Obrázky na stránke
PDF
ePub

XXX.

QVOD NON PER IPSAM DEI SVBSTANTIAM, SED PER SVBDITAM CREATVRAM ET LOCVTIO DIVINA AD ADAM ET DEAMBVLATIO

IN PARADISO DEBEAT INCVNCTANTER INTELLEGI. EX LIBRO

DE GENESI AD LITTERAM VIII.

5

10

45 Quod autem attinet ad creaturae angelicae actionem, per

quam uniuersarum rerum generibus maximeque humano prouidentia dei prospicitur, ipsa extrinsecus adiuuat et per illa uisa, quae similia sunt corporalibus, et per ipsa corpora, quae angelicae subiacent potestati.

Quae cum ita sint, cum deus omnipotens et omnitenens incommutabili aeternitate, ueritate, uoluntate semper idem, non per tempus nec per locum motus mouet per tempus creaturam spiritalem, mouet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas intrinsecus substituit, etiam 15 extrinsecus administret et per uoluntates sibi subditas, quas per tempus, et per corpora sibi atque illis uoluntatibus subdita, quae per tempus et locum mouet, eo tempore ac loco, cuius ratio in ipso deo uita est sine tempore ac loco: cum ergo tale aliquid deus agit, non debemus eius opinari sub-20 stantiam, qua deus est, temporibus locisque mutabilem aut per tempora mobilem, sed in opere diuinae prouidentiae ista cognoscere, non in illo opere, quo naturas creat, sed in illo, quo intrinsecus creatas etiam extrinsecus administrat, cum sit ipse nullo locorum uel interuallo uel spatio incommutabili 95 excellentique potentia et interior omni re, quia in ipso sunt

1 cap. XLIII T XLV DGV LXV P 2 sed per] s. pro T

subditam] subiectam DPv 3 loquutio MV 4 item ante ex add. T 6 creaturam euangelicae V 7 rerum om. P maximeque] mariq. T 8 ipsā D illa D 9 ipsā D 10 potestate Di 11 omnetenens Domnistenens T omniatenens Pv incummutabile D1 15 mutu D'T

18 mouet] commouet D'v ac) a Vet V; om. D'pi locum D1

20 agat v

opinari (re D) eius DPTv 21 temporalibus v mutabile D1 24 creatas-extrinsecus om, MV et ante cum add. P 25 incommutabilē D'

5

omnia, et exterior omni re, quia ipse est super omnia. item nullo temporum uel interuallo uel spatio incommutabili aeternitate et antiquior est omnibus, quia ipse est ante omnia, et nouior omnibus, quia idem ipse post omnia.

Quapropter cum audimus dicentem scripturam: et praecepit dominus deus Adae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de

illo: qua die autem ederitis ab eo, morte morie10 mini, si modum quaerimus, quomodo ista locutus sit deus,

modus quidem ipse a nobis proprie comprehendi non potest. certissime tamen tenere debemus deum aut per suam substantiam loqui aut per sibi subditam creaturam; sed per sub

stantiam suam non loqui nisi ad creandas omnes naturas; ad 15 spiritales uero atque intellectuales non solum creandas sed

etiam inluminandas, cum iam possunt capere locutionem eius, qualis est in uerbo eius, quod in principio erat apud eum, et deus erat uerbum, per quod facta sunt omnia. illis autem

qui eam capere non possunt cum loquitur deus, non nisi per 20 creaturam loquitur aut tantummodo spiritalem siue in somnis

siue in extasi in similitudine rerum corporalium aut etiam per ipsam corporalem, dum sensibus corporis uel aliqua species apparet uel insonant uoces. si ergo Adam talis erat, ut posset capere illam locutionem dei, quam mentibus angeli

[blocks in formation]

lo

1 et - omuia om. T omni) omne Di est] sit (om. super) P 2 nullo] in illo v interuallum Di incommutabile D' 4 nouior D? in ras. quia] qui D'P

idem om. V

ipse) ipse est D est ipse v 5 cum] eam V? audiuimus P 6 post dicens ras. 12 litt. in T omne Di

7 esca edes lę a m. 2) V cognuscendi D1 8 et] uel D 9 ederetis PIV 10 ista) ita v quutus V 11 proprie ipse a nobis v conpraehendi D comprehendendi P 12 tenire Di debemus] demus D' suam om. Do 15 spiritalis et intellectualis D 16 illuminandas V? capire D'; sic passim eius eis D1

17 eius om. Pi

eum] deum Du 18 erat] creat Di fata P 20 per spiritalem v 22 corporis] corporalis Di corporales v aliquas D'v

23 insonat v 24 possit T locutionem om. P

cis per suam praebet substantiam, non dubitandum est quod eius mentem per tempus mouerit miro et ineffabili modo, non motus ipse per tempus, eique utique hoc salubre praeceptum ueritatis impresserit et quae transgressori poena deberetur ea ipsa ineffabiliter ueritate monstrauerit, sicut audiuntur uel 5 uidentur omnia bona praecepta in ipsa incommutabili sapientia, quae in animas sanctas se transfert ex aliquo tempore, cum ipsius nullus sit motus in tempore. Si autem ad eum modum Adam iustus erat, ut ei adhuc opus esset alterius creaturae sanctioris et sapientioris auctoritas, per quam cogno- 10 sceret dei uoluntatem atque iussionem, sicut nobis prophetae, sicut ipsis angeli: cur ambigamus per aliquam eius modi creaturam ei esse locutum deum talibus uocum signis, quae intellegere posset? illud enim quod postea scriptum est, cum peccassent, eos audisse uocem domini dei ambulantis in para- 15 diso, quia non per ipsam dei substantiam, sed per subditam creaturam ei factum est, nullo modo dubitat qui fidem catholicam capit. ad hoc enim et aliquanto latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo assumto corpore per se ipsam esse uisibilem; et 80 ideo, antequam ex uirgine corpus acciperet, ipsum uisum esse patribus opinantur, tamquam de solo deo patre dictum sit: quem nemo hominum uidit nec uidere potest, quia filius uisus sit ante acceptam serui formam etiam per ipsam substantiam suam: quae impietas procul a catholicis mentibus 25 repellenda est.

7 cf. Sap. 7, 27

15 cf. Gen. 3, 8

23 I Tim. 6, 16

2 moueret D? ineffabile Di 3 eique) et quę D? praecepto ueritates Di 4 impraesserit D impressit MV debetur D'v 5 ueritatem D'P 6 in ipsa om. T

sipo P

7 post sanctas ras. 8 litt. in T 8 nullu Di 9 adhoc DP1v 10 scitioris D cognoscerit D

12 ipsi DPO eius modi] eius di MV eius di V? 14 possit DT 16 quia] quod v 17 ei creaturam DPTV nullu T catholica Di 18 capit V: sapit DPTU enim om. P et] ut p? in ras. hac] ac P1 19 heretici libri; sic ubique substancia Di 20 asumpto D 21 acciperit D 23 uideri v 24 acceptum T 26 reppellanda v

XXXI.

DE QVAESTIONE ANNORVM MATVSALAE. DE LIBRO QVAESTIO

NVM DE GENESI

Quaeri solet quomodo Matusala secundum annorum compu- 46 5 tationem uiuere post diluuium potuerit, cum omnes praeter eos qui in arca ingressi sunt perisse dicantur. sed hanc quaestionem plurium codicum mendositas peperit. non solum quippe in hebraeis aliter inuenitur uerum etiam in septuaginta inter

pretatione Matusala in codicibus paucioribus sed ueracioribus 10 sex annos ante diluuium reperitur fuisse defunctus.

XXXII.

15

DE, ID QUOD SCRIPTUM EST, ANGELOS DEI CVM FILIABVS HOMINVM CONCVBVISSE. EX EODEM LIBRO PRIMO QVAESTIO

NVM DE GENESI. Item quaeriturquemadmodum potuerint angeli cum 47 filiabus hominum concumbere, unde gigantes nati esse perhibentur, quamuis nonnulli et latini et graeci codices non angelos habeant, sed filios dei, quos quidam ad soluendam istam

quaestionem iustos homines fuisse crediderunt, qui potuerunt 20 etiam angelorum nomine nuncupari. nam de homine Iohanne

scriptum est: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. sed hoc mouet,

4 cf. Gen. 5, 27

12 cf. Gen. 6, 4

21 Malach. 3, 1

1 cap. XLIIII T XLVI DP XLVII Go 2 matusahelem D 4 matusala V (apex a m. 2) matasalā T matusale D1 5 omnis Di

6 arca DMPV: arcam T arcbam v quaestionum T 7 plurimum D plurimorum 8 ebreis P interpraetationem D1

9 matusalam DPTU veracibus T 10 annis Plo repperitur DPT defunctū P 11 cap. XLV T XLVII DP XLVIII G 12 id MV: eo DPTU angelus P1

13 libro primo om. T 14 de) om. DP in v 17 codices om. v

angelus D 18 filius Di soluendū P 19 iustus Di istos T 20 nuncupare Ps. iohanni Di 21 angelsum (I ras.) T 22 praeparauit DP

quomodo uel ex hominum concubitu nati sint gigantes uel feminis misceri potuerint, si non homines, sed angeli fuerunt. sed de gigantibus, id est nimium grandibus atque fortibus, puto non esse mirandum quod ex hominibus nasci potuerunt, quia et post diluuium quidam tales fuisse reperiuntur et 5 quaedam corpora hominum in incredibilem modum ingentia nostris quoque temporibus extiterunt non solum uirorum uerum etiam feminarum. unde credibilius est homines iustos appellatos uel angelos uel filios dei concupiscentia lapsos peccasse cum feminis, quam angelos carnem non habentes usque ad 10 illud peccatum descendere potuisse; quamuis de quibusdam daemonibus, qui sint improbi mulieribus, a multis tam multa dicantur, ut non facile sit de hac re definienda sententia.

XXXIII.

DE ARCA NOE, VTRVM ANIMALIA OMNIA CVM ESCIS EORVM 15 FERRE POTVERIT. DE EODEM ITEM QVAESTIONVM LIBRO PRIMO.

48 De arca Noe quaeri solet, utrum tanta capacitate quanta

describitur animalia omnia, quae in eam ingressa dicuntur, et escas eorum ferre potuerit. quam quaestionem cubito geometrico soluit Origenes asserens non frustra scripturam dixisse 20 quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui

17 cf. Gen. 6, 15

20 cf. Act. 7, 22

1 concupitu D sunt Pv gigantas Vi 2 faeminis V miscere D hominis Dipi 3 de om. Pi

4 potuerint D PT 7 extetirunt Di 8 feminarum (e a m. 2) V iustus D'

appellatus Di appellandos T 9 uel prius om. v angelus D1 labsos V lapsus D' 10 faeminis V angelus Di habentis Di 11 illū v discendere D 13 dicuntur T pr. difinienda P 14 cap. XLVI T XLVIII D XLVIIII Gv; om. P 15 titulus deest in P archa ut escis (ę a m. 2) V tuerint Di item (idem D) de eodem DTU in genesi ante libro add. T 17 quanta] fuisset quanta v IIII quanta (ras, 7 litt.) D quanto D? 18 discribitur D 20 origenis DPT?v frusta P scripturam D (m del. m. 2) 21 omnis P

16 po

« PredošláPokračovať »