Obrázky na stránke
PDF
ePub

terimitari,et sequeris judicium eorum,in quo meren- post eos nullum baptizaverunt. Si huic assertion; tur ab omnibus detestari.Times de Primiano judica- resistitur, vel horum aliquid si negatur, periculo re, ne cogaris audire quod culpes:imo verojudica,et episcopatus mei exigar probare quod loquor. illic magis poteris invenire quod laudes. Non enim 6. Finita est causa, frater Macrobi: Deus hoc egit, quod male fecit Priinianus te volumus memorare, Deus hoc voluit; occultæ illius providentiæ fuit utin sed quod optime fecit : qui in suscipiendis quos ejus causa Maximiani speculum vobis correctionis propodamnator in separatione sceleratissima baptizave neretur, ut omnis adversum nos, imo adversus rat, errorem hominum correxit,non Dei Sacramenta Christi Ecclesiam toto orbe · crescentem, non dico destruxit. Bonum Christi et in hominibus malignis vestra, ne in te videar contumeliosus, sed certe vesagnovit;malum autem hominum,non violato Christi trorum criminosa calumnia finiretur. Nihilenim rebono, emendavit. Aut si hoc factum displicet tibi, mansit omnino eorum quæ contra nos, tanquam de illud saltem attende, illud pro bono tuo ingenio pru. Scripturis ab hominibus non intelligentibus proferri denter adverte, quia unum Primianum nonjudicas solent.Nam hæc habere in ore consueverunt : Ab de factis Cæciliani. Times ne te polluat, si noveris aqua aliena abstine te(Prov. ix, 18). Sed respondequod vindicare non audeas : absolve ergo gentes, tur : Non est aqua aliena,quamvis sitin alienis;sicut quæ nec nosse poterant quod accusas.

nec aqua illa Vaximiani fuit,unde vos non abstinuis. 5. Nec tamen illud unius Primianifactum est:scis, tis. Item proponitur nobis : Facli sunt mihi sicut in quantum opinor, et tu, centum ferme episcopi aqua mendax, non habens fidem (Jer.xv, 18). Sed resvestri factione damnabili cum Maximiano conspi- pondetur : Hoc dictum est de fictis hominibus, non rantes, ausi suntdamnare Primianum ; et trecento pertinentibus ad Dei Sacramenta, quæ necin mendarum decem Vagaiensi concilio,sicut decreti ejus ver cibus possunt esse mendacia.Nam utique mendaces ba personant: Maximianum fidei æmulum,verilatis fuerunt qui Primianum, sicut ipsi perhibetis, falsis adulterum, Ecclesiæ matris inimicum, Dathan,Core, criminibus damnaverunt;nec tamen aqua mendax et Abiron ministrum, de pacis gremio sententiæ ful- fuit, in qua separati a vobis, quos potuerunt, baptizamen excussit. Hinc alii duodecim, qui ejus ordinatio verunt. Nam quando eam in his, quos Felicianus et ni, quando contra Primianum levatus est, interfue Prætextatus foris baptizaverunt, suscepistis, et in rant, non dilata damnatione cunjunctisunt:cæteris mendacibus veracem fuisse sensistis. Proponitur autem, ne nimia præcisio fieret, præstituto die, re nobis, Qui baptizatura mortuo, quid prodest: lavadeundi est concessa dilatio,salvis suis honoribus,si crum ejus (Eccli. xxxiv, 30)? Respondetur:Si hoc intra terminum temporis remeassent.Nec timuerunt de baptismo scriptum est, quo baptizant illi quos taotrecenti et decem ad suum collegium revocare tanto quam mortuos ejecit Ecclesia, non dixit hoc lava. Maximiani sacrilegio accusatos,intuentes forte quod crum non esse, sed nibil prodesse ; quod et nos scriptum est: Charitas cooperit multitudinem pecca dicimus. Verumtamen quando cum illo ad Ecclesiam torum (1 Pet. iv, 8). Quibus autem est permissum venerit, quod foris oberat, intus proderit; non cum tempus dilationis, foris a vestra communione bapti- ipse repetitur Baptismus, sed cum corrigitur bapti. zaverunt, quoscumque baptizare potuerunt. Neque zatus. Sicut Maximianum et socios ejus, tanquam enim nisi foris fuisset, dilatione concessa invitari pu mortuos a vestra congregatione,communionis ejecterantutredirent. Deinde etantequam dilatio finire tos loquitur Vagaiense concilium : Veridica,inquit, tur,et posteaquam finita est,illi duodecim cum Maxi unda, in asperos scopulos nonnullorum naufraga miano damnati, apud tres aut amplius proconsules projecta sunt membra. Ægyptiorum quodammodo accusati sunt, ut e sedibus suis judiciario vigore exemplo pereuntium funeribus plena sunt littora, pellerentur:inter quos erat Felicianus Mustitanus,de quibus in ipsa morte major est pæna.quod post extorquo non ago,et Prætextatus Assuritanus nuper de tam aquis ultricibus animam nec ipsam inveniunt functus, in cujus damnati loco alter jam fueral ordi sepulturam (a). Ex hac lurba mortuorum,quasi revinatus.Quos duos non unus Primianus,sed multicoe viscentes Felicianum et Prætextatum in suishono. piscopi vestri, cum frequentissima numerositate ribus suscepistis,et ab eis in illa morte baptizatos Thamugadensis Optati natalitia celebrarent, post non rebaptizastis; quia baptismum Christi foris daeorum sine dilatione damnationem, post termina tum per mortuos, mortuis non prodesse, eumdem tam quæ cæteris data fuerat dilationem, post divul tamen ipsum prodesse intus reviviscentibus agnogatam - forensi etiam strepitu apud tot consules vistis. Proponitur nobis : Oleum peccatoris non imaccusationem, in honoribusintegris susceperunt, et pinguet capul meum (Psal. cxL, 5). Respondetur,

hoc scriptum de assentatione leni atque fallaci 1 Lov., quia autem et permittatur.

blandi adulatoris intelligi, qua ungitur et crescit eis : Una e recent. Paris. Edit. legit, nunc, corrupte. M. 3 Apud Lov., optata natalilia ; nec aliterlegitur in Ms.

caput, cum laudantur peccatores in desideriis aniVatic. quod unum hactenus epistolæ hujus exemplar po

mæ suæ, et quiiniqua egerint, benedicuntur. Quod tuit reperiri. Emendari oportuit hunc et allos quosdam locosut sensus constaret, servata tamen in Variantibus anti

ex priore versu satis apparet ; sic enim posita est qua lectione. Isthuc vero pertinet quod legiturin lib.2 cont.

tota sententia : Emendabit me justus in misericorlitt. Petiliani c. 23, « Illum commemoro, qui vobiscum vi. « xit, cujus natalitia tanta celebratione frequentabatis, 1 Lov., orbis. « cui pacis osculum inter sacramenta copulabatis, » etc., 2 Lov., est per. ubi natalitia sedis, id est diem ordinati in episcopum 3 Lov., sed. Optali subintelligimus. * Lov., divulgata.

* Lov., ejectam aquis ultricibus.
(a) Vide lib. 4 cont. Cresconium, c. 31 et 16.

1

dia, el arguet me; oleum autem peccatoris non im concurritur. Apostolus Paulus quantumds falsis frapinguabit caput meum. Malle se dixit veraci mise tribus conqueritur (II Cor. xi, 26) | quorum tamen ricordis austeritate conteria, quam deceptoria laude corporali permixtione non maculabatur, cordis puri fallentis extolli. Sed quomodolibet intelligatis, certe diversitate sejunctus. Nam a quibusdam quos in vidos in eis quos in sacrilegio Maximiani Felicianus et noverat, gaudet Christum pariter prædicari (PhiPrætextalus baptizaverunt, aut peccatorum oleum lipp.1, 15-18);et utique invidia diabolicum vitium este suscepistis, aut etiam peccatoribus 'ministrantibus 9. Postremo episcopus Cyprianus, jam Ecclesia datum Christi esse oleum cognovistis. Neque enim copiosius dilatata, vicinior temporibus nostris,cujus non erant peccatores, quando de illis in Vagaiensi auctoritate aliquando repetitionem Baptismi confirconcilio dicebatur : Famosi criminis reos, qui fu mare conamini, cum illud concilium (a), vel illa neslo opere perditionis, vas sordidum collecta fæcum scripta, si vere ipsius sunt,et non,sicut aliqui putant, lentia glutinarunt , damnatos esse cognoscite. sub ejus noinine conscripla atque conficta, conti

CAPUT III. - - 7. Ista de Baptismo dixisse suffe neant quantum dilexerit unitatem, quomodo in ea cerit. Causa vero separationis vestræ his solet non tolerandos, etiam contra quos ipse sentiebat, aperintellectis testimoniis colorari. Scriptum est:Ne com tissima exhortatione consuluerit', ne pacis vincumunices peccatis alienis (I Tim. v, 22). Sed respon lum rumperetur : id potissimum attendens, quia delur,eum communicare peccatis alienis,qui consen si quis alterutris, quibus aliud videtur quam veritit malis factis; non eum, quicum ipse sit triticum, tas habet, humanus error irrepserit, fraterna consimultamen cum palea,quam diu area retrituratur, cordia custodita charitas etiam cooperit multitudivinis communicat Sacramentis. Scriptum estenim dinem peccatorum. Hanc ille sic tenuit, sic amavit, Exiteinde,et immundum neteligeritis; et, Quid leti ut si quid aliter quam res est, de Baptismi sacragerit pollulum, pollutus est (Isai. Lii, 11); sed con. mento sapuerat, id quoque Deus illi revelaret, sicut sensione voluntatis, qua deceptus est homo pri Apostolus fratribus in charitate ambulantibus dimus, non conversatione corporis, qua et Judas oscu. cit : Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus ; et si latus est Christum. Pisces quippe illi, de quibus in quid aliler sapitis, id quoque vobis Deus revelabit. Evangelio Dominus loquitur, boni et mali intra Verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus eadem retia, quibus congregationis coaptat unita. (Id. 1, 15, 16). Huc accedit quoniam fructuosum tem, usque ad finem sæculi, quod littoris nomine sarmentum, si aliquid habebat adhuc purgandum, præfiguratur (Malth. xii, 48, 49) pariter natant gloriosa martyrii falce purgatum est: non quia pro corporibus mixti, sed moribus separati. Scriptum Christi nomine occisus est, sed quia pro Christi noest enim, Modicum fermentum tolam massam cor mine in gremio unitatis occisus est. Nam ipse scriprumpit (1 Cor.v, 6), sed eorum qui consentiunt mala sit, et fidentissime asserit, eos qui extra unitatem, facientibus, non eorum qui, secundum prophetam etiamsi pro illo nomine moriantur, occidi posse, Ezechielem,gemunt, et mærent ob iniquitates po non posse coronari (Lib. de unit, Eccl.). Tantum puli Dei, quæ fiunt in medio eorum (Ezech. 1x, 4). valet sive ad delenda, sive ad confirmanda pec

8. Istam malorum permixtionem gemit et Daniel cata, vel custodita, vel violata charitas unitatis. (Dan. ix, 5-16): tres quoque viri gemuerunt(ld. III, 10. Ipse ergo ille Cyprianus, cum per impiorum 28-31): ille hoc in oratione, illi in fornace testantur : Gentilium persecutionem vastata Ecclesia multos nec tamen se ab unitate populi, cujus peccata confi plangeret lapsos,malis hoc moribus tribuens eorum, tebantur, corporali disjunctione separaverunt. Pro qui in ipsa Ecclesia damnabili conversatione vive. phetæ omnes in eumdem populum in quo erant,quæ bant, de cellegarum suorum moribus gemit, nec et quanta dixerunt! nec sibi tamen alterum populum suum gemitum silentio tegit ; sed dicit eos in tanin quo essent, discessione corporali vel segregatione tam cupiditatem fuisse progressos, ut esurientibus, quæsierunt. Ipsi Apostoli permixtum sibi diabolum etiam in Ecclesia fratribus, habere argentum larJudam usque in finem,quo se ipse etiam laqueo per giter vellent, fundos insidiosis fraudibus raperent, didit, sine ulla sui contaminatione tolerarunt, ita ut usuris multiplicantibus fenus augerent (Serm. de dicereteis Dominus,propter illius inter eos præsen- lapsis, vers. init.). Puto istorum avaritia, fundis, et tiam: El vos mundi eslis, sed non omnes (Joan. XIII, fenore Cyprianum non fuisse maculatum ; nec ta10).Nec obilliusimmunditiam, tanquam fermento in men ab eis se corporali segregatione, sed vitæ diseis dissimilium morum massa corrupta est.Necrecte similitudine fuisse disjunctum. Cum eis altare tetiaffirmari potest quod eos illius latebat nequitia, nisi git ; sed immundam illorum vitam ille non tetigit, forte qua fuerat etiam Dominum traditurus: nam ipsi quando sic culpavit atque redarguit. Placentia quipde illo scripserunt quod fur erat, et omnia quæ mit- peista attinguntur, displicentia repelluntur. Ideotebantur de dominicis loculis auferebat (Joan. XII, que illi optimo episcopo, nec censura, qua peccata 6). Noneis quisquam calumniabatur illo testimonio, coerceret, nec cautela defuit, qua unitatis vincuVidebatis furem, et concurrebalis cum eo (Psal. xlix, lum custodiret. Legitur ejus in quadam epistola 18): et factis enim malorum, non Sacramentorum quam scripsit ad presbyterum Maximum, de hac re communione, sed eorumdem factorum consensione clara et aperta sententia, qua omnino præcepit,

*Lov., conseri.
9 Lov., peccatorum.
• Lov., glutinorum.

1 Lov., contra quoque... consuluit,
: Lov., arguuntur.
(a) Carthaginense anni 256, de rebaptizandis hæreticis.

propheticam regulam tenens, nullo modo Ecclesiæ unitatem, ipsos esse potius iniquissimos. Vides foris deseri debere unitatem,propter malorum permixtio esse zizania, eos qui noluerunt in unitate agri Donem. Nam etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zi. mini zizania, tolerare. Vides foris esse paleam, eos zania, non tamen impediri debet fides aut charitas qui noluerunt in unitate domus magnæ talia tolenostra, ut quoniam esse zizania in Ecclesia cerni. rare. Vides quam veraciter scriptum est, Filius mus, nos de Ecclesia recedamus. Tuntummodo no malus ipse se justum dicit ; exitum autem suum non bis laborandum est, ut frumentum esse possimus abluit (Prov. xxiv, sec. LXX): exitum scilicet quo (Epist. 51).

exit de Ecclesia, non purgat, non excusat, non de11. Istam charitatis legem ex ore Christi Domini fendit, non purum et sine crimine ostendit ; hoc promulgatam ; ipsius enim sunt istæ similitudines, est enim, non abluit ; quia si non seipsum justum et de zizaniis usque ad tempus messis in unitate diceret, sed vere ac legitime justus esset, non boagri per mundum (Matth. xli, 24-43), et de malis nos propter malos impiissime desereret, sed malos piscibus usque ad tempus littoris intra eadem retia propter bonos patientissime sustineret, donec ipse tolerandis (Ibid. 47-50) ; hanc ergo charitatis le Dominus, sive per se, sive per Angelos suos, a trigem si majores vestri mente retinerent, si cum Dei tico zizania, a frumentis paleas, a vasis misericortimore cogitarent, non propter Cæcilianum, et nes. diæ vasa iræ, et hædos ab ovibus, pisces malos a cio quos Afros, sive, ut putatis, revera criminosos, bonis in fine sæculi separaret. sive, quod magis credendum est, calumniis appe CAPUT IV. – 13. Sed si testimonia illa Scriptutitos, se ab Ecclesia, quam descripsit ipse Cypria rarum, quæ majores vestri ad dividendum popunus, per omnes gentes radios suos porrigente, et lum Dei, vel intelligenda, vel proferenda credideramos suos per omnem terram copia ubertatis ex. runt, aliter quam divinorum eloquiorum sensus tendente, non, inquam, sea tut gentibus christianis, postulat, accipere conamini, jam desinite : attenquæ omnino nescierunt qui, vel quid, vel quibus dite illud speculum quod ad vos admonendos, objiciebant, nefaria separatione discinderent; quod Deus misericordissima, si sapitis, provisione consnon fit, nisi aut simultate privata potius quam uti

tituit. Causam dico Feliciani, Fidei æmulum, velitate communi, aut illo vitio quod consequenter ritatis adullerum, Ecclesiæ matris, sicut in VaCyprianus ipse connumerat, vitandumque comme gaiensi concilio conclamatum est,inimicum,Dathan, morat. Nam cum præcepisset propter zizania quæ Core, et Abiron ministrum ; de quo amplius addiin Ecclesia cernuntur, non esse Ecclesiam deseren derunt quod eum aperta terra non absorbuit, sed dam, sequitur et adjungit : Nobis tantummodo ad majus supplicium superis ' reservasse. Raptus laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum enim, inquiunt, pænam suam compendio lucrave. cæperit frumentum Dominicis horreis condi, fruc rat funeris ; usuras

graviores colligit tum pro opere et labore nostro capiamus. A poslo funeris , cum mortuis interest vivus. Quæro enim lus in Epistola sua dicit, « In domo autem magna utrum istum tunc immundum mortuum teti. non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et li gerunt illi qui cum eo conspirantes, Primiani innognea et fictilia; et quædam quidem honorata,quæ centiam damnaverunt. Si enim tetigerunt, utique dam inhonorata » (II Tim. II, 20): nos operam de. pollutum tangendo polluti sunt. Cur ego in ejusdem mus, et quantum possumus laboremus ut vas au communione, atque a vestra separatis, tanquam reum vel argenteum simus. Cæterum fictilia vasa innocentibus dilatio redeundi conceditur, in integri confringere Domino soli concessum ' est, cui et virga honoris ac fidei regressi habeant fundamenta, et qui ferrea data est. Esse non potest major domino suo tanquam ordinationi Maximiani non interfuerint, servus ; nec quisquam sibi, quod soli Filio Pater mereantur audire quod eos sacrilegi surculi non tribuit, vindicarit, ut se puiel, aut ad aream venti polluerunt plantaria, in eadem parte positos, in landam et purgandam, palamet ventilabrum jam eodem schismate colligatos, a vobis divisos, illis ferre posse,aut a frumento universa zizania humano sociatos, simul in Africa constitutos, notissimos, judicio separare.Superba est ista præsumptio,et sa. amicissimos,conjunctissimos,quietsi non præsentes crilega obstinatio, quam sibi furor pravus assumit, eum ordinaverunt, propter eum tamen et absentem et dum sibi semper amplius aliquid (a) quam milis Primianum damnaverunt; etinquinasse dicitur surjustitia deposcit, assumunt, de Ecclesia pereunt; culus Cæciliani orbis terrarum populos christianos et dum se insolenter extollunt, ipso suo lumore numerosissimos, remotissimos, ignolissimos, cujus cali, veritalis lumen amittunt.

non dico causam,sed multi nec nomen nosse potue12. Quid hac Cypriani attestatione clarius ; quid runt? Non communicant peccatis alienis, qui peccaveracius? Vides quanta evangelica et apostolica luce tum Maximiani non solum scierunt, sed et contra præfulgeat; vides eos, qui velut offensi pro sua Primianum levando : erexerunt: et communicant justitia iniquitatibus alienis, Ecclesia deserunt peccatis alienis, qui Cæcilianum episcopum factum,

aut in longinquis gentibus nescierunt, aut in pro1 Lov., solicitum. - Forte legendum est, soli licitum. M.

pinquioribus tantummodo audierunt, aut in ipsa ? Lov., et purgandam paleam et ventilabrum, etc. At apud Africa factum simpliciter, et pacifice cognoverunt, Cyprianum legitur, palam ferre se jam posse. Sic etiam apud Augustinum in libro 2 cont. Crescon., c. 34, et in lib. 2 cont. Gaudent. c. 13, nisi quod omiltitur, se.

1 Lov., sed majus supplicium super his. (a) Apud Cyprianum habetur sic: a et dum dominium . In libris contra Cresc., fenoris. sibi semper quidam plus quam, » etc.

3 Lov., luendo.

пипс

[ocr errors]

autin ipsa Carthagine contra neminem levaverunt ! quod contra nos a vestra parte magis ore maledico Nec cum fure concurrebant, qui communicabant quam veridico solet dici, Veloces pedes eorum ad ei de quo dicit Nummasius advocatus, loquens pro effundendum sanguinem (Psal. xi, 3), nos potius presente Restituto episcopo vestro, quod per occul ista in tantis latrociniis Circumcellionum, clericotum sacrilegii propemodum furtum, episcopalis no rumque vestroruin experti sumus, qui corporibus minis invaserit principatum; neccum adultero por humanis cæde atrocissima laniatis, tot loca nostrotionem suam ponebant, qui communicabant veri rum sanguine cruentarunt:quorum duces, quando tatis adultero ; nec modico fermento tota eorum te ingrediente in hanc patriam, cum suis cuneis demassa corrumpebatur, cum ei faverent, cum in duxerunt, Deo laudes inter cantica conclamantes, ejus parte, non quasi nescientes, a vobis præcisi, quasi voces, velut tuba præliorum in suis omnibus remanerent, sed a vobis contra præcidendam eri latrociniis habuerunt. Alio tamen die concussi ac gendamque curarent ; deinde vos ipsi, qui eos ad stimulati aculeis verborum tuorum, quæ in eos per redeundum sicinvitastis,ut Maximiano tanta socie punicum interpretem honesta et ingenua libertatis tate conjunctos,impollutos a sacrilegii surculo dice indignatione jaculatus es, factis eorum irritatus poretis,quod Prætextatum quoque et Felicianum salvis tius quam delectatus obsequiis, se de media coneorum honoribus suscepistis, quod cum eis pacifice gregatione, sicut ab eis qui aderant narrantibus concordetis (quod hodieque Felicianum vobis. audire potuimus, furibundis motibus rapuerunt, cum consedentem videlis) nulla communione pec nec post eorum pedes veloces ad effundendum catorum alienarum maculati, nullo contactu immun sanguinem, ulla aqua pavimenta salsavistis(a):quod ditiæ coinquinati, nullius estis malignitatis fermento post nostros clerici tui putaverunt esse faciendum. corrupti : et orbichristiano per hæc testimonia alie 15. Sed, ut dicere cæperam, hoc de Scripturis tenum crimen objicitur, unitatis divisio a separatione stimonium, quod in nos soletis magis conviciando funesta defenditur,a præciso ramo, tanquam immun quam probando jactare, Veloces pedes eorum ad dus ramus,qui in veræ matris radice manserit,accu effundendum sanguinem, etiam in Felicianum et satur !

Prætextatum impetu vehementi, grandiloqua illa CAPUT V. - 14. Quid illud, quod soletis de su sententia concilii Vagaiensis evomuit. Nam cum de stentatis persecutionibus gloriari ? Si martyres non Maximiano, quæ visa sunt dicenda, dixissent : Nec facit causa, sed pæna;cum diceretur, Beati quiper. solum hunc, inquiunt, sceleris sui mors justa conseculionem patiuntur, frustra est additum, propter demnat ; trahit et ad consortium criminis plurimos justitiam (Matth. v, 10). Nonne vos etiam in hujus ti catena sacrilegii, de quibus scriptum est : « Venetuli gloria Maximianistæ facillime vincunt, qui perse num aspidum sublabiis eorum, quorum os malediccutionem non solum postea vobiscum, sed priuseta tione et amaritudine plenum est. Veloces pedes eovobis pertulerunt ? Advocati accusantis Maximia rum ad effundendum sanguinem (Psal. x111, 3), » num, vestro collega presente Restituto, qui in locum etc. Quibus dictis, ut deinde ostenderent qui essent, Salviia Membressitani,cum cæteris illis undecim sine quos traheret ad consortium criminis catena sacridilatione damnati, antequam ipse dies dilationis legii, eosque cum Maximiano simili severitate damtransiret, jam fuerat ordinatus, verba sunt quæ jam narent : Famosi ergo, inquiunt, criminis reos Vicpaulo ante commemoravi. Titianus etiam die ipso torianum Carcavianensem, ad quem adjungunt alios dilationis transacto, Felicianum et Prætextatum de undecim, inter quos Felicianum Mustitanum, et tota ipsa contra Primianum conspiratione verbis gra Prætextatum Assuritanum. Post hæc in eos dicta, vissimis accusavit. Concilium etiam Vagaiense non facta est cum eis tanta concordia, ut nihil eorum semel Gestis proconsularibus, ac deinde municipa minueretur honoribus ; nullus ab eis ablutus, post libus allegatum est, excitata judicia, impetratæ mi abluentium pedes veloces ad effundendum sanguiDacissime jussiones, postulatum atque præceptum nem, rursus abluendus judicaretur. Cur ergo de est, ad coercitionem resistentes perducerentur, im nostra concordia desperandum est ? Deus diaboli pertitum officium, concessa auxilia civitatum, per averterit invidiam, et pax Christi vincat in cordi. quæ id quod judicatum est,impleretur. Quid ergo no bus nostris : ac, sicut idem Apostolus dicit, donebiscum de imperata persecutione confligitis, quivo- mus nobismetipsis, si quis adversus aliquem habet biscum ista non æquo jure divisimus ? Cum enim querelam, sicut et Deus in Christo donavit nobis non semper qui persecutionem sustinet, perveniat (Colos. II, 15, 13), ut, quod jam dixi et sæpe dicenad passionem ; sic inter nos composuerunt clerici dum est, charitas cooperiat multitudinem pecca. et Circumcelliones vestri, ut vos persecutionem, nos torum (1 Pet. iv, 8), passionem sustineremus. Sed, ut dixi, cum Maxi CAPUT VI. - 16. Verum tu, frater, cum quo nunc mianistis deista laude certate,qui contra vos recitant ago, et de quo in Christo, sicut ipse novit, gaudere Gesta forensia, ubi eos per judices persecutionibus desidero, si partis Donati defensionem in hac Maxiagitastis:sed plane cum quibusdam corum tali coer

1 Lov. omittit in, citione correctis postea concordastis; unde nec nos ? Lov., judicaret. tra desperanda concordia, si Deus adjuvare, et vobis

(a) Sacra loca et instrumenta, si quæ Catholici attigissent, pacificam mentem inspirare dignetur. Nam et illud,

eluenda putabant Donatistæ :adeoque eorum altaria radebant, calices frangebant, pallas lava bant, virginum sacra

rum crines salsa aqua perfundebant, utitestatur Optatusin i Lov., Salvi. Vid. lib. 3 contra Cresc., c. 53.

lib.6,ubi bæcinteralia: «In multis, ait,locis parietes lavare Lov., imperitum.

voluistis,et inclusa spatia salsa aqua spargi præcepistis, o

3

propheticam regulam tenens, nullo modo Ecclesiæ unitatem, ipsos esse potius iniquissimos. Vides foris deseri debere unitatem,propter malorum permixtio- esse zizania, eos qui noluerunt in unitate agri Donem. Nam etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zi. mini zizania, tolerare. Vides foris esse paleam, eos zania, non tamen impediri debet fides aut charitas qui noluerunt in unitate domus magnæ talia tolenostra, ut quoniam esse zizania in Ecclesia cerni. rare. Vides quam veraciter scriptum est, Filius mus, nos de Ecclesia recedamus. Tantummodo no- malus ipse se justum dicit ; exitum autem suum non bis laborandum est, ut frumentum esse possimus abluit (Prov. xxiv, sec. LXX): exitum scilicet quo (Epist. 51).

exit de Ecclesia, non purgat, non excusat, non de11. Istam charitatis legem ex ore Christi Domini fendit, non purum et sine crimine ostendit ; hoc promulgatam ; ipsius enim sunt istæ similitudines, est enim, non abluit ; quia si non seipsum justum et de zizaniis usque ad tempus messis in unitate diceret, sed vere ac legitime justus esset, non boagri per mundum (Matth. xii, 24-43), et de malis nos propter malos impiissime desereret, sed malos piscibus usque ad tempus littoris intra eadem retia propter bonos patientissime sustineret, donec ipse tolerandis (Ibid. 47-50); hanc ergo charitatis le- Dominus, sive per se, sive per Angelos suos, a trigem si majores vestri mente retinerent, si cum Dei tico zizania, a frumentis paleas, a vasis misericortimore cogitarent, non propter Cæcilianum, et nes diæ vasa iræ, et hædos ab ovibus, pisces malos a cio quos Afros, sive, ut putatis, revera criminosos, bonis in fine sæculi separaret. sive, quod magis credendum est, calumniis appe CAPUT IV. – 13. Sed si testimonia illa Scriptutitos, se ab Ecclesia, quam descripsit ipse Cypria rarum, quæ majores vestri ad dividendum popu. nus, per omnes gentes radios suos porrigente, et lum Dei, vel intelligenda, vel proferenda credideramos suos per omnem terram copia ubertatis ex. runt, aliter quam divinorum eloquiorum sensus tendente, non, inquam, se a tot gentibus christianis, postulat, accipere conamini, jam desinite : attenquæ omnino nescierunt qui, vel quid, vel quibus dite illud speculum quod ad vos admonendos, objiciebant,nefaria separatione discinderent; quod Deus misericordissima, si sapitis, provisione consnon fit, nisi aut simultate privata potius quam uti- tituit. Causam dico Feliciani, Fidei æmulum, velitate communi, aut illo vitio quod consequenter ritatis adulterum, Ecclesiæ matris, sicut in VaCyprianus ipse connumerat, vitandumque comme gaiensi concilio conclamatum est, inimicum,Dathan, morat. Nam cum præcepisset propter zizania quæ Core, et Abiron ministrum ; de quo amplius addiin Ecclesia cernuntur, non esse Ecclesiam deseren- derunt quod eum aperta terra non absorbuit, sed dam, sequitur et adjungit : Nobis tantummodo ad majus supplicium superis 1 reservasse. Raptus laborandum est ut frumentum esse possimus, ut cum enim, inquiunt, pænam suam compendio lucravecæperit frumentuin Dominicis horreis condi, fruc- rat funeris ; usuras nunc graviores colligit tum pro opere et labore nostro capiamus. A poslo- funeris , cum mortuis interest vivus. Quæro enim lus in Epistola sua dicit, « In domo autem magna utrum istum tunc immundum mortuum tetinon solum sunt vasa aurea et argentea, sed et li- gerunt illi qui cum eo conspirantes, Primiani innognea et fictilia; et quædam quidem honorata,quæ centiam damnaverunt. Si enim tetigerunt, utique dam inhonorala » (II Tim. 11, 20): nos operam de pollutum tangendo polluti sunt. Cur ego in ejusdem mus, et quantum possumus laboremus ut vas au- communione, atque a vestra separatis, tanquam reum vel argenteum simus. Cæterum ficlilia vasa innocentibus dilatio redeundi conceditur, in integri confringere Dominosoli concessum ' est, cui et virga honoris ac fidei regressi habeant fundamenta, et qui ferrea data est. Esse non potest major domino suo tanquam ordinationi Maximiani non interfuerint, servus ; nec quisquam sibi, quod soli Filio Pater mereantur audire quod eos sacrilegi surculi non tribuit, vindicarit, ut se putet, aut ad aream venti- polluerunt plantaria, in eadem parte positos, in landam et purgandam, palam et ventilabrum jam eodem schismate colligatos, a vobis divisos, illis ferre posse,aut a frumenlo universa zizania humano sociatos, simul in Africa constitutos, notissimos, judicio separare.Superba est ista præsumptio,et sa amicissimos,conjunctissimos,qui etsi non præsentes crilega obstinatio, quam sibi furor pravus assumit, eum ordinaverunt, propter eum tamen et absentem et dum sibi semper amplius aliquid (a) quam milis Primianum damnaverunt; et inquinasse dicitur surjustitia deposcit, assumunt, de Ecclesia pereunt; culus Cæciliani orbis terrarum populos christianos et dum se insolenter extollunt, ipso suo tumore . numerosissimos, remotissimos, ignotissimos, cujus cali, veritalis lumen amittunt.

non dico causam,sed multi nec nomen nosse potue12. Quid hac Cypriani attestatione clarius ; quid runt? Non communicant peccatis alienis, qui peccaveracius? Vides quanta evangelica et apostolica luce tum Maximiani non solum scierunt, sed et contra præfulgeat; vides eos, qui velut offensi pro sua Primianum levando : erexerunt: et communicant justitia iniquitatibus alienis, Ecclesiæ deserunt peccatis alienis, qui Cæcilianum episcopum factum,

aut in longinquis gentibus nescierunt, aut in pro1 Lov., solicitum.- Forte legendum est, soli licitum. M. pinquioribus tantummodo audierunt, aut in ipsa

? Lov., et purgandam paleam et ventilabrum, etc. Atapud Africa factum simpliciter, et pacifice cognoverunt, Cyprianum legitur, palam ferre se jam posse. Sic etiam apud Augustinum in libro 2 cont. Crescon., c. 34, et in lib. 2 cont. Gaudent. c. 13, nisi quod omittitur, se.

I Lov., sed majus suppliciuin super his. . (a) Apud Cyprianum habetur sic: « et dum dominium : In libris contra Cresc., fenoris. sibi semper quidam plus quam, » etc.

3 Lov., luendo.

« PredošláPokračovať »