc rediens cum suis toleraverat, nondum recreatus erat, epistola in fine ejusdem anni 388, aut in sequentis cum ad Ostia Tiberina pervenit : Illic enim, inquit,

anniexordio. Nam Augustinus Thagastem reversus, post longi itineris laborem instaurabamus nos raviga- haudquaquam sustinuit, quin conceptum jam inde gationis. Qua propter ejus commoratio Romæ non a suo baptismate consilium secedendi cum amicis ante, sed post obitum Monnicæ reponenda, creden in agros, quos ad Thagastem possidebant, exseque. dumque est quidpiam ei fuisse impedimento, quo retur quamprimum liceret. Et reipsa illicin secessu, minus in Africamtam cito remearet.

a sejam alienatis curis sæcularibus, transegit ferme Nam illius temporis historia prodit Maximum tyran- triennium,ex Possidio, cap. 3, donec Hipponem data num hoc ipso anno 387, circiter mensem augustum quadam occasione profectus, ibi presbyter ordina. infesto agmine descendisse in Italiam, et pulso ex ea retur, quod anno 391 ineunte contigit. Attamen dici Valentiniano, Africam pariter occupasse. Fieri ergo potest ipsum suo etiam in secessu, cum nimium ille potuit ut de his certior factus Augustinus, cum ægri et a civibus suis amaretur, et ex æquo cives suos reiudine matris,cujus obitumin mensem augusto cite damaret, suscepisse interdum curam graviorum ne. riorem referre nihil vetat, ad Ostia Tiberina detinere gotiorum, quæ ad ipsum perferebantur. tur, mutato subinde consilio, hujus tumultus exitum

VI, VII. Scripta circa initium an. 389. opperiri Romæ statuerit, ubi a civilis belli cladibus Sextæ epistolæ tempus utcumque habetur ex Aututior quam Thagaste degere poterat. Ad hæc si Au gustini rescripto proxime subsequente, ubi, n. 4, gustini conversionem referas in apnum 387, dicere Verecundum familiarem quondam, suum appellat. cogeris eum in secessu prope Mediolanum ruri quie Nempe Augustinus apud Mediolanum existens de Vevisse, illa ipsa tempestate, qua universa Italia Maximo recundo, si illic adhucin vivis ageret, non sic loqueinvadente turbabatur ; et ex ea Valentinianus Impe retur;et multo minus apud Cassiciacum, ubi ipse in rator expellabatur, hoc est in medio belli turbine, Verecundi villa versabatur. Nequede cætero videtur qui circa Mediolanum præcipue detonabat, cuminea referenda utraque epistola ad illud tempus, quo Rourbe Comitatus Imperatoris plerumque resideret : mæ morabatur Augustinus, licet Verecundus per id quæ tempore censet Baronius ex Ambrosii verbis in temporise vivis excesserit; tum quia istud cum voce telligi posse Mediolanenses cives de fuga cogitasse. quondam noncongruit, tum quia nullum ejuscemodi II. Scripta circa idem tempus.

litterarii commercii, quod tunc Augustino cum Ne

bridio intercesserit, indicium nobis suppetit. Sic erSubsequitur epistola ad Zenobium, illum ipsum, ut

go epistolas sexlam Vebridii et septimam Aug. ad

de Nebridium, illis jam in Africa constitutis scriptas Ordine, editi exeunte anno 386. Confer hanc episto

fuisse colligimus. larum lib. 2 de Ordine, cap. 7, n. 20, quo loco di

VIII-XIV. cit Augustinus, secum sæpe de rerum ordine conlu

Scriptæ circa idem tempus. lisse Zenobium, ipsumque tunc temporis peregre

Idem porro do reliquis epistolis quas ad se vicis

sim miserunt, id est octava, nona, decima, undeciprofectum fuisse siguificat. Hac autein in epistola desiderat absentem Zenobium, optatque ut dispu

ma, duodecima, tertia decima et quarta decima,lontationem cum ipso inchoatam simul absolvant.

ge magis liquet. Quanquam enim temporis articu

lum quo singulæ datæ fuerunt, haud expeditum sit Ill. Scripta an. 387.

distincte assignare : is lamen ordo quem hic inter se Quæ hic ordine tertia est, ad Nebridium data pro tenent facile constituitur ex mutuo earum respectu. dijt baud multo post Soliloquiorum opus, quod sub Ad extremum id certo certius est, omnes ad Nebriinitium anni 387 perfectum fuit : quippe id operis a dium epistolas ante annum 391 prodiisse. Quippe de se recens editum esse innuit Augustinus, n. 1. Quid obitu Nebridii scribit Augustinus in libro 9 Confessioait, si Soliloquia legissel Nebridius, lætarelur multo num, c. 3 n. 6 : Quem non multo post conversionem nosexundantius, nec tamen reperiret plus aliquid quod me tram et regenerationem per baptismum.... carne solvisti. appellaret, quam beaium. Et n. 4 ; Nihil autem horum Quibus verbis aperte docemur mortuum fuisse Nefieri posse, Soliloquia nostra jam continent. Ex quibus bridium, antequam ad presbyterium assumeretur verbisintelligitur libros de Academicis, de Beata vita, Augustinus. Atqui ad id munus assumptus fuitanno aliosque exeunte anno386, et ineunte 387 ante Soli 391 exeruditorum observationo, duobus nixa Possiloquia ab Augustino compositos, Nebridio legenti dii testimoniis qui primum cap. 3, fidem facit Augusarrisisse,i:tgestitntisanimimotu velutabreptus con tinum ex Italia in Africam regressum in secessu Thatinere se non potuerit, quominus eum beatum nun gastensi fermetriennioconstitisse, tumque ordinatum cuparet. Hæc itaque epistola in iis numeranda est, fuisse presbyterum apud Hipponem. Porro regresde quibus Augustinus in lib. 9 Conf.cap. 4, dicit: Ibi, sus est Augustinus anno, ut diximus, 388, post id est, apud Cassiciacum, quid egerim in litteris..... Maximi necem. Deinde cap.31 ipsum clericatu vel in cum absente Nebridio, testante epistolæ. Scilicet Augus. episcopatu annis ferme quadraginia, scilicet ad diem tinum illuc secedentem secutus non erat Nebridius; usque 28 augusti anni 430, vixisse testatur. Porroilla Amicilio enim nostræ cesserat, inquit Augustinus in ipsius ordinatio nonnullis quadragesima incipiente, lib. 8 Conf. c. 6, ut omnium nostrum familiarissimo nobis aliquanto ante dierum spatio facta videtur : Verecundo Mediolanensi civi et grammalico subdocerel. quippe cum Augustinus presbyteratu suscepto se viHinc porro est quod in extrema parte epistolæ ali rium suarum in eo munere atquein divini verbi præquot illi de verborum conjugationibus quæsti uncu dicatione periculum fecisse in epistola xxi, innuat, lat proponit.

ob idque a Valerio episcopo flagitare se dicat dieIV. Scripta circa idem tempus.

rum aliquot inducias et facultatem ad Pascha usque Ex eodem agro Cassiciaco dedit epistolam hic quar. secedendi, ut sacris Litteris, in quibus minus peritam ad Nebridium qua illi satisfaciebat inquirenti tum se jam tum intelligebat, operam navet. quantum in secessu profecisset. Exciderunt reliquæ

XV. – Scripta circa an. 390. Epistolæ ab Augustino per id otii ad Nebridium di Epistolam ad Romanianum, quæ hic ordine quinta ctatæ, quas majori numero atque imp siori studio decima est, scriptam ab Augustinojam episcopo cre

didit Baronius, adeoque ex hac ipsa adannum 142,0b hic scribit Augustinus n. 4, ut sanari prorsus nisi servavitepiscopos consuevisse scribere litteras in ta concilii auctoritate non posset. bellis eburneis velin chartis; raro vero nec nisi char

XXIII. – Scripta circa idem tempus. tæinopia in membranis. Sed quando in ea S. Doctor Vigesima tertia ad Maximinum vel ipsa inscriptione librum de vera Religione Romaniano,cui maximedi- intelligitur scripta ab Augustino, cum adhuc prescabatur, absolutum esse, ipsique propediein trans byteresset,quo autem anno minime compertum est. mittendum renuntiat; pertinet dubio proculad illud XXIV, XXV. Scriptæ sub fin. an. 394, ante hiemem. tempus quod Augustioi presbyteratuin proxime an Paulini sunt duæ subsequentes epistolæ,ab ipso ex tecessit. Nam istum librum in Retractationibus pos urbe Nola in Africam, anno 394 transmissæ ; altera tremum inter eos recenset Augustinus, quos non Aly pio patri, id est, episcopo.Hanc enim dignitatem dum presbyter edidit. Certe hic idem liber erat unus ipsi coinpetere didicerat haud dubie ex litteris, quas ex quinque illis quos Alypius ante annum 393, adeo ab Alypio se recepisse profitetur. Altera autem Auguque ante Augustini episcopatum dono misit Pau stino fratri, quem scilicet presbyterum adhuc agere lino, de quibus in epistola xxiv et xxvII.

audiverat,cuique,utaitn. 4, officio sociatus,sive juxta XVI, XVII. Scriptæ circa an. 390.

Cisterciensein MS.officio senatus æquabatur. Atque ex Septima decima ad Maximum Madaurensem, a quo priore quidem epistola,n.2, habemus hanc simulcum litteras prius acceperat Augustinus, data videtur ex illa datam fuisse. Ex principio vero epistolæ xxx, Thagasiensi secessu.Quod colligimus non modo ex quam ad Augustinum subinitium anni 395 indubieo quod nonnullam Augustino cum ethnico illo con tanter scripsit Paulinus, hanc eamdem ad Augusti. sueladinem fuisse indigitet ; fortean quia non pro num, scilicet vigesimam quintam; imo et alteram cul ab invicem agebant, cum esset Madaura Tha ad Alypium, hic vigesimam quartam ante hiemem gasti finitima: sed præsertim ex eo quod nullum aut superiorem, id est autumno anni 394 directam episcopatus aut sacerdotii ejus exstet in ea vesti fuisse certe cognoscimus. gium; quodque idolorum cultus (qui sub initium XXVI. Scripta forle ineunte an. 393, et missa cum an. 391, Imperatorum lege prohibitus fuit) adhuc

sequente. publicus foret, ut hic passim ipse subinnuít. Unde Vigesima sexta Augustiniest ad Licentium discipulicet inferre scriptam fuisse anno 390.

lum quondam suum. Laudat,n.5, Paulinum tanquam XVIII-XX. - Scripte circa idem tempus. sibi iunc temporis notissimum. Quapropter eam Epistolæ proxime subsequentes, ad Cælestinum, ad forte scripserit post acceptas superiores Paulini lilGaium, ad Anloninum,in quaruminscriptione nullum teras, postque visum illum, quem Paulinus ad Domini sou dignitatis titulum adjunctum assumit Au- ipsum salutandum direxerat.Porroin epistola progustinus, ab eo adhuc laico videntur datæ. Id vero xime subsequente, n. 6, recordatur hujus ad Licenetiain confirmatur ex stilo, qui ut in primis ipsius tium scripte, eamque eadem occasione, sive ejus scriptis, paulo elegantior est; necnon exordine quo saltem exemplum Paulinoipsi legendum transmittit. io vetustis codicibus reperiuntur collocatæ, videli. XXVII. – Scripta circa ineunt. an. 395. cet juxta priores quindecim epistolas, adeo ut nec Vigesima septima ad Paulinum epistola subinitium desint MSS. qui præter illas prorsus nihil conti auni 393 a nobis collocatur. Quippe acceptis litteris neant: cujuscemodi perantiquus liber in biblio Paulini sibi ante hiemem scriptis, hancilli epistolam theca Germanensi asservatur.

perferendam Augustinus tradidit Romaniano, uti n.4, XXI. – Scripla sub ineuntem an. 391. significat :qui Romanianus, Licentii supra nominati Epistola vigesima prima nihil aliud est, quam sup pater, in Italiam rei familiaris et domesticæ causa pler ille libellus quem episcopo Valerio porrexit Au navigabat; forte verno tempore prædicti anni 393, gustinus aliquanto post suam ordinationem, postu. certe Augustino nondum episcopo, ex epist. XXXII lans ut quia jam vires suas huic obeundo muneri et xxxII. inferiores expertus fuerat, concederetur sibi pardum

XXVIII. - Scripta an. 394 aut 395. tempus, velut usque ad Pascha, quo Scripturarum Subinitium epistolæ vigesimæ octavæ ad Hieronysacrarum studio totus vacaret. Hæc igitur epistola mum laudatur Alypius, episcopalem dignitatem post sub initium anni 391, quo presbyterum creatum suum ab Hieronymo regressum jam consecutus. Augustinum fuisse probavimus, collocari debet. Porro Alypii profectionem in Palæstinam ad annum XXI. – Scripta circa an. 392.

393 revocat Baronius ; promotionem ejusdem ad Effluxerant ab ejus ordinatione dies bene multi, episcopatum, in annum 394. Est igitur epistola hoc cum epistolam vigesimam secundam ad Aurelium anno 394, aut certe anno 395 scripta ; non serius, scripsit presbyter Augustinus. Jam tum enim erecto cum eam Augustions scripserit nondum episcopus, Hipponensi monasterio fratrum cætus coalescere coepe ex epist. lxxi, c. 1, n. 2. Huc facit quod Hieronymi rat, ex n. 1. Hac epistola respondet litteris quibus de Petro reprehenso a Paulo sententiam hic improdam,quæ hodie non exstant,receptis ab Aurelio; cui batam exagitat itidem Augustinus (tacito tamen Carthaginensis Ecclesiæ regimen recenscommissum auctoris nomine), in libro de Mendacio, capp. 5 et esse indigitat, ubimeminit spei, quam secum probi 20, quod opusculum in Retract. lib. i, inter illa quique conceperant,fore ut Deus Africanarum eccle quæ scripsit nondum episcopus, postremo loco siarum ægritudinibus collata in ipsum auctoritate, reponit. medelam aliquando tandem adhibeat.Sicque omnino

XXIX. – Scripta an. 395. familiari suo rescribit, ut facile credas Aurelium ab Ad annum eumdem 395 referre visum est eximiam ipso per litteras instanter petiisse, ut sibi sub novo lam Alypio datam epistolam, quæ ex vetustissimo onerelaboranti,qua consiliis opportunis,qua emissis codice RR. PP. Cisterciensium S. Crucis in Jerusaad Deuin precibus subveniret. Quocirca existimare lem in Urbe nunc primum vulgatur. Neque vero selicet Aurelium, quia no388, cum eum ex Italia re rius collocanda fuit, quando eam scripsit Augusti. diens Angustinus apud Carthaginem vidit ex lib. 22 nus eo tempore quo adhuc in presbyteri munere de Cio.Dei,cap.8, diaconi Carthaginensis munusobi merebatur : quippe labente hoc ipso anno ad episbat. non citius anno 391, episcopali dignitate auctum copale munus evectus fuit.Neque etiam citius : quia fuisse. Et reipsa antecessoripsius Genethlius concilio eamdem episcopalis muneris dignitatem ipsi Alypio, Carthaginensi II præfuit anno 190,die 19 maii. Dein qui hic Thagastensium episcopus dicitur, ante annum ceps vero, id est,anno 393,concilium Hipponense die 394 collatam fuisse nullo argumento apparet. Enim8octobris, aliaqueinsequentium annorum Africana vero non adeo recens hoc munus adiverat Alypius, concilia,sub Aurelio habita prænotantur. Cæterum uti satis intelligitur ex illis verbis Augustini n. 12: hacipsa, qua de agimus, epistola permotum credi. Magna sane ex parte vobiscum requiescimus cum alacus Aurelium ad cogendum istud concilium Hip critate fervoris, quia spiritualis Ecclesiæ Thagastenponense,quo ejus auctoritate comessationcs quibus sium tam crebra nobis dona nuntiantur.Necnon ex eo Afri pietatis prætextu in ecclesiis vacabant, prohi quod in eadem epistola,n.2, significatur, ipsum Alyberet. Tanta nimirum erat pestilentia hujus mali, ut pium Hippone, ubi certe relicta Ecclesia sua haud

quaquam peregrinatus fuisset novitius episcopus, Augustinus B. Ambrosii discipulus, mira facundia docprofectum esse nuperrime, et quidem non multo trinaque excellens, Hippone-regio in Africa episcopus post ineuntem annum, si nimirum isthæc epistola ordinatur. Et quotquot Augustini gesta scripsere, referatur ad initium Quadragesimæ,neque librarii hanc omnes adeo liquidam auctoritatem velut epoerratum sit in exemplari, ubi legitur : Postea vero cbam chronologicam ratam, fixam minimeque duquam dies Quadragesimæ illuxisset.In quam lectionem biam habuere : unde ob conjecturam, quantumvis nonnihil suo loco annotatur.

nostro judicio validam, religio est ab illa discedere. XXX. Scripta an. 395.

Igitur epistolam hancce ad Paulinum, ab Augustino Trigesimam epistolam scripsit Paulinus antequam recens episcopo datam, ad anni 396 exordium reroAugustini rescríptum, quæ superius est xxvii epis cari oportuit. Hinc etiam superiorum inferiorumque lola, a Romaniano recepisset. Nempe vir ille sanctus aliquot epistolarum tempus, uti probe intelligis, incredibili Augustini desiderio ex ipsius lectione in uno anno citius quam alias videri posset, figencensus, cum nuntiuni quem ante hiemem in Afri dum fuit. cam transmiserat, in itinere videret remorari, ac de XXXII. - Scripta paulo post superiorem. litteris suis perlatis dubius foret, officium suum diu Reversis ex Africa Romano et Agili, non continuit tius suspendere non valuit; sed ad Augustinum se sese Paulinus, quin continuo nuntios gratissimos cundas litteras dedit Romano el Agili, ut sui in exinde acceptos de sanctis viris, atque in primis eum animi studium et observantium, simulque ejus de Augustini ad episcopatum provectione, commuvisendi desiderium flagrantissimum testaretur. nicaret cum Rowaniavo, ad quem banc epistolam EPISTOLÆ SECUNDÆ CLASSIS,

trigesimam secundam postera die dedit super ea Quas Augustinus jam episcopus, ante collationem Car ipsa re, de qua apud illum, prout sanctum Dei

thaginensem cum Donatistis habitam et ante detectam hominem lætari par erat, gratulatur. in Africa Pelagii hæresim scripsit, ab anno Christi XXXIII. – Scripta initio episcopatus Augustini. 396 ad 410.

Epistolam trigesimam tertiam ad Proculeianum XXXI. Scripta ineunte an. 396.

Donatistarum apud Hipponem episcopum, presbyEpistolam ad Paulinum hic tricesimam primam jam terne an episcopuscum esset, scripserit Augustinus, demum episcopus Augustinus, acceptis posteriori haud liquido satis argumento decerni potest. Facibus Paulini litteris reddidit,per Romanum et Agilem lius tamen crediderimus ipsum jam tum episcopum ei continuo referendam. In hac epistola de sua ad fuisse, ob id maxime quod de honoribus n. 5 scribit, episcopatum promotione certiorem fecit Paulinum, quos illis deferebant homines causas suas sæculares, quo ille intelligeret sede profectione in Italiam ejus inquit, apud nos finire cupientes, quando eis necessarir invisendi causa, cogitare non posse ; ipsumque ec fuerimus, pro quibus rebus quotidie submisso capite clesiasticis curis expeditiorem, nondum enim epis salutamur. Non enim comperiri arbitramur, eos copus erat paulinus, ad trajiciendum in Africam qui tantum sacerdotes essent aut debuisse aut invitaret. Porro autem contigit Augustini promotio potuisse negotia et lites plebis dirimere, visi forte imminente Domini Natali ex Homil. 25, inter 50,c.3, quibus ob gravem causam demandata fuisset isatque certo certius ante annum 397, quo concilium thæc provincia, uti abipso Augustino postea demanCarthanigense III, die prima septembris aut 28 au data fuit presbytero Eraclio, sed postulata prius gusti celebratum sancívit, ut ordinandis episcopis plebis assensione, eique suo jam in episcopatu vel clericis decreta Conciliorum prælegantur, quæ successori designato. Útut sit, non serius initio sui nimirum sanctio constituta fuit ipsius Augustini episcopatus eam epistolam dedit; quippe cum rogatu, qui et eidem concilio subscripsit.

adhuc in vivis ageret Valerius, atque ipse in Verum de annis 395 et 396,uter illorum Augustini proxime subjecta epistola, quam postea scripsit, ordinatione insignitus sit, res est apud nos haud sa sese adhuc tironem in episcopatu confiteatur. tis explorata. Et quidem facile inclinaret animus

XXXIV. - Scripta post superiorem . in annum 396, quoniam librorum quos, ut ait lib. 2 Igitur in epistola trigesima quarta ad Eusebium, Retract, c. 1, episcopus elaboravit, primi duo sunt ad n. 6, sic loquitur Augustinus : Quanquam et iste qui Simplicianum, quem in epistola nuncupatoria et ini se tot annorum episcopum dicit, quid in me tirone tio libri I, titulo Patris exornat : qui titulus indicare timeat, quominus mecum velit conferre sermonem, non videtur jam Simplicianum successise B. Ambrosio, satis intelligo : quibus verbis primum episcopatus cujus tamen obitus nonnisi anno 397, die 4 aprilis sui tempus signat, docetque Proculeiani mutatum contigit. Sed demus Augustinum pro singulari in esse animum, cui jam aliud placeret, quam quod tantum virum observantia, non eum alia nuncupa de eo sibi renuntiatum fuisse dicebat in superiore tione donaturum, quamvis solum presbyter foret, epistola, n. 2, quod nimirum vellet bonis viris sedenutpote quem ipse in lib. 8 Confess. c.2, s. Ambrosii tibus conferre cum Augustino ; atque hinc episspiritualem patrem nominat:quid quod de iis libris tolæ hujus ordo tempusque asse tur. loquens, constanter dicit eos se nunc ad Simplicia

XXXV. – Scripta post superiorem. num Mediolanensis Ecclesiæ antistitem, nunc ad Sim Ejusdem temporis est trigesima quinta, ad eumplicianum episcopum S. Ambrosii successorem scrip dem Eusebium paulo post superiorem data. sisse, ut lib. 2 Retrac. c. 1, et lib. de Prædest SS. c. XXXVI. Scripta forte an. 396 aut sub initium 397, 4, et lib. de dono Persev. c. 10, modo etiam quod a se Epistolæ trigesimæ sexte ad Casulanum ætatem an Simplicianus Mediolanensis episcopus aliquando quæsi vere assecuti fuerimus, judicabunt alii ex his verbis vit pertractasse, sic lib. ad Dulcit. q.6 ? Quo fit ut cap. 14, D. 32 : Indicabo sibi quid mihi de hoc requieosdem libros in annum 397 referat Joan. Rivius renti responderit venerandus Ambrosius, a quo baptizahaud dubius sane simplicianum jam tum esse epis tus sum, Mediolanensis episcopus. Quæ verba inducere copum : qua in re Baronii sententiam videtur secu possunt, ut credatur scripta ab Augustino ante Amtus. Jam itaque si ordinationem Augustini ante brosii obitum, qui pridie Paschatis contigit an. 397. annum 396 constituerimus, fateamur necesse erit, Cui opinioni quia in epistola nihil usquam occurrit ipsum annos propemodum duos a scribendo abs quod refragetur, visum est illam referre inter epistinuisse : quod vix credi possit de sancto illo doc tolas quas sub initium episcopatus sui dictavit. tore, qui curas, quas fratribus suis impendere tene.

XXXVII. Scripta circa an. 397. batur, in hoc potissimum reponebat, ut eorum in Epistola trigesima septima præfigi solet libris QuieChristo laudabilibus studiis, lingua ac stilo suo, quas stionum ad Simplicianum, quorum occasione scripta bigas in eo charitas agitabat, maxime serviret, sicuti fuit. Porro bos libros ad annum circiter 397 perti. loquitur ipse in lib. 3 de Trinit. c. 1. Adde quod nere communis opinio est. De his satis jam supra supra laudatos ad Simplicianum libros se in ipso diximus ad epist. XXXI. exordio episcopatus sui scriptos fuisse, in lib. de XXXVIII. – Scripta circa medium an. 397. Prædest, SS. c. 4 testatur. Attamen Prosper sub Oli Epistola trigesima octava scripta fuit exacto probrio et Probino coss. id est anno Chr. 395 scribit : pemodum mense a morte Megalii Numidiæ prima

« PredošláPokračovať »