Obrázky na stránke
PDF
ePub

lectione ueteris testamenti manet, quia in solo Christo euacuatur, non ipsa lectio ueteris testamenti, quae habet absconditam uirtutem, sed uelamen, quo absconditur. unde Christo in cruce passo uelum templi conscissum est, ut per Christi passionem 5 reuelentur secreta sacramentorum fidelibus ad bibendum eius sanguinem ore aperto in confessione transeuntibus. propterea populus ille sicut Cain adhuc operatur terram, adhuc exercet operationem legis carnaliter, quae non ei dat uirtutem suam,

quia in ea non intellegit gratiam Christi. propterea et in ipsa 10 terra, quam Christus portauit, id est in eius carne, ipsi operati

sunt salutem nostram crucifigendo Christum, qui mortuus est propter delicta nostra. nec eis dedit eadem terra uirtutem suam, quia non iustificati sunt uirtute resurrectionis eius qui

resurrexit propter iustificationem nostram; quia etsi cruci15 fixus est in infirmitate, sed uiuit in uirtute dei,

sicut dicit apostolus. haec ergo est uirtus terrae illius, quam non ostendit impiis et incredulis. unde nec resurgens eis a quibus erat crucifixus apparuit, tamquam Cain operanti terram,

ut granum illud seminaretur, non ostendens eadem terra 20 fructum uirtutis suae: quoniam operaberis, inquit, ter

ram et non adiciet uirtutem suam dare tibi; gemens et tremens eris in terra.

Nunc ecce quis non uideat, quis non agnoscat in tota terra, quacumque dispersus est ille populus, quomodo gemat mae25 rore amissi regni et tremat timore sub innumerabilibus popu

lis christianis ? ideoque respondit Cain et dixit: maior est causa mea; si eicis me hodie a facie terrae, et a facie tua abscondar, et ero gemens et tremens super terram, et erit omnis, qui inuenerit me, occidet me. uere inde gemit et tremit, ne regno etiam terreno perdito ista uisibili morte occidatur. hanc dicit maiorem causam quam illam, quod ei non dat terra uirtutem suam, ne spiritaliter moriatur. carnaliter enim sapit et abscondi a facie 5 dei, id est iratum habere deum, graue non putat nisi ne inueniatur et occidatur. carnaliter sapit tamquam operans terram, cuius uirtutem non accipit. sapere autem secundum carnem mors est; quam ille non intellegens amisso regno gemit et corporalem mortem tremit. sed quid ei respondit 10 deus ? non sic, inquit; omnis qui occiderit Cain, septem uindictas exsoluet; id est, non sic, quomodo dicis; non corporali morte interibit genus impium carnalium Iudaeorum. quicumque enim eos ita perdiderit, septem uindictas exsoluet; id est, auferet ab eis septem uindictas, quibus alligati 15 sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudaea satis appareat fidelibus christianis, quam subiectionem meruerint qui superbo regno dominum interfecerunt.

1 cf. II Cor. 3, 14 sqq. 4 cf. Matth. 27, 51
II Cor. 13, 4

26 Gen. 4, 13 sq.

14 cf. Rom.

4, 25

2 quae] qui P 3 quo) quod DPTO 6 confessionem DP, 9 ea] eo P 10 carnem DPT 12 dilecta Di terram D 13 suam om. T' uirtutex (m eras.) P 14 quia qui P etsi) et sic v

18 operantem D' 19 illum D? terram V; m del. m. 1

20 uirtutes D' operaueris D 23 quis alterum om. P 24 qacumque D 25 amisi P 27 causam meam D' 28 abscondas Pi

Et apposuit dominus deus Cain signum, ne eum occidat omnis, qui inuenerit. hoc re uera multum mirabile est quemadmodum omnes gentes, quae a Romanis subiugatae sunt, in ritum Romanorum sacrorum transierint eaque sacrilegia obseruanda et celebranda susceperint, gens autem 25 Iudaea siue sub paganis regibus siue sub christianis non amiserit signum legis suae, quo a ceteris gentibus populisque

8 cf. Rom. 8, 6

21 Gen. 4, 15

1 occidit Doccidat Pi 4 terra non dat DPTO 5 abscondit D 6 iratum om. T' 7 enim ante sapit add. DPTV 8 accepit pi ñ post autem eras. in D 10 corporali morte P 11 in post Cain eras. in D 12 (et 14) exsoluit D 14 ita

15 auferit Di allegati P 16 quod] quo D 17 septinario DPT? uoluetur D 19 meruerunt DT suit P’T Cain) in cain P’T 23 omnis gentis D'

24 ir ritum V transierunt D'P 25 susciperint v

om. V

21 po

от.

distinguitur; et omnis imperator uel rex, qui eos in regno suo inuenit, cum ipso signo eos inuenit nec occidit, id est non efficit ut non sint Iudaei, certo quodam et proprio suae obseruationis signo a ceterarum gentium communione discreti, 5 nisi quicumque eorum ad Christum transierint, ut iam non inueniatur Cain nec exeat a facie dei nec habitet in terra Nam, quod dicitur interpretari „commotio“. contra quod malum deus rogatur in psalmo: ne dederis in motum pedes meos, et: manus peccatorum non moueat me.

[blocks in formation]

QVOD DIVERSIS MODIS POSSIT INTELLEGI: SI RECTE OFFERAS, RECTE AVTEM NON DIVIDAS, PECCASTI.

EX LIBRO DE CIVITATE DEI XV.

Cum deus locutus est ad Cain eo more, quo cum primis 61 15 hominibus per creaturam subiectam uelut eorum socius forma

congrua loquebatur, quid ei profuit? nonne conceptum scelus in necando fratre etiam post uerbum diuinae admonitionis impleuit? nam cum sacrificia discreuisset amborum, in illius

respiciens, huius despiciens — quod non dubitandum est potuisse 20 cognosci signo aliquo attestante uisibili - et hoc ideo fecisset

deus, quia mala erant opera huius, fratris uero eius bona, contristatus est Cain ualde et concidit facies eius. sic enim scriptum est: et dixit dominus ad Cain: quare tristis factus es et quare concidit facies tua? nonne si

8 Ps. 65, 9

9 Ps. 35, 12

11 Gen. 4, 7

23 Gen. 4, 6 sq.

1 distinguetur D' 3 effecit P1 4 communioni T commutionem D 5 transierunt D'P'To non iam T

6 nec) ne Plug exiat D nec) ne V abitet T 7 Nam V: naim DPv nain T interpretare D commutio D 8 motu o pedis meus D 10 cap. LVIIII T LXI D LXII v; om. GP 11 possit om. P intellege D' intellegitur P 12 autem om. P 15 socios P 16 quid] quod T pr. 17 negando DP ammonitiones impliuit D' 18 cum om. V

discreuissit Di 19 dispiciens DP 21 buius) eius T

recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti? quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius? in hac admonitione uel monitu, quem deus protulit ad Cain, illud quidem quod dictum est: nonne si recte offeras, recte autem non diuidas, peccasti? 5 quia non elucet cur uel unde sit dictum, multos sensus peperit eius obscuritas, cum diuinarum scripturarum quisque tractator secundum fidei regulam id conatur exponere. recte quippe offertur sacrificium, cum offertur deo uero, cui uni tantummodo sacrificandum est. non autem recte diuiditur, 10 dum non discernuntur recte uel loca uel tempora uel res ipsae, quae offeruntur, uel qui offert, cui offertur, uel bi quibus ad uescendum distribuitur quod oblatum est, ut diuisionem hic discretionem intellegamus; siue cum offertur ubi non oportet aut quod non ibi, sed alibi oportet, siue cum 15 offertur quando non oportet aut quod non tunc, sed alias oportet, siue cum offertur id quod nusquam et numquam penitus debuit, siue cum electiora sibi eiusdem generis rerum tenet homo quam sunt ea quae offert deo; siue eius rei, quae oblata est, fit particeps profanus aut quilibet quem fas 20 non est fieri. in quo autem horum deo displicuerit Cain, facile non potest inueniri. sed quoniam Iohannes apostolus, cum de his fratribus loqueretur: non sicut Cain, inquit, ex maligno erat et occidit fratrem suum; et cuius rei gratia occidit? quia opera illius maligna fuerunt, 25. fratris autem eius iusta, datur intellegi propterea deum

23 I Io. 3, 12

2 dominaueris DT: 3 munitu T 4 protullit Di est от. Т

5 autem] hoc P 6 multus DP 8 tractatur Di tractor PIV 9 sacrificium cum offertur om. D'v 10 deuiditur D' 11 uel loca recte T pr. 12 quae] qui T

uel qui offertur om. V cui] et cui DPT hi] in P 13 distribuetur D deuisionem his D1 14 discritionem intellegimus D' 15 (et 16) oportit D' 17 id offertur DPTU 18 sibi] siue D 20 prophanus V quilebit Di 22 inuenire Dép iohannis D1 23 ex] qui ex Tv 25 gratia) grata T

26 fratris (tris a m. 2) D

intellege D1

non respexisse in munus eius, quia hoc ipso male diuidebat, dans deo aliquid suum, sibi autem se ipsum. quod omnes faciunt, qui non dei, sed suam sectantes uoluntatem, id est non recto, sed peruerso corde uiuentes, offerunt tamen deo 5 munus, quo putant eum redimi, ut eorum non opituletur sanandis prauis cupiditatibus, sed explendis. et hoc est terrenae proprium ciuitatis, deum uel deos colere, quibus adiuuantibus regnet in uictoriis et pace terrena, non caritate consulendi, sed dominandi cupiditate. boni quippe ad hoc utuntur 10 mundo ut fruantur deo, mali autem contra ut fruantur mundo uti uolunt deo: qui tamen eum uel esse uel res humanas curare iam credunt. sunt enim multo deteriores qui ne hoc quidem credunt. cognito itaque Cain quod super eius germani sacrificium nec super suum respexerat deus, utique fra16 trem bonum mutatus imitari, non elatus debuit aemulari; sed contristatus est et concidit facies eius. hoc peccatum maxime arguit deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. hoc quippe arguendo interrogauit dicens: quare contristatus es et quare concidit facies tua? quia enim fratri inzo uidebat deus uidebat et hoc arguebat. nam hominibus, quibus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem,

quae deo placuit, cum in sacrificium eius aspexit. sed rationem 25 reddens deus, cur eius oblationem accipere noluerit, ut sibi ipse potius merito quam ei frater immerito displiceret, cum esset iniustus non recte diuidendo, hoc est non recte uiuendo,

5 quo]

1 munus) manus V ipsum v 2 omnis D 3 sua D qui eo PT non ut eorum v opitulentur Di 6 terraenae (a del. mn. 1) V 8 regnat D?reget P regit Di uicturiis D

consolendi D 9 học D 11 eom T pr.

12 ne] nec DPV 13 cognita DP cognitio T 14 respexerit T deus) dns v 15 aelatus V 16 facies a m, 2 in ras. T 17 bonitatem MV 20 quibus om. DP1 21 possit D 22 illa om. T malignitate sua V 23 doluerit fratris v bonitate v 24 aspexit] respexisset T

25 deo v
cur] cor Di noluit T

26 displicerit Di 27 essit iniustos D' hoc est-quam esset T" in ras. VIIII.

17

« PredošláPokračovať »