Obrázky na stránke
PDF

Deo (e).

moritur, si deserat Deus (a).

a lectus. Iter tuum voluntas tua est; amando accedis. CCXXXVI. De homine.

negligendo recedis : constitutus in terra Deo jungeA quo habet homo ul sit, apud illum habet ut ei ris, quia que Deo chara sunt diligis (a). bene sil (b).

CCLII. De perilionibus contrariis Deo. CCXXXVIII. De obedientia.

Deus cum aliquid male poscitur, dando irascitur, Perfecte Deus evidenterque monstravit, quantum non dando miseretur (b). sit bonum obedientia : cum hominem in paradiso po

CCLII. De mendacio. situm ab ea re prohibuit, quæ non erat mala. Sola ibi Incredibile est non mentiri hominem, ne capiatur ; obedientia potuit lenere palmam : sola inobedientia qui mentitur, ut capiat (c). incidit? poenam (c).

CCLIV. Ilem de mendacio.
CCXXXIX. Quomodo erudiantur boni.

Quamvis omnis qui mentitur, velit celare quod Interdum Deus per malos erudit bonos, et per lem verum est; non tamen omnis qui vult celare vei um. poralem polentiam damnandorum exercet disciplinan) mentitur. Plerumque enim verum non fallendo occu. liberandorum (d).

limus, sed lacendo. Neque enim menlitus est DomiCCXL. De confessione.

nus, cum ait: Mulla habeo vobis dicere, sed non poApud misericordiam Dei plurimum valet confessio testis illa portare modo (d) (Joan. Xvi, 12). poenitentis, quem facit peccator confitendo propitium,

CCLV. De libero arbitrio. quem negando non facit nescium (e).

In primo homine patuit quid hominis arbitrium va. CCXLI. De scientia.

leret ad mortem : in secundo autem, quid Dei adjuHumilium virlus est, de scientia non gloriari : torium valeret ad vitam. Primus enim homo, nonnisi quia communis est omnibus, sicut lucis, ita partici- homo : secundus vero homo, Deus et homo. Peccatum palio veritatis ().

ergo factum est reliclo Deo : justitia non fit sine CCXLII. Qualiter regantur corpora. Non carel regia potestate, qui corpori suo noverit

CCLVI. De lege el peccato. rationaliter imperare. Vere dominator est terræ , qui Legis littera quæ docel non esse peccandum, si carnem suam regit legibus disciplinae (g).

spiritus vivificalor desit, occidit. Scire enim peccaCCXLIII. De poena el justitia.

lum potius facil, quam cavere; et ideo magis augeri, Quantum ad opera allinet quæ forinsecus aguntur, quam minui : quia malæ concupiscentive etiam pritet qui timet penam, et qui amat justitiam, non facit varicatio legis accedit (/). .contra mandatum : et ideo pares quidem sunt manu ,

CCLVII. De mandalo Dei el timore. sed dispares corde; similes actione, dissimiles vo Mandatum Dei si timore fit pænæ, non amore justi. luntale (h).

tiæ, serviliter fit, non liberaliter; et ideo nec fit. Non CCXLIV. Quid diligatur.

enim bonus fruclus est, qui non de charilatis radice Hoc ab homine colitur, quod diligit. Unde quia procedit (9). Deus omnibus rebus major ei melior invenitur, plus

CCLVIII. De lege. omnibus diligendus est , ut colatur (i).

Lex Dei secundum naturam esi, cum homines que CCXLV. De corde.

legis sunt faciuni, naturaliter faciunt, superato vilio, Rectum cor cum Deo est, quando propter Deum quod nec præsidium legis abstulerat. Cum itaque quæritur Deus (j).

per gratiam lex Dei in cordibus scribitur, quæ legis CCXLVI. De benevolentia.

sunt naturaliter fiunt : non quia per naturam praDe benevolentia est, non de malitia, cum lætatur venta sit gratia, sed quia per gratiam reparala najustus in impios processisse vindictam : quia non pec tura (h). catoris exilium placet, quem voluit corrigi; sed justi

CCLIX. De gloria non habenda nisi in Deo. tia Dei , qua scii multos posse converti (k).

Nemo ex eo quod videtur habere glorietur, lanCCXLVII. De simulatione.

quam non accepcrit; aut idco puler se accepisse, Non vincil in bono malum, qui in superficie bonus quia litlera extrinsecus, vel at legeretur apparuit, vel est, et in alto malus; opere parcens, corde sæviens; vt audiretur insonuit. Nam si per legem justitia, ergo manu milis, voluntate crudelis (I).

Christus gratis mortuus est. Porro aulem si non graCCXLVII. De amore et timore.

tis mortuus est, ascendens in altum captivam duxit Ad omne opus bonum amor ducit et limor Dei : captivitatem, dedit dona hominibus. Inde habet quiad omne peccatuni amor ducit et timor mundi. Ut cumque habet. Quisquis autem inde habere se negal, ergo apprehendatur bonum, et declinelur malum ; aut non habet, aui id quod habel, auferelur ab discernendum est, quid et diligi debeat, et timeri (m). eo (i). CCXLIX. De felicitate.

CCLX. De homine ei superbia. Nulla infelicitas frangit, quem felicitas nulla cor Homo factus erat immortalis. Deus esse voluit : rumpit (n).

non perdidit quod homo erat, sed perdidit quod ini. CCL, De divile paupere.

mortalis erat; et de inobedientiæ superbia contracta Dives qui talis est, ut conteninat in se quidquid est pæna nalurip. illud est, unde infari superbia solct, pauperest

CCLXI. De laude fidei. Dei (o).

Laus fidei est, non visa credere : præmium erit, CCLI. De gradibus pietatis.

creditorum adeptione gaudere. Ascensionum ad Deum sunt gradus, pietatis

CCLXI. De sapientia.

Sicut lac non transit nisi per carnem, ut parvil1 Augustious, invemt.

lum pascat qui panem edere non potest : sic nisi (a) Ex Enarr. in Psal. Lxx, serm. 2, n. 3.

sapientia Dei, quz panis est Angelorum, ad homines (6) Ibid. n. 6. (c) ibid. n. 7.

dignaretur venire per carnem, nemo ad Verbi con(d) Ex Enarr. in Psal, LXXII, n. 8.

lemplandam divinitatem possel accedere. Quia ergo (e) Ex Enarr. in Psal. Lxxiv, n. 3. vide Enarr. in Psal. LXXV, n. 17.

(a) Ex Enarr. in Psal. LXXXV, n. 6. (9) vide ibid., n. 18.

(b) vide ibid. nn. 8 et 9. (h) Ex Fuarr. in Psal. LxSVII, n. 11.

c) Ex libro contra Mendacium, cap. 4. (1) Ibid. 1. 20.

(d) Ibid. cap. 10. ) Ibid. n. 21.

(e) Ex Aug. epist. 187, ad Dardanum, 11. 30. (k) Ex Enarr. in Psal. LXXVIII, n, 14.

Ex libro de spiritu et Littera, cap. 5. (1) Ibid.

(9) ibid. cap. 14. (ni) Ex Enarr. in Psal. LXXIX, n. 13.

(h) vide ibid. cap. 27. (n) Ex Enarr. in Psal. LXXXIII, n. 3. .

(i) Ex eodem libro cap. 29, et est canon 16 concilio 10) Ex Eliarr. in Psal. LXXXV, n. 3.

Arausicani ul.

[ocr errors]

Jux a tenebris non poterat comprehendi, ipsa lux scet armis : quidquid fecerit, quantillam erit ad mortalitatem subiit tencbrarum, et per similitudinem illud quod accepturi sumus? Appendo quod patior carnis peccati, participationem dedit luminis veri (a). contra id quod spero : hoc quidem sentio, illud CCLXIU. De bona fama.

spero; et tamen incomparabiliter majus est quod Odor bonus fama bona est, quam quisque bona speratur, quam quod infertur. Quidquid est quod vilæ operibus haurit : dum Christi vestigia sequitur, contra Christi nomen sævit, si potest vinci, tolerabile pedes quodammodo ejus pretioso unguenti odore per est : si non potest, proficit premio citius consequelle fundit (b).

do, et finis lemporalis mali transit in perceptionem CCLXIV. De cupiditate. ,

æterni boni (a). Non est in carendo difficultas, nisi cum est in ha

CCLXXIII. De charilale. bendo cupiditas : et ideo id solum recte diligitur, Cum duobus præceptis charitatis lola Lex pendeat quod nunquam bene amillitur (c).

et Prophetæ, quanto magis est Evangelium, quo lex CCLXV. De eloquentia insipientis.

non solvitur, sed adimpletur; et de quo Dominus diQui affluit insipienti eloquentia, tanto magis cit, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligalis cavendus est, quanto magis ab eo, in his quæ au- (Joan. XII, 34)? Charitas enim innovat homines ; et dire inutile est, delectatur auditor; et eum quem sicut malignitas veteres, ita dilectio novos facit. ornate dicere audit, etiam vere dicere existi

CCLXXIV. De flagello. mat (d).

Quando corripit Deus genus humanum, et flagellis CCLXVI. De ingenio.

piä castigationis exagitat, exercet ante judicium disciBonorum ingeniorum clara .est indoles, in verbis plinam, et plerumque diligit ' quem flagellal, nolens disserentium verum amare, non verba. Quid enim invenire quem damnel. Flagellat auiem simul et prodest clavis aurea, si aperire quod volumus non justos et injustos; quia nemo est qui possit gloriari potest ? aut quid obest lignea, si hoc potest ? quando castum se habere cor, aut mundum se esse a peccato. nihil quærimus, nisi patere quod clausum est (e). Ita de gratia misericordiæ ejus veniunt etiam corone CCLXVII. De homine peccatore.

justorum. Omnis peccator in quantum peccator, non est dili

CCLXXV. De passionibus fidelium. gendus : et omnis homo in quantum homo diligendus Labor piorum exercitatio est, non damnatio. Nec est propter Deum : Deus vero propter sc ipsum, a enim conturbari debemus, cum aliquis sanctus gravia quo habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et et indigna perpetitur, si obliti non sumus qux perlilquod eum diligunt (O).

lerit Justus justorum Sanctusque sanctorum ; cujus CCLXVIII." De incommutabili bono.

passio omnes superat passiones : quia cum auctore Dominus ait, Ego sum via, veritas , et vita (Joan. universitatis nulla cujusquam est comparatio creature. xiv, 6). Hoc est, Per me venitur, ad me pervenitur,

CCLXXVI. De originali peccato. ju me manctur. Cum enim ad ipsum pervenitur, eljam Miseria generis humani, cujus nullum hominum ab ad Patrem pervenitur : quia per æqualem, ille cui exortu usque ad obitum videmus alienum, non pertiæqualis est, cognoscitur; vinciente atque glutinante neret ad justum Omnipotentis judicium , si non essct nos Spiritu sancto, ut in summo atque incommutabili originale peccatum (b). bono sine fine maneamus (g).

CCLXXVII. De providentia Dei semper operantis. CCLXIX. De mendacio et fallacia.

Creatoris omnitenentis omnipotentia causa est subMultos invenimus, qui fallere velint : qui autem sistendi omni creaturæ : quæ virtus si ab eis, quie salli, neminem. Cum vero hoc alius sciens faciat, condidit, regendis aliquando cessaret, simul omnium alius nesciens patiatur : satis apparet, in una eadem- rerum species et natura concideret. Proinde quod Doque re, illum qui fallitur, eo qui mentitur esse me minus ait, Pater meus usque nunc operatur (Joan. v. liorem ; quandoquidem pati melius est iniquitalem, 17); continuationem quamdam operis ejus, qua simul quam facere (h).

omnia continet atque administrat , ostendit. In quo CCLXX. De dilectione æternorum bonorum. opere etiam sapientia ejus perseveral, de qua dicitur, Inter temporalia atque æterna hoc interest, quod Pertingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia temporale plus diligitur antequam habetur, vilescit suaviler (Sap. viii, 1). Idem etiam Apostolus sentil , autem cum advenerit ; non enim satiat animum, nisi cum Atheniensibns prædicans ail, In quo vivimus, moincorruptibilis gaudii vera et certa æternitas : äter vemur, el sumus (Aci. XVII, 28). Qui si opus suum rcnum vero ardentius diligitur adeptum, quam desi bus creatis subtraheret, nec vivere, nec moveri, nec deratum. Nemo enim plus de illo æstimat quam de esse possemus. Et ideo sic Deus intelligendus est rese habet, ut fiat vilius, quia speratum est amplius : quievisse ab omnibus operibus suis , ut jam nullam sed tanla est ibi excellentia, ut multo plus adeptura novam conderet crealuram; non ut conditas continere sit charitas, quam vel lides credidit, vel spes deside- et gubernare cessaret (c). ravit (i).

CCLXXVIII. De vero sabbato. 'CCLXXI. De fame et inedia spirituali.

Observatione sabbati, quæ vacatione unius dici fiQui in Scripturis sanctis non inveniunt veritatem gurabatur, ablata, perpetuum sabbatum observat, qui quam quærunt, fame laborant : qui autem non qua spe futuræ quietis salictis est operibus intentus; nec runt quod in promplu habent, fastidii languore mar ipsis bonis actibus suis quasi de propriis et de his quæ cescunt, et par utrorumque periculum est, dum non acceperit, gloriatur; illum in se operari cognosapientize cibum et illis obcæcatio, et his inedia sub- scens, qui simul operatur et quietus est (d). trahit (j).

CCLXXIX. De requie Dei.
CCLXXII. De laboribus peccatorum.

Requies Dei recte intelligentibus ea est, quæ nulNon sunt condignæ passiones hujus temporis ad lius indiget bono. Et ideo certa requies nobis in illo superventuram gloriam, quæ revelabitur in nobis. est, quia beatificamur bono quod ipse est : non ipse Sæviat et fremat mundus, increpet linguis, coru eo quod nos sumus. Nam et nos aliquid bonum ab ipso

sumus, qui fecit omnia bona valde, in quibus fecit et (a) vide serm. 1 in Psal. XXXIII, n. 6.

nos. Porro alia res bona præler ipsum nulla est, quam (b) Ex libro 3 de Doctrina Christiana, cap. 12.

ipse non fecit : ac per hoc nullo bono alieno eget, qui (c) ibid. cap. 37.

bono quod fecit non eget (e).
(d) Ex libro 4 de Doctrina Christiana, cap. 8.
(e) ibid. cap. 11.

Alias, non eligit.
Ex libro 1 de Doctrina Christiana, cap. 27.

(a) Ex Aug. serm. 279, de Paulo apostolo, n. 4. (a) ibid. cap. 34.

b) Ex libro 1 operis imperf., cap. 3. (h) ibid. cap. 36.

(c) Ex libro 4 de Genesi ad litteram, cap. 12. (i) ibid. cap. 38.

(d) ibid. cap. 13. (1) Ex libró 2 de Doctrina Christiana cap. 6.

(e) ibid. cap. 16.

[ocr errors]

CCLXXX. De initio temporum.

CCLXXXVII. De polestate nocendi. Faciæ creature molibus cæperunt currere tempora. Nocendi cupidicas polest esse a suo cuique animo Unde ante crealuram frustra tempora requiruntur, prava. Non est autem polestas nisi a Deo, et hæc ali quasi possint inveniri ante lenipora, Motus enim si dita altaque ejus judicia ; quoniam non est iniquita nullus esset vel spiritualis , vel corporalis creaturæ, apud Deum (a). quo per præsens præteritis futura succederent, lem

CCLXXXIX. Quale bonum sit Deus. pus nullum omnino esset. Moveri aulem creatura uli- Quantuin et quale bonum sit Deus, etiam ex la que non posset, si non esset. Potius ergo tempus a evidenter ostenditur, quod nulli ab eo recedenti ben creatura, quam creatura coepit a lempore. Utrumque est : quia et qui gaudent in mortiferis voluptatibus autem ex Deo. Ex ipso cnim, et per ipsum, et in ipso sine doloris timore esse non possunt; et qui omnino sunt omnia (a).

malum desertionis suæ majore superbiæ stupore non CCLXXXI. Omnia Dei arbitrio regi.

sentiunt, aliis, qui hæc discernere noverunt, quanta Cum Salvalor dicit, unum passerem non cadere in miseria premantur apparet : ut si nolint recipere me terram sine voluntate Dei (Malih. x, 29), et quod fe- dicinam talia devitandi, valeant ad exemplum quo num agri, quod post paululum mitlendum est in cli- possint talia devitari (b). banum, ipse tamen formet, ac vestial (Id. vi, 30): CCXC. Quod nulla creatura mala sil in natura. nonne confirmat, non solum istam mundi parlem re Sicut vera ratio docet meliorem esse creaturam, bus mortalibus et corruptibilibus deputalam, verum quam prorsus nihil delectat illicitum : ita eadem ra etiam vilissimas ejus abjectissimasque particulas di- tio docel etiam illam bonam esse, quæ in potestate vina providentia regi; ne fortuitis perturbari motibus habet illicitam delectationem ita cohibere, ut non ea, quorum causas comprehendere non possumus, solum de cæteris licitis recteque factis, verum etiam #slimemus (6) ?

de ipsius pravå deleclationis coercitione lætelur (c). CCLXXXII. De anima rationali.

CCXCI. De inagnis operibus Domini. Anima rationalis in ea debet erigi, quæ in spiritua- Magna opera Doinini, exquisita in omnes voluntate lium natura maxime excellunt; ut quæ sursum sunt ejus. Prævidet bonos futuros, et creat : prævidet fusapiat, non quæ super terram (C).

turos malos, et creat : se ipsum ad fruendum præbens CCLXXXIII. De miraculis naturalibus,

bonis, mulla munerum suorum largiens etiam malis; Naturarum conditor Deus nihil in miraculis contra misericorditer ignoscens, juste ulciscens; itemque mi. naturam facit, nec quod novum est consuetudine, re sericorditer ulciscens, juste ignoscens; nihil mielulens pugnans est ralioni. Nobis ergo videntur contra na de cujusquam malitia , nibil indigens de cujusquam luram insolita , quibus aliter naturæ cursus innotuil, justitia ; nihil sibi consuleus de operibus bonorum, non autem Deo , cui hoc est nalura quod fecerit id). el bonis consulens etiam de pænis malorum (d). CCLXXXIV. De incommutabili ratione operum Dei.

CCXCII. De superbia. Omne corpus in omne corpus posse mulari credi- Cum superbia sit amor excellentiæ propriæ, inbile est : quodlibet autem corpus in animam rationa- videntia vero sit odium felicitatis alienæ; quid unde lem posse converti, credere absurdum est. Quoniam nascatur in promptu est. Amando enim quisque excelDeus sic est omnipotens, ut nunquam suæ rationis lentiam suain, vel paribus invidet, quod ei coæqueninstituta convellat le).

tur; vel inferioribus, ne sibi coæquentur; vel supeCCLXXXV. De merito voluntalis.

rioribus, quod eis non codequetur. Superbiendo ergo Şicut aer ex præsente lumine non factus est luci- quisque invidus, non invidendo superbes est (e). dus, sed fit; quia si factus esset, non autem fieret, CCXCIII. De plenitudine divinitatis in Christo. eliain absente lumine lucidus permanerel : sic homo Plenitudo divinitatis in Christo dicla est corporaliDeo præsente illuminatur, absente autem tenebratur; ter habitare, non quia divinitas corpus est : sed quia a quo non locorum intervallis, sed voluntatis aver sacramenta Veteris Testamenti appellantur umbræ fusione disceditur (().

turi, propter umbrarum comparationem corporaliter CCLXXXVI. Deo obediendum.

dicta est in Christo plenitudo divinitatis habitare, Magna est utilitas hominis, jubenti Deo, etiam in- quod in illo impleantur omnia, qu:e illis umbris ligucognita jussionis ratione servire. Jubendo enim Deus rala sunt; ac sic quodam modo uinbrarum præcedeliulile facit, quidquid jubere voluerit : de quo meluen- tium ipse sit corpus, hoc est, figurarum et significadum non est, ne non profutura præcipial; nec fieri tionum illarum ipse sit veritas (). potest ul voluntas propria non grandi ruinæ pondere

CCXCIV. De viliis expugnandis. super hominem cadal, si eam voluntati superioris Actio in hac vita pia est, Deum colere, et in ejus extollendo præponal (g).

gratia contra vitia interna pugnare, eisque usque ad CCLXXXVII. Ďc bono humance naturæ.

illicita instigantibus cogentíbusve non cedere; el ubi Quam excellens bonum sit natura humana, hoc ceditur, indulgentiam, atque ut non cedalur, adjutomaxime apparet, quod dalum ipsi sit ut possil summi rium Dei, affectu religiosæ pietatis exposcere. In paet incommutabilis boni adhærere naturæ. Quod si no radiso autem, si nemo peccasset, non esset actio pien luerit, bono se privat, et hoc ei malum est : unde per talis expugnare vilia ; quia felicitatis esset permansio, justitiam Dei etiam crucialus consequitur. Quid enim vilia non habere (g). lam iniquum , quam ut bene sit desertori boni? Ali CCXCV. De fortitudine christiana el Gentilium. quando autem amissi superioris boni non sentitur ma Fortitudinem Gentilium mundana cupiditas, forliluin , dum habetur quod est amatum inferius bonum. tudinem autem Christianorum Dci charitas facit, que Sed divina justitia se, ut qui voluntate amisit quod diffusa est in cordibus nostris , non per voluntalis amare debuit, aniliat cum dolore quod ainavit, et arbitrium , quod est a nobis; sed per Spiritum sanmaturarum creator ubique laudetur. Adhuc enim bo ctam, qui datus est nobis (h). nium est, quod dolet amissum bonum. Nam nisi ali CCXCVI. Vitium nisi in aliquo bono esse non polisi. quid bonum remansisset in natura, nullius amissi boni Non potest esse ullum malum, nisi in aliquo bon dolor essci in pæna (h).

quia non potest esse nisi in aliqua natura; omnia

(a) Ex libro 5 de Genesi ad litteram, cap. 5.
(b) ibid. capp. 21 el 22.
(c) Ex libro 6 de Gencsi ad litteram, cap. 12.
(d) Ibid. cap. 13.
(e) Ex libro 7 de Genesi ad littcram, cap. 12 et 20.
i ibid. ex lib. 8. cap. 12.
(g) Ibid. cap. 16.
(1) Ibid. cap. 14.

(a) Ex libro 11 de Genesi ad litteram, cap. 4.
(b) ibid. cap. 5.
(c) ibid. cap. 7.
(d) Ibid. cap. 11.
(e) ibid. cap. 14.

Ex libro 12 de Genesi ad lilleram, cap. 7.
(9) Ex libro 1 operis imperf., cap. 70.
(h) ibid. cap. 83, et est canon 17 Arausiced concilii,

autem natura in quantum natura, bona est (a).

de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui rollit pecCCXCVIJ. Nullis meritis gratiam preveniri. cala mundi (Joan. 1, 29): cui nullum bonum hominis Debelur merces bonis operibus, si fiant : sed gratia, impossibile, nullum malum est insanabile (a). quæ non debetur, precedit, ut fiant (b).

CCCVII. De gratia Dei.
CCXCVIII. De circuncisione et Baptismo.

Non ad merita hominum, sed ad Dei misericordiam Circumcisio carnis lege præcepta est; quia non

pertinet, cum ex illa massa primi hominis, cui merito posset melius per Christum significari regenerationis

mors debetur, quisque liberalur. Non est enim iniauctorem lolli originale peccatum. Cum præputio

quilas apud Deum : quia neque remittendo , neque quippe omnis homo nascitur, quemadmodum cum

exigendo quod debelur , injusius est; et ibi gratuita originali peccato. Et oclavo die lex circumcidi car

est indulgentia, ubi justa posset esse vindic!a (6). nem præcepit : quia Christus die dominico resurrexit, CCCVIII. Neminem, nisi Deo miserante, salvari. qui post septimum sabbati octavus est. Et circumci

Natura humana, etiamsi in illa integritate, in qua sus præputiatum gignit, trajiciens in illum, quo ipse

est condita, permaneret, nullo modo se ipsam, jam caruit : sicut baptizatus in filium quern generat

Creatore suo non adjuvante, servaret. Unde cum sine carne, reatum tamen trajicit originis , a quo ipse jam Dei gratia salutem non posset custodire quam accepit;

Dei gratia salutemi liber est (c).

quomodo sine Dei gratia potest recuperare quam perCCXCIX. De Adam primo el secundo.

didit (c)? Primus homo Adam sic olim defunctus est, ut ta CCCIX. Nihil excusationis compe!ere peccatori. mien post illum secundus homo sit Christus, cum tot

Inexcusabilis est omnis peccator vel realu originis, hominum millia inter illum et hunc orla sint: et ideo

vel additamento etiam propriæ voluntatis, sive qui manifestum est, pertinere ad illum omnem qui cx illa

novil, sive qui ignorat; sive qui judicat, sive qui non successione propagatus nascitur; sicut ad istum per

judicat. Quia et ipsa ignorantia in eis qui intelligere linet omnis qui gratiae largitate in illo renascitur.

noluerunt, sine dubitatione peccatum est : in eis auUnde fit ut lolum genus humanum quodammodo sint

tem qui non potuerunt, pæna peccati. Ergo in utrishomines duo, primus el secundus (d).

que non est excusatio, sed justa damnatio (d). CCC. De judiciis Dei.

CCCX. De his qui Spiritu Dei aguntur. Nullo modo judiciis hominum comparanda sunt ju- Plus est procul dubio agi, quam regi. Qui enim redicia Dei : quein non dubitandum est esse justum, gitur aliquid agit. et ideo

gitur, aliquid agit; et ideo regitur, ut recte agat; qui etiam quando facit quod hominibus videtur inju

autem agitur, agere ipse aliquid vix intelligitur. Et stuin (e).

tamen tantum præstat voluntatibus nostris gratia SaiCCCI. De nativitate justorum.

vatoris, ut non dubitet Apostolus dicere, Quoiquot SpiJustis ex Deo, non ex hominibus nascitur : quo- ritu Dei aguntur, hi filiisunt Dei (Rom. viii, 14). Nec aliniain renaseendo, non nascendo, fit juslus. Unde etiam

quid in nobis libera voluntas melius agere potest, quam renati filii Dei vocantur (/).

ut illi se commendet, qui mala agere non potest (e). CCCII. De naturæ humance qualitate.

. CCCXI. De resurrectione. Natura humana etsi mala est, quia vitiata est; non

Liberari a corpore mortis hujus, omni sanato lantamen malum est, quia natura est. Nulla enim natu

guore concupiscentiæ carnis, est non ad pænam corra, in quantum natura est, malum est : sed prorsus

pus recipere, sed ad gloriam (). bonum, sine quo bono ullum esse non potest vilium;

CCCXII. Nihil hominem posse sine Deo. quamvis sine vilio possit esse vel nunquam vitiata, Mulla Deus facit in homine bona , que non facit vel sanala nalura (g).

homo : nulla vero facit homo, qu:e non Deus facit lit CCCINI. De morle peccatorum.

faciat hoino (g). Justum Dei judiciuin est, ut pecc:ilo suo quisque

"CCCXIII. De vera justitia. pereat, cum peccatum Deus non facial : sicut niortem

Justitia secundum quam justus ex fide vivit, quonon fecit, et tamen quem morte dignum sensit, occi

niam per spirituin graliæ homini ex Deo est, vera judit; unde legitur, Mors el vita a Deo est (Eccli. xi,

slitia est : quæ licet non immerito in aliquibus justis 14). Quæ duo inter se non esse contraria profecto

pro hujus vilæ capacitate perfecta dicalur; parva lavidel, quisquis ab operibus divinis judicia divina dis

men est ad illam magnam, quam capit æqualitas Ancernil : quia aliud est creando non instiluisse mor

geloruin : quam qui nondum habebat , et propter talem, aliud judicando pleclere peccatorein (0).

illam quæ jam inerat , perfectum, et propter islam CCCIV. De poena peccati.

quæ adhuc deerat, imperfectum se esse dicebat. Sed Deus quidem mundum fecit, et corpora prorsus

plane ninor isla justitia facit merilum : major illa omnia. Sed ut corpus corruptibile aggravet animam, facit præmium. Unde qui islam non sequitur, illam el caro concupiscat adversus spiritum , non est præ

non assequetur (h). cedens natura hominis instituti, sed consequens pæna CCCXIV. De mortalitate Christi secundum carnem. damnati (i).

De uno solo mediatore Dei et hominum homine CCCV. De opere in quacumque natura.

Christo Jesu lides catholica novit, quod pro nobis Quantislibet vitiis lurpetur quæcumque nalura, in- mortem , id est, peccati pænam sine peccato subire slilutio ejus semper est bona. Nam sicut institutio

dignatus est. Sicut enim solus ideo factus est hominis corporis bona est, etiam quando nascitur morbidus; mius

filius, ut nos per illum Dei filii fieremus : ila solus el institutio animi bona est , etiam quando nascitur

suscepit sine malis meritis poenam , sicut nos per ilfaluus : sic institutio ipsius hominis bona est, quando

luin sine meritis gratiam. Quia sicut nobis non depascitur peccati originalis obnoxius (i).

bebatur aliquid boni , ita nec illi aliquid mali. ComCCCVI. De abolitione peccari.

mendans ergo dilectionem suam in eos, quibus dalilSicut quidam parentes aggravant originale pecca

rus erat indebitam vitam , pati pro eis indebilanı tum, ita quidam relevant; sed nullus lollit, nisi ille

Alias, regenerati. (a) Ex libro 1 Operis imperf. cap. 114.

ibid. cap. 153, estque canon 18 Arausicani concilii. c) Ex libro 2 Operis imperf. cap. 73. (d) ibid. cap. 163. le) Ex libro 3 operis imperf. cap. 24. V lbid. cap. 51. g ibid. cap. 206. in Ex libro 4 operis imperf. cap. 32. (i) Ibid. cap. 67. U ibid. cap. 115.

(a) Ex libro 4 de Operis imperfecti, cap. 132.
() Ex epist. Augustini 186 ad Paulinum, n. 16.
(c) ibid. p. 37, estque Arausicani concilii canon 19.

d) Ex epistola 194 Augustini ad siztum, n. 27.
(e) Ex libro de Gestis Pelagii, cap. 3.

) Ex libro primo contra Duas Epistolas Pelagianorum, cap. 11.

(g) Ex libro secundo contra Duas Epistolas Pelagianorum, cap. 8, et est canon 20 Arausicani concilii.

(1) Ex libro tertio contra Duas Epistolas Pelagianorun, Câu I,

moriem voluit (a).

quod Christus cum Patre facit , Pater facit : nec CCCXV. De natura et gratia.

seorsuni aliquid agit inseparabilis charitas , majestas, Sicut eis qui volentes in lege justificari, a gratia potestas : sicut ipse Dominus dicit , Ego et palet URER exciderunt, verissime dicit Apostolus, Si ex lege ju sumus (Joan. X, 30) (a). slitia est , ergo Christus gralis mortuus est (Galat. II, CCCXXV. Cui prosit Baptismi sacramentum. 21): sic eis, qui gratiam quam commendai et perci Regenerationis gratiam ita etiam fi non minuun!, pić sides Christi, putant esse naturam , verissime di- qui ejus dona non servant ; sicui lucis nitorem lot cilur, Si per naturam justitia est, ergo Christus gratis iminunda non polluunt. Qui ergo gaudes Baptisni mortuus est. Jam hic enim erat lex, et non justifica perceptione, vive in novi hominis sanctitate ; et le hal : jam hic erat et natura, et non justificabat. Ideo nens lidem que per dilectionem operatur, habe boChristus non gratis mortuus est, ut et lex per illuin num quod nondum babes, ul prosit tibi bonum quod impleretur, qui dixit, Non veni solvere legeni, sed ad habes (b). implere (Malih. v, 17); et natura per Adam perdita,

CCCXXVI. De veritate. per illum repararetur , qui dixil, venisse se quærere Sic est verilas Chrislus, ut totum verum accipiaet salvare quod perierat (Luc. xix, 10) (b)

lur in Christo : veruin Verbum Dei , Deus æqualis CCCXVI. De misericordia el judicio.

Pairi ; vera anima, vera caro, verus homo, vers Posse habere fidem, sicut posse habere charitatem, Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera nature est hominum : habere autem lidem, quemad resurrectio. Si aliquid borum dixeris falsum , intrat modum habere charitatem , gratis est fidelium. Sed putredo : de veneno serpentis nascuntur vermes mencuin voluntas credendi aliis præparetur, aliis non daciorum , et nihil integrum remanebit ; quia ubi præparetur a Domino; discernendum est, quid veniat fuerit falsi alicujus corruptio, ibi veritatis integritas de misericordia ejus, quid de judicio. Universæ enim non erit (c). viæ Domini misericordia et veritas. Investigabiles

CCCXXVII. De charitate autem sunt vize ipsius. Investigabiles igitur sunt, et Quanla est charitas , quæ si desit, frustra habermisericordia qua gratis liberal, et veritas qua juste Cur cælera; si adsit, habentur omnia (d)! judicat (c).

CCCXXVIII. Quomodo Christus reliquerit Patrem el CCCXVII. De auxiliando.

matrem. Nemo erigit quidquam ad id in quo ipse est, nisi Reliquit Christus Palrem; quia cum in forma Dei aliquantum ad id in quo est ille, descendat (d). esset, non rapinam arbitralus est esse se æqualen

CCCXVIII. De contemnenda mundi yloria. Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi acci. Quas vires nocendi habeat humanæ gloriæ amor, piens. Hoc est enim, Reliquit Patrem ; non quia de non sentit, nisi qui ei bellum indixerit. Quia etsi cui- seruit, et recessit a Patre : sed quia non in ea forma quain facile est laudem non cupere , dum negalur; apparuit hominibus, in qua æqualis est Patri. Relidifficile est ea non delectari, cuni offertur (e).

quit autem matrem, relinquendo Synagogam JudroCCCXIX. De lemporalibus bonis relinquendis. ruin, de qua secundum carnem natus est ; et inOmnes mundi opes contemnit, qui non solum quan- hærendo Ecclesiæ, quam ex omnibus gentibus congres tum potuit, sed etiam quantum voluit habere, con- gavil (e). temnit. In quo cavendum est , ne subrepat elatio. CCCXXIX. De comparatione primi Adam el secundi. Utilius enim terrena opulentia humiliter tenelur, Dormil Adam , ui fiat Eva : moritur Christus, u quam superbe relinquitur (r.

fiat Ecclesia. Dormiente Adam, fit Eva de latere : CCCXX. De cohibenilu ira.

mortuo Christo, lancea perforatur lacus, ut pirofluant Nulli irascenti ira sua videlur injusta. Unde ab Sacramenta, quibus formelur Ecclesia. Unde merito omni indignatione cilo redeunduin esi ad mansuetu Apostolus ipsum Adam dicit formam futuri. Quia sidinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus

cut omnes in Adam moriuntur, ita el in Christo ol• odium transit, cui non celeriter ignoscitur (9).

nes vivificabuntur (). CCCXXI. De lege et gratia.

CCCXXX. De incarnatione Verbi. Qui dedit legem, ipse dedil et gratiam : sed legem Deus homo factus est : quid futurus est homo, per servum misit , cum gratia ipse descendit : ut propter qucm Deus factus est honio (g)? quia lex ostendit peccata , non tollit; volentes legem CCCXXXI. De duabus nativitatibus hominum. suis viribus exsequi, nec valentes, cogantur ad gra Una est nativitas de terra , alia de cælo; una est tiam, quæ et impossibilitatis morbum, et inohedien- de carne, alia de spirilu; una est de elernitate, liæ aufert realuni (h).

alia de mortalitale; una est de masculo ct semina , CCCXXII. De sabbato.

alia de Deo et Ecclesia. Sed ipse due singulares Verum sabbatum christianus observat, abstinens sunt : quomodo enim uterus non potest repeli, SC ab opere servili , id est, a peccalo : quoniam qui facit nec Baptismus iterari (1). peccatum , servus est peccati (i).

CCCXXXIJ. De diversitale bonorum. CCCXXIII. De his quæ hominum propria sunt. Si visibilia allendas, nec panis est Deus, nec aqua Nemo habet de suo, nisi mendacium et peccatum. est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, Si quid autem habet homo veritatis atque justitiæ, ab nec domus isla est Deus : omnia enim liec visibilia illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo; ut

sunt, et singula sunt. Quod eniin est panis, non lice ex eo quasi quibusdam guttis irrorati , non delicia

est aqua , et quod est vestis, non hoc est domus; mus in via ().

quod sit isia, non hoc est Deus : visibilia enim CCCXXIV. De inseparabili opere Patris et Filii.

sunt. Deus autem tolum libi est, quod recle desideQuod Paler cum Christo facit, Christus facit : et ras, et omnium bonorum varietas uno fonte pris

(a) Ex libro quarto contra Duas Epistolas Pelagianorum, funditur. Quoniam cum sua tribuit , se ipsum sub cap. 4, et est canon 2 Arausicani concilii.

diversis munerum suorum nominibus impertit (0). (0) Ex libro de Gratia et libero arbitrio, cap. 13, et est canon 21 Arausicani concilii.

(c) Ex libro primo de Prædestinatione Sanctorum , cap. (a) Ex Tract. 5 in Joan. n. 1, estque 22 canou Arausicami 5, 6.

concilii. (d) Ex epistola 11, ad Nebridium, n. 4.

(6) vide ibid. n. 15. (e) Ex epistola 22, ad Aurelium, n. 8.

(c) Ex Tract. 8 in Joan. n. 5. Ex epistola 31, ad Paulinum, n. 5.

(d) Ex Tract. 9 in Joan. A. 8. (g) virle epist. 38, ad Profuturum, n. 2.

le) ibid. n. 10. (h) Ej Tract. 3 in Joannis Evangelium, n. 3.

( Ibid. (i) Ibid. n. 19.

(9) Ex Tract. 10 in Joan. n. 1. (j) Ex Tract. 5 in Joan. 0. 1, estque 22 canon Arausicani (h) Ex Tract. 11 in Joan. n. 6. concilü,

(i) Ex Tract. 13 in Joan. n. 5.

« PredošláPokračovať »