Obrázky na stránke
PDF
ePub

revelare ad verum donum Prophetiæ spectat, illud Actor. 2. Tu, Domine, qui corda nosti omet ideo proprium etiam est solius Dei ista co- nium : et quod Petrus dixit ad Jesum Joan. 21. gnoscere. Unde in secundo capite ejusdem epis- Domine, tu omnia nosti, tu scis, quia amo te; tolæ dixerat idem Apostolus: Quis hominum ubi satis expresse de actu præsenti loquitur. scit, quæ sunt hominis, nisi Spiritus hominis, Et licet in illis verbis non addatur exclusiva, qui in ipso est? quod maxime propter occultos aperte significatur, neminem posse intueri inanimi affectus dictum est. Et ob eamdem ra- ternum amorem, nisi qui omnia scit. tionem solus Deus dicitur posse hominum cor- 5. Refellitur etiam aliter ex Scriptura. da scrutari 3, Reg. 8. T'u solus nosti cor om- Unde quarto addere possumus illa testimonia, nium filiorum hominum: et idem sensus ha- in quibus Evangelistæ notant, Christum Domibetur i, Paralipom. 28, licet exclusiva expres- num fuisse cogitationum internarum jam exisse non addatur : Omnia corda scrutatur Do- tentium cognitorem, ut indicent, illud fuisse minus, et unitersas mentium cogitationes intel- certum signum divinitatis ejus. Ut Matth. 9: ligit. Id enim quasi proprium, et speciale Deo Cum vidisset Jesus cogitationes eorum, et c.12: tribuitur. Unde lib. 2, cap. 6, ait Salomon: Jesus autem sciens cogitationes eorum ; et Luc. Redde uniquique secundum vias suas, quas nos- 15: Ut cognovit Jesus cogitationes eorum, et ti habere in corde suo, tu enim solus nosti corda cap. 11. Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, filiorum hominum. Unde Psalm. 43: Ipse novit dixit. Ex quibus verbis sic argumentatur Hieabscondita cordis ; et Psalm. 7: Scrutans corda ronymus Jerem. 17: Jesus videt cogitationes et renes Deus , et Jerem. 17: Pratum est cor et nullus potest internas cogitationes videre , hominis, et inscrutabile, quis cognoscet illud ? nisi solus Deus, ergo Christus est Deus. Quæ ego Dominus scrutans cor. Ubi Hieronymus, argumentatio efficax est, supposita doctrina, Hinc discimus, quod nullus cogitationum secre- qua Christus dicebat, se esse Deum : nam aliota cognoscit, nisi solus Deus. Similia habentur qui etiam homo sanctus, vel Angelus potest Sapien. 1, Actor. 1, Roman. 8, ubi tanquam per divinam revelationem internas cogitationes singulare Deo ponitur cognoscere, et scrutari cognoscere, sed nunc satis nobis illo argumencorda. Et præsertim ad Hebr. 4, dicitur de to ostenditur, solum Deum posse sua naturali Verbo Dei, quod sit, discretor cogitationum et virtute internos voluntatis actus cognoscere. intentionum cordis.

Atque hoc modo dicta testimonia Matthæi, et 4. Durandi etasiv circa allata testimonia.- Lucæ exponunt alii Sancti, inde divinitatem Ex sacra pagina refellitur.-Hæc autem tes- Christi probantes, tum super dicta loca, tum timonia conatus est enervare Durandus,dicens, alibi, Hieronymus, Matth. 9 et 11, Ambrosius, proprium esse Dei cognoscere cordis affectio- Luc. 5, et 1, Corinth. 2, Chrysostomus, hom. nes absolute, scilicet omnes tam futuras, quam 30 ct 42, in citata verba Matth. 9 et 11, ubi præteritas, vel præsentes : cognoscere autem alia testimonia Scripturæ sacræ allegat, et eocogitationes tantum jam factas, non esse pro- dem modo divinitatem Christi ex illo effectu prium Dei, sed Angelis etiam esse possibile; ac colligit, eumque imitatur Theophylactus, eisproinde allegata testimonia in priori sensu es- dem locis, et optime ibi Christianus Druthmase intelligenda. At hæc glossa erronea est, et rus ait: Ad cogitationes eorum respondit Domitextum destruit. Primo, quia Paulus aperte nus, quasi diceret : si legistis, quia nullus poloquitur de presentibus cogitationibus, et in test peccata dimittere, nisi solus Deus, similiter comparatione, quam in posteriori testimonio legistis, quod nullus potest hominum cogitatiofacit, aperte dicit, quod sicut ea, quæ sunt in nes scire, nisi solus Deus. Et similia fere havoluntate Dei, nemo scrutatur, nisi spiritus bet Petrus Chrysologus eadem verba tractans, Dei, ita nec liberas hominis voluntates. Secun- serm. 50. do, quia in aliis testimoniis loquitur Scriptura 6. Deinde assertio ex Patribus probatur. vel de cogitationibus, quas homo actu præsen- Unde potest veritas communi consensu, et trates habet, et illas dicit solum Deum cognoscere, ditione Patrum comprobari. Optimum est Athaut in dicto loco 2 Paral. 6, vel de cogitationi- nasii testimonium cognitionem cogitationum bus, quibus vel offenditur, vel colitur Deus, cum cognitione futurorum æquiparantis quæ ab ipso solo judicantur et puniuntur, vel quæst. 27, ad Antioch. Præscius (ait) rerum, præmiantur: istæ autem sunt eogitationes non et cordium cognitor solus est Deus : nec enim futuræ, sed quæ jam factæ sunt. Ulterius vero vel Angeli cordis abscondita, vel futura videre addi potest illud 1, Reg. 16. Homo videt ea, possunt : et Chrysostomus, homil. 23, in Joann. que patent, Dominus autem intuetur cor : et Humanorum cordium cognitio solius Dei est, qui ea formavit. Non opus erat Jesu testibus Et præterea circa id : Non erat qui cognosceret ad eas, quas formaverat mentes cognoscendas. me, de intentione exponit, dicens : Hanc auCyrillus, lib. 2, in Joann., cap. 19, expendens tem intentionem nemo cognoscit, unde merito verba in Nathanael, Rabbi, tu es filius Dei. dixerat Deo: Tu cognovisti semitas meas. Idem Noverat (inquit) soli Deo corda hominum pa- confirmat Cassianus, collat. 7, cap. 13, affetere. Id cum inesse Domino perspexisset, filium rens alia Scripturæ loca. Unde tandem GenDei profitetur : et lib. 3, cap. 3, ponderat, so- nadius, de Ecclesiast. dogmatibus, cap. 81, litum fuisse Christum corda Judæorum aspi- dixit : Internas animæ cogitationes diabolum cere, cogitationisque motus eorum examinare, non videre certi sumus. et ad ea, quæ illi mente versabant, orationem 8. Notatio circa dicta testimonia. - Notatio accommodare. Qua re maxime natura se Deum altera.-In his autem Patrum testimoniis duo esse ostendebat, quod libr. 4, cap. 5, exemplo sunt observanda. Unum est, sæpe hoc Patres demonstrat Origenes, libr. 1, in Job, circa loqui in particulari de cordibus hominum, id verba illa, Circuivi terram. Videns (ait) uni- est, de eorum cogitationibus, seu affectibus, versa, que opere fiunt, ea vero quæ in corde, ut Augustinus exponit, Psalm. 25, enarrat. 2, atque in animo tractantur, nesciens. Basilius, circa id: Ure renes meos et cor meum, nihilomilibr. 3, contr. Eunomium ex verbis Pauli 1 Co- nus tamen idem a fortiori intelligunt de vorint. 2, supra citatis, sic divinitatem Spiritus luntatibus angelicis, quia non minus est dosancti probat : Quemadmodum nemo alienus, ac mina suorum actuum voluntas angelica, quam peregrinus intrinsecas potest animæ cogitatio- humana, nec ratio aliqua in voluntate humana nes inspicere, ita qui cum Deo in secretis cum inveniri potest, cur actus ejus sint aliis occuleo communicat, non est alienus, vel peregrinus ti, quæ non in Angeli voluntate magis militet. ab eo, quia profunditatem ejus investigare po- Sed loquuntur Patres frequentius de hominitest. Indicat Damascenus, lib. 2, cap. 3, qua- bus, quia ad ipsos et ad mores ipsorum instenus dicit, Angelos nec linguam, nec aures truendos loquebantur, sicut Scriptura etiam habere, quia circa sermonis adminiculum cogi- loquitur. Aliud est, sæpe etiam solum dicere tationes suas, atque consilia inter se communi- Patres, cor hominis esse occultum aliis homicant, in hoc enim supponit Angelum non co- nibus, sicut dixit Gregorius 25, Moral. c. 7: gnoscere alterius cogitationes, vel consilia, Aliena corda humanis oculis clausa sunt et nesnisi ab illo sibi communicentur.

citur, qui repellitur, quia penetrare nequeunt, 7. Idem, ut certum supponit Augustinus, quo ab unoquoque cogitantur : et lib. 18, cap. dict. libr. 2 Retract, capit. 30, ut supra retuli, 27, alias 31, de hominibus in beatitudine dicit, et idem significat tract. 32, in Joan, et clarius quod uniuscujusque mentem ab alterius oculis in Psalm. 7. Opera nostra (inquit) possunt esse membrorum corpulentia non abscondet, unde sinota hominibus, sed quo animo fiant, solus ille gnificat nunc occultari cor unius hominis aliis novit, qui scrutatur corda, Deus ; et libr. 10 hominibus propter corporis impedimentum, Confession., cap. 2, tanquam singularem Dei quod sine dubio Angelis obstare non potest. excellentiam prædicat : Cujus oculis nuda est Verumtamen Gregorius ibi noluit causam adabyssus humanæ conscientiæ, et in Psalm. 41: æquatam reddere, sed hominibus magis famiAbyssus abyssum invocat, per abyssum cor ho- liarem. Et in priori loco statim dicit cogitatiominis interpretatur : Quid enim (ait) est pro- nes, quæ latent homines, supremum judicem fundius hoc abysso? Cujus cogitatio penetratur? non latere, et similiter alii Patres omnem creaCujus cor inspicitur? et infra : Quæ tamen turam excludunt, nam statim addunt, solum abyssus nuda est oculis Dei, utique solius. Et Deum cogitationes internas cognoscere, et illa Psalm. 41, expendens verba Pauli 1, Corinth. 4: particula nemo, sæpe in hoc sensu in Scriptura Nolite ante tempus judicare, etc. Antea quam sumitur. hoc fiat (inquit) in hac peregrinatione mortalis vitæ quisque cor suum portat, et omne cor

CAPUT XXII. omni corde clausum est. Item in Psalm. 141, illa verba : Effundo in conspectu ejus, etc., de VARIÆ OPINIONES CONTRA RESOLUTIONEM SUPEinterna oratione exponit, quæ cogitatione fit, RIORIS CAPITIS REFERUNTUR ET REJICIUNTUR. et subdit : Ibi ergo effunde precem tuam, ubi solus ille videt, qui remunerat. Unde ibidem 1. Opinio Durandi in præcedenti capite, num. Prosper eadem verba exponens, ait, id est, in 4, jam tacta rejicitur. — Ex dictis in præcesecreto cordis, quod solus Deus audit, et videt. denti capite, certitudo assertionis in eo positæ sufficienter probatur, et consequenter inde im- ergo videt an sit actus amoris, vel odii. Proprobantur nonnullæ opiniones theologorum, batur consequentia, quia neque in reipsa fingi quæ non solum improbabiles, sed etiam pa- potest actus, qui non sit determinatus in rarum tutæ mihi videntur. Prima fuit Durandi, tione amoris, vel odii, vel alia simili : neque qui in 2, d. 3, quæst. 7, num. 18, et quæst. 8, etiam potest quis ex amante fieri odio habens, num. 6, ausus est dicere, Angelum licet non quin actum mutet, vel realem modum actus. videat actus voluntatis futuros, videre tamen At vero Angelus, si videt actum, videt omnem illos statim, ac existunt, quod sine dubio erro- realem modum ejus, præsertim essentialem et neum est. Et ideo idem Durandus, d. 8,2.5, individualem, ergo repugnantia dicit illa senpost longam disputationem rem indecisam re- tentia, affirmans Angelum videre actum, et linquit tanquam dubiam, et utrinque probabi- negans videre qualis sit. lem. In quo valde etiam errat, rem certam in 3. Hervæi opinio refellitur a Durando, ut dubium revocando. Et ab hac opinione non parum cohærens. — Tertia opinio est Hervæi, multum discrepat Scotus, in 2, d. 9, quæst. 2, in 3, d. 8, quæst. 3, dicentis, cognoscere Anad 1, secundæ opinionis, et in 4, 1. 43, q. 4, gelum actus voluntatum, seu cordium, quoad ad 2, nam simpliciter videtur docere, Angelos substantias eorum, et species et habitudines ad posse cognoscere virtute naturali occulta cor- objectum determinatum, vel per modum fugæ dium, et de facto cognoscere. Et ita illi tribuit vel prosecutionis, denique quoad omnia, preMarsilius, in 2, quæst. 8, sed de illius senten- terquam quoad gradum intensionis, vel conatia dicemus melius in capite sequenti.

tus. Quam sententiam merito impugnat Du2. Opinio Argentinæ exploditur. — Altera randus, tanquam non consequenter loquentem: opinio ad hanc proxime accedens, quæ eidem quia si Angelus videt intuitive et evidenter Durando non multum displicuit, dicit Ange- amorem voluntatis meæ, cur non videbit inlum posse videre affectus voluntatis, quando tensionem talis amoris, cum species repræsensunt; non tamen videre, quales sint, id est, an tet rem, sicut est, et lumen Angeli non minus sit amor, vel odium, complacentia, vel dis- sit sufficiens ad modum intensionis, quam ad plicentia, fuga, vel prosecutio. Ita Argentina, actum intuendum. Respondet Hervæus, ratiod. 7, quæst. 1, art. 2, in fine, ubi nullam ra- nem esse, quia species unius Angeli remote tionem adducit de actu voluntatis, sed solum repræsentat existentem in corde alterius, et de actu intellectus, de quo in capite vigenti per speciem remote repræsentantem minus tertio, dicemus. Hæc ergo opinio omnino re- exacte res videtur. At hoc frivolum est, quia jicienda est, quia et immediate repugnat mul- vel Hervæus loquitur de re cogitata ab alio tum doctrinæ sanctorum in Scriptura funda- Angelo, vel de ipsa cogitatione alterius Angeli: tæ : et deinde per evidentem consequentiam si de objecto cogitationis alterius loquatur, ostendi potest, vel illam destruere, vel repu- impertinens est ratio, quia hic non agimus de gnantia dicere. Quia si Angelus videt actum cognitione objecti, sed de cognitione actus. voluntatis, videt illum in se et intuitive, ergo Unde licet sit verum, quod per speciem cogividet, qualis sit, ergo videt, an sit odium, vel tationis alterius Angeli non ita perfecte coamor. Quod argumentum, ait Durandus, esse gnoscatur res cognita ab alio, sicut ab illo coefficax, si supponatur distinctio specifica inter gnoscitur, non inde sequitur, cogitationem actus voluntatis odii, vel amoris : posse autem ipsam non exacte videri ab alio, si illam per solvi, si quis mordicus defendat, omnes actus speciem ejus cognoscit. Eo vel maxime, quod voluntatis esse ejusdem speciei. Sed imprimis simul ac unus Angelus videt amorem vel cogihoc satis est ad absolutam eflicaciam rationis, tationem alterius de tali re, potest simul uti quia dicere, inter actus complacentiæ, et dis- specie, quam habet tam amoris, quam rei aplicentiæ, et similes, non esse differentiam matæ ab alio, et sic utrumque perfecte cognosspecificam , satis improbabile et incredibile cere, ac subinde videre amorem non solum est, ut ipse etiam Durandus fatetur. Verumta- quoad entitatem, sed etiam quoad intensionem. men, etiamsi non esset differentia specifica, Si vero loquitur Hervæus de actu ulterius Ansatis esset numerica, quæ certe negari nullo geli, et species ejus, quam alios habere concemodo potest inter actus complacentiæ et dis- dit, quid est, quod ait, illam speciem remote plicentiæ ejusdem rei. Unde fit argumentum, representare talem actum, aut per illam requia visio intuitiva Angeli terminatur ad rem mote cognosci. Nam talis species immediate singularem, ut est in se, quia universalia non repræsentat ipsum actum, et cognitio, quæ per videntur, et quia cognitio Angeli perfecta est, illam fit, immediate etiam ad illum terminatur, ergo æque potest quoad intensionem ac quem habere potest. Alter sensus magis inquoad entitatem, vel alias conditiones intelligi. tentus ab Henrico.-Sed de hac sententia idem

4. Eadem opinio temeritatis arguitur. -Me- judicium, quod de præcedenti ferendum est: rito ergo refellitur Hervæus, quod inconstan- non enim potest ab audacia et temeritate exter loquatur: multo vero magis reprehensibi- cusari sic limitando Scripturæ, et Patrum senlis est, eo quod audacter ac temere ausus sit tentias, quia non de sola intentione, sed absotantam testimoniorum multitudinem suo arbi- lute de omnibus actibus liberæ voluntatis lotrio interpretari, ac si in eis tantum dicatur, quuntur. Nam Scriptura non de uno vel alio solum Deum cognoscere de corde humano, actu, sed de ipso corde hominis dicit, solum quid plus diligat, vel quantum diligat, non Deum illud nosse aut intueri. Et Christus non vero quod et quid diligat, vel odio habeat, cum solum revelando intentiones, sed etiam cogitafere omnes Patres citati absolute de ipsis acti- tiones de his vel illis rebus, divinitatem suam bus, seu cogitationibus cordis loquantur, et ostendebat. Deinde non loquitur Henricus consoli Deo cognitionem earum reservari testen- sequenter, quia non magis potest ipse reddere tur. Et certe Christus Dominus non revelabat rationem, cur lateat Angelum intentio mea, in quo gradu intensionis Judæi hoc vel illud quam amor, vel voluntas mea, ergo si unum cogitabant et proponebant, sed absolute cogi- negat, quia non invenit rationem, neget etiam tationes eorum se nosse monstrabat, et inde aliud, vel si non audet utrumque negare, et divinitatem suam ostendebat, ut sancti colli- unum credit sine ratione propter auctoritatem, gunt. Et ad hunc modum facile possunt reliqua credat etiam aliud, quia non minus eadem testimonia contra istam sententiam induci. auctoritate confirmatur. Præterea hæc sentenQuod autem fuerit fundamentum ejus, et quo- tia non solum sine ratione est, sed etiam contra modo ei satisfaciendum sit, in capite sequenti, rationem. Quod ita ostendo, quia per intentioreddendo rationem veritatis Catholicæ decla- nem vel intelligit Henricus specialem actum rabitur.

voluntatis distinctum ab electione, usu et aliis, š. Opinio Henrici. Quarta fuit opinio prout communiter philosophi morales loquunHenrici, quodl. 3, quæst. 13, dicentis, Ange- tur, vel intelligit specialem modum interni lum cognoscere actus elicitos voluntatis amo- actus, seu quemcumque actum voluntatis quoris vel odii et hujusmodi, non tantum per ef- ad proprium motivum ejus. Henricus sine ulla fectus, sed in seipsis, ut circa tales res versan- dubitatione non loquitur in priori sensu, nultur amando, vel odio habendo, vel in univer- lum enim actum realiter a voluntate elicitum sum per modum prosecutionis, aut fugæ, ni- et ab ea distinctum, eique additum putat esse hilominus tamen non cognoscere, ad quem occultum naturali cognitioni Angeli, quia rafinem illos dirigat, qui illos habet. Nam hoc tio, quam de cogitationibus adducit, in omniait latere omnem creaturam de voluntate alte- bus æque procedit, quia omnes sunt res crearius, et hoc esse secretum Deo reservatum, tæ, et naturales entitates habent, ac proinde quod vocat mentis intensionem, et virtutem sunt cognoscibiles. Unde manifestum est, si internam. Atque hoc secundum videtur dixis- supponamus communem doctrinam moralem, se Henricus, ut aliquo modo Scripturis, et Pa- quod intentio voluntatis est specialis actus tribus responderet, aliam enim rationem non ejus, contra rationem dici, illam non posse affert. Primum autem probat communi diffi- cognosci ab Angelo in seipsa, si alii actus poscultate infra tractanda, quia non apparet ratio sunt naturaliter ab eo videri, quia etiam alii ob

quam isti actus in rerum natura positi sint actus sunt liberi et boni, aut mali moraliter, objecta cognitioni naturali Angelorum impro- et e contrario etiam intentio habet naturalem portionata. Quæ ratio tam de actibus intellec- entitatem propriam et per propriam speciem tus, quam voluntatis procedit. Et ideo Henri- repræsentabilem. Alium ergo sensum intendit cus licet in principio illius quæstionis de solis Henricus, dicit enim intentionem non esse aliactibus intellectus loqui videatur, postea ex- quid intelligibile ultra substantiam voluntatis, tendit sermonem ad actus affectionis in volun- sed esse quemdam respectum in illa fundatum tate conceptos. Unde in summa sententia ejus et ab ea in re non distinctum, et nihilominus est, solam intensionem voluntatis latere An- illo respectu cæteros actus dirigi, et ideo prout gelum, reliquos vero actus etiam liberos vo- sic directos, cognosci non posse naturaliter, luntatis cognoscere.

quia nec ille respectus cognosci valet. 6. Refellitur ut temeraria.- Et purum con- 7. Qui etiam reprobatur. Cur sola colunsequens. - Et ut contraria rationi in uno sensu tas divina velit sine reali additione actus.

Sed hæc sententia hoc modo explicata singu- tum, propter intrinsecum ejus motivum tenlaris est, et prorsus intelligi non potest. Primo dit : alia est quia intenditur aliquid propter quidem, quia intentio voluntatis aliquid posi- rationem illi extrinsecam, ut eleemosyna proptivum, et liberum est, non per modum poten- ter vanam gloriam, vel propter satisfactionem tiæ, sicut est ipsa voluntas, sed per modum pro peccatis. Quando intentio est prioris modi, actus. Ergo per intentionem aliquid vult libere impossibile est videre intuitive realem actum, voluntas, quod antea non volebat, et ideo vel seu affectum voluntatis et non videre, qua inmeretur tanquam bene operans, vel demere- tentione fiat : quia si ego sum affectus ad scientur tanquam peccans, non pure omittendo, sed tiam propter honestatem ejus, ille actus affecaliquid committendo, seu agendo, ergo impos- tionis habet specialem modum realem intrinsibile est intelligere talem intentionem sine secum, et (ut est probabilius) essentialem ex omni entitate, vel modo reali positivo addito tali objecto, et motivo intrinseco, ergo si Anvoluntati, et distincto ab illa. Probatur conse- gelus videt intuitive, et quidditative talem afquentia, tum quia per illam intentionem ali- fectum, necessario videt qua intentione fiat, ter se habet voluntas, quam prius, realiter, ac quia in eo actu intendere nihil est aliud, quam positiva, tum etiam quia non est alia ratio, ob velle propter talem honestatem propriam taquam alii affectus actuales voluntatis aliquid lis objecti, ergo non potest esse magis occulta necessario addant voluntati distinctum ab illa, intentio, quam affectio in tali actu. Idem est nisi quia per illos vult aliquid, quod antea non de actu amoris, vel odii propter malitiam in volebat, tum præterea quia alias voluntas objecto inventam. Quod si distinguamus in creata per seipsam, et sine mutatione physica his absolutam voluntatem, quam vocant simsui inciperet velle, intendendo hoc, vel illud, plicem, quamque D. Thomas ponit ut distincquod incredibile est. Nam de sola voluntate tam ab intentione et priorem illa, ab una ad divina propter infinitam ejus credimus, per alteram efficax sumitur argumentum. Quia æternum, et necessarium actum velle libere non potest Angelus videre intuitive talem vohoc, vel illud sine additione reali, et in ipsa- luntatem, vel amorem alicujus, quin videat met hoc non admitteremus, nisi ab æterno motivum amandi, cum quo habet intrinsecam omnia, quæ vult, immutabiliter vellet, vel, connexionem, ergo etiamsi ultra illum actum quod perinde est, si in tempore posset incipere voluntas habeat intentionem consequendi tale aliquid velle : cum ergo voluntas creata de bonum, eodem modo cognoscetur ipsa intennovo incipiat aliquid intendere, quod est velle, tio, tam quoad substantiam actus (propter geimpossibile est, quod in faciat sine reali mu- neralem rationem Henrici, quæ si efficax est, tatione sua, ergo necesse est intentionem esse de omnibus procedit) quam quoad esse intenaliquid reale distinctum ab ipsa, erit ergo co- tionis, quia est essentialis tali actui, et cognosgnoscibilis ab Angelo, si quidquid reale de citur quidditative. Unde etiam necesse est, ut novo in voluntate est, ab Angelo est cognosci- quoad formale motivum, et rationem finis cobile. Tum denique, quia intentio non potest gnoscatur, quia inde specificam rationem esesse tantum respectus rationis sine fundamento sentialem, seu entitativam accipit, ut ex 1,2, reali, quia talis respectus non potest esse nisi suppono. Quæ ratio æque procedit de omni voluntarie excogitatus, ut per se patet : hoc ratione reali, quæ sit modus intrinsecus actus, autem fundamentum non est sola potentia vo- quia si Angelus videt actum intuitive, profecto luntatis : nam potest esse ipsa potentia cum videt omnem realem modum in eo existencogitatione talis objecti, et aliis requisitis, et tem : neque major repugnantia in uno, quam talem intentionem non habere, ergo est aliquid in alio cogitari potest, ut contra precedentem aliud reale additum voluntati, et consequenter, opinionem dicebamus. vel non est respectus, sed absolutum, vel si est 9. Item quoad actum propter finem extrinrespectus, erit realis, transcendentalis saltem, secum. --Atque idem discursus applicari potest et non tantum rationis. Ac subinde non erit ex ad intentionem finis extrinseci, quia si actus eo capite magis occulta, quam cæteri actus ipsi quoad substantiam cognosci possunt, evoluntatis.

tiam quoad hanc relationem cognoscentur, 8. Improbatur deinde Henricus quoad ac- quod est cognoscere de actu, qua intentione tum voluntatis propter finem intrinsecum. fiat. Probatur ergo assumptum, quia actus voTandem impugnatur illa sententia, quia du- luntatis non refertur ad finem extrinsecum, plex cogitari potest intentio voluntatis, una est nisi per imperium alterius actus, quo finis ille ntrinsece inclusa in actu, quatenus in objec- intenditur, et in cujus virtute alter actus eli

« PredošláPokračovať »