Obrázky na stránke
PDF
ePub
[ocr errors]

neas quas habeo, ayunculo tuo cum litteris misi. numinum frequentia possessum nos cernimus et proTu enim huic pelliculæ facilius ignosces, quia dif bamus. Equidem vnum esse Deum summum, sine iniferri non potuit quod ei scripsi, et tibi non scribere tio,sine prolenaturæ,ceu patrem magnum atque maetiam ineptissimum existimavi. Sed tabellas, si gnificum,quis tam demens, tam mente captus neget quæ ibi nostræ sunt, propter hujusmodi necessita esse certissimum? Hujus nos virlutes per mundanum tes, mittas peto. Scripsi quiddam de catholica re opus diffusas, mullis vocabulis invocamus, quoniam ligione, quantum Dominus dare dignatus est, quod nomen ejus cuncti proprium videlicet ignoramus. tibi volo ante adventum meum mittere, si charta Nam Deus omnibus religionibus commune nomen interim non desit. Tolerabis enim qualemcunque est. Ita fit ut dum ejus quasi quædam membra scripturam ex officina majorum !. De codicibus, carptim, variis supplicationibus prosequimur, topræter libros de Oratore, totum mihi excidit. Sed tum colere profecto videamur. nihil amplius rescribere potui, quam ut ipse su. 2. Sed impatientem me esse tanti erroris, dissimu. meres quos liberet, et nunc in eadem maneo sen lare non possum. Quis enim feral Jovi fulmina vi. tentia. Absens enim quid plus faciam non invenio. branti præferri Mygdonem ?; Junoni, Minervæ, Ve

2.Gratissimum mihiest, quod in ultima epistola me neri, Vestæque Sanaem, et cunctis, prohnefas I diis participem domestici tui gaudii facere veluisti. Sed, immortalibus archimartyrem Namphanionem iinMeno salis placidi vultum fluctusque quietos

ter quos Lucitus etiam haud minore cultu suspicilur Ignorare jubes ?

?, atque alii interminalo numero (diis hominibusque (Virg. V Æneid.)

odiosa nomina) qui conscientia ' nefandorum faciquanquam nec me jubeas, nec ipse ignores. Quare si

norum, specie gloriosæ mortis, scelera sua sceleriad melius cogitandum quies aliqua data est, utere bus cumulantes, dignum moribus facrisque suis divino beneficio. Necenin debemusnobis, cum ista exitum maculati repererunt. Horum busta, si meproveniunt,sed illis per quos proveniunt, gratulari : moratu dignum est, relictis templis, neglectis majoquoniam justa, et officiosa, et pro suo genere paca rum suorum manibus, stulti frequentant, ita ut tior atque tranquillior rerum temporalium adminis.

præso um valis illius indigne ferenlis emineat : tratio recipiendorum æternorum meritum gignit, Inque Deum templis juravit Roma per umbras. si non teneat cum tenetur, nec implicet cum mul

(Lucanus.) tiplicatur, si non cum pacatur : involvat. Ipsius Sed mihi hac tempestate propemodum videtur enim Veritatis ore dictum est : Si in alieno fideles bellum Actiacum rursus exortum, quo Ægyptia non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis (Luc. monstra in Romanorum deos audeant tela vibrare, IVI, 12) ? Laxatis ergo curis mutabilium rerum, minime duratura. bona stabilia et certa quæramus, supervolemuster 3. Sed illud quæso, vir sapientissime, uti remoto renis opibus nostris. Nam et in mellis copia, non facundiæ robore atque exploso, qua cunctis clarus frustra pennas habet apicula; necatenim hærentem. es, omissis etiam quibus pugnare solebas ChrysipEPISTOLA XVI (a).

peis argumentis, postposita paululum dialeclica, Maximus grammaticus Madaurensis Augustino,

quæ nervorum suorum luctamine nihil certi cui. excusans a Paganis unum Deum variis nomini

quam relinquere nititur, ipsa re approbes, quis sit bus coli, indignans mortuos homines Gentium diis

iste Deus quem vobis, Christiani, quasi proprium præferri,irridens Punica quædam nomina; pers

vindicalis, et in locis abdilis præsentem vos videre tringens, opinamur, Christianos, quod venera

componitis. Nos etenim deos nostros tres palam ante rentur sepulcra martyrum, ac notans quod

oculos ntque aures omnium mortalium piis precibus profanos ad sua sacra non admilterent.

adoramus,et per suaves hostias propitios nobis efficiMAXMI MADAURENSIS

mus, el a cunctis hæc cerniet probari contendimus.

3

4. Sed ulterius huic certamini me senex invali1. Avens crebro tuis affatibus lalificari,in instinctu

dus subtraho, et in sententiam Mantuani rhetoris tui sermonis, quo me paulo ante jucundissime salva

libenter pergo : charitale pulsasti, paria redhibere non destili, ne

Trahit sua quemque voluptas, silentium meum pænitudinem appellares. Sed quæso

(Virg. in Buc. Ecl. 2.) ul si hæc quasi seniles artus esse duxeris,benignarum Post hæc non dubito, vir eximie, qui a mea sectadeaurium indulgentia prosequaris. Olympum montem viasti, hanc epistolam aliquorum furto detractam, deorum esse habilaculum, sub incerta fide Græcia flammis vel quolibet pacto perituram.Quod si accidefabulatur. At vero nostræ urbis forum salutarium rit,erit damnum chartulæ,non nostri sermonis,cujus 1 Mss. septem habent, ex officina Majorini; antiquio

exemplar penes omnes religiosos perpetuo retinebo. res Edd ad marginem, ex officina meorum. Num forte Diite servent, per quos el eorum atque cunctorum mor'. sic textus interpungendus est ? Ex officina majorum de codicibus, etc.

· Mss. duodecim Migginem, ac paulo post habent ple· Mss. prope omnes, pulatur. Forte pro portatur. rique, Sanamen pro Sanaem : nonnulli etiam Nampha

3 In Mss. tribus Maximus Madaurensis Grammatici monem, pro Namphanionem. Porro celebratur martyr titulo donatur.

Namphanio in Martyrolog. Rom. ad diem 4 julii. * Hæc Epist. et XVII ad Maximum recensitæ sunt ad a. ? Mss. quinque, suscipilur. a. bl, bn.bg. c. cc. ff. g. gv. j. n. r. s. sb. t. duos vc. 3 Mss. plures : Alque alia interminato numero, diis quinque v. et ad Am. Bad. Er. Lov.

hominibusque odiosa numina,quæ conscia nefandorum, etc. (a) Alias 43 : quæ autem 16 erat, nunc 74. Scripta 4 Mss. oclo : Bellum Actialicum rursus exorlum. Quaforte circa an. 390.

tuor Vat., Asiaticum. Alii Cad., dctiacum.

AD AUGUSTINUM.

talium communem palrem, universi mor!ales, quoscuta sil? Quælingua siimprobaturabste,nega Puniterra sustinet, mille modis concordi discordia cis libris, ut a viris doctissimis proditur, multa veneramur et colimus.

sapienter esse mandata memoriæ. Pæniteat te EPISTOLA XVII (a).

certe ibi natum, ubi hujus linguæ cunabula recaAugustinus Maximo grammatico respondet ad lent. Si vero et sonus nobis non rationabiliter dis.

superiora, sed sic ut ostendat indigna quibus plicet, et me bene interpretatum illud vocabulum respondeatur, digna quæ rideantur.

recognucis, habes quod succenseas Virgilio tuo, AD MAXIMUM MADAURENSEM 1.

qui Herculem vestrum ad sacra, quæ illi ad Evan1. Seriumne aliquid inter nos agimus anjocari li- dro celebrantur, invitat hoc modo : bet? Nam sicut lua epistola loquitur, utrum causæ

Et nos et tua dexter adi pede sacra secundo.

(Virg. Æneid. VIII) ipsius infirmitate, an morum tuorum comitate si fa.

Secundo pede optat ut veniat. Ego venire Herculem ctum,utmalles esse facetior quam paratior,incertum

optat Namphanionem,de quo tu multum nobis insulhabeo.Primo enim Olympi montis et fori vestricom

tare dignaris. Verumtamen si ridere delectat, habes paratio facta est: quæ nescio quo pertinuerit,nisi ut

apud vos magnam materiam facetiarum:deum Ster. me commonefaceret in illo monte Jovem castra po.

cutium, deam Cloacinam, Venerem Calvam, deum suisse, cum adversus patrem bella gereret, utea do

Timorem, deum Pallorem, deam Febrem, et cætera cet historia, quam vestrietiam sacram vocant;etin

innumerabilia hujuscemodi, quibus Romaniantiqui istoforo recordareresse in duobus simulacris unum

simulacrorum cultores templa fecerunt, et colenda Martem nudum, alterum armatum, quorum dæmo

censuerunt:quæ si negligis, Romanos deos negligis; nium infestissimum civibus, porrectis tribus digitis

ex quo intelligeris non Romanis initiatus sacris, et contra collocata statua humana comprimeret. Er

tamen Punica nominal, tanquam numinum Romagone unquam ego crediderin, mentione illius fori

norum altaribus deditus, contemnis acdespicis. facta, numinum talium memoriam mihi te renovare

3. Sed mihi videris omnino plus quam nos fortasse voluisse, nisijocari potius quam serio agere maluis.

illa sacra nihili pendere, sed ex eis nescio quam cases! Sed illud plane quo tales deos quædam Dei unius

ptare ad hujus vitæ transitum voluptatem: quippe magni membra esse dixisti, admoneo,quia dignaris,

qui etiam non dubitaveris ad Maronem confugere, utab hujusmodi sacrilegis facetiis te magnopere abs.

ut scribis, et ejus versu te tueri, quo ait : tineas. Siquidem illum Deum dicis unum, de quo, ut

Trabit sua quemque voluptas. dictum esta veteribus,docti indoctique consentiunt,

(Id. in Buc. Ed. 3.) hujusne tu membra dicis esse, quorum immanita- Nam si tibi auctoritas Maronis placet, sicut placere tem, vel, si hoc mavis, potentiam, mortui hominis significas, profecto etiain illud placet : imago compescit? Plura hinc possem dicere ; vides Primus ab æthereo venit Saturnus Olympo, enim pro tua prudentia, quam locus late iste pateat Arma Jovis fugiens, et regnis exsul ademptis.

(1d. Æneid. VIII.) reprehensioni. Sed me ipse cohibeo, ne a te rhe

etcætera, quibus cum atque hujuscemodi deos vestorice potius quam veridice agere existimer.

tros vult intelligi homines fuisse. Legerat enim ille 2. Nam quod nomina quædam Punica mortuorum

multam 3 historiam vetusta auctoritate roboratam, collegisti, quibus in nostram religionem festivas, ut

quam etiam Tullius legerat, qui hoc idem in diatibi visum est, contumeliasjaciendas putares, nescio

logis plus quam postulare auderemus commemoutrum refellere debeam, an silentio præterire.Si enim

rat, et perducere in hominum notitiam, quantum resistæ videntur tam leves luæ gravitati quain sunt,

illa tempora patiebantur, molitur. jocari mihi non multum vocat.Siautem graves tibi vi

4. Quod autem dicis, eo nostris vestra sacra prædentur,miror quod nominum absurditate commoto,

poni, quod vos publice colitis deos,nos autem secrein mentem non venerithabere tuos etin sacerdotibus Eucaddires", et in numinibus Abaddires. Non 'puto

tioribus conventiculis utimur: primo illud abs te

quæro, quomodo oblitus sis Liberum illum, quem egoista tibi cum scriberesin animo non fuisse, sed

paucorum sacratorum oculis committendum putamore humanitatis etleporis tui, commonefacere nos

tis. Deinde tu ipse judicas nihil aliud te agere vovoluisti ad relaxandum animum,quanta in vestra su

luisse,cum publicam sacrorum vestrorum celebraperstitioneridenda sint. Neque enim usque adeo te

tionem commemorares, nisi ut nobis decuriones et ipsum oblivisci potuisses,ut homo Afer scribens Afris

primates civitatis per plateas vestræ urbis bacchantes cum simus utriquein Africa constituti, Punica nomi

ac furentes, ante oculos quasi spectacula ponere. na exagitanda existimares.Nam si ea vocabula inter

mus : in qua celebritate, si numine inhabitamini, pretemur, Namphanio quid aliud significat, quam

certe videtis quale illud sit quod adimit mentem. boni pedis hominem, id est cujus adventus afferatali.

Si autem fingitis ; quæ sunt ista etiam in publico quid felicitatis; sicut solemus dicere, secundo pede

vestra secreta, vel quo pertinet tam turpe mendaintroisse,cujus introitum prosperitas aliqua conse

cium ? deinde cur nulla futura canitis, si vates In Mss. tribus Maximus Madaurensis Grammatici

estis? aut cur spoliatis circumstantes, si sani estis? titulo donatur. ? In pluribus Mss., Eucaddares.

1 Lov., numina, sed melius Mss., nomina. suri Guill. Ven. Lov. ferunt, Nam, pro Non. M. 2 Sic Mss, octo (nimium).

(a) Alias 44 : quæ autem 17 erat, nunc 39. Scripta 3 Ita in quindecim Mss. et in antiquioribus editionibus. circa idem tempus.

At apud Lov. habetur, legerat Euhemeri historiam.

5. Cum igitur hæc nos et alia, quæ nunc præter summo inhærere fit idoneus : et hoc est totum mittenda existimo, per epistolam tuam feceris recor quod agere jubemur, monemur, accendimur. dari,quid nos nonderideamusdeos vestros,quos abs

EPISTOLA XIX' (a). teipso subtiliter derideri nemo non intelligit, qui et ingenium tuum novit, et legit litteras tuas ? Itaque

Gaio, quem forle disputatione tracerat ad Eccle

siam, millit suos libros legendos, adhortàns ut aliquid inter nos his de rebus vis agamus, quod ætati tuæ prudentiæque congruit, quod denique de nostro

perseveret in bono proposito. proposilojure a charissimis nostris flagitari potest,

GAIO 1 AUGUSTINUS. quære aliquid nostra discussione dignum :etea pro 1. Ut abs te abscessimus, dici non potest quanta vestris numinibus cura dicere, in quibus non te cau suavitate nos perfuderit recordatio tui, ac sæpe perse prævaricatorem putemus,quo nos magis commo fundat. Recolimus enim ardore inquisitionis tuæ, neasquæ contra illos dici possunt, quam pro eis ali

cum esset mirabilis, non fuisse perturbatam modesquid dicas. Ad summam tamen, ne te hoc lateat, et

tiam disputandi. Nam neque flagrantius percontanin sacrilega convicia imprudentem trahat, scias a

tem, neque tranquillius audientem,quemquam facile Christianis catholicis, quorum in vestro oppido invenerim. Vellemitaque tecum multum loqui : non etiam ecclesia constituta est, nullum coli mortuo enim multum esset, quantumcumque esset, si tecum rum, nihil denique ut numen adorari, quod sit fac

loquerer. Sed quia difficile est,quid opus est causa tum et conditum a Deo, sed unum ipsum Deum qui

quærere ? Prorsus difficile est:erit fortasse aliquando fecit et condiditomnia. Disserentur ista latius, ipso facillimum ; ita Deus velit : nunc certe aliud est. vero et uno Deo adjuvante, cum te graviter agere

Dedi ergo negotium fratri, per quem litteras misi, ut velle cognovero.

omnia nostra legenda præbeat prudentissimæ ChaEPISTOLA XVIII (a).

ritati ture. Non enim aliquid meum inculcabitinvito; Naturarum genus triplex perstringilur.

novi enim quid benignitatis in nos animo geras ;

quæ tamen si lecta probaveris, et vera pervideris, AUGUSTINUS CÆLESTINO.

nostra esse non putes, nisi quia data sunt, eoque te 1. Outinam possem assidue tibi aliquid dicere! Id convertas licet, unde tibi quoque est ut ea probares autem aliquid est, ut curis exueremur inanibus, et datum. Nemo enim quod legit, in codice ipso cernit curis indueremur utilibus. Nam de securitate nescio verum esse, aut in eo qui scripserit; sed in se potius, utrum quidquam in hoc mundo sperandum sit.Scri si ejus menti quoddam non vulgariter candidum, psi, nec recepi ulla rescripta. Misi adversum Mani sed a fæce corporis remotissimum lumen veritatis chæos libros, quos paratos et emendatos mittere po- impressum est. Quod si falsa aliqua atque improtui, nec quidquam ex illis judicii motusque nostri banda compereris,de humano nubilo irrorata scias, notum mihi factum est. Nunc eos repetere jam me, et ea vere nostra esse deputes. Hortarer autem te vos autem restituere convenit. Peto itaque ne differa ad quærendum, nisi videre mihi viderer hiantia tis eos remittere cum rescriptis,quibus nosse cupio quædam ora cordis tui; hortarer etiam, ut quod vequid deillis geritis, vel adhuc ad illum errorem expu rum cognoveris virililer teneas, nisi præ te ferres gnandum quid armaturæ vobis opus esse arbitre evidentissimum robur animi et consilii tui. Totum mini.

enim se mihi brevi tempore, prope discussis cor2. Sane quoniam te novi, accipe hoc quiddam poris tegumentis, quod in te vivit, aperuit. Neque grande et breve. Est natura per locos et tempora mu ullo modo siverit Domini nostri misericordissima tabilis, ut corpus. Et est natura per locos nullo modo, providentia, ut a catholico Christi grege tu vir tam sed tantum per tempora etiam ipsa mutabilis, ut bonus et egregie cordatus alienus sis. anima. Et est natura quæ nec per locos, nec per tem

EPISTOLA XX " (b). pora mulari potest; hoc Deus est. Quod hicinsinuavi quoquo modo mutabile, creatura dicitur; quodim Antonino pro existimatione bona ac dilectione sibi mutabile, Creator. Cum autem omne quod essedici impensa gratias refert A ugustinus, optatque ut famus, in quantum manet dicamus, et in quantum milia ipsius tota catholicam religionem profiteaunum est, omnis porro pulchritudinis forma unitas

tur. sit: vides profecto in ista distributione naturarum,

AUGUSTINUS ANTONINO 2. quid summe sit,quid infime,et tamen sit;quid medie, 1. Cum a duobus tibi scripta deberentur, cumulamajusque infimo, et minus summo sit. Summum il

tissime magis pars reddita est, quod unum nostrum lud est ipsa beatitas:infimum,quod nec beatum esse potest, nec miserum : quod vero medium, vivit in 1 Apud Lov. scribitur Caius. At in Mss. et antiquioclinatione ad infimum, misere ; conversione ad

ribus editionibus., Guius.

? Apud Bad. Am. Er. scribitur, Antonio. At apud Lov. summum, beate vivit. Qui Christo credit, non dili

et præstantiores Mss., Antonino. gil infimum, non superbit in medio, atque ita

* Recensita est ad a. bl. cb. ff. 8. gg. gv. n. r. sb. th. vc. duos t, duos, v. et ad Am. Bad. Er. Lov.

** Ad eosdem codices collata est uno, excepto, r. Ad a bl. cb. ff. g. gg. sb. th. gv. n. vc. duos t. et (a) Alias 84 : quæ autem 19 erat, nunc. 82. Scripta duos v. recognita est, et ad Am. Bad. Er. Lov.

forte circa idem tempus. (a) Alias 63 : quæ autem 18 erat, nunc 81. Scripta forte (6) Alias 126 : quæ autem 20 erat, nunc 233. Scripta circa idem tempus.

circa idem tempus.

87
præsentem vides, cujus ex ore cum me quoque acci.

EPISTOLA XXI" (a). pis, poteram non rescribere, nisiipso jubente fecis Augustinus in presbyterum Ilipponensem ordinasem, quo proficiscente supervacaneum videbatur

tus, præsertim ad dispensandum verbum Dei, esse quod feci. Quapropter fertilius tecum fortasse

secumque reputans quam difficile sit sacerdotem colloquor, quam si coram adessem, cum et episto pium agere, obsecrat Valerium ut patiatur ipsum lam meam legis, et eum audis in cujus pectore me in secessu precibus et studio hoc agere, ut sit habitare optime nosti. Cum magno gaudio litteras idoneus imposito muneri. Sanctitatis tuæ consideravi atque digessi, quod et

Domino beatissimo et venerabili,in conspectu Domini christianum animum tuum sine ullo fuco iniqui

sincera charitate charissimo patri Valerio epitemporis, et in nos amicissimum præ se gerunt.

scopo, Augustinus presbyter, in Domino salutem. 2. Gratulor tibi, et gratias ago Deo et Domino no

1. Ante omnia peto, ut cogitet religiosa prudentia stro de spe et fide et charitate tua tibique apud

tua, nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore, eum, quod de nobis tam bene existimas ut fideles Dei

facilius et lætius, et hominibus acceplabilius episservos esse credas, idque ipsum in nobis corde

copi, aut presbyteri, aut diaconiofficio, si perfuncpurissimo diligas : quanquam hinc etiam gratulan

torie atque adulatorie res agatur : sed nihil apud dum benevolentiæ tuæ potius, quam gratiæ tibi

Deum miserius, et tristius, et damnabilius. Item agendæ sint. Tibi enim prodest ipsam diligere boni

nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore diftatem, quam profecto diligit qui eum diligit quem

ficilius, laboriosius, periculosius episcopi, aut prescredit bonum, sive ille se ita, sive aliter quam cre

byteri,aut diaconi officio ; sed apud Deum nihil beaditur habeat. Unus tantum in hac re cavendus est

tius, si eo modo militetur quo noster imperator error, ne quisquam non de homine, sed de ipso homi- jubet. Quis antern iste sit modus, nec a pueritia, nis bono aliter sentiat, quam veritas postulat. Tu

nec ab adolescentia mea didici: et eo tempore quo vero, frater dilectissime, qui nullo modo erras cre

discere cæperam, vis mihi facta est, merito peccadendo vel sciendo, magnum bonum esse libenter

torum meorum (nam quid aliud existimem nescio), Deo casteque servire,cum quemlibet hominum pro

ut secundus locus gubernaculorum mihi traderepterea diligis, quod hujus boni participem credis,

tur, qui remum tenere non noveram. tecum est fructus tuus, etiam si ille non ita sit. Qua

2. Sed arbitror Dominum meum propterea me sic propter tibi de hac re gratulandum est; illi autem,

emendare voluisse, quod multorum peccata nautanon si propterea diligitur, sed si talis est, qualem

rum, antequam expertus essem quid illic agitur, esse existimat a quo propterea diligitur. Quales ita

quasi doctior et melior reprehendere audebam. Itaque nos simus, quantumque in Deum promoveri

que posteaquam missus sum in medium, tunc senmus,ipse viderit, cujus non solum de hominis bono,

tire cæpi temeritates reprehensionum mearum ; sed de homine ipso non potest errare judicium. Tibi ad mercedem beatitudinis, quod ad hanc rem

quanquamet antea periculosissimum judicarem hoc

ministerium.Ethinc erantlacrymæillæ quas me funattinet, satis est,quod nos tales credens quales opor

dere in civitate, ordinationis meæ tempore, nonnulli tet esse servos Dei, toto sinu cordis amplecteris. Gra

fratres animadverterunt,et nescientes causas doloris tias vero tibi uberes agimus, quod nos cum laudas,

mei, quibus potuerunt sermonibus, qui omnino ad tanquam tales simus, mirabiliter hortoris, ut tales

vulnus meum non pertinerent, tamen bono animo esse cupiamus ; uberiores etiam, si non solum te

consolati sunt. Sed multo valde ac multo amplius commendes orationibus nostris, sed etiam non præ

expertus sum, quam putabam: non quia novos alitermittas orare pro nobis. Gratior est enim Deo pro

quos fluctus aut tempestates vidi quas ante non fratre deprecatio, ubi sacrificium charitatis offer

noveram, vel non audieram, vel non legeram, vel tur.

non cogitaveram ; sed ad eas evitandas aut perfe3. Parvulum tuum plurimum'saluto,et secundum

rendas solertiam et vires meas omnino non noveram, præcepta Domini salutaria opto grandescere. Do

et alicujus momenti arbitrabar. Dominus autem irrimui quoque tuæ unam fidem et devotionem veram,

sit me, et rebus ipsis ostendere voluit meipsum mihi. quæ sola catholica est,provenire desidero et precor:

3. Quod si non damnando, sed miserando fecit, in quam rem, si quam forte aliam nostram operam

hoc enim spero certe vel nunc cognita ægritudine necessariam existimas, ne tibi vindicare dubites et communidomino fretus et jure charitatis. Illud sane

mea, debeo Scripturarum ejus medicamenta omnia admonuerim religiosissimam prudentiam tuam, ut

perscrutari, et orando ac legendo agere, ut idonea

valetudo animæ meæ, ad tam periculosa negotia tritimorem Dei non irrationabilem vel inseras infir

buatur; quod ante non feci, quia et tempus non hamiori vasi tuo, vel nutrias, divina lectione gravique

bui. Tuncenim ordinatus sum,cum de ipso vacatiocolloquio. Nemo enim fere sollicitus de statu animæ

nis tempore ad cognoscendas divinas Scripturas cosuæ, atque ob hoc sine pertinacia inquirendæ

gitaremus, et sic non disponere vellemus, ut nobis voluntati Domini intentus est, qui bono demonstratore usus non dignoscat quid inter schisma quod

* Usi sumus ad hanc emendandam Cdd. a. bl. c. cc. libet atque unam Catholicam intersit.

cb. ff. g. gg. gv. n. r. s. t. vc. tribus sb. quatuor y. et Am. Bad. Er. Lov.

(a) Alias 148 : quæ autem 21 erat, nunc 234. Scripta 1 Mss duo v., cum quemlibet hominem. Recte.

an. ineunte 391.

otium ad hoc negotium posset esse. Et quod verum erga nos charitatem, ut ne te, nec pro lucro animæ est, nondum sciebam quid mihi deessel ad tale opus, nostræ,audeamus offendere. Sic autem mihi Deum et quale me nunc torquet et conterit. Quod si propte Christum testem facis innocentiæ et charitatis, et sinrea in reipsa didiciquid sit homin inecessarium, qui ceri affectus quem circa nos habes, quasi ego non de populo ministrat sacramentum et verbum Dei, ut his jurare omnibus possim. Ipsam ergo charitatem jam non mihi liceat assequi quod menon habereco et affectum imploro, ut miserearis mei, et concedas gnovi: jubes ergo ut peream, pater Valeri ! Ubi est mihi, ad hoc quod rogavi, tempus quantum rogavi, charitas tua ? certe diligis me ? certe diligis ipsam atque adjuves me orationibus tuis, ut non sit inane Ecclesiam cui me sic ministrare voluisti ? Et tamen desiderium meum, nec infructuosa Ecclesize Christi certus sum quod et me et ipsam diligis. Sed putas atque utilitati fratrum et conservorum meorum abmeidoneum, cum ego melius me noverim, qui ta sentia mea. Scio quod illam charitatem pro me oran. men necipse menossem, nisi experiendo didicissem. tem, maxime in tali causa, non despiciet Dominus;

4. Sed dicit fortasse Sanctitas tua ; vellem scire et eam sicut sacrificium suavitatis accipiens, forquid desit instructioni tuæ. Tam multa autem sunt, tassis breviore tempore quam postulavi, me saluberut facilius possim enumerare quæ habeam, quam rimis consiliis de Scripturis suis reddet instructum. quæ habere desidero. Auderem enim

ere, scire me, et plena fide retinere quid pertineat ad salutem

EPISTOLA XXII' (a). nostram. Sed hoc ipsum quomodo ministrem ad

Augustinus presbyter, Aurelio Carthaginensi epissalutem aliorum, non quærens quod mihi utile est, copo, deflens comessationes et ebrietates per Afrin sed quod multis, ut salvi fiant? Et sunt fortasse ali. cam in cæmeteriis et memoriis martyrum frequenqua, imo non est dubitandum esse, in sanctis Libris tari specie religionis : cui malo obtestatur ut conscripta consilia, quibus cognitis et apprehensis mederi velit. Dolel subinde etiam contentionem possit homo Deirebus ecclesiasticis ordinatioribus : et humanæ laudis appetilum ab ipso Clericorum ministrare, aut certe inter manus iniquorum vel vi ordine non exsulare. vere conscientia saniore, vel mori, ut illa vita non

AURELIO episcopo, AUGUSTINUS presbyter. amittatur, cui uni christiana corda humilia et man

CAPUT PRIMUM. Salutato Aurelio agit de sueta suspirant. Quomodo autem hoc fieri potest, nisi

comessationibus ab ecclesia removendis. quemadmodum ipse Dominus dicit, petendo, quæ. rendo, pulsando; id est orando, legendo, plangen. 1. Qua gratia responderem litteris Sanctitatis tuæ do? Ad quod negotium mihi parvum tempus velut cum diu hesitans non reperirem (omnia enim vicit usque ad Pascha impetrare volui per fratres a lua affectus animi mei, quem jam sponte surgentem sincerissima et venerabili charitate, et nunc per lectio epistolæ tuæ multo ardentius excitavit), comhas preces volo.

misi me tamen 1 Deo, qui pro viribus meis operare5. Quid enim responsurus sum Domino judici : tur in me, ut ea rescriberem quæ utrique nostrum Non poteram ista jam quærere, cum ecclesiasticis studio in Domino et cura ecclesiastica pro tuapræsnegotiis impedirer ? Si ergo mihi dicat: Serve ne tantia et mea obsecundatione congruerent. Atque quam, si villa Ecclesiæ calumniosum aliquem pate- illud primum, quod orationibus meis te adjuvari retur, cujus fructibus colligendis magna opera im credis, non solum non defugio, verum etiam libenter denditur; neglecto agro quem rigavi sanguine meo, amplector. Ita enim, etsi non meis, certe tuis, me si quid agere pro ea posses apud judicem terræ, Dominus noster exaudiet. Quod fratrero Alypium in nonne omnibus consentientibus, nonnullis etiam ju nostra conjunctione mansisse, ui exemplo sit fratribentibus et cogentibus pergeres, et si contra te judi- bus curas mundi hujus vitare cupientibus, benevocaretur, etiam trans mare proficiscereris: atque hoc lentissime accepisti, ago gratias, quas nullis verbis modo vel annuam vel eo amplius absentiam tuam explicare possin: Dominus hoc rependatin animam nulla querela revocaret, ne alius possideret terram, tuam. Omnis itaque fratrum cælus, qui apud nos conon animæ sed corpori pauperum necessariam ; pit coalescere, tanta tibi prærogativa obstrictus est, quorum tamen famem vivæ arbores meæ multo faci. ut locis terrarum tantum longe disjunctis ita nobis lius mihique gratius, si diligenter colerentur, ex. consulueris tanquam præsentissimus spiritu. Quaplerent ? Cur ergo ad discendam agriculturam propter precibus quantum valemus incumbimus, ut meam vacationem temporis libi defuisse causaris ? gregem tibicommissum tecum Dominus sustinere diDie mihi quic respondeam, rogo te ? An forte vis gnetur, nec te uspiam deserere, sed adesse adjutor dicam : Senex Valerius dum me omnibus rebus in opportunitatibus, faciens cum Ecclesia sua miseriinstructum esse credidisset, quanto amplius me cordiam per sacerdotium tuum, qualem spirituales dilexit, tanto minus ista discere permisit ? viri ut faciat, lacrymiseum gemitibusque interpellant.

6. Attende omnia ista, senex Valeri, obsecro te per bonitatem et severitatem Christi, per misericordiam i Sic Mss, duo v. (jam).. etjudicium ejus, per eum qui tantam tibi inspiravit Mss. tres, et curæ ecclesiasticæ pro tua. Recte, si paulo

ante legas, utriusque nostrum.

* Huic castigandæ subsidio fuerunt cb. ff. gg. gv. n. · Ila Lov. At. Er. et Ms. Gemmet. habent, et ordina r. t. vc. duo sb. duo v. et Am. Bad. Er. Lov. tionibus Bad. et plerique Mss. absque conjunctione, (a) Alias 64 : quæ autem 22 erat, nunc 235. Scripta ecclesiasticce ordinationibus.

circa an. 392.

« PredošláPokračovať »